Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2: Một số vấn đề lý luận về phát triển dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển. Chương 3: Thực trạng phát triển dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển của Công Ty TNHH Giải Pháp Công Nghệ IBF Việt Nam Chương 4: Định hướng và đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển của Công Ty TNHH Giải Pháp Công Nghệ IBF Việt Nam CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HOÁ XUẤT NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2.1 Khái quát dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển 2.1 Khái niệm và nội dung của dịch vụ giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển a. Khái niệm dịch vụ giao nhận hàng XNK bằng đường biển Theo Doãn Kế Bôn (2010) ,giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng), trong đó người giao nhận (freight forwarder) ký hợp đồng vận chuyển với chủ hàng, đồng thời cũng ký hợp đồng đối ứng với người vận tải để thực hiện dịch vụ.
Người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của bên thứ ba khác. 7 Theo Doãn Kế Bôn (2010),dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển là hoạt động vận tải có liên quan đến việc sử dụng kết cấu hạ tầng và phương tiện vận tải biển, đó là việc sử dụng những khu đất, khu nước gắn liền với các tuyến đường biển nối liền các quốc gia, các vùng lãnh thổ, hoặc các khu vực trong phạm vi một quốc gia, và việc sử dụng tàu biển, các thiết bị xếp dỡ…để phục vụ việc dịch chuyển hành khách và hàng hoá trên những tuyến đường biển Dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển ra đời khá sớm so với các phương thức vận tải khác (sau vận tải đường sông). Ngay từ thế kỷ V trước công nguyên, những quốc gia cổ đại như Ai Cập, Trung Quốc, Nhật Bản…đã biết lợi dụng biển làm các tuyến đường giao thông để giao lưu các vùng, các miền, các quốc gia với nhau trên thế giới. Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học công nghệ, vận tải đường biển trở thành ngành vận tải hiện đại trong hệ thống vận tải quốc tế, là một nhân tố quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Nội dung của dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển - Đặc điểm của dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển Giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển vừa mang những đặc điểm chung của ngành dịch vụ, vừa mang những đặc thù riêng của ngành giao nhận vận tải, bao gồm: + Là “hàng hóa vô hình” nên không có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đồng nhất. + Không thể cất giữ trong kho, sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời. + Chất lượng của dịch vụ phụ thuộc vào cảm nhận của người được phục vụ. + Là hoạt động không tạo ra sản phẩm vật chất mà chỉ làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian, không tác động về mặt kỹ thuật làm thay đổi các đối tượng đó.
Nhưng giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển lại có tác động tích cực đến sự đến sự phát triển của sản xuất và nâng cao đời sống nhân dân. + Mang tính thụ động: Đó là do dịch vụ này phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về luật pháp, thể chế của chính phủ (nước xuất khẩu, nước nhập khẩu, nước thứ ba,…). + Mang tính thời vụ: Đây là dịch vụ phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu nên nó phụ thuộc rất lớn vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Thông thường hoạt động XNK mang tính chất thời vụ nên hoạt động giao nhận cũng chịu ảnh hưởng của tính thời vụ.
8 + Ngoài những công việc như làm thủ tục, môi giới, lưu cước, người làm dịch vụ này còn tiến hành các dịch vụ khác như gom hàng, chia hàng, bốc xếp nên để hoàn thành công việc tốt hay không còn phụ thuộc nhiều vào cơ sở vật chất kỹ thuật và kinh nghiệm của người giao nhận. - Phạm vi hoạt động của dịch vụ giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển Trừ các trường hợp người gửi hàng hay người nhận hàng tự mình thực hiện giao nhận hàng hóa, làm các thủ tục và các loại giấy tờ có liên quan thì thông thường người giao nhận sẽ thay mặt cho người gửi hàng hoặc người nhận hàng đảm nhận tất cả, thậm chí cả việc vận chuyển hàng hóa. Người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý hoặc thuê dịch vụ của bên thứ ba khác. Trong lĩnh vực giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển, những công việc mà chủ hàng ủy thác cho người giao nhận làm cũng rất đa dạng và điển hình là những công việc sau: + Chuẩn bị hàng hóa để chuyên chở + Lập và kiểm tra các chứng từ cần thiết khi gửi hàng và nhận hàng + Tổ chức chuyên chở và xếp dỡ hàng hóa trong phạm vi ga, cảng + Tư vấn cho chủ hàng trong việc vận chuyển và xếp dỡ hàng hóa + Ký kết hợp đồng vận tải, tiến hành lưu khoang, lưu cước với tàu + Làm các thủ tục gửi hàng, nhận hàng + Làm thủ tục hải quan và khai báo hải quan đối với lô hàng + Tổ chức việc kiểm tra, giám định hải quan đối với lô hàng nếu cần thiết + Mua bảo hiểm cho hàng hóa + Nhận hàng từ chủ hàng để giao cho người chuyên chở hoặc giao hàng đến tận nơi cho chủ hàng + Gom hàng và lựa chọn phương thức vận tải cho phù hợp với đặc điểm của hàng hóa và tuyến đường vận chuyển + Đóng gói bao bì, phân loại, tái chế hàng hóa + Lưu kho, bảo quản hàng hóa + Làm thủ tục dưa hàng vào/ra kho ngoại quan (nếu có) + Theo dõi hành trình của lô hàng và thông báo cho chủ hàng nếu có vấn đề phát sinh 9 + Kiểm tra hàng, thông báo tổn thất và giúp chủ hàng khiếu nại đòi bồi thường.
Ngoài các dịch vụ nêu trên, tùy thuộc vào yêu cầu của khách hàng, người giao nhận có thể làm những dịch vụ khác nảy sinh trong quá trình chuyên chở và cả những dịch vụ đặc biệt. Người giao nhận cũng có thể thông báo cho khách hàng của mình về nhu cầu tiêu dùng, thị trường mới, tình hình cạnh tranh, chiến lược xuất khẩu, những điều khoản cần đưa vào hợp đồng mua bán ngoại thương, tóm lại là tất cả những vấn đề liên quan đến công việc kinh doanh của khách hàng, cho dù khách hàng có yêu cầu hay không. - Phân loại các dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển + Căn cứ vào phạm vi hoạt động: · Giao nhận nội địa: Là hoạt động giao nhận chỉ chuyên chở hàng hóa trong phạm vi của một nước. · Giao nhận quốc tế: Là hoạt động giao nhận phục vụ cho các tổ chức chuyên chở hàng hóa quốc tế, ra khỏi phạm vi quốc gia.
+ Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh giao nhận: · Giao nhận thuần túy: Là hoạt động giao nhận chỉ bao gồm việc gửi hoặc nhận hàng. · Giao nhận tổng hợp: Là hoạt động giao nhận ngoài hoạt động giao nhận thuần túy thì còn bao gồm cả việc xếp dỡ, bảo quản hàng hóa, vận chuyển đường ngắn và hoạt động kho hàng. Vai trò của dịch vụ giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển Theo Doãn Kế Bôn (2010) ,dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển chính là giải pháp hữu hiệu nhất cho vận chuyển hàng hóa xuyên quốc gia. Đường biển được xem như con đường di chuyển phù hợp với hầu hết các loại mặt hàng, sản phẩm trên thị trường nên vận tải đường biển có tầm quan trọng rất lớn trong trao đổi, buôn bán hàng hóa nội địa và quốc tế.
Dưới đây là những vai trò cụ thể đối với xã hội, kinh tế, chính trị,đối ngoại: - Đối với xã hội: Mở ra nhiều cơ hội việc làm nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu tìm việc của nhiều người trong thời gian vừa qua. Từ đó, có thể thấy rằng, ngành vận tải biển đã giải quyết được các vấn đề “nhức nhối” của xã hội như đói nghèo, thất nghiệp, góp phần tạo ra xu hướng hoàn toàn mới cho người dân trong học tập và làm việc. 10 - Đối với kinh tế: Hoạt động này góp phần cung cấp nguyên liệu cho các ngành sản xuất, thậm chí vận chuyển hàng hóa đi buôn bán với khu vực khác. Đây quả thực là nền tảng giúp phát triển, thúc đẩy sản xuất của các ngành, từ đó mở ra thị trường lớn cho lĩnh vực kinh doanh trong nước.
Bên cạnh đó, nó còn tạo điều kiện hình thành và phát triển thêm những ngành nghề mới, đem lại nguồn lợi khổng lồ cho ngân khố mỗi quốc gia nhờ thu chi phí khi tàu hàng đi vào phạm vi lãnh hải của nước đó. - Đối với chính trị: Đây như làcầu nối chính trị giữa các nước trên thế giới và là phương tiện đánh giá, thăm dò hiệu quả động thái của các quốc gia - Đối với lĩnh vực đối ngoại – đối nội: Góp phần mở ra con đường giao thương thuận lợi với các nước trên thế giới nhằm thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng thị trường và mối quan hệ để tăng cường sự hợp tác hữu nghị giữa các quốc gia.Phát triển dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm và mục đích phát triển dịch vụ giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển a. Khái niệm phát triển dịch vụ giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển Theo Trần Khánh Dư (2018), phát triển dịch vụ là việc hoàn thiện cơ cấu dịch vụ và mở rộng thêm các loại hình dịch vụ gắn liền với đổi mới nhằm đảm bảo cho công ty thích ứng với sự biến động của môi trường kinh doanh và phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của khách hàng mục tiêu.
Theo Doãn Kế Bôn (2010),phát triển dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển là tổng thể các biện pháp để phát triển quy mô cung ứng, đa dạng hóa các loại dịch vụ, nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ giao nhận bằng đường biển thông qua việc tăng mức độ hài lòng cho khách hàng, đồng thời gắn liền với việc nâng cao kết quả kinh doanh.