CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE PHÁT TRIEN CHO VAY KHÁCH HÀNG CA NHAN CUA NGAN HANG THUONG MAI 1. Những vấn dé cơ ban về cho vay khách hang cá nhân của Ngân hang thương mại 1. Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại Cho vay là hoạt động kinh doanh chủ yếu của ngân hàng nhằm tạo ra lợi nhuận. Theo luật các tổ chức tin dụng năm 2010: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.
Khách hàng ở đây bao gồm các cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp và các tô chức kinh tê,. Trong bối cảnh nền kinh tế đang ngày càng phát triển thì di cùng với đó là mức sống và thu nhập thực tế của cá nhân đang ngày càng tăng lên, cầu về vốn trong tiêu dùng hay dé sử dụng cho mục đích kinh doanh cũng được nâng cao. Trong phân khúc khách hàng sử dụng dịch vụ của Ngân hàng thương mại, nhóm Khách hàng cá nhân là nhóm chiếm tỉ trọng lớn về số lượng khách hàng, đặc biệt trong hoạt động cho vay. Cũng giống như khái niệm về cho vay thông thường, cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại có thể được hiểu là: “Cho vay đối với Khách hàng cá nhân là việc Ngân hàng thương mại cấp cho cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục dich tiêu dùng, đâu tư, kinh doanh,.
trong một khoảng thời gian nhất định có thỏa thuận với nguyên tắc phải hoàn trả cả gốc và lãi ”. Nguyên tac và điều kiện cho vay của Ngân hàng thương mại đối với Khách hàng cá nhân > Nguyên tắc cho vay của Ngân hàng thương mại đỗi với Khách hàng cá nhân Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào Hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại phải dựa trên các nguyên tắc tuân thủ nhất định nhằm đảm bảo lợi ích của đôi bên như: Khách hàng phải đảm bảo sw dụng vốn vay đúng mục đích. Khách hàng cá nhân sử dụng vốn vay từ Ngân hàng thương mại cam kết phải thực hiện theo mục đích vay vốn được thỏa thuận trên hồ sơ vay vốn, sử dụng hiệu quả và không trái với pháp luật.
Nguyên tắc hoàn trả nợ gốc và lãi tiền vay đúng thời hạn. Khi đến hạn, Khách hàng cá nhân phải có nghĩa vụ trả đầy đủ cả gốc và lãi theo thỏa thuận đã được kí kết với ngân hàng theo thỏa thuận từ trước. Lãi tính bằng một tỉ lệ % trên số tiền vay phụ thuộc vào thời hạn vay, kì hạn trả nợ, mục đích vay,. của khách hàng và có thể coi là giá mua quyền sử dụng vốn.
Nếu đến kì trả nợ mà khách hàng không trả theo đúng kế hoạch thì sẽ bị phạt bởi ngân hàng theo đúng như điều khoản đã được kí từ trước. Cùng với đó, trong lịch sử tín dụng của khách hàng cũng sẽ bị ghi chép lại để từ đó tính điểm tín dụng của khách hàng. Nguyên tắc này giúp đảm bảo Ngân hàng có thể duy trì tốt trong hoạt động và phát triển. > Điều kiện cho vay cia Ngân hàng thương mai đối với Khách hàng cá nhân Khách hang cá nhân phải dam bao năng lực và hành vi dân sự, chịu trách nhiệm về dân sự theo quy định của pháp luật.
Theo thông tư 39/2016/TT- NHNN quy định về hoạt động cho vay của các tô chức tín dụng: “Khách hàng là cá nhân từ đủ 18 tuôi trở lên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật hoặc từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuôi không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật”. Đối với các mục đích vay vốn, hay thời gian vay vốn khác nhau sẽ quy định về độ tuổi Khách hàng cá nhân vay khác nhau. Mục đích vay vốn của khách hàng cá nhân không được trái với pháp luật. Mục đích ở đây là phải rõ ràng, hợp pháp và phù hợp với nguồn thu của khách hàng, thê hiện khách hàng có khả năng trả nợ đúng hạn.
Khách hàng cá nhân phải có phương án sử dụng von khả thi, hiệu quả. Đặc biệt là vay với mục đích sản xuất kinh doanh, phương án kinh doanh của Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào khách hàng cá nhân phải hợp lí, có thé thu hồi vốn và có nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh đó dé có thé trả nợ cho ngân hàng. Phải có khả năng tài chính để trả nợ cho ngân hàng: khi có nhu cầu vay vốn ngân hàng cho mục đích cá nhân thì khách hàng cần phải chứng minh tài chính với mức độ tùy thuộc vào giá trị khoản vay.
Lúc đó ngân hàng sẽ thâm định lại khả năng chỉ trả nợ của khách hàng để đưa ra quyết định giải ngân, và giá trị cho vay sẽ là bao nhiêu dựa vào chính sách cho vay của ngân hàng và điểm tín dụng của khách hàng. Ngoài ra còn có các điều kiện khác phụ thuộc vào từng quy định cho vay của ngân hàng như: lịch sử tín dụng của Khách hàng cá nhân có sạch hay không, có nợ xấu tại các tô chức tín dụng khác hay không, hoàn thành nghĩa vụ trả nợ đối với các khoản vay nợ trước đó như thế nào dựa vào tài liệu lưu giữ ngân hàng và cả trên hệ thống Trung tâm Thông tin tín dụng trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (CIC) đề kiểm tra,. từ đó đưa ra quyết định. Đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại > Về đối tượng cho vay: Đối tượng cho vay ở đây là các cá nhân, hộ gia đình có nhu cầu vay vốn với các mục đích như vay tiêu dùng, vay mua nhà, vay ô tô, vay cho hoạt động sản xuất kinh doanh của cá nhân,.
Tùy thuộc vào từng khu vực sống của cá nhân, thu nhập, trình độ dân trí, thị hiếu của từng khu dân cư mà nhu cầu vay vốn của Khách hàng cá nhân khác nhau nhằm thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt hay kinh doanh với quy mô hau như là nhỏ của họ. Đây là nhóm khách hàng có ty trọng tương đối lớn trong tổng số lượng khách hàng của ngân hàng, thường xuyên thay đổi mục đích vay vốn đa dạng và phụ thuộc nhiều vào môi trường, tình hình kinh tế của thị trường. > Về quy mô của khoản vay: Các khoản cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thường có giá trị nhỏ bới cá nhân và hộ gia đình thường vay dé phuc vu nhu cầu của cá nhân như tiêu dùng, nhà ở, đất dai, 6 tô,. Cùng với đó thì tải sản đảm bảo, hay chứng minh tài chính của họ thường không quá lớn vậy nên ngân hàng chỉ chấp thuận cấp vốn bằng một giá trị ty lệ phan trăm nhất định dựa trên nhu cầu vay vốn cũng như giá trị thâm định của một số giấy tờ thuộc quyền sở hữu của họ như tài sản đảm bảo.
Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào Các cá nhân có nhu cầu vay vốn, tìm đến ngân hàng hầu như đều có xu hướng tiết kiệm từ trước vậy nên nhu cầu vốn vay thường nhỏ hơn nhiều so với nhu cầu vay von của khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng. Tuy nhiên bù lại thì với số lượng khách hàng nhiều thì tổng dư nợ cho vay của khách hàng cá nhân vẫn chiếm vị trí quan trọng trong tổng dư nợ cho vay của ngân hàng. > Về chất lượng khoản vay: Các khoản cho vay khách hàng cá nhân thông thường có độ rủi ro cao hơn so với các khoản cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng bởi có những mục đích vay của cá nhân không cần tài sản đảm bảo, giấy tờ chứng minh nguồn thu của khách hàng thì chủ yếu dựa vào hợp đồng lao động, quyết định tăng lương hay thu nhập từ công việc của khách hàng.
Việc thâm định nguồn thu đó của khách hàng cũng gây khó khăn cho cán bộ nhân viên kinh doanh thuộc khối kinh doanh của ngân hàng. Trong khi đó, đối với khách hàng cá nhân thì công việc có thể không có định, ôn định lâu dai, họ có thé thay đổi công việc trong khoảng thời gian vay vốn ngân hàng hoặc nghỉ việc vào khoảng thời gian đó dẫn đến nguồn thu của khách hàng cá nhân tại thời điểm này không chứng minh được năng lực trả nợ. Có thê khách hàng sẽ không trả được nợ đúng hạn, ngân hàng không thu hồi được vốn đã cấp cho khách hàng, ảnh hưởng đến tình hình kinh doanh của ngân hàng. Hơn nữa, chi phí dé chi trả cho hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân cũng cao hơn so với khách hàng doanh nghiệp bởi số lượng hô sơ lớn mà giá trị khoản vay lại nhỏ.
Bởi đặc điểm trên mà ngân hàng thường áp dụng các mức lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân cao, tỷ lệ với độ rủi ro mà ngân hàng phải đánh đôi. Thông thường thì khi cho vay khách hàng cá nhân, ngân hàng sẽ có các chương trình ưu đãi lãi suất trong khoảng 1-2 năm đầu rồi sau đó khách hàng sẽ phải chịu lãi suất cao hơn cho các khoản vay đó tại ngân hàng. > Về thời hạn khoản vay: Tùy thuộc vào nhu câu vay vôn khác nhau của ngân hàng mà các khoản vay sẽ có thời hạn linh hoạt bao gồm: ngắn hạn, trung hạn, dài hạn. Đối với mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng như mua ô tô, mua nhà, đất thì thường thời hạn khoản vay chủ yếu sẽ là trung và dài hạn, hiện tại thường sẽ là 3 - 7 năm đôi với vay mua ô tô và 10 - 20 năm đôi với vay mua nhà.
Còn Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào đối với mục đích sản xuất kinh doanh thì thời hạn khoản vay có thé sẽ ngắn hon bởi khi phương án khả thi sẽ tạo ra nguồn thu của khách hàng trong tương lai, khả năng thu hồi vốn của ngân hang sẽ cần diễn ra nhanh hơn. Các hình thức cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại 1.L Theo mục đích sử dụng vốn vay Vay tiêu dùng: là khoản vay đáp ứng nhu câu cân chi tiêu của các cá nhân, hộ gia đình như: sửa chữa nhà, xây nhà, mua đô nội thât trong gia đình, mua xe ô tô, du học, cưới hỏi, chữa bệnh, ma chay.