Chương I của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí quy định rõ: (Báo chí nói trong luật này là báo chi Việt Nam bao gồm: Báo in (báo, tạp chí, bàn tin thời sự, bản tin thông tấn), báo nói (chương trình phái thanh), báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe - nhìn thời sự được thực hiện bằng các biện pháp khác nhau), báo điện tử (được thực hiện trên mạng thông tin máy tính) bằng tiếng V i ệ t , tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam , tiếng nước ngoài) Các văn bản pháp quy của Việt Nam thường dùng thuật ngữ báo điện tử. Luật báo chí được sửa đổi, bổ sung tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khoá X năm 1999 gọi loại hình báo chí này là báo điện tử. Văn bản Luật cùng nêu rõ “báo điện tử là loại hình báo chí được thực hiện trên mạng thông tin máy tính Văn bản pháp lý của Bộ Văn hoá Thông tin cấp cho các tờ báo điện tử đầu tiên cùa Việt Nam cũng được gọi là “Giấy phép hoạt động báo điện tử”. Đây cũng là thuật ngữ được dùng trong Nghị định 55/2001/NĐ-CP về quản lý và cung cấp dịch vụ Internet, điều 12: “Dịch vụ thông tin trên Internet là một loại hình dịch vụ ứng dụng Internet, bao gồm dịch vụ phát hành báo chí (báo in, báo hình, báo điện tử), phát hành xuất bản phẩm trên Internet và dịch vụ cung cấp các loại hình điện tử khác trên Internet”.
Có hai thuật ngữ được dùng trong thực tiễn nhiều hơn cả là báo điện tử và báo điện tử. Tuy nhiên, theo chúng tôi, thuật ngữ “báo điện tử” là một thuật ngữ mang tính chung chung và không đúng theo quy định của nhà nước. Vì vậy, để khu biệt hóa loại hình báo chí được truyền tải qua mạng internet, chúng tôi thống nhất sử dụng thuật ngữ “báo điện tử” cho luận văn của mình.Game Online trong đời sống văn hóa Việt Nam và Thế giới 1. Khái lược về sự ra đời của Internet 9 z Internet là mạng thông tin diện rộng bao trùm toàn cầu, hình thành trên cơ sở kết nối các máy tính điện tử, cho phép liên kết con người lại bằng thông tin và kết nối nguồn tri thức đã tích luỹ được của toàn nhân loại trong một mạng lưu thông thống nhất.
Quy mô, phạm vi ảnh hưởng của thông tin trên mạng Internet rộng lớn hơn nhiều so với các phương tiện thông tin thông thƣờng khác. Với Internet, mọi người có khả năng và điều kiện rất thuận lợi trong việc tiếp cận trực tiếp với các nguồn thông tin trên thế giới. Có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về Internet tùy thuộc vào góc độ nghiên cứu. Nhưng dù ở hướng tiếp cận nào, các định nghĩa về Internet đều dựa trên 3 nội dung là bản chất mạng (network), bản chất số (digital) và bản chất truyền thông (communication) của nó.
Internet là một hệ thống thông tin liên kết bằng một không gian địa chỉ dựa trên công cụ kỹ thuật gọi là giao thức mạng: các máy tính giao tiếp với nhau thông qua giao thức TCP/IP (2). Đây là một hệ thống thông tin đặc biệt vì với hàng triệu mạng máy tính khác liên tục “vào – ra”, không thể có đƣợc sơ đồ cụ thể. Internet vừa là hạ tầng kỹ thuật để giao dịch được xem là siêu xa lộ thông tin (information super highway), vừa là một thực thể truyền thông đặc biệt giúp cho mọi người trên thế giới cùng khai thác tài nguyên thông tin, tri thức. Không có gì khó khăn để chứng minh rằng Internet vừa là một phƣơng tiện truyền thông, vừa là một hình thức truyền thông.
Vấn đề cần làm rõ ở đây, chính là tính chất đặc biệt của Internet nhìn từ lý thuyết truyền thông: Cái mới và độc đáo của phƣơng tiện truyền thông này là bản thân nó có thể tích hợp chức năng truyền thông, tùy vào mục đích của ngƣời sử dụng, điều mà các phương tiện truyền thông trước nó (như báo in, phát thanh, truyền hình) hầu như không làm được. 10 z Internet, có khả năng làm chức năng phương tiện truyền thông liên cá nhân, mà biểu hiện tiêu biểu là thư điện tử (e-mail), điện thoại internet (internet phone), chat, diễn đàn (forum), website nội bộ, weblog (một dạng nhật ký, website cá nhân trên mạng Internet). Internet có chức năng tạo môi trƣờng liên lạc tuyệt vời và rẻ tiền cho các cá nhân hay tổ chức giao dịch với nhau tương tự như những kỹ thuật truyền thông liên cá nhân truyền thống hiện nay vẫn còn trong đời sống: gửi thư, điện thoại… Internet còn đảm nhiệm chức năng của một phương tiện truyền thông tập thể. Nhiều cơ quan và công ty đã ứng dụng việc thiết lập những mạng cục bộ hoặc những trang chủ internet diện rộng vào việc quản lý và giao dịch thông tin trong nội bộ đơn vị hay nội bộ ngành của mình, vượt qua những ngăn cách về không gian địa lý hay thời gian.
Như vậy, nhìn từ góc độ lý luận báo chí – truyền thông, có thể nói, Internet là một thực thể truyền thông mới: truyền thông trực tuyến (online communication). Internet vừa là nguồn tài nguyên thông tin quý giá vừa là một công cụ cần thiết cho hoạt động truyền thông. Con ngƣời trên cả hành tinh thuộc mọi quốc gia dân tộc, qua Internet, có thể trao đổi với nhau; tri thức của từng cộng đồng, từng quốc gia được tích lũy và lưu trữ; các ngân hàng dữ liệu được quốc tế hoá, trở thành tài sản của toàn thể loài người. Những ứng dụng của internet khẳng định vai trò, ý nghĩa quan trọng của nó đối với đời sống xã hội, đặc biệt trong thời kỳ bùng nổ thông tin hiện nay.
Internet là mạng thông tin lớn thông nhất quán trên toàn cầu - một mái nhà thông tin chung của thế giới, kho thông tin khổng lồ về tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Internet tạo ra khả năng xử lý, sắp xếp khối lượng thông tin khổng lồ đó một cách khoa học để sử dụng và trao đổi với nhau một cách nhanh chóng. Và Internet cũng tạo ra một loại hình truyền thông đại chúng mới với ý nghĩa là hoạt động thông tin mang tính chính trị - xã hội, nghề 11 z nghiệp thuộc lĩnh vực chính trị, tư tưởng, văn hóa - tinh thần của xã hội, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đời sống xã hội cũng như công nghệ. Và đó cũng là lý do mà số người sử dụng Internet trên thế giới cũng như ở Việt Nam ngày càng tăng lên.
Tính đến năm 2015, có tới 48% dân số Việt Nam sử dụng Internet. Với khả năng cung cấp lượng thông tin khổng lồ, nhanh nhất, hiệu quả nhất, có tác động lớn nhất, với lợi thế tích hợp khả năng của các phương tiện truyền thông đại chúng khác, thông tin trên mạng Internet ngày càng phong phú, đa dạng đáp ứng ngày càng cao nhu cầu của công chúng trong nƣớc và trên thế giới; tạo cơ hội thuận lợi cho việc mở rộng quan hệ giao lưu, hội nhập quốc tế, tăng cường sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa Việt Nam và bạn bè trên thế giới. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống quản lý điều hành còn nhiều hạn chế, chất lượng chưa cao; thông tin đưa trên mạng Internet còn thiếu chọn lọc, thiếu tập trung, chất lượng nội dung thông tin còn thấp; công tác quản lý mạng, quản lý nội dung thông tin đưa trên mạng và việc khai thác thông tin trên mạng Internet còn nhiều thiếu sót, còn thiếu các chế tài, cơ chế chính sách đối với sự phát triển Internet. Biết những mặt trái của Internet không phải để thấy “khả năng đến đâu cho phép phát triển đến đó” mà để chủ động ngăn ngừa những hạn chế, những khuyết tật, bất cập.
Bởi Internet là một xu thế khách quan, một cuộc cách mạng trong tiến trình phát triển công nghệ và truyền thông, một bộ phận không thể thiếu trong xã hội thông tin, thời đại thông tin. Sự du nhập của Game online vào Việt Nam Xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa đang là điều thường xuyên được nhắc đến từ cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI như một căn nguyên cho sự biến đổi của văn hóa xã hội. Đó là sự hội nhập, thay đổi để thích nghi của mỗi quốc gia đối với tình hình chung trên thế giới. Tại Việt Nam, trước những tác 12 z động đó xã hội nước ta cũng đang có những thay đổi lớn từ kiến trúc thượng tầng cho đến hạ tầng cơ sở đền dần hội nhập và phát triển với quốc tế.
Chính những thay đổi này đang khiến môi trường văn hóa – xã hội Việt Nam có những biểu hiện phức tạp với nhiều sắc thái. TS Nguyễn Thị Minh Thái: “Không một nền văn hóa của quốc gia nào trên trái đất này lại không được/phải được truyền thông, qua nền báo chí truyền thông của chính mình. Và như thế, nhiệm vụ xuyên suốt nền báo chí hiện đại Việt Nam, từ khi ra đời, đương nhiên phải là truyền thông về nền văn hóa Việt, với toàn bộ sinh hoạt văn hóa của người Việt trong lịch sử dựng nước và giữ nước của mình, dựa trên nền tảng hai mối quan hệ lớn nhất về ứng xử văn hóa: đó là ứng xử của người Việt với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, nhằm tạo lập hai loại giá trị lớn nhất trong lịch sử tồn tại của mình: giá trị văn hóa vật chất và tinh thần, theo quy luật văn hóa chung của toàn nhân loại, được hiển thị trong sự phát triển riêng biệt và đặc thù của từng quốc gia, và tùy thuộc vào quốc gia ấy thuộc một trong hai vùng văn hóa: phương Đông hoặc phương Tây”[8]. Đứng trước những vấn đề đó, báo chí Việt Nam với tư cách là một sản phẩm của văn hóa, đồng thời đang hằng ngày làm nhiệm vụ truyền thông về văn hóa Việt Nam cần nỗ lực làm truyền thông một cách có văn hóa.
Báo chí là tấm gương phản chiếu hiện thực xã hội. Phản ánh một xã hội tốt hay xấu đều tùy thuộc vào từng nhà báo và cơ quan báo chí. Trong một xã hội đang có sự đan xen, giằng co giữa việc bảo tồn văn hóa truyền thống, bản sắc dân tộc với các yếu tố văn hóa ngoại lai thì việc đề cao văn hóa truyền thông càng cần được coi trọng. TS Nguyễn Thị Minh Thái trong bài Truyền thông văn hóa và văn hóa truyền thông: “về bản chất, văn hóa Việt Nam truyền thống vẫn là nền văn hóa nông nghiệp căn cơ.