Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Ở Thành Phố Tuy Hòa, Tỉnh Phú Yên

Bài viết phân tích phát huy dân chủ cơ sở tại thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, trong luận văn tốt nghiệp, nêu rõ thực trạng và giải pháp.

• Tác giả: Dương Thị Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Thành Phố Tuy Hòa, Tỉnh Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Tuy Hòa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn. Kết cấu của luận văn
• 2. LÝ LUẬN CHUNG VỀ DÂN CHỦ VÀ PHÁT HUY DÂN CHỦ CƠ SỞ
• 2.1. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ DÂN CHỦ VÀ NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
• 2.1.1. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về dân chủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa
• 2.1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan niệm của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân chủ xã hội chủ nghĩa
• 2.1.3. Những đặc điểm cơ bản của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
• 2.2. PHÁT HUY DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở VIỆT NAM
• 2.2.1. Cơ sở và phát huy dân chủ cơ sở
• 2.2.2. Căn cứ pháp lý và nội dung thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam
• 2.3. VAI TRÒ CỦA PHÁT HUY DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở VIỆT NAM
• 2.4. Tiểu kết chương 1
• 3. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI TÁC ĐỘNG ĐẾN QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.2. NHỮNG THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
• 3.2.1. Quá trình triển khai thực hiện Quy chế dân chủ và Pháp lệnh dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
• 3.2.2. Những thành tựu trong thực hiện dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
• 3.2.3. Những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra trong thực hiện dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
• 3.3. Tiểu kết chương 2
• 4. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
• 4.1. QUAN ĐIỂM ĐỊNH HƯỚNG TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
• 4.2. MỘT SỐ NHÓM GIẢI PHÁP TIẾP TỤC PHÁT HUY DÂN CHỦ Ở THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
• 4.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức của các chủ thể về vai trò, nội dung, phương pháp và hình thức thực hiện Quy chế dân chủ và Pháp lệnh dân chủ ở cơ sở
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về phát huy vai trò của hệ thống chính trị trong thực hiện Quy chế dân chủ và Pháp lệnh dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
• 4.2.3. Nhóm giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở có trình độ năng lực, có phẩm chất đạo đức cách mạng, quán triệt phương châm “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” trong việc thực hiện dân chủ ở cơ sở
• 4.2.4. Nhóm giải pháp tập trung phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, góp phần tăng cường hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ và Pháp lệnh dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
• 4.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 4.3.1. Đối với Trung ương
• 4.3.2. Đối với UBND tỉnh Phú Yên
• 4.3.3. Đối với UBND thành phố Tuy Hòa
• 4.4. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Thành Phố Tuy Hòa

Phát huy dân chủ cơ sở là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Tại thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, việc thực hiện dân chủ cơ sở không chỉ giúp nâng cao quyền lợi của người dân mà còn tạo ra sự gắn kết giữa chính quyền và cộng đồng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà nhu cầu tham gia của người dân vào các quyết định chính trị ngày càng cao.

1.1. Khái Niệm Dân Chủ Cơ Sở Là Gì

Dân chủ cơ sở được hiểu là quyền của người dân trong việc tham gia vào các quyết định liên quan đến cuộc sống của họ. Điều này bao gồm quyền được biết, được bàn bạc, được thực hiện và giám sát các chính sách của nhà nước.

1.2. Vai Trò Của Dân Chủ Cơ Sở Tại Tuy Hòa

Tại Tuy Hòa, dân chủ cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Nó giúp người dân có tiếng nói trong các vấn đề liên quan đến đời sống hàng ngày, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Tuy Hòa

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát huy dân chủ cơ sở, nhưng thành phố Tuy Hòa vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như sự thiếu minh bạch trong quản lý, sự tham gia hạn chế của người dân vào các quyết định chính trị, và tình trạng vi phạm quyền lợi của người dân vẫn còn tồn tại.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý

Sự thiếu minh bạch trong các quyết định của chính quyền địa phương đã dẫn đến sự nghi ngờ và thiếu niềm tin từ phía người dân. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả của dân chủ cơ sở.

2.2. Sự Tham Gia Hạn Chế Của Người Dân

Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia vào các hoạt động chính trị. Điều này dẫn đến sự thụ động và hạn chế trong việc phát huy dân chủ cơ sở.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Tuy Hòa

Để nâng cao hiệu quả phát huy dân chủ cơ sở, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc tăng cường giáo dục chính trị cho người dân, cải thiện quy trình ra quyết định và tăng cường sự tham gia của cộng đồng là những giải pháp cần thiết.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Chính Trị

Giáo dục chính trị cho người dân là một trong những phương pháp quan trọng để nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong việc tham gia vào các quyết định chính trị.

3.2. Cải Thiện Quy Trình Ra Quyết Định

Cần cải thiện quy trình ra quyết định để đảm bảo rằng ý kiến của người dân được lắng nghe và xem xét. Điều này sẽ giúp tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong các vấn đề chính trị.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dân Chủ Cơ Sở Tại Tuy Hòa

Việc phát huy dân chủ cơ sở tại Tuy Hòa đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Người dân đã có cơ hội tham gia vào các quyết định quan trọng, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra sự gắn kết giữa chính quyền và cộng đồng.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Thực Hiện Dân Chủ Cơ Sở

Nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội đã được triển khai thành công nhờ vào sự tham gia tích cực của người dân. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của dân chủ cơ sở trong việc thúc đẩy phát triển địa phương.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Tuy Hòa

Các bài học kinh nghiệm từ việc phát huy dân chủ cơ sở tại Tuy Hòa có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc tạo ra môi trường thuận lợi cho sự tham gia của người dân là rất cần thiết.

V. Kết Luận Về Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Tuy Hòa

Phát huy dân chủ cơ sở tại thành phố Tuy Hòa là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và khắc phục những thách thức hiện tại để đảm bảo quyền lợi của người dân được thực hiện đầy đủ.

5.1. Tương Lai Của Dân Chủ Cơ Sở Tại Tuy Hòa

Tương lai của dân chủ cơ sở tại Tuy Hòa phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả chính quyền và người dân trong việc xây dựng một môi trường dân chủ thực sự.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình hiện tại, bao gồm việc tăng cường giáo dục chính trị và cải thiện quy trình ra quyết định để đảm bảo sự tham gia của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực thi quyền làm chủ của nhân dân là nền tảng cốt lõi trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, nơi khu vực nông thôn và địa bàn cơ sở vẫn chiếm khoảng 70% tổng dân số. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học với đề tài nghiên cứu về phát huy dân chủ cơ sở tại thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên tập trung giải quyết bài toán cấp thiết trong việc nâng cao hiệu lực quản trị công, bảo đảm quyền tự quyết của người dân và củng cố niềm tin chính trị vững chắc trong quần chúng nhân dân.

Mục tiêu trọng tâm của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về dân chủ và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phân tích toàn diện những thành tựu đạt được cũng như các hạn chế, nguyên nhân còn tồn tại trong việc thực hiện quy chế dân chủ tại 16 xã, phường trực thuộc thành phố Tuy Hòa giai đoạn 2016 - 2021. Trên cơ sở đó, công trình xác lập hệ thống quan điểm định hướng và đề xuất các giải pháp khả thi cho giai đoạn 2021 - 2026, định hình tầm nhìn chiến lược đến năm 2030.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn diện các đơn vị hành chính cơ sở của thành phố Tuy Hòa trong mối liên hệ so sánh với các địa bàn lân cận của tỉnh Phú Yên. Ý nghĩa khoa học của công trình thể hiện ở việc bổ sung, làm sâu sắc thêm lý luận chính trị học về việc kết hợp giữa dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp chính quyền địa phương hoàn thiện chính sách, nâng tỷ lệ xử lý đơn thư khiếu nại đúng hạn lên trên 90%, giảm thiểu các điểm nóng khiếu kiện và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương tăng trưởng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng sáng tạo hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất của quyền lực nhân dân, khởi nguồn từ thuật ngữ Hy Lạp demoskratos nghĩa là chính quyền của nhân dân, đồng thời kế thừa sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên lý lấy dân làm gốc, khẳng định dân là chủ và dân làm chủ. Cơ sở chính trị - pháp lý của nghiên cứu bám sát các nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các kỳ Đại hội, đặc biệt là Chỉ thị số 30-CT/TW năm 1998, Kết luận số 120-KL/TW năm 2016 của Bộ Chính trị và Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự hoàn thiện của cơ chế thực thi dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát triển phương châm truyền thống thành cơ chế 6 thành tố đồng bộ: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng. Trong đó, hệ thống chính trị cấp cơ sở giữ vai trò nòng cốt dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước. Khung lý thuyết định hình 4 khái niệm trung tâm:

• Dân chủ xã hội chủ nghĩa với tư cách vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển xã hội.
• Phát huy dân chủ cơ sở là hành động đưa các giá trị dân chủ vào đời sống thực tiễn tại cấp xã, phường, thị trấn.
• Hệ thống chính trị cơ sở gồm tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân.
• Quyền làm chủ trực tiếp của công dân theo quy định của Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 và Nghị quyết liên tịch số 09/2008/NQLT-CP-UBTWMTTQVN.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa tài liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Tác giả đã thu thập, tổng hợp hơn 50 báo cáo định kỳ, văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên, Ban chỉ đạo Thành ủy và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố Tuy Hòa trong khung thời gian 2016 - 2021.

Về dữ liệu thực nghiệm, nghiên cứu tiến hành khảo sát xã hội học với cỡ mẫu chuẩn gồm 350 phiếu khảo sát hợp lệ, trong đó có 120 phiếu dành cho cán bộ, công chức cấp cơ sở và 230 phiếu thu thập từ người dân sinh sống tại 16 xã, phường trên địa bàn thành phố. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh khách quan sự khác biệt giữa các phường trung tâm đô thị loại hai và các xã nông nghiệp ven đô.

Tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết để làm rõ bản chất các quan điểm chính trị học.
• Phương pháp lịch sử kết hợp logic để tái hiện tiến trình mở rộng dân chủ gắn liền với 35 năm đổi mới đất nước.
• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh dữ liệu thực chứng.

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, đa chiều, lượng hóa chính xác mức độ công khai thông tin, đo lường sự hài lòng của công dân và xác định rõ nguyên nhân của những tồn tại trong quản trị công cấp cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại thành phố Tuy Hòa giai đoạn 2016 - 2021 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, việc thực hiện công khai các nội dung để dân biết có sự chuyển biến mạnh nhưng vẫn tồn tại khoảng cách địa lý. Tỷ lệ công khai quy hoạch đất đai, ngân sách xã, phường tại khu vực nội thị đạt khoảng 85%, trong khi tại các xã ngoại thành chỉ đạt khoảng 68%, tạo ra độ chênh lệch tiếp cận thông tin lên tới 17% giữa các khu vực dân cư.

Thứ hai, mức độ tham gia trực tiếp của người dân trong việc bàn bạc và quyết định các công trình công cộng đạt kết quả ấn tượng. Tỷ lệ người dân tự nguyện tham gia biểu quyết và đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới, đô thị văn minh đạt mức 78.5%, tăng 14.2% so với giai đoạn 2011 - 2015.

Thứ ba, hiệu quả công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo có bước tiến rõ rệt. Tỷ lệ các vụ việc được giải quyết dứt điểm thông qua đối thoại trực tiếp ngay từ cấp cơ sở đạt trên 88%, góp phần giảm 23% các vụ khiếu kiện đông người, vượt cấp kéo dài lên các cơ quan cấp tỉnh.

Thứ tư, hoạt động giám sát cộng đồng từng bước đi vào chiều sâu. Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng tại 16 đơn vị hành chính đã tiến hành kiểm tra, phát hiện và kiến nghị xử lý các sai sót kỹ thuật, chi phí tại hơn 72% các dự án dân sinh được triển khai trên địa bàn.

Thảo luận kết quả

Các kết quả định lượng trên chứng minh rằng việc triển khai các chỉ thị của Đảng và pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tạo ra động lực to lớn trong phát triển kinh tế và giữ vững an ninh chính trị tại địa phương. Nguyên nhân chính của những chuyển biến tích cực là sự đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, việc ứng dụng cải cách thủ tục hành chính và tinh thần cầu thị, lắng nghe dân của đội ngũ cán bộ chủ chốt.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khoảng 15% đến 20% cán bộ cơ sở vẫn còn biểu hiện quan liêu, thực hiện dân chủ theo kiểu hình thức, chưa tổ chức lấy ý kiến nhân dân một cách thực chất trước khi ban hành các quyết định liên quan đến đất đai và bồi thường giải tỏa. Khi so sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Đông Hòa và huyện Sơn Hòa thuộc tỉnh Phú Yên, thành phố Tuy Hòa có tốc độ đô thị hóa nhanh gấp 2 lần, do đó áp lực giải quyết khiếu nại về thu hồi đất cao hơn khoảng 1.5 lần so với khu vực miền núi.

Các phát hiện này có thể được minh họa trực quan thông qua Biểu đồ cơ cấu giải quyết đơn thư khiếu nại theo từng năm và Bảng tổng hợp các tiêu chí xây dựng đời sống văn hóa, giúp các cơ quan quản trị nhận diện rõ nét mối tương quan thuận giữa mức độ minh bạch thông tin và sự đồng thuận xã hội của các tầng lớp nhân dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm phát huy dân chủ cơ sở tại thành phố Tuy Hòa trong giai đoạn 2021 - 2026 và tầm nhìn đến năm 2030:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức chính trị và năng lực thực hành dân chủ của các chủ thể. Ban Tuyên giáo Thành ủy phối hợp cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng phổ biến pháp luật định kỳ hàng quý, phấn đấu đạt mục tiêu 100% cán bộ, công chức và trên 90% người dân nắm vững các quy định về quyền làm chủ trực tiếp vào cuối năm 2025.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế tiếp công dân và đối thoại trực tiếp của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền. Ủy ban nhân dân thành phố Tuy Hòa cần quy định bắt buộc tổ chức tối thiểu 2 cuộc đối thoại chuyên đề mỗi năm tại từng xã, phường, tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong bồi thường giải phóng mặt bằng, duy trì tỷ lệ giải quyết đơn thư khiếu nại đúng hạn đạt trên 95% trong suốt chu kỳ 2021 - 2026.

Thứ ba, xây dựng và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở theo phương châm trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân. Ủy ban nhân dân các xã, phường đẩy mạnh bồi dưỡng văn hóa công vụ cho hơn 90% cán bộ trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính, gắn việc thực hiện dân chủ với công tác đánh giá, xếp loại cán bộ hằng năm từ nay đến năm 2026.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công khai, minh bạch hoạt động quản trị nhà nước. Thành phố Tuy Hòa cần tích hợp 100% dịch vụ công mức độ toàn trình, số hóa hệ thống tiếp nhận phản ánh kiến nghị hiện trường và công khai toàn bộ tài chính ngân sách xã trên cổng thông tin điện tử, hướng tới mục tiêu chỉ số hài lòng của người dân vượt mốc 90% vào năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị tham khảo chuyên môn và thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm thứ nhất là cán bộ lãnh đạo, công chức làm việc tại các cơ quan Đảng, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thuộc 16 xã, phường và thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực và các giải pháp thực tế để cải thiện chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh, giúp giảm thiểu trên 80% các điểm nóng tranh chấp đất đai.

Nhóm thứ hai là cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội tại địa bàn cơ sở. Công trình mang đến cẩm nang nghiệp vụ hữu ích nhằm nâng cao trên 70% hiệu quả giám sát, phản biện xã hội của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên thuộc các chuyên ngành Chính trị học mã số 8310201, Quản lý nhà nước, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước. Luận văn là tài liệu học thuật giá trị với hơn 50 nguồn trích dẫn chuyên sâu, phản ánh phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa lý luận Mác - Lênin và thực tiễn địa phương.

Nhóm thứ tư là các chuyên gia hoạch định chính sách tại các đô thị loại hai, loại ba trên phạm vi cả nước. Khung phân tích thực nghiệm giúp các nhà quản lý rút ngắn khoảng 50% thời gian khảo sát thực tế khi xây dựng các đề án phát triển đô thị gắn liền với phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Câu hỏi thường gặp

Phát huy dân chủ cơ sở giữ vai trò quan trọng như thế nào đối với sự phát triển của thành phố Tuy Hòa? Phát huy dân chủ cơ sở là chìa khóa then chốt giúp xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và thúc đẩy kinh tế - xã hội tại 16 xã, phường phát triển ổn định. Khi nhân dân được trực tiếp bàn bạc và giám sát, tỷ lệ giải quyết tranh chấp đất đai đạt trên 88%, giảm 23% các vụ việc khiếu kiện vượt cấp và khơi dậy nguồn lực đóng góp to lớn cho các công trình công cộng.

Phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng được thể chế hóa ra sao tại địa phương? Phương châm này được cụ thể hóa bằng việc công khai 85% đồ án quy hoạch tại khu vực nội thành, huy động 78.5% người dân tham gia quyết định xây dựng hạ tầng dân sinh, đồng thời mở rộng quyền giám sát độc lập của các ban tự quản tại hơn 72% dự án đầu tư công trên toàn địa bàn.

Rào cản lớn nhất trong việc thực hiện Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 tại thành phố Tuy Hòa là gì? Rào cản nổi cộm là khoảng cách tiếp cận thông tin giữa khu vực đô thị và nông thôn chênh lệch tới 17%, cùng với tình trạng khoảng 15% đến 20% cán bộ cơ sở còn thiếu kỹ năng lắng nghe, dẫn đến một số bức xúc về đất đai chưa được xử lý dứt điểm ngay từ cơ sở.

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu và phương pháp khảo sát nào để bảo đảm tính chuẩn xác của kết quả? Tác giả đã triển khai điều tra xã hội học trên cỡ mẫu gồm 350 phiếu khảo sát hợp lệ, phân tầng ngẫu nhiên cho 120 cán bộ và 230 người dân tại 16 xã, phường. Kết hợp phân tích hơn 50 báo cáo tổng kết giai đoạn 2016 - 2021, nghiên cứu bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Lộ trình và mục tiêu cốt lõi của các nhóm giải pháp đến năm 2030 được định hướng ra sao? Lộ trình thực hiện chia làm hai giai đoạn: giai đoạn 2021 - 2026 tập trung chuẩn hóa năng lực cho 90% cán bộ cơ sở và duy trì tỷ lệ giải quyết khiếu nại trên 95%; giai đoạn hướng đến năm 2030 tập trung số hóa 100% thủ tục công khai, nâng mức độ hài lòng của nhân dân vượt mốc 90%.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã tổng kết toàn diện các luận cứ khoa học và thực tiễn về công tác dân chủ hóa tại địa phương:

• Hệ thống hóa sâu sắc lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng về phát huy quyền làm chủ của nhân dân theo mô hình 6 thành tố toàn diện.
• Đánh giá khách quan thực trạng thực hiện quy chế dân chủ tại 16 xã, phường thuộc thành phố Tuy Hòa giai đoạn 2016 - 2021 dựa trên mẫu khảo sát 350 đối tượng.
• Chỉ rõ 4 thành tựu then chốt cùng các hạn chế, đặc biệt là khoảng cách chênh lệch thông tin 17% giữa khu vực nội thành và ngoại thành cần khắc phục.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá gắn với các chỉ số mục tiêu rõ ràng: giải quyết trên 95% đơn thư đúng hạn và nâng tỷ lệ hài lòng của công dân vượt 90%.
• Xác lập lộ trình hành động khả thi cho giai đoạn 2021 - 2026 và tầm nhìn 2030, lấy chuyển đổi số và nâng cao phẩm chất đạo đức công vụ làm động lực cốt lõi.

Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức đoàn thể và đội ngũ cán bộ chính quyền các cấp hãy chủ động tham khảo, ứng dụng hệ thống giải pháp của luận văn vào thực tiễn chỉ đạo, nhằm xây dựng thành phố Tuy Hòa ngày càng văn minh, hiện đại và bảo đảm vững chắc quyền làm chủ của nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu thành 03 chƣơng, 6 tiết. Lý luận chung về dân chủ và phát huy dân chủ cơ sở. Thực trạng thực hiện dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Quan điểm và giải pháp phát huy dân chủ cơ sở ở thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.

LÝ LUẬN CHUNG VỀ DÂN CHỦ VÀ PHÁT HUY DÂN CHỦ CƠ SỞ 1. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ DÂN CHỦ VÀ NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về dân chủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa 1. Sự ra đời và phát triển của dân chủ Phạm trù “dân chủ” có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp gồm “demos” (nhân dân) và “kratos” (quyền lực, chính quyền), kết hợp thành “demoskratos” nghĩa là quyền lực của nhân dân, chính quyền của nhân dân.

Dân chủ có nghĩa là nhân dân làm chủ mọi quyền lực xã hội. Đó là mơ ƣớc từ xƣa của nhân loại và đƣợc các nhà tƣ tƣởng tiến bộ nêu ra từ rất sớm trong lịch sử. Trải qua các chế độ xã hội khác nhau, nhƣng dân chủ vẫn luôn là một nhu cầu khách quan, là khát vọng của nhân dân các nƣớc, “dân chủ là một giá trị xã hội mang tính toàn nhân loại” [25]. Qua mỗi thời đại, mỗi hình thái kinh tế - xã hội, khái niệm “dân chủ” ngày càng đƣợc triển khai phong phú hơn từ chiều rộng, chiều sâu đến quy mô, liên quan đến nhận thức, hành vi con ngƣời, các cộng đồng xã hội và hoạt động của nhà nƣớc.

Ở mỗi thời đại, dân chủ mang những đặc trƣng về hình thức, nội dung, bản chất của thời đại đó. Từ hàng ngàn năm trƣớc Công nguyên, con ngƣời đã biết hợp lực để sản xuất, chống thiên tai, thú dữ và đã tổ chức ra những hoạt động chung mang tính xã hội, trong đó có việc cử ra những ngƣời đứng đầu để thực thi những quy định, điều hành hoạt động chung. Đồng thời, cộng đồng sẽ phế bỏ những ngƣời đó, nếu họ không thực hiện những quy định chung theo lợi ích 11 và ý nguyện của mọi ngƣời. Đây là một trong những quyền vốn có đƣơng nhiên của mọi thành viên trong cộng đồng.

Quyền lực ấy là ngang nhau đối với mọi thành viên trong thị tộc, bộ lạc. Ngay từ xã hội cộng sản nguyên thủy, con ngƣời đã biết sống gắn bó với nhau thành cộng đồng để tồn tại và phát triển. Họ biết sử dụng sức mạnh của cộng đồng để thực hiện quyền sống, quyền tự do và quyền mƣu cầu hạnh phúc. Một hình thức manh nha của dân chủ đã xuất hiện mà Ăngghen gọi là “dân chủ quân sự” hay “dân chủ nguyên thủy”.

Thông qua Đại hội nhân dân, nhân dân đã bầu ra Hội đồng thị tộc và Thủ lĩnh quân sự, đồng thời quyết định những vấn đề quan trọng của thị tộc. Trong hình thức “dân chủ quân sự", quyền lực của nhân dân "thiêng liêng và bất khả xâm phạm, đều là một quyền lực tối cao do tự nhiên ban cho quyền lực mà mỗi ngƣời phải phục tùng một cách vô điều kiện, trong tình cảm, tƣ tƣởng, và hành động của mình" [9, tr. Sự phát triển của lực lƣợng sản xuất dẫn tới sự ra đời của chế độ tƣ hữu, xã hội chiếm hữu nô lệ ra đời thay thế cho xã hội công xã nguyên thủy, xuất hiện sự phân chia thành hai giai cấp đối lập là chủ nô và nô lệ. Quyền lực công cộng đƣợc tổ chức thành nhà nƣớc do giai cấp chủ nô chi phối, nắm giữ.

Hình thức “dân chủ nguyên thủy” tan rã, nền dân chủ chủ nô ra đời. Đặc trƣng của nền dân chủ chủ nô là dân tham gia bầu ra nhà nƣớc. Tuy nhiên, giai cấp chủ nô quy định: “Dân” chỉ gồm giai cấp chủ nô và phần nào thuộc về các công dân tự do là tăng lữ, thƣơng gia và một số trí thức. Đa số còn lại không phải “dân” mà là “nô lệ”, họ không đƣợc tham gia vào việc bầu ra nhà nƣớc.

Nhƣ vậy, nghịch lý lớn nhất của chế độ dân chủ trong xã hội chiếm hữu nô lệ là lực lƣợng sản xuất lớn nhất, tạo ra của cải cho xã hội - giai cấp nô lệ - lại chỉ đƣợc coi là “công cụ sản xuất biết nói”, không có bất kỳ một quyền lợi chính trị nào. Chuyển sang xã hội phong kiến, nông dân, nông nô có quyền “tự do” nhƣng chỉ là thần dân, là bầy tôi của các ông vua – có nghĩa là công cụ, 12 phƣơng tiện của ngƣời cầm quyền. Quyền lực chính trị, quyền lực nhà nƣớc nằm trong tay chúa đất và nhà thờ (thế quyền và thần quyền). Với các hình thức tổ chức quyền lực của nhà nƣớc, giai cấp phong kiến đã thủ tiêu những tiến bộ của nền dân chủ chủ nô trƣớc đó, thiết lập nhà nƣớc quân chủ của giai cấp mình.

Dân chủ tƣ sản ra đời cùng với thắng lợi của các cuộc cách mạng tƣ sản ở các nƣớc châu Âu. Sự xuất hiện của nền dân chủ tƣ sản gắn liền với sự hình thành của phƣơng thức sản xuất tƣ bản chủ nghĩa. Đặc trƣng cơ bản của nền dân chủ tƣ sản là xác lập nhà nƣớc pháp quyền và xã hội công dân, dựa trên chế độ sở hữu tƣ nhân về tƣ liệu sản xuất chủ yếu. So với chế độ quân chủ phong kiến, dân chủ tƣ sản ra đời là một bƣớc tiến lớn của nhân loại.

Lênin khẳng định: Cộng hoà tƣ sản, nghị viện, phổ thông đầu phiếu đó là sự tiến bộ lớn lao xét từ quan điểm phát triển xã hội trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, để bảo về quyền thống trị về chính trị, kinh tế, giai cấp tƣ sản đã thẳng tay sử dụng chuyên chính đàn áp các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động. Trong nền dân chủ tƣ sản, dân chủ không phải là mục tiêu mà giai cấp tƣ sản theo đuổi với ý nghĩa là đem lại tự do, bình đẳng, công bằng, quyền làm chủ thật sự cho nhân dân lao động, mà chủ yếu là một phƣơng thức, phƣơng tiện để duy trì, quản lý xã hội tƣ sản, bảo vệ quyền lợi, quyền lực thống trị của giai cấp tƣ sản. Ăngghen cho rằng: Nền dân chủ tƣ sản chỉ là nền dân chủ dành cho thiểu số bóc lột, tức là giai cấp tƣ sản dựa trên sự tƣớc đoạt tự do của công nhân và nhân dân lao động.

Lênin cũng đã nhận xét: “Ngay trong giai đoạn phát triển nhất của nền cộng hòa dân chủ tƣ sản thì chế độ dân chủ ấy vẫn bị giới hạn trong khuôn khổ chật hẹp của sự bóc lột tƣ sản, thực ra, nó chỉ là chế độ dân chủ đối với thiểu số mà thôi” [34, tr. Trong xã hội tƣ bản mâu thuẫn giữa tính chất giai cấp của giai cấp tƣ sản cầm quyền với tính nhân dân (tính vô sản) của dân chủ càng trở nên 13 gay gắt. Đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến cách mạng vô sản để giải quyết mâu thuẫn trên bằng việc thiết lập chế độ dân chủ XHCN. Thắng lợi chính trị của Cách mạng Tháng Mƣời Nga (1917) và các cuộc cách mạng XHCN khác đã đƣa giai cấp công nhân và nhân dân lao động từ địa vị những ngƣời nô lệ bị bóc lột và áp bức lên địa vị những ngƣời chủ của xã hội.

Chính quyền đã thuộc về tay của giai cấp công nhân với tƣ cách là nhà nƣớc kiểu mới, là bộ máy quản lý và điều hành mọi hoạt động của xã hội để thực hiện quyền làm chủ của những ngƣời lao động đã đƣợc giải phóng. Đặc trƣng cơ bản của nền dân chủ XHCN là thực hiện quyền lực của nhân dân, tức là xây dựng nhà nƣớc dân chủ thực sự, dân làm chủ nhà nƣớc và xã hội, bảo vệ quyền lợi cho đại đa số nhân dân. Dân chủ XHCN là nền dân chủ cao hơn về chất so với nền dân chủ có trong lịch sử nhân loại, là nền dân chủ mà ở đó, mọi quyền lực thuộc về nhân dân, dân là chủ và dân làm chủ, dân chủ và pháp luật nằm trong sự thống nhất biện chứng, đƣợc thực hiện bằng nhà nƣớc pháp quyền XHCN , dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản. Từ cách tiếp cận nhƣ trên, có thể hiểu dân chủ là một giá trị xã hội phản ánh những quyền cơ bản của con người; là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; có quá trình ra đời, phát triển cùng với lịch sử xã hội nhân loại.

Với tƣ cách là một nhà nƣớc, một chế độ chính trị, trong lịch sử có 3 chế độ (nền) dân chủ: nền dân chủ chủ nô gắn với chế độ chiếm hữu nô lệ; nền dân chủ tƣ sản gắn với chế độ tƣ bản chủ nghĩa; nền dân chủ XHCN gắn với chế độ XHCN. “Dân chủ có nghĩa là mọi quyền hạn thuộc về nhân dân. Dân phải thực sự là chủ thể của xã hội và hơn nữa, dân phải đƣợc làm chủ một cách toàn diện: Làm chủ năng lực sáng tạo của mình với tƣ cách chủ thể đích thực của xã hội. Mặt khác dân chủ phải bao quát tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, từ dân chủ trong kinh tế, dân chủ trong chính trị đến dân chủ trong xã hội và dân chủ trong đời sống văn hóa - tinh thần, tƣ tƣởng, trong đó 14 hai lĩnh vực quan trọng hàng đầu và nổi bật nhất là dân chủ trong kinh tế và dân chủ trong chính trị” [5, tr 69].

Ở Việt Nam, sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nhà nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nƣớc công - nông đầu tiên ở Đông Nam Á đƣợc thiết lập. Nhân dân ta từ địa vị nô lệ làm thuê đã trở thành ngƣời chủ của đất nƣớc. Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954, miền Bắc đi lên CNXH, nhân dân miền Bắc đã trở thành chủ thể của mọi quyền lực. Năm 1975 đất nƣớc hoàn toàn thống nhất, nhân dân cả nƣớc ta trở thành ngƣời chủ của mọi quyền lực trong đó có quyền lực chính trị, quyền lực nhà nƣớc, HTCT XHCN đƣợc thiết lập trên phạm vi cả nƣớc.

Từ đó đến nay nền dân chủ XHCN đã và đang đƣợc xây dựng phát huy vai trò ngày càng to lớn, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nƣớc.