Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Phân tích ngành đồ uống Chương 3: Phân tích tình hình tài chính của công ty SABECO từ giai đoạn 2016 đến 2020 Chương 4: Kết luận và các khuyến nghị 2 0 0 Chương 2: PHÂN TÍCH NGÀNH ĐỒ UỐNG 2. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH Theo dòng lịch sử loại nước giải khát không ga (không CO2) đầu tiên xuất hiện vào thế kỷ 17 với thành phần pha chế gồm nước lọc, chanh và một chút mật ong. Năm 1676, Công ty Compagnie de Limonadiers tại Paris (Pháp) độc quyền bán các loại nước chanh giải khát. Hồi đó, người bán mang các thùng đựng nước chanh trên lưng và đi bán dọc đường phố Paris.
Đến năm 1767, tiến sĩ Joseph Priestley – một nhà hóa học người Anh – đã pha chế thành công loại nước giải khát có ga. 3 năm sau, nhà hóa học Thụy Điển Torbern Bergman phát minh loại máy có thể chế tạo nước có ga từ đá vôi bằng cách sử dụng acid sulfuric. Máy của Bergman cho phép sản xuất loại nước khoáng nhân tạo với số lượng lớn. Năm 1810, bằng sáng chế Mỹ đầu tiên dành cho các loại máy sản xuất hàng loạt nước khoáng nhân tạo được trao cho Simons và Rundell ở Charleston thuộc Nam Carolina (Mỹ).
Tuy nhiên, mãi đến năm 1832 loại nước khoáng có ga mới trở nên phổ biến nhờ sự ra đời hàng loạt của loại máy sản xuất nước có ga trên thị trường. Người Việt luôn sống gần gũi, hài hòa với thiên nhiên, do vậy ngay từ xa xưa thức uống giải khát hàng ngày đều từ thiên nhiên, cỏ cây mà có. Hàng trăm năm qua, với người Việt đồ uống giải khát đơn giản chỉ là bát nước mưa chứa trong bể, lu. Đi làm đồng về, vục bát vào lu nước uống một hơi là đủ tỉnh người.
Những năm đầu thế kỷ 20, nước nụ vối, lá vối, nước trà xanh, chè vằng rất được ưa chuộng để giải khát hàng ngày ở khắp các làng quê, phố thị Bắc bộ. Người miền núi còn dùng một số lá, rễ hay thân cây rừng đun lên hãm lấy nước uống. Quả rừng cũng được ngâm làm thức uống rất mát và tốt cho sức khỏe.Tại Nam bộ, thời kỳ này ngoài nước mưa, thức uống giải khát còn lại tại các hàng quán thường là trà xanh hoặc nước dừa tươi. Đến giữa thế kỷ 20, ở Hà Nội có thêm nước gạo rang để bổ sung vào danh sách thức uống giải khát ít ỏi.
Song thứ nước thơm mùi thính này nhanh chóng mất hút khi nước cam, chanh, chè đỗ đen hay sau nữa là nước si rô xuất hiên. 3 0 0 Ở Sài Gòn, kỹ thuật cơ khí phát triển tạo ra máy móc làm nên nhiều loại nước giải khát tuy mới mà quen như nước mía, rau má, nước ép trái cây. Tất cả đều được “sản xuất” trên các máy ép tay và “đóng chai” bằng các bịch nilon treo trên xe đẩy bán rong khắp phố phường. Trà đá, loại thức uống quen thuộc cho tới tận ngày nay có lẽ xuất hiện tại Sài Gòn vào thời điểm này.
Đây là thức uống cho người bình dân và các phu xe giải khát bởi được làm từ trà xấu hoặc trà nước cuối pha cùng nước đá vụn. Giai đoạn này cũng ghi nhận nước giải khát đóng chai bắt đầu phổ biến theo chân người Pháp, xong đối với người dân thì nó vẫn là thứ “xa xỉ” và chỉ bùng nổ từ thập niên 70 trở đi với các loại nước ngọt Con Cọp (BGI) hay Coca Cola. Cũng từ đây, các loại nước ngọt có gas, nước pha chế từ đường hóa học, sử dụng màu công nghiệp bắt đầu nở rộ và phát triển không ngừng. PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÀNH ĐỒ UỐNG Theo nghiên cứu Toàn cảnh ngành thực phẩm - đồ uống Việt Nam năm 2018 của Vietnam Report, ngành thực phẩm và đồ uống hiện chiếm khoảng 15% GDP và có xu hướng tăng lên; đồng thời đang chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu chi tiêu hàng tháng của người tiêu dùng (chiếm khoảng 35% mức chi tiêu).
- Rủi ro về vốn, cơ sở hạ tầng: Ngành bia rượu Việt Nam có số lượng nhà máy khá lớn tuy nhiên trang thiết bị chưa đồng đều. Hầu hết các cơ sở sản xuất đều chưa có hệ thống thiết bị đồng bộ, đặc biệt là rượu. Số các cơ sở có đầy đủ hệ thống rửa chai, chiết chai, dán nhãn in ngày tháng tự động chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. Đối với các cơ sở sản xuất nhỏ, công suất bé trong toàn ngành bia rượu thì máy móc thiết bị đều không đầy đủ và không đảm bảo chất lượng.
Số lượng cơ sở này lại rất lớn nên có thể nói vốn sản xuất vẫn còn là một điểm yếu của ngành. - Rủi ro về thuế suất: bia rượu là các sản phẩm chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Do đặc thù này mà ngành bia rượu Việt Nam chịu ảnh hưởng lớn nếu như có sự thay đổi chính sách thuế của Chính phủ. Hiện nay, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu bia thực hiện nghĩa vụ tài chính thông qua 3 loại thuế gồm thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), thuế GTGT và thuế thu nhập DN.
Trước năm 2009, mặt hàng bia được áp dụng 2 mức thuế suất thuế TTĐB từ 40%-75%, chia thành bia lon và bia các loại. Riêng bia hơi được áp mức thuế suất thấp 4 0 0 vì chủ yếu phục vụ cho người lao động. Luật Thuế TTĐB có hiệu lực từ ngày 14-2009 thống nhất đánh chung một mức thuế suất không phân biệt các loại bia nhằm điều chỉnh những bất hợp lý và thực hiện cam kết gia nhập WTO. Theo đó, lộ trình điều chỉnh thuế suất bia chia thành 2 giai đoạn: từ ngày 1/1/2010 đến hết ngày 31/12/2012 chịu thuế 45% và nâng lên 50% từ đầu năm 2013.
Giá tính thuế chưa có thuế GTGT và không loại trừ giá vỏ bao bì. Theo bộ tài chính, từ năm 2012 thu thuế từ bia đạt khoảng 15.000 tỷ đồng, trong đó chủ yếu là thuế TTĐB. Đề xuất mới nhất của Bộ Tài chính mới được gửi đến Chính phủ: Từ ngày 1-72015, thuế TTĐB đối với rượu bia, thuốc lá sẽ được nâng lên 15- 30% so với mức đang áp dụng. Mục đích tăng thuế TTĐB là để hạn chế sử dụng của người tiêu dùng trong nước.
Nếu đề xuất tăng thuế như trên được áp dụng, Bộ Tài chính ước tính dự kiến số thu ngân sách từ bia năm 2016 tăng 7.800 tỷ đồng, năm 2017 tăng 9.000 tỷ đồng, năm 2018 tăng 10.300 tỉ đồng; còn đối với mặt hàng rượu sẽ thu được 389 tỷ đồng vào năm 2016, năm 2017: 447 tỉ đồng, năm 2018: 514 tỉ đồng. - Rủi ro hàng giả: Thực trạng buôn lậu và trốn thuế vẫn tồn tại. Ngành bia rượu luôn phải song hành cùng phải vấn nạn "hàng giả, hàng nhái" gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp. Các thương hiệu uy tín trên thị trường dễ bị làm giả, ảnh hưởng đến uy tín nhà sản xuất cũng như sức khỏe người tiêu dùng, gây thất thu thuế.
Đối với Doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi các loại bia rượu nhập lậu và các loại bia rượu được phân phối theo kênh miễn thuế tác động rất lớn như: tình trạng cạnh tranh không lành mạnh; hàng giả, hàng nhái khó kiểm soát. - Rủi ro cạnh tranh: Với sự gia nhập WTO của Việt Nam trong năm 2007, các doanh nghiệp trong ngành bia rượu chịu sức ép cạnh tranh mạnh mẽ của các doanh nghiệp sản xuất bia rượu nước ngoài, đặc biệt là khi Nhà nước tháo bỏ các bảo hộ thuế quan thì sức ép này sẽ ngày một tăng lên. Tự do hóa thương mại đi kèm với sự tăng cường chính sách bảo hộ và các rào cản thương mại hiện đại. Các rào cản kĩ thuật về chất lượng nhãn mác, bao bì, vệ sinh an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ.là một ví dụ.
Đối với các thị trường cao cấp, các tiêu chuẩn này lại càng khắt khe. Các sản phẩm của Việt Nam chất lượng chưa cao nên có thể nói mặc dù thị trường rộng mở nhưng để thâm nhập vẫn rất khó khăn. Việc giảm thuế nhập khẩu từ 45% đối với bia khi Việt Nam gia nhập TPP đang đặt ngành bia 5 0 0 trong nước trước cuộc cạnh tranh cực kì khốc liệt. Cạnh tranh không lành mạnh do việc trốn thuế, gian lận trong kinh doanh trong ngành bia rượu Việt Nam chưa được ngăn chặn triệt để.
- Rủi ro về kinh doanh: Các nguyên liệu phục vụ cho sản xuất của công ty chủ yếu được nhập từ nước ngoài thông qua các công ty thương mại. Giá nguyên vật liệu phụ thuộc vào tình hình thị trường quốc tế nên thường không ổn định và có xu hướng tăng qua các năm. Do đó biến động giá có ảnh hưởng rất lớn đến doanh thu và lợi nhuận. Cùng với việc nhu cầu tiêu dùng của người tiêu dùng ngày càng thay đổi và với việc phải cạnh tranh với các thương hiệu nước ngoài khác – khi thu nhập của người dân tăng cao, họ có xu hướng thích sử dụng thức uống ngoại nhập nhiều hơn để thể hiện đẳng cấp của bản thân.
Do đó, ta có thể nhận thấy được rủi ro kinh doanh của ngành đồ uống là tương đối cao. - Rủi ro về thời tiết như hạn hán, lũ lụt…ảnh hưởng rất nhiều đến sản lượng nguyên liệu. Do đó, có thể sẽ gặp phải rủi ro khi nguồn nguyên liệu, giá nguyên vật liệu trên thế giới có những biến động bất thường dẫn đến khan hiếm và tăng giá nguyên vật liệu đầu vào. PHÂN TÍCH TIỀM NĂNG TRIỂN VỌNG VÀ TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG CỦA NGÀNH Sản lượng bia tiêu thụ bình quân đầu người từ năm 2016 đến 2018 có sự tăng trưởng nhẹ.
Năm 2018 có sản lượng tăng 0,88% so với năm 2016 cho nhu cầu của thị trường ngày càng tăng và ngành đồ uống được nhận định rằng có tiềm năng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam và trên Thế giới trong tương lai. Năm 2019 lượng bia tiêu thụ bình quân một người là 47,6 lít; tiêu thụ đạt hơn 4 tỷ lít (tăng 29.1% so với cùng kỳ năm trước). Sản lượng bia tiêu thụ bình quân đầu người năm 2019 tăng gấp 1,19 lần so với năm 2016. Doanh thu thị trường bia đạt hơn 65 tỷ đồng (tăng 0.5% so với cùng kỳ năm trước).
Về chủng loại tiêu thụ, tiêu thụ bia đóng lon chiếm 66.8% tổng tiêu thụ bia tại Việt Nam, tiếp theo là bia đóng chai 29.1% và chiếm 1 thị phần khiêm tốn là bia tươi 0. Tốc độ tăng trưởng của ngành tăng mạnh qua các năm trước 2020, mức tiêu thụ bia luôn tăng dẫn tạo ra tiềm năng phát triển hơn trong tương lai.