CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát chung về phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp có thể được hiểu là các phương pháp và kỹ thuật phân tích được sử dụng để làm rõ tình hình tài chính doanh nghiệp, cho phép đánh giá toàn diện các mặt hoạt động của doanh nghiệp, chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu, tiềm năng cũng như các dự báo có thể về tài chính của doanh nghiệp trong tương lai. Có rất nhiều đối tượng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế tài chính của doanh nghiệp. Mỗi đối tượng lại quan tâm theo giác độ và với mục tiêu khác nhau. Do nhu cầu về thông tin tài chính của doanh nghiệp rất đa dạng, đòi hỏi phân tích tài chính phải được tiến hành bằng nhiều phương pháp khác nhau để từ đó đáp ứng nhu cầu của các đối tượng quan tâm.
Phân tích tài chính đối với nhà quản lý doanh nghiệp nhằm đáp ứng những mục tiêu sau: - Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thị trường và rủi ro trong doanh nghiệp. - Hướng các quyết định của Ban giám đốc theo chiều hướng phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp, như quyết định về đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận. - Phân tích tài chính doanh nghiệp là cơ sở cho những dự đoán tài chính. - Phân tích tài chính doanh nghiệp là một công cụ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động trong doanh nghiệp.
Như vậy phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, để đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu của một doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp cho nhà quản lý lựa chọn và đưa ra những quyết định phù hợp với thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.2 Ý nghĩa của phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính cung cấp những thông tin hữu ích giúp kiểm tra phân tích một cách tổng hợp, toàn diện, có hệ thống về tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp. Những người quản lý tài chính khi phân tích cần cân nhắc tính toán tới mức rủi ro và tác động của nó tới doanh nghiệp mà biểu hiện chính là khả năng thanh toán, đánh giá khả năng cân đối vốn, năng lực hoạt động cũng như khả năng sinh lãi của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, các nhà phân tích tiếp tục nghiên cứu và đưa ra các dự đoán về kết quả hoạt động kinh doanh nói chung, mức doanh lợi nói riêng của doanh nghiệp trong tương lai. Ngoài ra, phân tích tài chính còn cung cấp những thông tin số liệu để kiểm tra giám sát tình hình hạch toán kinh doanh, tình hình chấp hành các chính sách chế độ kinh tế tài chính của doanh nghiệp.
Cùng với sự phát triển của xã hội thì việc phân tích tài chính càng trở nên quan trọng, bởi công tác phân tích tài chính ngày càng cho thấy sự cần thiết của nó đối với sự phát triển doanh nghiệp. Phân tích tài chính cho thấy khả năng và tiềm năng kinh tế tài chính của doanh nghiệp, do đó sẽ giúp cho công tác dự báo, lập kế hoạch tài chính ngắn hạn và dài hạn, dễ dàng đưa ra các chính sách tạo điều kiện cho công ty hoạt động.3 Sự cần thiết của phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu thông tin của các chủ thể khác nhau, bao gồm các chủ thể chủ yếu sau: - Nhà quản trị doanh nghiệp: Các thông tin từ phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ giúp cho họ nắm bắt được cụ thể thực trạng tài chính để kiểm soát các hoạt động của doanh nghiệp. Các kết quả phân tích tài chính vừa là cơ sở để thực hiện các dự báo tài chính, vừa là căn cứ để các nhà quản trị tài chính có thể đề ra các quyết định tài chính thích hợp như quyết định đầu tư, quyết định tài trợ vốn, quyết định tài trợ tài sản,… - Chủ sở hữu và các nhà đầu tư: Các kết quả phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ giúp họ đánh giá đúng thực trạng tài chính của doanh nghiệp, từ đó có thể đưa ra các quyết định tiếp tục duy trì đầu tư, tăng cường đầu tư hay rút vốn khỏi doanh nghiệp. 6 - Tổ chức tài chính tín dụng (ngân hàng, công ty tài chính,…): Các kết quả phân tích tài chính sẽ giúp cho họ có thể đánh giá chính xác tình hình và khả năng tài chính của doanh nghiệp để quyết định cho vay và thu hồi nợ.
- Người lao động của doanh nghiệp: Các thông tin từ phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ giúp họ nhận biết được thực trạng tốt xấu và tương lai của doanh nghiệp, tù đó có thể đưa ra các quyết định tiếp tục gắn bó hay rút khỏi doanh nghiệp để tìm kiếm những cơ hội công việc và thu nhập mới tốt hơn. - Cơ quan nhà nước (cơ quan thuế, tài chính ,…): Các thông tin từ phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ giúp cho các cơ quan này có thể kiểm soát và giám sát tốt hơn việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.2 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Thông tin sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp - Những thông tin đầu vào phục vụ cho quá trình phân tích tài chính doanh nghiệp có thể được thu thập từ các nguồn dữ liệu khác nhau, bao gồm: Các thông tin chung của nền kinh tế, các thông tin của ngành và các thông tin liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp thuộc đối tượng phân tích. - Các thông tin chung của nên kinh tế: Tình hình chung của nền kinh tế thường được biểu thị qua các chỉ số phản ánh tình hình tăng trưởng hay suy thoái của nền kinh tế. Những thông tin này có tác động mạnh mẽ đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Ở giai đoạn tăng trưởng kinh tế, các cơ hội thuận lợi cho kinh doanh được mở rộng, từ đó giúp cho doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô kinh doanh tăng doanh thu và lợi nhuận. - Các thông tin liên quan đến ngành kinh tế: Sự phát triển của doanh nghiệp có liên quan chặt chẽ đến tình hình chung của ngành hay lĩnh vực mà doanh nghiệp đầu tư kinh doanh. Các thông tin về tình hình phát triến của ngành, các đối thủ cạnh tranh trong ngành, các tiến bộ công nghệ trong ngành, các thay đổi về cung cầu giá cả, các số liệu thống kê của ngành… sẽ là những yếu tố có ảnh hưởng đến kinh doanh và tài chính doanh nghiệp. 7 - Các thông tin liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp: Là những thông tin phản nahs trực diện tình hình kinh doanh và tài chính của doanh nghiệp.
Trong đó các thông tin về tài chính doanh nghiệp được thể hiện tập trung trong các báo cáo tài chính doanh nghiệp. Đây chính là dữ liệu cơ sở quan trọng và chủ yếu nhất phục vụ cho công tác phân tích tài chính doanh nghiệp. - Thông thường bộ báo cáo tài chính doanh nghiệp bao gồm 4 báo cáo cơ bản: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bản thuyết minh báo cáo tài chính.1 Bảng cân đối kế toán Là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh tổng quát toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành nên tài sản đó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định. Kết cấu của bảng cân đối kế toán gồm 2 phần: Phần tài sản và phần nguồn vốn: + Phần tài sản: Bao gồm tài sản lưu động và tài sản cố định.
Các chỉ tiêu trong phần tài sản phản ánh số tài sản hiện có của doanh nghiệp ở thời điểm lập báo cáo. + Phần nguồn vốn: bao gồm nợ phải trả và nguồn vốn chủ sở hữu, phản ánh các nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp Khi nhìn vào bảng cân đối kế toán, ta có thể nhận biết được loại hình doanh nghiệp, quy mô, mức độ tự chủ tài chính của doanh nghiệp, sự biến động của các loại tài sản trong doanh nghiệp cũng như cơ cấu vốn và phân bổ nguồn vốn trong doanh nghiệp.2 Báo cáo kết quả kinh doanh BCKQKD là báo cáo tài chính phản ánh toàn bộ kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định và những nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp phải thực hiện với nhà nước. BCKQKD cho biết tình hình doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán. Dựa vào BCKQKD, người sử dụng thông tin có thể kiểm tra phân tích và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ, so sánh với các kỳ trước và với các doanh nghiệp khác trong ngành để nhận biết khaí quát về tình hình công ty cũng như xu hướng vận động, nhằm đưa ra các quyết định quản lý, đầu tư phù hợp.3 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ BCLCTT là báo cáo tài chính tổng hợp phản ánh việc hình thành và sử dụng lượng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp.
Nếu bảng cân đối kế toán cho biết nguồn lực, của cải và nguồn vốn hình thành của những tài sản đó, BCKQKD cho biết thu nhập và chi phí phát sinh để tính được kết quả lãi lỗ trong chu kỳ kinh doanh thì BCLCTT được lập ra để trả lời các vấn đề liên quan đến các luồng tiền vào ra trong doanh nghiệp, tình hình tài trợ, đầu tư bằng tiền của doanh nghiệp trong kỳ.2 Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp Để có được những thông tin đầy đủ và chính xác cho người sử dụng thì phân tích tài chính cần phải tổ chức thực hiện theo một quy trình hoàn thiện với nguồn thông tin đầy đủ, phương pháp và nội dung phân tích khoa học. Quy trình phân tích tài chính có thể thực hiện theo 3 bước sau: Bước 1: Thu thập tài liệu và xử lý số liệu liên quan đến tình hình tài chính doanh nghiệp. Những tài liệu được thu thập yêu cầu phải chính xác, toàn diện và khách quan. Những tài liệu làm căn cứ để phân tích thường bao gồm tất cả các số liệu trên hệ thống báo cáo tài chính gồm có bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ.