Luận văn thạc sĩ phát triển bảo hiểm y tế toàn dân tại bảo hiểm xã hội thành phố sông công tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển bảo hiểm y tế toàn dân tại bảo hiểm xã hội thành phố sông công tỉnh thái nguyên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Thị Thanh Huyền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển bảo hiểm y tế toàn dân tại Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 0.5. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ TOÀN DÂN
• 1.1. Cơ sở lý luận về phát triển Bảo hiểm y tế toàn dân
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.2. Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của phát triển BHYT toàn dân
• 1.3. Nội dung phát triển BHYT toàn dân
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển BHYT toàn dân
• 1.5. Cơ sở thực tiễn về phát triển BHYT toàn dân
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Nhóm chỉ tiêu đánh giá sự phát triển BHYT theo quy mô
• 2.3.2. Nhóm chỉ tiêu đánh giá sự phát triển về chất lượng BHYT
• 2.3.3. Nhóm chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý và tổ chức thực hiện về BHYT
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ TOÀN DÂN TẠI BHXH THÀNH PHỐ SÔNG CÔNG
• 3.1. Giới thiệu chung về thành phố Sông Công và Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công
• 3.2. Đặc điểm phát triển kinh tế, xã hội thành phố Sông Công
• 3.3. Quá trình hình thành và phát triển của BHXH thành phố Sông Công
• 3.4. Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của BHXH thành phố Sông Công
• 3.5. Thực trạng phát triển bảo hiểm y tế toàn dân tại BHXH thành phố Sông Công
• 3.5.1. Thực trạng phát triển về quy mô, số lượng
• 3.5.2. Thực trạng phát triển về chất lượng
• 3.6. Phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển BHYT toàn dân tại thành phố Sông Công
• 3.6.1. Các nhân tố khách quan
• 3.6.2. Các nhân tố chủ quan
• 3.7. Đánh giá những kết quả đạt được và hạn chế trong việc thực hiện BHYT toàn dân tại BHXH thành phố Sông Công
• 3.7.1. Những kết quả đạt được
• 3.7.2. Những hạn chế
• 3.7.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BHYT TOÀN DÂN TẠI BHXH THÀNH PHỐ SÔNG CÔNG
• 4.1. Định hướng, mục tiêu và nhiệm vụ phát triển BHYT toàn dân tại BHXH Thành phố Sông Công
• 4.2. Một số giải pháp phát triển BHYT toàn dân tại BHXH thành phố Sông Công
• 4.2.1. Nhóm giải pháp phát triển quy mô, số lượng đối tượng tham gia BHYT toàn dân
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng khám chữa bệnh BHYT
• 4.3. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC SỐ I

Tóm tắt

I. Phát triển bảo hiểm y tế toàn dân tại Sông Công Thái Nguyên

Phát triển bảo hiểm y tế toàn dân là một trong những chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước Việt Nam, nhằm đảm bảo an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cho người dân. Tại Sông Công, Thái Nguyên, việc thực hiện chính sách này đã đạt được những kết quả đáng kể, nhưng cũng gặp không ít khó khăn. Bảo hiểm y tế toàn dân không chỉ là công cụ bảo vệ sức khỏe mà còn là yếu tố thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc mở rộng đối tượng tham gia và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế vẫn là thách thức lớn.

1.1. Cơ sở lý luận về bảo hiểm y tế toàn dân

Bảo hiểm y tế toàn dân được định nghĩa là hình thức bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, quản lý, nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng để chăm sóc sức khỏe cho người dân. Theo Luật Bảo hiểm y tế năm 2008, BHYT toàn dân là việc tất cả các đối tượng quy định trong Luật đều tham gia BHYT. Đây là một chính sách xã hội ưu việt, phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước. Phát triển BHYT toàn dân không chỉ là sự mở rộng quy mô số lượng người tham gia mà còn là sự cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và đảm bảo quyền lợi của người dân.

1.2. Thực trạng phát triển BHYT tại Sông Công Thái Nguyên

Tại Sông Công, Thái Nguyên, công tác phát triển BHYT toàn dân đã đạt được những kết quả tích cực. Số lượng người tham gia BHYT tăng đều qua các năm, từ 2016 đến 2018. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như nhận thức của người dân về BHYT còn thấp, đặc biệt ở vùng nông thôn. Nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHYT cho người lao động. Chất lượng khám chữa bệnh cho người có thẻ BHYT còn hạn chế, đặc biệt ở các tuyến y tế cơ sở. Những thách thức này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để hoàn thành mục tiêu BHYT toàn dân.

II. Chính sách và quản lý bảo hiểm y tế tại địa phương

Chính sách bảo hiểm y tế tại Sông Công, Thái Nguyên được thực hiện theo quy định của Luật BHYT và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ. Quản lý bảo hiểm y tế tại địa phương bao gồm việc mở rộng đối tượng tham gia, quản lý quỹ BHYT, và đảm bảo chất lượng dịch vụ y tế. Tuy nhiên, việc triển khai chính sách này còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc huy động sự tham gia của người dân và doanh nghiệp.

2.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển BHYT

Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển BHYT toàn dân tại Sông Công, Thái Nguyên bao gồm cả yếu tố khách quan và chủ quan. Yếu tố khách quan như trình độ nhận thức của người dân, thu nhập bình quân, và điều kiện kinh tế - xã hội. Yếu tố chủ quan bao gồm sự quản lý của cơ quan BHYT, chất lượng dịch vụ y tế, và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Những yếu tố này cần được phân tích kỹ lưỡng để đề ra các giải pháp phù hợp.

2.2. Giải pháp phát triển BHYT toàn dân

Để phát triển BHYT toàn dân tại Sông Công, Thái Nguyên, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của BHYT. Thứ hai, cần cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, đặc biệt là ở các tuyến cơ sở. Thứ ba, cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho các đối tượng khó khăn, đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội tham gia BHYT. Cuối cùng, cần tăng cường sự giám sát và quản lý của cơ quan BHYT, đảm bảo việc thực hiện chính sách một cách hiệu quả.

III. Ý nghĩa và giá trị thực tiễn của phát triển BHYT toàn dân

Phát triển BHYT toàn dân không chỉ mang lại lợi ích về mặt sức khỏe cho người dân mà còn góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế. Tại Sông Công, Thái Nguyên, việc thực hiện chính sách này đã giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân khi ốm đau, bệnh tật. Đồng thời, BHYT toàn dân cũng là công cụ quan trọng để thực hiện công bằng xã hội, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận với dịch vụ y tế chất lượng.

3.1. Giá trị thực tiễn của BHYT toàn dân

BHYT toàn dân có giá trị thực tiễn lớn trong việc đảm bảo an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cho người dân. Tại Sông Công, Thái Nguyên, chính sách này đã giúp hàng nghìn người dân được tiếp cận với dịch vụ y tế chất lượng, giảm bớt gánh nặng tài chính khi ốm đau. Đồng thời, BHYT toàn dân cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tạo điều kiện cho người dân yên tâm lao động, sản xuất.

3.2. Tầm quan trọng của BHYT toàn dân trong phát triển y tế cộng đồng

BHYT toàn dân đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển y tế cộng đồng. Tại Sông Công, Thái Nguyên, chính sách này đã giúp cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. BHYT toàn dân cũng là công cụ hiệu quả để thực hiện công bằng xã hội, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận với dịch vụ y tế chất lượng, bất kể thu nhập hay điều kiện sống.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Bảo hiểm y tế toàn dân (BHYT) là một chính sách xã hội quan trọng nhằm đảm bảo an sinh xã hội và sức khỏe cho người dân. Tại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên, tỷ lệ bao phủ BHYT đã có sự tăng trưởng đáng kể trong giai đoạn 2016-2018 với hơn 63.456 người tham gia BHYT, trong đó nhóm hộ gia đình chiếm tỷ lệ lớn. Tuy nhiên, việc mở rộng đối tượng tham gia BHYT vẫn còn nhiều khó khăn do nhận thức của người dân, thu nhập thấp và chất lượng dịch vụ y tế chưa đồng đều. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng phát triển BHYT toàn dân tại thành phố Sông Công, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển BHYT đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu từ năm 2016 đến 2018, khảo sát các nhóm đối tượng tham gia BHYT trên địa bàn thành phố. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý BHYT nhằm nâng cao tỷ lệ bao phủ, cải thiện chất lượng dịch vụ và đảm bảo bền vững quỹ BHYT.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết về bảo hiểm y tế toàn dân:** BHYT là hình thức bảo hiểm do Nhà nước tổ chức nhằm huy động nguồn lực tài chính để chăm sóc sức khỏe cho người dân, giảm gánh nặng chi phí y tế cá nhân.
- **Mô hình phát triển BHYT toàn dân:** Bao gồm ba yếu tố chính: mở rộng quy mô đối tượng tham gia, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và đảm bảo bền vững quỹ BHYT.
- **Khái niệm chính:** Bao phủ dân số, quyền lợi BHYT, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, chất lượng khám chữa bệnh, và quản lý quỹ BHYT.
- **Lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng:** Phân loại thành nhân tố khách quan (pháp luật, kinh tế xã hội, tuyên truyền, quản lý thu) và nhân tố chủ quan (đối tượng tham gia, mức đóng, nhận thức người dân).

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý như BHXH thành phố Sông Công, Phòng Lao động Thương binh và Xã hội, Chi cục Thống kê, và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 250 người tham gia BHYT trên địa bàn.
- **Phương pháp chọn mẫu:** Phân tầng có chủ đích theo đặc điểm kinh tế - xã hội và địa lý, chọn ngẫu nhiên 4 đơn vị xã phường đại diện cho các vùng khác nhau.
- **Phương pháp phân tích:** Thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tham gia BHYT qua các năm, phân tích các nhân tố ảnh hưởng bằng phương pháp định lượng và định tính.
- **Timeline nghiên cứu:** Thu thập dữ liệu từ năm 2016 đến 2018, khảo sát thực địa tháng 9-10/2017, xử lý và phân tích dữ liệu trong năm 2018.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tỷ lệ bao phủ BHYT tăng trưởng ổn định:** Từ năm 2016 đến 2018, số người tham gia BHYT tại thành phố Sông Công tăng khoảng 15%, trong đó nhóm hộ gia đình chiếm hơn 60% tổng số người tham gia.
- **Chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh BHYT còn hạn chế:** Khoảng 30% người tham gia đánh giá thủ tục hành chính và chất lượng khám chữa bệnh chưa đáp ứng kỳ vọng, đặc biệt tại tuyến y tế cơ sở.
- **Nhân tố ảnh hưởng đến tham gia BHYT:** Nhận thức của người dân về chính sách BHYT và thu nhập bình quân hàng tháng có ảnh hưởng tích cực đến quyết định tham gia BHYT, với tỷ lệ hài lòng về chính sách đạt khoảng 70%.
- **Mạng lưới đại lý thu BHYT phát triển:** Số lượng đại lý thu tăng 20% trong giai đoạn nghiên cứu, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận và thu hút người tham gia BHYT.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng trưởng tỷ lệ tham gia BHYT chủ yếu do sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền địa phương và sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan liên quan trong công tác tuyên truyền, vận động. Tuy nhiên, hạn chế về chất lượng dịch vụ y tế, đặc biệt tại tuyến xã, làm giảm sự hài lòng và ảnh hưởng đến việc duy trì tham gia BHYT. So sánh với các địa phương như huyện Thanh Thủy (Phú Thọ) và huyện Ninh Sơn (Ninh Thuận), thành phố Sông Công cần tiếp tục cải thiện chất lượng khám chữa bệnh và mở rộng mạng lưới đại lý thu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số người tham gia BHYT theo nhóm đối tượng và bảng đánh giá mức độ hài lòng dịch vụ y tế.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức:** Triển khai các chương trình truyền thông đa dạng, tập trung vào nhóm dân cư thu nhập thấp và vùng nông thôn, nhằm nâng tỷ lệ nhận thức về lợi ích BHYT lên trên 85% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: BHXH thành phố phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội.
- **Nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh BHYT:** Đầu tư trang thiết bị, đào tạo nhân lực y tế tuyến cơ sở, giảm thời gian chờ đợi và cải thiện thái độ phục vụ, mục tiêu tăng tỷ lệ hài lòng dịch vụ lên 90% vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: Sở Y tế, Bệnh viện huyện, Trạm y tế xã.
- **Mở rộng mạng lưới đại lý thu BHYT:** Tăng số lượng đại lý thu tại các xã, phường, đảm bảo mỗi xã có ít nhất 3 điểm thu, nâng cao chất lượng đào tạo nhân viên đại lý thu, nhằm tăng số người tham gia BHYT hộ gia đình thêm 10% mỗi năm. Chủ thể thực hiện: BHXH thành phố, UBND các xã, phường.
- **Cải cách thủ tục hành chính và quản lý thu BHYT:** Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giảm thiểu thủ tục giấy tờ, tăng cường kiểm tra, xử lý nợ đọng BHYT, đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời. Chủ thể thực hiện: BHXH thành phố, các cơ quan quản lý nhà nước liên quan.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cơ quan quản lý BHXH và y tế địa phương:** Để xây dựng kế hoạch phát triển BHYT phù hợp với đặc thù địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thực hiện.
- **Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, chính sách công:** Là tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu, phân tích chính sách BHYT và các giải pháp phát triển BHYT toàn dân.
- **Doanh nghiệp và tổ chức đại lý thu BHYT:** Hiểu rõ vai trò, trách nhiệm và các chính sách liên quan đến BHYT, từ đó nâng cao hiệu quả vận động người lao động tham gia.
- **Cộng đồng dân cư và người lao động:** Nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHYT, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe và giảm chi phí y tế cá nhân.

## Câu hỏi thường gặp

1. **BHYT toàn dân là gì?**  
BHYT toàn dân là chính sách bảo hiểm y tế do Nhà nước tổ chức nhằm đảm bảo mọi người dân đều có quyền tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản với chi phí hợp lý, giảm gánh nặng tài chính khi ốm đau.

2. **Những nhóm đối tượng nào được Nhà nước hỗ trợ đóng BHYT?**  
Nhà nước hỗ trợ đóng BHYT cho các nhóm như người nghèo, người dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn, trẻ em dưới 6 tuổi, học sinh sinh viên và các đối tượng chính sách xã hội.

3. **Làm thế nào để mở rộng đối tượng tham gia BHYT?**  
Cần tăng cường tuyên truyền, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, mở rộng mạng lưới đại lý thu và đơn giản hóa thủ tục hành chính để thu hút người dân tham gia BHYT.

4. **Chất lượng khám chữa bệnh BHYT ảnh hưởng thế nào đến việc tham gia BHYT?**  
Chất lượng dịch vụ tốt sẽ tạo niềm tin và sự hài lòng cho người tham gia, từ đó tăng tỷ lệ duy trì và mở rộng đối tượng tham gia BHYT.

5. **Làm sao để đảm bảo quỹ BHYT bền vững?**  
Bảo đảm thu đúng, thu đủ, tăng số lượng người tham gia, điều chỉnh mức đóng phù hợp và kiểm soát chi phí khám chữa bệnh hiệu quả là các biện pháp quan trọng để duy trì quỹ BHYT bền vững.

## Kết luận

- Đề tài đã đánh giá toàn diện thực trạng phát triển BHYT toàn dân tại thành phố Sông Công giai đoạn 2016-2018, xác định các nhân tố ảnh hưởng chính.  
- Phân tích cho thấy tỷ lệ bao phủ BHYT tăng trưởng ổn định nhưng còn tồn tại hạn chế về chất lượng dịch vụ và nhận thức người dân.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện công tác quản lý BHYT.  
- Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách phát triển BHYT đến năm 2025.  
- Khuyến nghị tiếp tục theo dõi, đánh giá định kỳ và điều chỉnh chính sách phù hợp để đạt mục tiêu BHYT toàn dân bền vững.  

Các cơ quan liên quan cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện để đảm bảo quyền lợi người dân và sự phát triển bền vững của BHYT toàn dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ TOÀN DÂN 1. Cơ sở lý luận về phát triển Bảo hiểm y tế toàn dân 1. Các khái niệm cơ bản 1. Bảo hiểm y tế Khái niệm BHYT, theo Từ điển bách khoa Việt Nam, “là loại bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, quản lý nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng xã hội để chăm lo sức khỏe, khám bệnh và chữa bệnh cho nhân dân".

Theo Luật BHYT do Quốc hội ban hành ngày 14/11/2008, “BHYT là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của Luật”. Về bản chất: “BHYT có thể xem như đây là một hình thức tiết kiệm một khoản tiền trong tổng số tiền thu nhập của mỗi cá nhân hay mỗi hộ gia đình để đóng vào một quỹ chung do Nhà nước đứng ra quản lý, với mục đích giúp mọi thành viên tham gia quỹ có ngay một khoản tiền trả trước cho các cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, khi người tham gia không may gặp rủi ro về sức khỏe cần sử dụng các dịch vụ đó, mà không phải trực tiếp chi trả hết toàn bộ chi phí khám chữa bệnh”. Cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ thanh toán khoản chi phí này theo quy định của Luật BHYT. Bảo hiểm y tế toàn dân Có nhiều cách khác nhau để tiếp cận với thuật ngữ BHYT toàn dân.

Thứ nhất, có thể coi BHYT toàn dân là 1 chương trình của quốc gia với mục đích đảm bảo cho tất cả nhân dân trong quốc gia đó được tiếp cận với các dịch vụ y tế cơ bản như: tăng cường sức khỏe, dự phòng, điều trị và phục Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 2 hồi chức năng với chi phí hợp lý. Hay nói theo một phương diện khác, BHYT toàn dân là hình thức tất cả mọi người dân đều có quyền được tham gia và được bảo vệ sức khỏe bởi hệ thống BHYT, và giảm thiểu nỗi lo gánh nặng tài chính mang lại. Theo quan điểm của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) “vấn đề BHYT toàn dân phải được tiếp cận đầy đủ trên cả ba phương diện về chăm sóc sức khỏe toàn dân, bao gồm: Bao phủ về dân số, tức là tỷ lệ dân số tham gia BHYT; Bao phủ gói quyền lợi về BHYT, tức là phạm vi dịch vụ y tế được đảm bảo; và Bao phủ về chi phí hay mức độ được bảo hiểm để giảm mức chi trả từ tiền túi của người bệnh”. Điều 2 Luật BHYT năm 2008 quy định: “BHYT toàn dân là việc các đối tượng quy định trong Luật này đều tham gia BHYT”.

Hệ thống BHYT toàn dân do Nhà nước đứng ra tổ chức thực hiện và được đảm bảo bằng hệ thống pháp luật. Người lao động khi có việc làm, được giao kết bằng hợp đồng lao động với chủ sử dụng lao động đều có nghĩa vụ và trách nhiệm đóng góp một phần tài chính vào quỹ BHYT. Với những nhóm đối tượng khác trong xã hội, tùy thuộc vào điều kiện thu nhập, hoàn cảnh cụ thể sẽ được nhận sự hỗ trợ theo tỷ lệ % quy định để tham gia đóng góp vào quỹ BHYT. BHYT toàn dân được đánh giá như một chất xúc tác với mục đích tái phân phối thu nhập, thu hẹp khoảng cách về thu nhập trong việc chăm sóc sức khỏe người dân, từ đó duy trì ổn định về mặt xã hội.

Phát triển BHYT toàn dân Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì “phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất. Mọi sự vật và hiện tượng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong,… nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập”. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 3 Khái niệm phát triển BHYT toàn dân phải phản ánh được các nội dung cơ bản sau: - Sự tăng lên về quy mô số lượng người dân tham gia BHYT, số lượng cơ sở KCB BHYT, và sự phát triển của nguồn quỹ chi trả BHYT, làm tăng thêm hiệu quả thực thi chính sách BHYT và sự biến đổi tích cực về độ bao phủ chính sách BHYT mang lại.

- Sự tác động của chính sách BHYT làm thay đổi cơ cấu xã hội, cải thiện đời sống dân cư, cải thiện chất lượng sức khỏe của người dân. - Sự phát triển chính là một quy luật tiến hoá, tuy nhiên lại chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố, trong đó nhân tố nội lực của chính sách BHYT giữ vị trí quyết định, còn nhân tố bên ngoài có vai trò quan trọng. Từ đó thấy rằng phát triển BHYT toàn dân chính là sự phát triển về độ bao phủ BHYT, sự bảo đảm an toàn nguồn quỹ BHYT của cộng đồng, quyền lợi của người bệnh BYT và quan trọng hơn cả là chất lượng dịch vụ y tế phải đáp ứng được sự hài lòng và tin tưởng của người tham gia. Do vậy cần thiết phải có sự gắn kết chặt chẽ, cộng đồng trách nhiệm, hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia BHYT, cung ứng dịch vụ BHYT và tổ chức quản lý quỹ BHYT.

Tóm lại, khái niệm phát triển BHYT toàn dân còn khá mới mẻ, song xét 1 cách chung nhất phát triển BHYT toàn dân được xem là tiến trình mà theo đó các quốc gia nước tăng cường khả năng mở rộng đối tượng tham gia, số lượng cơ sở KCB, tăng nguồn quỹ BHYT đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội. Vì vậy, phát triển BHYT toàn dân kinh tế là phương thức tốt nhất giúp cho người dân tại các quốc gia nâng cao chất lượng sức khỏe tốt hơn, đặc biệt là các nước có mức thu nhập thấp và trung bình.2 Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của phát triển BHYT toàn dân 1.1 Đặc điểm của BHYT toàn dân BHYT ra đời trên cơ sở chia sẻ sự rủi ro. Nhìn từ góc độ là một sản phẩm thì BHYT có những đặc điểm sau: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 4 - Về mặt kinh tế xã hội: BHYT là công cụ quan trọng để quản lý xã hội và kênh phân phối thu nhập hiệu quả. Sự đói nghèo khi không may gặp rủi ro về sức khỏe, về tài chính, tất yếu sẽ dẫn đến sự chậm phát triển của nền kinh tế quốc gia, đó không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân gặp phải mà còn là trách nhiệm chung của Nhà nước, quốc gia ấy.

BHYT toàn dân hoạt động theo phương thức huy động nguồn tiền đóng vào quỹ BHYT căn cứ theo thu nhập của người tham gia, riêng với những những đối tượng như người nghèo và người hưởng chính sách xã hội sẽ được ngân sách Nhà nước hỗ trợ; và khi khám chữa bệnh sẽ được hưởng theo quyền lợi quy định. - Về đối tượng tham gia, để thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân, các Văn kiện, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng chỉ rõ: “Có chính sách khuyến khích người dân, nhất là người có thu nhập dưới mức trung bình tham gia BHYT. Nâng cao hiệu quả sử dụng BHYT đối với đồng bào dân tộc thiểu số, vùng miền núi, các hộ nghèo… Mở rộng chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với người tham gia BHYT, nhất là BHYT cho các đối tượng chính sách, người thuộc hộ gia đình cận nghèo, nông dân, học sinh, sinh viên, đồng bào ở các vùng đặc biệt khó khăn, vùng núi. Có chính sách khuyến khích người tham gia BHYT tự nguyện thường xuyên dài hạn, hạn chế tình trạng người bị ốm đau mới mua BHYT”.

Đặc biệt quan tâm đến nhóm yếu thế là một nét đặc trưng nổi bật trong quan điểm của Đảng về thực hiện BHYT toàn dân. Nhằm đảm bảo cho những đối tượng này được tiếp cận với các dịch vụ y tế cơ bản, nhằm nâng cao hơn nữa tính công bằng trong việc chăm sóc sức khỏe người dân. - Chú trọng xây dựng nền y tế phục vụ cho toàn dân, trong đó, quan tâm đặc biệt tới người được hưởng chính sách xã hội, người nghèo “xây dựng và hoàn thiện chính sách trợ cấp và BHYT cho người hưởng chính sách xã hội và người nghèo trong khám, chữa bệnh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 5 - Bảo đảm quyền khám, chữa bệnh và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh BHYT cũng được hết sức chú trọng để thu hút ngày càng đông người dân tham gia BHYT, tạo đà thực hiện BHYT toàn dân một cách bền vững, xóa bỏ sự phân biệt giữa khám, chữa bệnh theo chế độ BHYT và theo chế độ thu phí dịch vụ” 1.2 Vai trò của BHYT toàn dân Vai trò của BHYT toàn dân được thể hiện qua một số khía cạnh sau: - Phục vụ xã hội: do BHYT là một chính sách với mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội, nên vai trò đầu tiên và quan trọng hơn cả chính là phục vụ xã hội, phục vụ nhân dân trong một quốc gia, hướng đến những người khó khăn thu nhập thấp với mục đích nhân văn cao cả.

- Bảo vệ sức khỏe nhân dân: BHYT hoạt động với mục đích chính là đảm bảo về mặt sức khỏe cho những người tham gia BHYT và gia đình của họ không may gặp rủi ro về sức khỏe được khám chữa bệnh và điều trị chăm sóc kịp thời. - Góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội: cụ thể là hướng đến những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn như người nghèo, người cận nghèo, người có công, thương bệnh binh, Bà mẹ Việt Nam anh hùng…cũng nhận được những sự ưu đãi của Nhà nước. - Góp phần thực hiện chủ trương xã hội hóa lĩnh vực y tế: thông qua chính sách BHYT sẽ huy động được các nguồn lực về tài chính cho việc phát triển hệ thống y tế quốc gia, phát triển đa dạng thành phần tham gia khám chữa bệnh. Tạo nhiều cơ hội lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh cho người tham gia BHYT, và giúp người tham gia BHYT không bị phân biệt trong việc thanh toán chi phí khám chữa bệnh giữa các cơ sở công lập hay tư nhân.