Chương I : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, vai trò phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 : Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích trong lĩnh vực tự nhiên được hiểu là sự chia nhỏ sự vật hiện tượng trong mối quan hệ hữu cơ giữa các bộ phận cấu thành của sự vật hiện tượng đó như phân tích các chất hóa học bằng những phản ứng, phân tích các vi sinh vật bằng kính hiển vi. Còn trong lĩnh vực kinh tế xã hội, các hiện tượng cần phân tích chỉ tồn tại bằng những khái niệm trừu tượng. Do đó việc phân tích phải bằng những phương pháp trừu tượng.
C Mác đã chỉ ra rằng: “ Khi phân tích các hình thái kinh tế xã hội thì không thể sử dụng hoặc kính hiển vi, hoặc những phản ứng hóa học. Lực lượng của trừu tượng phải thay thế cái này hoặc cái kia”. Phân tích kinh doanh là việc phân chia các hiện tượng, các quá trình và các kết quả kinh doanh thành nhiều bộ phận cấu thành. Trên cơ sở đó, bằng các phương pháp liên hệ, so sánh, đối chiếu và tổng hợp lại nhằm rút ra tính quy luật và xu hướng phát triển của các hiện tượng nghiên cứu.
Phân tích kinh doanh gắn liền với mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của con người. Tuy nhiên, trong điều kiện sản xuất kinh doanh chưa phát triển, yêu cầu thông tin cho quản lý chưa nhiều, chưa phức tạp, công việc phân tích cũng được tiến hành chỉ là những phép tính cộng trừ đơn giản. Khi nền kinh tế càng phát triển, những đòi hỏi về quản lý nền kinh tế quốc dân không ngừng tăng lên. Để đáp ứng yêu cầu quản lý kinh doanh ngày càng cao và phức tạp, phân tích kinh doanh được hình thành và ngày càng hoàn thiện với hệ thống lý luận độc SV: Nguyễn Đức Long – 12145191 – K26B Page 3 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Hữu Tài lập.
Quá trình đó hoàn toàn phù hợp với các yêu cầu khách quan của sự phát triển các bộ môn khoa học. F Ănghen đã chỉ rõ: “ Nếu một hình thái vận động là do một hình thái vận động khác phát triển lên những phản ánh của nó, tức là những ngành khoa học khác cũng phải từ ngành này phát triển ra một ngành khác một cách tất yếu”. Là một môn khoa học độc lập, phân tích kinh doanh có đối tượng nghiên cứu riêng. Nói chung, đối tượng nghiên cứu của phân tích kinh doanh không ngoài các hoạt động sản xuất kinh doanh như là một hiện tượng kinh tế, xã hội đặc biệt: Để phân chia tổng hợp và đánh giá các hiện tượng của hoạt động kinh doanh, đối tượng nghiên cứu của phân tích kinh doanh là những kết quả kinh doanh cụ thể, được thể hiện bằng các chỉ tiêu kinh tế, với sự tác động của các tác nhân kinh tế.
Kết quả kinh doanh thuộc đối tượng phân tích có thể là kết quả riêng biệt của từng khâu, từng giai đoạn của quá trình sản xuất kinh doanh như mua hàng, bán hàng, sản xuất ra hàng hóa, hoặc có thể là kết quả tổng hợp của cả một quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là kết quả tài chính cuối cùng của doanh nghiệp. Vậy thế nào là phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp ? Và mục đích của việc phân tích này ra sao? Phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và công cụ cho phép thu thập, xử lý thông tin kế toán và các thông tin khác trong quản lý doanh nghiệp nhằm đánh giá tình hình tài chính, khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp giúp cho người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định tài chính, quyết định quản lý phù hợp.2 Vai trò phân tích tài chính doanh nghiệp Có nhiều đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp như: chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà cung cấp, khách hàng…nhưng mục tiêu cuối SV: Nguyễn Đức Long – 12145191 – K26B Page 4 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Hữu Tài cùng của họ đều như nhau - đó là cơ sở cho việc đưa ra một quyết định hợp lý. dù phạm vi chú ý chính của họ trong việc phân tích có khác nhau.
Đối với nhà quản trị doanh nghiệp thì mối quan tâm hàng đầu của họ là tìm kiếm lợi nhuận và khả năng trả nợ. Ngoài ra còn có các mục tiêu khác như nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo công ăn việc làm…Nhưng doanh nghiệp chỉ có thể thực hiện các mục tiêu này khi họ kinh doanh có lãi và trả được nợ. Một doanh nghiệp thua lỗ liên tục sẽ cạn kiệt các nguồn lực và buộc phải dừng hoạt động, và nếu doanh nghiệp không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn thì cũng sẽ buộc phải đóng cửa. Đối với ngân hàng và các nhà cho vay tín dụng, mối quan tâm chủ yếu của họ là khả năng trả nợ của doanh nghiệp.
Vì vậy họ đặc biệt chú ý đến số lượng tiền và các loại tài sản có tính thanh khoản cao để biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp, họ cũng rất chú ý đến lượng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp vì đó là khoản bảo hiểm cho họ trong trường hợp gặp rủi ro. Đối với nhà đầu tư, họ quan tâm đến lợi nhuận bình quân vốn của công ty, khả năng phát triển của doanh nghiệp. từ đó đưa ra quyết định đầu tư vào công ty. Bên cạnh đó các cơ quan thuế, nhà cung cấp, người lao động cũng rất quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Tất cả các cá nhân, tổ chức quan tâm nói trên đều có thể thỏa mãn nhu cầu về thông tin của mình thông qua hệ thống các chỉ tiêu phân tích báo cáo tài chính cung cấp. Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp Phương pháp phân tích tài chính bao gồm một hệ thống các công cụ và biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối liên hệ bên trong và bên ngoài, các luồng dịch chuyển và biến đổi tài chính, các chỉ tiêu tài chính tổng hợp và chi tiết, nhằm đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Có nhiều phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp, dưới đây là một số phương pháp thường hay sử dụng: - Phương pháp so sánh SV: Nguyễn Đức Long – 12145191 – K26B Page 5 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Hữu Tài - Phương pháp tỷ lệ - Phương pháp phân tích tài chính Dupont 1. Phương pháp so sánh: Điều kiện áp dụng: Các chỉ tiêu cần phải thống nhất về thời gian, không gian, nội dung, tính chất, đơn vị tính toán và theo mục đích phân tích mà nó xác định gốc so sánh.
Nội dung: So sánh giữa số hiện thực kỳ này với số hiện thực kỳ trước để thấy rõ xu hướng thay đổi về tài chính doanh nghiệp để đánh giá sự tăng trưởng hay tụt lùi trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. So sánh giữa số hiện thực và số kế hoạch để thấy mức độ phấn đấu của doanh nghiệp. So sánh giữa số liệu của doanh nghiệp với số liệu trung bình ngành, của các doanh nghiệp khác để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp tốt hay xấu, được hay chưa được. So sánh theo chiều dọc để xem xét tỷ trọng của từng chỉ tiêu so với tổng thể, so sánh theo chiều ngang của nhiều kỳ để thấy sự thay đổi cả về số lượng tương đối và tuyệt đối của một chỉ tiêu nào đó qua các mức độ kế toán liên tiếp.
Phương pháp phân tích tỷ lệ: Là phương pháp truyền thống, được sử dụng phổ biến trong phân tích tài chính. Đây là phương pháp có tính hiện thực cao với các điều kiện áp dụng ngày càng được bổ sung và hoàn thiện. Bởi lẽ: Thứ nhất, nguồn thông tin kế toán và tài chính được cải tiến và cung cấp đầy đủ hơn. Đó là cơ sở để hoàn thành các chỉ tiêu tham chiếu tin cậy cho việc đánh giá một tỷ lệ tài chính tin cậy của doanh nghiệp.
Thứ hai, việc áp dụng công nghệ tin học cho phép tích lũy dữ kiện và thúc đẩy nhanh quá trình tính toán hàng loạt các tỷ lệ. Thứ ba, phương pháp phân tích này giúp nhà phân tích khai thác có hiệu quả số liệu và phân tích một cách có hệ thống hàng loạt tỷ lệ theo chuỗi thời gian liên tục hoặc theo từng giai đoạn. SV: Nguyễn Đức Long – 12145191 – K26B Page 6 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Hữu Tài Phương pháp này dựa trên ý nghĩa chuẩn mực các tỷ lệ của đại lượng tài chính được phân thành các nhóm tỷ lệ đặc trưng, phản ánh những nội dung cơ bản theo mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Đó là nhóm tỷ lệ về khả năng thanh toán, nhóm tỷ lệ về cơ cấu tài chính, nhóm tỷ lệ về năng lực hoạt động, nhóm tỷ lệ về khả năng sinh lời.
Phương pháp phân tích tài chính Dupont: Mô hình Dupont là kỹ thuật có thể được sử dụng để phân tích khả năng sinh lãi của một công ty bằng các công cụ quản lý hiệu quả truyền thống. Mô hình Dupont tích hợp nhiều yếu tố của báo cáo thu nhập với bản cân đối kế toán. Phương pháp phân tích tài chính Dupont cho thấy mối quan hệ tương hỗ giữa các tỷ lệ tài chính chủ yếu. Công ty Dupont là công ty đầu tiên ở Mỹ sử dụng các mối quan hệ chủ yếu này để phân tích các tỷ số tài chính.
Vì vậy, nó được gọi là phương pháp Dupont. Ngày này phương pháp này được sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia. Trong phân tích tài chính, người ta vận dụng mô hình Dupont để phân tích mối liên hệ giữa các chỉ tiêu tài chính. Chính nhờ sự phân tích mối liên kết giữa các chỉ tiêu tài chính, chúng ta có thể phát hiện ra những nhân tố dã ảnh hưởng đến chỉ tiêu phân tích theo một trình tự nhất định.
Dưới góc độ nhà đầu tư cổ phiếu, một trong những chỉ tiêu quan trọng nhật là hệ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Do vốn chủ sở hữu là một phần của tổng vốn hình thành nên tài sản, nên ROE sẽ phụ thuộc vào hệ số lợi nhuận trên tổng tài sản. Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Phân tích các chỉ tiêu tài chính 1.
Tỷ số thanh khoản: Tỷ số thanh khoản là tỷ số đo lường khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của doanh nghiệp. Loại tỷ số này gồm có:. Tỷ số thanh khoản hiện thời ( current ratio ) .