CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG PHÁP LUẬT VỀ ƯU ĐÃI THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP TĂNG TRƯỞNG XANH 1. Khái quát chung về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp hỗ trợ doanh nghiệp tăng trưởng xanh 1. Khái niệm tăng trưởng xanh 1.
Các khái niệm về tăng trưởng xanh trên thế giới: Tăng trưởng xanh tiếng Anh gọi là Green Growth, đối với thuật ngữ trên đã có rất nhiều công trình nghiên cứu của các tổ chức và quốc gia trên thế giới đề cập đến. Chúng ta có thể kể đến một số quan niệm về tăng trưởng xanh nổi bật như sau: Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng: “Tăng trưởng xanh là hiệu quả trong việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên, sạch trong việc giảm thiểu ô nhiễm và các tác động môi trường, linh hoạt trong khả năng thích ứng với các hiểm họa thiên nhiên, quản lí môi trường và vốn tự nhiên trong ph�ng chống thiên tai”(World Bank, 2012). Theo Uỷ ban Kinh tế xã hội châu Á Thái Bình Dương của Liên Hợp Quốc (UNESCAP) đưa ra quan điểm rằng: “Tăng trưởng xanh là Chiến lược để đạt được phát triển bền vững. Tăng trưởng xanh chủ trương tăng trưởng GDP mà duy trì hoặc khôi phục lại chất lượng và tính toàn vẹn của mỗi trường sinh thái, đồng thời đáp ứng các nhu cầu của tất cả mọi người với mức thấp nhất có thể tác động đến môi trường.
Đó là một chiến lược tìm kiếm tối đa hóa sản lượng kinh tế trong khi giảm thiểu gánh nặng về sinh thái” (UNESCAP, 2012). Tổ chức Hợp tác Phát triển kinh tế đưa ra quan điểm: “Tăng trưởng xanh bao gồm thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế đồng thời đảm bảo rằng các nguồn tài sản tự nhiên tiếp tục cung cấp tài nguyên và dịch vụ môi trường cho sự thịnh vượng của chúng ta. Để thực hiện điều này, tăng trưởng xanh phải là nhân tố xúc tác trong việc đầu tư và đổi mới, là cơ sở cho sự tăng trưởng bền vững và tăng cường tạo ra các cơ hội kinh tế mới” (OECD, 2014). 9 Quan điểm về tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc như sau: “Tăng trưởng xanh là sự tăng trưởng đạt được bằng cách tiết kiệm và sử dụng các nguồn tài nguyên và năng lượng hiệu quả để giảm thiểu biến đổi khí hậu và thiệt hại tới môi trường, tạo ra tác động lực tăng trưởng mới thông qua nghiên cứu và phát triển công nghệ xanh, tạo các cơ hội việc làm mới và đạt được sự hài h�a giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường”.Do tác giả An Châu (2021) “Định nghĩa về tăng trưởng xanh của một số quốc gia, tổ chức quốc tế” tổng hợp.
Về phía Viện tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) do tác giả An Châu (2021) trích dẫn quan điểm rằng: “Tăng trưởng xanh là một mô hình phát triển mới với việc đảm bảo tăng trưởng kinh tế với bền vững về môi trường và khí hậu. Chú trọng vào xử lý tại nguồn của các thách thức trong khi đảm bảo việc tạo ra các kênh cần thiết cho phân phối tài nguyên và tiếp cận đối với hàng hóa cơ bản cho cho nhu cầu của con người”(An Châu, 2021). Tổ chức Sáng kiến tăng trưởng xanh của Liên Hợp Quốc (UNEP) đưa ra rằng: “Tăng trưởng xanh hay xây dựng nền kinh tế xanh là quá trình tái cơ cấu lại hoạt động kinh tế và cơ sở hạ tầng để thu được kết quả tốt hơn từ các khoản đầu tư cho tài nguyên, nhân lực và tài chính, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, khai thác và sử dụng ít tài nguyên thiên nhiên hơn, tạo ra ít chất thải hơn và giảm sự mất công bằng trong xã hội” (UNEP, 2011). Nhìn chung, có thể thấy mặc dù mỗi quốc gia và tổ chức đều có quan điểm, định nghĩa riêng của mình về “Tăng trưởng xanh” nhưng đều hướng đến các vấn đề chủ yếu sau4: Thứ nhất, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển nền kinh tế một cách bền vững.
Thứ hai, tiến hành đẩy mạnh việc sử dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường trong quá trình khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên. 4 Đào Bích Ngọc (2023): “Pháp luật về giảm thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030”; Học viện Ngân Hàng, tr 9. 10 Thứ ba, mấu chốt vẫn là phải bảo vệ môi trường, giảm thiểu tối đa các tác nhân có thể gây hại đến môi trường. Khái niệm tăng trưởng xanh ở Việt Nam Trước đây Việt Nam với “Quyết định số 1393/QĐ-TTg Phê duyệt chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn 2050” của Thủ tướng Chính Phủ đã khẳng định : “Tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững, đảm bảo phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả, bền vững và góp phần quan trọng thực hiện Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu.
Tăng trưởng xanh dựa trên tăng cường đầu tư vào bảo tồn, phát triển và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn tự nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện nâng cao chất lượng môi trường, qua đó kích thích tăng trưởng kinh tế”. Dựa vào việc thay đổi mô hình tăng trưởng có thể thúc đẩy tăng trưởng xanh phát triển, thông qua nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công nghệ sạch để phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại nhằm tái cơ cấu nền kinh tế để nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu, xoá đói giảm nghèo đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững. Như vậy, tăng trưởng xanh ở Việt Nam cũng hướng tới việc tăng trưởng kinh tế bền vững đi đôi với bảo vệ môi trường. Tăng trưởng kinh tế không gây áp lực lớn đến hệ sinh thái, đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và chất lượng môi trường thông qua việc nghiên cứu năng lượng, công nghệ mới và nâng cao hiệu quả sử dụng các công nghệ thân thiện môi trường trong quá trình sản xuất và khai thác tài nguyên thiên nhiên.
Từ những quan điểm cũng như định nghĩa về tăng trưởng xanh của nhiều tổ chức khác nhau trong và ngoài nước nêu trên, quan điểm về tăng trưởng xanh trong đề tài như sau: Tăng trưởng xanh là một mục tiêu, đồng thời cũng là một yếu tố vô cùng quan trọng trong việc phát triển một nền kinh tế bền vững. Bằng việc tái cơ cấu nền kinh tế nhưng vẫn đảm bảo nguồn tài nguyên thiên nhiên được sử dụng một cách tối ưu tránh lãng phí và đem lại được hiệu quả cao đáp ứng được nhu cầu xã hội. Sử dụng công nghệ tiên tiến, thân thiên môi trường và năng lượng sạch để giảm thiểu áp 11 lực đến hệ sinh thái và phòng chống các tác hại của biến đổi khí hậu. Hay nói ngắn gọn tăng trưởng xanh là cân bằng giữa việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Đặc điểm của tăng trưởng xanh Qua các quan điểm về tăng trưởng xanh được xây dựng nêu trên, ta có thể thấy rằng nhắc đến tăng trưởng xanh là đề cập đến chiến lược phát triển nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đồng thời đảm bảo tính bền vững về môi trường và giải quyết các thách thức về biến đổi khí hậu. Ta có thể rút ra một số đặc điểm của tăng trưởng xanh như sau: Thứ nhất, bền vững về môi trường. Đây là một trong những đặc điểm cơ bản của tăng trưởng xanh bởi lẽ hầu hết các quốc gia, tổ chức trên thế giới khi theo đuổi tăng trưởng xanh thì việc đảm bảo về chất lượng môi trường là không thể thiếu. Ngay tại Việt Nam một trong những “Chỉ tiêu để đánh giá phát triển bền vững giai đoạn 2011 đến 2020 bao gồm cả chỉ số về bền vững môi trường”5.
Đây là cách giúp tăng trưởng kinh tế dần dần tách khỏi suy thoái môi trường bằng cách thúc đẩy hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ hệ sinh thái. Thứ hai, chuyển đổi năng lượng sạch và carbon thấp. Đây là quá trình chuyển từ sử dụng nguồn năng lượng truyền thống có khí thải carbon cao như than đá, dầu mỏ sang các nguồn năng lượng tái tạo và hiệu suất cao hơn, đồng thời giảm lượng khí thải carnon được phát ra trong quá trình sản xuất kinh doanh và tiêu thụ năng lượng. Điểm hình tại Liên minh Châu Âu (EU) việc thực hiện các chính sách này được triển khai từ rất sớm6.
Ở hầu hết các quốc gia hiện nay, tăng trưởng xanh sẽ hướng đến đẩy mạnh chuyển đổi nền kinh tế sang nền kinh tế carbon và áp dụng các nguồn năng sạch như năng lượng tái tạo ( mặt trời, gió, nước,. Bằng cách giảm sự 5 Bộ công thương Việt Nam(2020):“Phát triển bền vững ở Việt Nam:Tiêu chí đánh giá và định hướng phát triển.”Xem: https://moit.vn/phat-trien-ben-vung/phat-trien-ben-vung-o-viet-nam-tieu-chi-danh-gia-va- dinh-huo.html truy cập ngày 07/04/2024. 6 Bộ công thương Việt Nam(2024):“Phát triển kinh tế carbon thấp:Điều kiện cần để hướng tới kinh tế tuần hoàn.” “Liên minh châu Âu là nơi triển khai thực hiện thị trường carbon sớm nhất trên thế giới, vận hành vào năm 2005, đến nay trải qua 5 giai đoạn. Thị trường Hàn Quốc vận hành thử nghiệm vào năm 2012, chính thức vào năm 2015 và trải qua 3 giai đoạn.
Thị trường Trung Quốc vận hành thử nghiệm năm 2012 tại một vài tỉnh và chính thức trên toàn quốc từ năm 2022. Các nước, như Anh vào năm 2021, Nhật Bản vừa kết thúc thử nghiệm, vận hành chính thức từ 4/2023”; Xem https://moit.vn/phat-trien-ben-vung/phat-trien- kinh-te-carbon-thap-dieu-kien-can-de-huong-den-kinh-te-tuan-hoan.html truy cập ngày 07/04/2024. 12 phụ thuộc vào “nhiên liệu hóa thạch” chuyển sang các nguồn năng lượng bền vững nhằm giảm thiểu phát thải khí nhà kính và chống biến đổi khí hậu. Thứ ba, đổi mới công nghệ.
Tăng trưởng xanh cần phải dựa vào đổi mới, tiến bộ của công nghệ để phát triển các giải pháp bền vững cho phát triển kinh tế. Điều này bao gồm đầu tư vào công nghệ sạch, cơ sở hạ tầng xanh, thực hành tiết kiệm năng lượng. Trong bài tham luận của ông Hà Minh Hiệp, Phó Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường cho rằng: “Tiến bộ công nghệ và đổi mới sáng tạo là nguyên lý của chiến lược tăng trưởng xanh cho doanh nghiệp”7. Việc đầu tư vào khoa học công nghệ, đổi mới và sáng tạo công nghệ mới sẽ góp phần khai thác tài nghiên một cách hiệu quả, thân thiện với môi trường và đồng thời có thể cải thiện năng suất, thúc đẩy các ngành công nghệ xanh phát triển.
Khái niệm về doanh nghiệp tăng trưởng xanh 1. Định nghĩa doanh nghiệp tăng trưởng xanh Theo Hiệp hội doanh nghiệp TP.