CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp (Corporate Finance) là thuật ngữ dùng để mô tả cho các công cụ, các công việc quan trọng trong diễn ra trong hệ thống tài chính của một doanh nghiệp. Về bản chất tài chính doanh nghiệp là tất cả các hoạt động liên quan đến việc huy động vốn và sử dụng nguồn vốn đó để đầu tư nhằm tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Về hình thức nó là các quỹ tiền tệ trong quá trình hình thành, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của một doanh nghiệp. Ngoài ra, có thể hiểu một cách ngắn gọn theo định nghĩa của PGS. Lưu Thị Hương là: “Tài chính doanh nghiệp được hiểu là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong nền kinh tế.” Tài chính doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội, đến sự phát triển hay suy thoái của nền sản xuất. Toàn bộ các quan hệ kinh tế được biểu hiện bằng tiền phát sinh trong doanh nghiệp thể hiện nội dung của tài chính doanh nghiệp, bao gồm các quan hệ tài chính sau: - Quan hệ giữa doanh nghiệp và Nhà nước: đây là mối quan hệ phát sinh khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, khi Nhà nước góp vốn vào doanh nghiệp.
- Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính và các tổ chức tài chính trung gian: thể hiện cụ thể trong việc huy động các nguồn vốn dài hạn và ngắn hạn cho nhu cầu kinh doanh như phát hành cổ phiếu, trái phiếu, đầu tư chứng khoán,… - Quan hệ giữa các doanh nghiệp với nhau: trong nền kinh tế, doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp khác trên thị trường hàng hóa, dịch vụ, sức lao động. Bên cạnh đó là các quan hệ để thực hiện tiêu thụ sản phẩm ở thị trường đầu ra (đại lý, cơ quan xuất nhập khẩu,…) và quan hệ với các đối thủ cạnh tranh. - Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp: là các khía cạnh tài chính liên quan đến vấn đề phân phối thu nhập và chính sách tài chính của doanh nghiệp như vấn đề cơ cấu tài chính, chính sách tái đầu tư, chính sách lợi tức cổ phần, sử dụng ngân quỹ nội bộ doanh nghiệp. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Theo PGS.
Lưu Thị Hương: “Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương pháp, công cụ theo một hệ thống nhất định cho phép thu thập và xử lý các thông tin kế toán cũng như các thông tin khác trong quản lý doanh nghiệp nhằm đưa ra những đánh giá chính xác, đúng đắn về tình hình tài chính, khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp, giúp nhà quản lý kiểm soát tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cũng như dự đoán trước những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai để đưa các quyết định xử lý phù hợp tuỳ theo mục tiêu theo đuổi.” Tóm lại, phân tích tài chính là quá trình vận dụng tổng thể các phương pháp phân tích khoa học để đánh giá tài chính của doanh nghiệp, giúp cho các chủ thể quản lý có lợi ích gắn với doanh nghiệp nắm được thực trạng tài chính và an ninh tài chính của doanh nghiệp, dự đoán được chính xác tài chính của doanh nghiệp trong tương lai cũng như những rủi ro tài chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải; qua đó, đề ra các quyết định phù hợp với lợi ích của họ. Các chủ thể có lợi ích gắn với doanh nghiệp và các đối tượng có liên quan đều quan tâm đến hoạt động tài chính của doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng thông tin kinh tế, tài chính của doanh nghiệp. Mỗi đối tượng quan tâm theo giác độ và với mục tiêu khác nhau. Mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp giúp các đối tượng quan tâm có được góc nhìn toàn cảnh về năng lực tài chính, khả năng sinh lời, tiềm năng phát triển và hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Từ đó đưa ra những đánh giá về triển vọng cũng như rủi ro trong tương lai của doanh nghiệp và những quyết định phù hợp. Phân tích tài chính doanh nghiệp cần đạt được các mục tiêu sau: - Đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp trên các khía cạnh khác nhau như cơ cấu nguồn vốn, tài sản, khả năng thanh toán, lưu chuyển tiền tệ, hiệu quả sử dụng tài sản, khả năng sinh lời, rủi ro tài chính. nhằm đáp ứng thông tin cho tất cả các đối tượng quan tâm đến hoạt động của doanh nghiệp như các nhà đầu tư, cung cấp tín dụng, quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế, người lao động… - Định hướng các quyết định của các nhà quản lý quan tâm theo chiều hướng phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp như quyết định đầu tư, tài trợ, phân chia lợi nhuận… 2 - Phân tích tài chính doanh nghiệp là cơ sở cho các dự báo tài chính giúp các đối tượng phân tích dự đoán được tiềm năng tài chính của doanh nghiệp trong tương lai. - Phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ để kiểm soát hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên cơ sở kiểm tra, đánh giá các chỉ tiêu, kết quả đạt được so với các kế hoạch, dự toán trước đó.
Từ đó xác định được những điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động kinh doanh, giúp cho doanh nghiệp có được những quyết định và giải pháp đúng đắn, đảm bảo kinh doanh hiệu quả. Để đạt được các mục tiêu nói trên cần có một hệ thống chỉ tiêu phân tích phù hợp được xây dựng theo đặc điểm và yêu cầu của doanh nghiệp. Tuy nhiên, mỗi đối tượng sử dụng thông tin tài chính doanh nghiệp theo những góc độ riêng và mục tiêu khác nhau. Cụ thể: Đối với các nhà quản trị doanh nghiệp: là chủ thể trực tiếp điều hành doanh nghiệp, phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp giúp nhà quản trị doanh nghiệp nắm được thông tin, kiểm soát tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh, thực hiện các nguyên tắc cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán và dự báo các nguy cơ rủi ro, đặc biệt là các dấu hiệu rủi ro ảnh hưởng đến năng lực tài chính của doanh nghiệp.
Từ đó có những biện pháp điều chỉnh kịp thời và có cơ sở cần thiết để hoạch định chính sách tài chính cho tương lai của doanh nghiệp. Đối với nhà đầu tư: nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận bằng cách mua bán, nắm giữ chứng khoán của doanh nghiệp. Hay nói cách khác nhà đầu tư là các cá nhân hay tổ chức giao vốn cho doanh nghiệp sử dụng. Đối với các nhà đầu tư, an toàn vốn và khả năng sinh lời kì vọng từ nguồn vốn đóng góp là vấn đề quan tâm hàng đầu.
Thông qua phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp, các nhà đầu tư có thể nắm bắt được các yếu tố như thời gian hoàn vốn, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán vốn, phân tích rủi ro hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp… Từ đó đưa ra những quyết định hợp lý có nên đầu tư vào doanh nghiệp hay không hay nếu đầu tư thì sẽ đầu tư với quy mô như thế nào. Đối với các nhà cung cấp tín dụng: các nhà cung cấp tín dụng được đề cập đến là các tổ chức tài chính, ngân hàng cho doanh nghiệp vay vốn. Người cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp thường cho vay qua hai dạng là tín dụng ngắn hạn và tín dụng dài hạn. Đối với các khoản tín dụng ngắn hạn như vay ngắn hạn, tín dụng thương mại… bên cho vay dựa vào những phân tích về điều kiện tài chính hiện hành, khả năng hoán chuyển thành tiền của tài sản ngắn hạn và tốc độ quay vòng của loại tài sản đó.
Đối với các khoản tín 3 dụng dài hạn, phân tích tài chính doanh nghiệp hướng đến tiềm lực phát triển trong dài hạn cũng như các nguồn đảm bảo khả năng đáp ứng các khoản thanh toán cố định (tiền lãi, trả nợ gốc.) trong tương lai. Các nhà cung cấp tín dụng dù ngắn hạn hay dài hạn đều quan tâm đến khả năng hoàn trả tiền vay (bao gồm cả tiền gốc và lãi vay) của doanh nghiệp. Thu nhập của người cho vay là lãi suất cho vay. Do đó, phân tích tài chính đối với các nhà cung cấp tín dụng là xác định khả năng hoàn trả nợ của doanh nghiệp.
Đối với các nhà cung cấp vật tư, hàng hoá, dịch vụ: phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp giúp xem xét, đánh giá, quyết định xem có cho phép khách hàng mua chịu hàng hoá hay không, họ cần nắm thông tin về khả năng thanh toán của doanh nghiệp trong hiện tại cũng như tương lai. Tóm lại, phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là nguồn cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ, phù hợp với mục tiêu của từng đối tượng khác nhau, là căn cứ để họ đưa ra những quyết định đảm bảo an toàn đối với số vốn từng đối tượng đầu tư vào doanh nghiệp và tiềm năng gia tăng lợi ích. Chức năng phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp có ba chức năng, gồm: Thứ nhất, phân tích tài chính doanh nghiệp có chức năng đánh giá Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế của doanh nghiệp với các bên có liên quan thông qua sự vận động của các nguồn lực tài chính trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ hoặc vốn hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh trong khuôn khổ của pháp luật. Các luồng chuyển dịch giá trị, sự vận động của các nguồn lực tài chính nảy sinh và diễn ra như thế nào, tác động ra sao đến quá trình kinh doanh, chịu ảnh hưởng nhiều bởi yếu tố nào, tác động đến quá trình vận động và chuyển dịch nguồn lực tài chính ra sao, kết quả gần với mục tiêu hay xa rời mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp, có phù hợp với cơ chế chính sách và pháp luật hay không… là những vấn đề cơ bản mà phân tích tài chính doanh nghiệp phải đưa ra câu trả lời và giải đáp những thắc mắc đó.
Thứ hai, phân tích tài chính doanh nghiệp có chức năng dự đoán Doanh nghiệp dù đang ở giai đoạn nào trong chu kỳ phát triển đều hướng tới những mục tiêu nhất định, rõ ràng và cụ thể.