Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển chƣơng trình đào tạo trình độ đại học đáp ứng thời đại 4. Chương 2: Thực trạng phát triển chƣơng trình đào tạo trình độ đại học tại Trƣờng Đại học Giáo dục - ĐHQGHN đáp ứng thời đại 4. Chương 3: Biện pháp phát triển chƣơng trình đào tạo trình độ đại học tại Trƣờng Đại học Giáo dục - ĐHQGHN đáp ứng thời đại 4. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC ĐÁP ỨNG THỜI ĐẠI 4.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu trên thế giới về phát triển chương trình Nhiều các tác giả trên thế giới đã nghiên cứu về phát triển chƣơng trình giáo dục, trong đó trình bày những nguyên tắc phát triển chƣơng trình, quy trình phát triển chƣơng trình, cách xây dựng chƣơng trình đào tạo theo CDIO, phân tích các yếu tố ảnh hƣởng trong quá trình giảng dạy, các thành phần tham gia phát triển chƣơng trình. Theo Oliva (2006) [17] phát triển chƣơng trình đƣợc chia thành 12 bƣớc: xác định nhu cầu của sinh viên, xác định nhu cầu của xã hội, xác định mục đích chƣơng trình, xác định mục tiêu chƣơng trình, sắp xếp và thực hiện chƣơng trình, xác định mục đích giảng dạy, xác định các mục tiêu giảng dạy, lựa chọn các chiến lƣợc giảng dạy, thực hiện các chiến lƣợc đánh giá, lựa chọn lại phƣơng pháp kiểm tra - đánh giá, đánh giá giảng dạy, đánh giá chƣơng trình Tác giả Yvonne Osborne (2010) [34] đã tập trung vào hƣớng dẫn các bƣớc cần thiết để thực thi các công đoạn trong phát triển chƣơng trình giáo dục; nhấn mạnh các nội dung về năng lực của ngƣời học cần đạt đƣợc sau khi tốt nghiệp; trình bày các thành phần của các bên liên quan tham gia vào quá trình phát triển chƣơng trình; hƣớng dẫn chi tiết các nội dung cần làm cho các thành phần tham gia trong từng công đoạn. Tác giả Edward Crawley (2007) [6] đã đề cập đến đề cƣơng của tổ chức CDIO, chuẩn đầu ra dành cho giáo dục kỹ thuật; thiết kế chƣơng trình đào tạo tích hợp; giảng dạy và học tập theo CDIO; đánh giá việc học tập của sinh viên theo chƣơng trình CDIO; triển khai phƣơng pháp tiếp cận CDIO; kiểm định chƣơng trình và đƣa ra các triển vọng trong tƣơng lai của phƣơng 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com pháp tiếp cận CDIO trên toàn thế giới,.
Theo tác giả Kolomitro (2017) [28] trong Sổ tay thiết kế chương trình đã đề cập đến nguyên tắc hƣớng dẫn phát triển chƣơng trình giáo dục chia thành 4 giai đoạn: (1) Đặt mục tiêu - Lập kế hoạch rà soát chƣơng trình giảng dạy, (2) Phát triển và phê duyệt chuẩn đầu ra chƣơng trình, (3) Thu thập minh chứng, (4) Sửa đổi và đánh giá lại. Trong đó các giai đoạn đƣợc chia nhỏ thành các bƣớc nhƣ sau: - Phát biểu lý thuyết về sự thay đổi. - Thiết kế lại chƣơng trình. GĐ1: Đặt mục tiêu - Tầm nhìn và sứ mệnh.
– Lập kế hoạch rà - Triết lý giáo dục soát chƣơng trình - Tổ chức chƣơng trình giảng dạy -Tƣơng thích chuẩn đầu ra chƣơng trình đào tạo và học phần/môn học. GĐ2: Phát triển và phê - Viết chuẩn đầu. duyệt chuẩn đầu ra - Phân loại môn học. - Tính đa dạng trong chƣơng chƣơng trình đào tạo trình giảng dạy Quy trình - Thiết kế/xây dựng chƣơng trình Phát triển giảng dạy: Nguồn để thu thập dữ chƣơng GĐ3: Thu thập minh liệu.
trình chứng chƣơng trình đào - Thiết kế/lên khung chƣơng trình giảng dạy mẫu. tạo - Bản đồ chƣơng trình giáo dục mẫu từ ĐH Queen. - Câu hỏi cần xem xét khi thiết lập Bản đồ chƣơng trình giảng dạy. GĐ4: Sửa đổi và đánh giá lại chƣơng trình đào tạo Xây dựng kế hoạch đánh giá Theo tác giả Judy McKimm (2007) [26] giới thiệu việc thiết kế và phát triển chƣơng trình nhƣ sau: 1) Xác định và đồng ý với bối cảnh giáo dục hoặc chuyên môn trong đó chƣơng trình sẽ đƣợc giao và phát triển.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2) Xác định nhu cầu của ngƣời học phù hợp với yêu cầu của các cơ quan chuyên môn và các bên liên quan. 3) Xác định các mục tiêu và kết quả học tập rộng của chƣơng trình. 4) Xác định ý tƣởng và hạn chế. 5) Đồng ý với cấu trúc và khuôn khổ rộng lớn của chƣơng trình, các lĩnh vực giảng dạy và học tập.
6) Xác định mục tiêu và kết quả học tập cho các cá nhân hoặc nhóm. 7) Xác định kết quả học tập, bảng thời gian, nội dung giảng dạy, học tập và sử dụng các tài nguyên học tập liên quan và có sẵn. 8) Triển khai và điều chỉnh chƣơng trình. 9) Phát triển chiến lƣợc đánh giá thích hợp.
10) Chỉnh sửa các khóa học phù hợp với thông tin phản hồi từ việc xác định đƣợc nhu cầu của ngƣời học và các bên liên quan. Theo Tim Wentling, phát triển chƣơng trình đƣợc chia thành 3 giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn thực thi, giai đoạn đánh giá. Trong đó giai đoạn chuẩn bị đƣợc chia nhỏ thành 9 bƣớc nhƣ sau: xác định nhu cầu đào tạo, xác định mục tiêu đào tạo, sắp xếp nội dung đào tạo, lựa chọn phƣơng pháp và kỹ thuật đào tạo, xác định nguồn lực cần cho quá trình đào tạo, sắp xếp và lên kế hoạch cho các bài giảng, lựa chọn và tạo ra các nguyên liệu hỗ trợ cho quá trình đào tạo, lựa chọn và xây dựng các hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập, thử nghiệm và chỉnh lý lại chƣơng trình.Tyler, phát triển chƣơng trình đƣợc chia thành 6 bƣớc: phân tích tình hình, xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, sắp xếp nội dung, thực hiện, đánh giá. Theo Taba, phát triển chƣơng trình đƣợc chia thành 5 bƣớc: đƣa ra các đơn vị thử nghiệm (bao gồm: xác định nhu cầu, xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, sắp xếp nội dung, lựa chọn các phƣơng pháp dạy học, xác định những yếu tố cần đánh giá), kiểm tra các đơn vị thử nghiệm, sửa chữa và củng 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cố, phát triển trong khuôn khổ, áp dụng và phổ biến cho các đơn vị mới.
Theo Saylor, Alexander và Lewis, phát triển chƣơng trình đƣợc chia thành 4 bƣớc: xác định mục đích và mục tiêu, thiết kế chƣơng trình, thực hiện chƣơng trình, đánh giá chƣơng trình và mô hình quá trình hoạch định chƣơng trình của Saylor, Alexander và Lewis đƣợc thực hiện theo 4 bƣớc: Xác định mục đích và mục tiêu, thiết kế chƣơng trình, thực hiện chƣơng trình và đánh giá chƣơng trình. Các nghiên cứu ở trong nước về phát triển chương trình Các nghiên cứu trên thế giới hiện nay đã tập trung làm rõ sự phát triển của lực lƣợng sản xuất, quan hệ sản xuất trƣớc bối cảnh mới - bối cảnh CMCN 4.0 và cố gắng đƣa ra những vấn đề cốt lõi, các mô hình và đề xuất các định hƣớng phát triển giáo dục trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, các nghiên cứu về giáo dục đại học thích ứng với cuộc CMCN 4.0 còn rất hạn chế. Các học giả Việt Nam cũng đã có những quan tâm nhất định đến sự phát triển chƣơng trình đào tạo đại học nhƣng định hƣớng phát triển chƣơng trình đào tạo phù hợp với cuộc CMCN 4.0 còn là vấn đề rất mới.
Ở Việt Nam, phát triển chƣơng trình mới chỉ đƣợc quan tâm trong 10 năm trở lại đây. Các chuyên gia về phát triển chƣơng trình nhƣ tác giả Lê Đức Ngọc với bài báo "Các nguyên tắc chính để đánh giá chương trình đào tạo đại học và sau đại học" (2003) đã đƣa 5 nguyên tắc chính để đánh giá chƣơng trình đào tạo, đây là những nguyên tắc cơ bản nhất trong đánh giá chƣơng trình và khuyến nghị các cơ sở đào tạo căn cứ vào các nguyên tắc đó để xây dựng và đánh giá chƣơng trình đào tạo. Cụ thể các nguyên tắc sau: Mục tiêu đào tạo phải phù hợp với yêu cầu kinh tế - xã hội, đảm bảo chất lƣợng đào tạo, đảm bảo hiệu quả đào tạo, đảm bảo hiệu suất đào tạo, đảm bảo tính sự phạm của chƣơng trình đào tạo [14]. Sau đó, năm 2005, tác giả Lê Đức Ngọc công bố bài báo “Đánh giá chương trình đào tạo đại học” với nội dung đánh giá chƣơng trình gồm 3 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thành phần chính là đánh giá cấu trúc chƣơng trình, đánh giá hiệu quả triển khai thực hiện, đánh giá hiệu quả đào tạo.
Tác giả trình bày 5 bƣớc đánh giá chƣơng trình bao gồm: lập kế hoạch, thu thập thông tin, phân tích thông tin, tổ chức đánh giá, báo cáo [15]. Tác giả Trần Thị Hoài công bố bài báo “Các tiêu chí đánh giá đề cương môn học của chương trình đào tạo đại học theo tín chỉ ở Đại học Quốc gia Hà Nội” năm 2007 bao gồm 8 tiêu chí: thông tin môn học, giảng viên, mục tiêu môn học, nội dung môn học, hình thức tổ chức dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn học, phƣơng pháp dạy học, học liệu. Tác giả đã phân chia thành 2 mức đánh giá với các minh chứng kèm theo và bảng đề xuất trọng số điểm cho từng tiêu chí [9]. Năm 2015, tác giả tiếp tục công bố cuốn sách chuyên khảo “Đánh giá thẩm định chương trình đào tạo đại học” với các nội dung chuyên sâu về bộ tiêu chuẩn đánh giá thẩm định chƣơng trình đào tạo.
Tác giả trình bày xu thế đánh giá chƣơng trình trên thế giới, các mô hình đánh giá, các loại đánh giá và thực trạng công tác đánh giá chƣơng trình đào tạo. Bộ tiêu chuẩn bao gồm 4 tiêu chuẩn và 16 tiêu chí. Tác giả đề xuất thang đánh giá, chia trọng số cho các tiêu chí và gợi ý các minh chứng cần thiết cho đánh giá. Bốn tiêu chuẩn gồm: Mục tiêu của chƣơng trình giáo dục đại học.
Nội dung của chƣơng trình giáo dục đại học, thời lƣợng của chƣơng trình giáo dục đại học, các điều kiện đảm bảo thực hiện chƣơng trình giáo dục đại học [10]. Tác giả Phùng Xuân Nhạ công bố sách chuyên khảo năm 2011 “Xây dựng và tổ chức chương trình đào tạo đại học và sau đại học theo cách tiếp cận CDIO”. Tác giả trình bày cách xây dựng và tổ chức chƣơng trình đào tạo theo cách tiếp cận CDIO, đánh giá chƣơng trình đào tạo thiết lập các bƣớc tiến hành xây dựng chuẩn đầu ra theo CDIO; nghiên cứu về kinh nghiệm xây dựng chƣơng trình đào tạo theo tiếp cận CDIO ở một số trƣờng đại học trên thế giới;. và cuối cùng tác giả đã xây dựng khung chƣơng trình tích hợp cho 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chƣơng trình đào tạo cử nhân kinh tế đối ngoại hệ chất lƣợng cao [16].