CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề cơ bản về tài chính doanh nghiệp 1.1 Một số khái niệm về tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là các mối quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động kinh doanh nhằm đạt được các mục tiêu của công ty. Bản chất của tài chính doanh nghiệp Biểu hiện bên ngoài của tài chính doanh nghiệp là sự vận động độc lập tương đối của các nguồn tài chính gắn với việc tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ. Bản chất bên trong của tài chính doanh nghiệp là sự thể hiện và phản ánh các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể trong quá trình phân phối các nguồn tài chính, quá trình phân phối của cải dưới mọi hình thức giá trị. Hệ thống quan hệ kinh tế dưới hình thái giá trị thuộc phạm trù bản chất tài chính doanh nghiệp gồm: - Quan hệ kinh tế giữa công ty và nhà nước.
- Quan hệ giữa công ty với công ty khác và với thị trường tài chính - Quan hệ kinh tế trong nội bộ công ty: mối quan hệ thể hiện giữa công ty với phòng ban, với cán bộ công nhân viên trong công ty. Như vậy bản chất tài chính là mối quan hệ kinh tế trong phân phối các nguồn tài chính gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ trong họat động kinh doanh của công ty nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Vai trò, chức năng của tài chính doanh nghiệp 1.1 Vai trò Tài chính doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động kinh doanh của công ty thể hiện qua các mặt sau: Tổ chức huy động và phân phối sử dụng các nguồn lực tài chính có hiệu quả: Đối với một công ty vốn là yếu tố vật chất cho sự tồn tại và phát triển. Do vậy, vấn đề tổ chức huy động phân phối và sử dụng vốn sao cho có hiệu quả là 5 nhiệm vụ rất quan trọng đối với công tác quản lí tài chính của công ty.
Để đạt được những yêu cầu đó đòi hỏi công ty phải không ngừng chủ động nắm bắt các tín hiệu của thị trường, lựa chọn phương án kinh doanh thích hợp và có hiệu quả. Tạo lập các đòn bẩy tài chính để kích thích điều tiết các hoạt động kinh tế: Hoạt động kinh doanh của công ty luôn cần sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều người nhiều bộ phận. Vì vậy, người quản lí biết vận dụng sáng tạo, linh hoạt các chức năng của TCDN phù hợp với quy luật sẽ làm cho tài chính của công ty trở thành đòn bẩy kinh tế có tác dụng trong việc tạo ra những động lực kinh tế tác động làm tăng năng suất, kích thích tăng cường tích tụ và thu hút vốn, kích thích tiêu dùng xã hội. Giám sát, kiểm tra, đánh giá hiệu quả các hoạt động kinh doanh của công ty: TCDN thực hiện viêc kiểm tra giám sát bằng đồng tiền và tiến hành thường xuyên liên tục thông qua phân tích các chỉ tiêu tài chính.
Cụ thể các chỉ tiêu đó là: chỉ tiêu về kết cấu tài chính, chỉ tiêu về khả năng thanh toán, chỉ tiêu đặc trưng về hoạt động, sử dụng các nguồn lực tài chính; chỉ tiêu đặc trưng về khả năng sinh lời. Bằng việc phân tích các chỉ tiêu tài chính cho phép công ty có căn cứ quan trọng để kịp thời đề ra các giải pháp tối ưu làm lành mạnh hóa tình hình tài chính – kinh doanh của công ty. Vai trò của TCDN được ví như những tế bào có khả năng tái tạo, hay còn được coi như “cái gốc của nền tài chính”. Sự phát triển hay suy thoái của sản xuất kinh doanh gắn liền với sự mở rộng hay thu hẹp nguồn lực tài chính.
Vì vậy vai trò của TCDN sẽ trở nên tích cực hay thụ động, thậm chí có thể là tiêu cực đối với kinh doanh trước hết phụ thuộc vào khả năng, trình độ của người quản lí, sau đó còn phụ thuộc vào môi trường kinh doanh, phụ thuộc vào cơ chế quản lí vĩ mô của nhà nước.2 Chức năng Tài chính doanh nghiệp có 3 chức năng được thể hiện như sau: 6 - Tổ chức vốn công ty: để cho quá trình sản xuất diễn ra liên tục và hiệu quả thì vấn đề huy động đủ vốn và sử dụng vốn hợp lí đối với từng bộ phận kinh doanh là cấp thiết. Chính vì vậy chức năng tổ chức vốn là vô cùng quan trọng, đây chính là chức năng thu hút vốn bằng nhiều hình thức khác nhau như từ tổ chức kinh tế, các chủ thể kinh tế và các lĩnh vực kinh tế để hình thành quỹ tiền tệ tập trung phục vụ sản xuất kinh doanh một cách hiệu quả. - Chức năng phân phối tài chính: phân phối tài chính là việc phân chia tài sản xã hội dưới hình thức giá trị. Chức năng phân phối là phải đảm bảo phân phối thu thập và tích lũy tiền tệ.
Phân phối thu thập cho tái sản xuất giản đơn và cho tái sản xuất mở rộng đảm bảo vốn chủ sở hữu thường xuyên không bị nhàn rỗi không gây căng thẳng về vốn. Biết dùng vật chất như đòn bầy kinh tế để thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển và khai thác tiềm năng của công ty. Phân phối tài chính là việc phân phối thu nhập công ty, cụ thể là nộp ngân sách nhà nước dưới hình thức nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, xây dụng và quỹ phát triển. - Chức năng giám đốc: giám đốc tài chính là thông qua tiền tệ và mối quan hệ tiền tệ để kiểm tra, kiểm soát các hoạt động tài chính và quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm phát hiện những vi phạm trong công tác quản lí tài chính kinh tế để đưa ra những quyết định đúng đắn, kịp thời thực hiện mục tiêu công ty đề ra.2 Phân tích tình hình tài chính trong công ty 1.1 Khái niệm về phân tích tài chính doanh nghiệp.
"Phân tích TCDN là quá trình đi sâu nghiên cứu nội dung , kết cấu và mối ảnh hưởng qua lại của các chỉ tiêu trên báo cáo tài chỉnh để có thể đánh giá tình hình TCDN thông qua việc so sánh với các mục tiêu mà đoanh nghiệp đã để ra hoặc so sảnh với các doanh nghiệp cùng ngành nghề , từ đó đưa ra quyết định và các giải pháp quản lí phù hợp ” Ngoài ra, phân tích tình hình TCDN là việc xem xét, đánh giá kết quả của việc quản lý và điều hành tài chính của doanh nghiệp thông qua các số liệu 7 trên báo cáo tài chính. Phân tích những gì đã làm được, chưa làm được và dự đoán những gì đã xảy ra, đồng thời tìm ra nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả kinh doanh, từ đó đưa ra các biện pháp để tận dụng những điểm mạnh và khắc phục những điểm yếu, nâng cao chất lượng quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là việc ứng dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích đối với các báo cáo tài chính tổng hợp và mối liên hệ giữa các dữ liệu để đưa ra các dự báo và kết luận hữu ích trong phân tích hoạt động kinh doanh, sử dụng các báo cáo tài chính để phân tích năng lực và vị thế tài chính của một công ty, đánh giá năng lực tài chính trong tương lai.2 Ý nghĩa của phân tích tài chính doanh nghiệp Hoạt động tài chính có mối liên hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh. Vì vậy cần phải thường xuyên theo dõi, đánh giá, kiểm tra tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Vì thế công tác phân tích tình hình tài chính giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa sau: - Đối với nhà quản trị doanh nghiệp: phân tích tài chính cung cấp các thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp mình, qua đó sẽ giúp nhà quản trị đưa ra các dự báo tài chính, các quyết định đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận. - Đối với nhà đầu tư: Các nhà đầu tư sẽ quan tâm đến lợi tức nhận được hằng năm và giá trị thị trường của cổ phiếu. Qua phân tích tài chính, họ sẽ biết được khả năng sinh lời, mức độ rủi ro, khả năng hoàn trả và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp để đưa ra quyết định đầu tư. - Đối với các tổ chức tín dụng: họ sẽ dựa vào phân tích tài chính để đưa ra các quyết định cho vay, tài trợ vốn một cách phù hợp.
-Đối với cơ quan Nhà nước: phân tích tài chính giúp nhà nước nắm được tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đề ra các chính sách vĩ mô đúng đắn nhằm tạo hành lang pháp lý cho doanh nghiệp hoạt động. Đối với công ty kiểm toán: phân tích tài chính giúp cho các công ty kiểm toán kiểm tra được 8 tính trung thực của các số liệu, phát hiện ra sai sót vả gian lận của doanh nghiệp về mặt tài chính Phân tích tài chính giúp người sử dụng có thể xem xét từ nhiều góc độ khác nhau, đánh giá, tổng hợp, xem xét một cách chi tiết hoạt động TCDN để từ đó nhận biết, phán đoán và đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp nhất, giúp doanh nghiệp củng cố tốt hơn hoạt động kinh doanh của mình.3 Mục tiêu của việc phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính được sử dụng như là công cụ khảo sát cơ bản trong lựa chọn quyết định đầu tư, đự đoản các điều kiện và kết quả tài chính trong tương lai. Hoạt động TCDN liên quan đến nhiều đối tượng nên mục tiêu phân tích của mỗi đối tượng sẽ khác nhau. Phân tích TCDN cần đạt những mục tiêu cơ bản sau : Đánh giá, dự tính các rủi ro cũng như tiềm năng, khả năng sinh lời của doanh nghiệp trong tương lai nhằm phục vụ cho việc ra quyết định một cách thích hợp.
Cung cấp đầy đủ, kịp thời và trung thực các thông tin kinh tế tài chính cho chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, và các đối tượng có liên quan để họ có những quyết định đúng trong kinh doanh. Cung cấp thông tin về các nguồn lực kinh tế, vốn chủ sở hữu, các khoản nợ, và các tác động kinh tế, qua đó chủ doanh nghiệp sẽ dự đoán chính xác quá trình phát triển doanh nghiệp trong tương lai. Nhằm đưa ra một cơ sở hợp lý cho việc dự đoán tương lai, thể hiện rằng những quyết định đưa ra là có căn cứ chứ không phải quyết định theo cảm tính.