Chương 1: Lời mở đâu Chương 2: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận cơ bản về phân tích tài chính doanh nghiệp Chương 3: Kết quả nghiên cứu 4 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Phân tích tài chính hiện nay ngày càng được nhiều đối tượng quan tâm, đây là cơ sở quan trọng giúp các nhà quản trị trong doanh nghiệp và các nhà đầu tư ra những quyết định đúng đắn. Đề tài “Phân tích tài chính doanh nghiệp” không phải là mới, đã có rất nhiều những đề tài nghiên cứu liên quan thông qua các công trình chuyên sâu về phân tích tài chính doanh nghiệp, có thể kể đến như: Về giáo trình và sách báo, ở Việt Nam, một số tác giả có uy tín trong các trường đại học hàng đầu về kinh tế cũng có những nghiên cứu về phân tích tài chính như: tác giả Lê Thị Xuân(2018), Giáo trình Phân tích tài chính doanh nghiệp, NXB Lao động; tác giả Nguyễn Trọng Cơ (2009), Phân tích tài chính doanh nghiệp lý thuyết, thực hành, NXB Tài chính, Hà Nội, đã trình bày các lý thuyết cơ bản về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp; tác giả PGS.TS Nguyễn Ngọc Quang (2011), Phân tích báo cáo tài chính, NXB Tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân, đưa ra hệ thống các phương pháp và chỉ tiêu đánh giá khái quát tình hình tài chính, phân tích cơ cấu tài chính, hiệu quả kinh doanh và rủi ro tài chính; tác giả Lê Thị Xuân (2010), Phân tích và sử dụng Báo cáo tài chính, Học viện Ngân hàng, thì tiếp cận phân tích theo các báo cáo tài chính cụ thể phân tích tình hình và báo cáo kết quả kinh doanh, phân tích hoạt động đầu tư (dựa trên Bảng cân đối kế toán), phân tích tình hình lưu chuyển tiền tệ (dựa trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ) và có một phần nghiên cứu về các tỷ số tài chính.
Ngoài ra, qua tìm hiểu cũng có rất nhiều tác giả lựa chọn phân tích tài chính doanh nghiệp làm luận văn tại các trường đại học, có thể kể đến một số luận văn sau: - Khóa luận “Phân tích báo cáo tài chính Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Minh Long giai đoạn 2013-2017” của sinh viên Vũ Thị Hồng Liên, K17TCA Học viện Ngân hàng. Trong khóa luận này, tác giả đã đưa ra hệ thống lý thuyết để phân tích tài chính công ty, nghiên cứu và đánh giá thực trạng tài chính của Công ty trong khoản thời gian 5 năm. Các phân tích về nguồn vốn, tài sản, chỉ tiêu khá đầy đủ và phân tích rõ các chỉ số thể hiện khả năng sinh lời ROA, ROE, ROS bằng phương pháp phân tích Dupont. 5 - Khóa luận “Phân tích tài chính doanh nghiệp tại Công ty TMCP Ban Mai Xanh” của sinh viên Nguyễn Thị Hằng, TCDNA-K15 Học viện Ngân hàng.
Trong khóa luận này, tác giải nghiên cứu thực trạng tình hình tài chính của công ty. Điểm mạnh của khóa luận này là dựa vào những thông tin chi tiết về nội bộ của công ty như danh sách các thiết bị của công ty đổi mới để dư tính chi phí tiết kiệm được. Tuy nhiên, tác giả chưa phân tích sâu và đầy đủ các nhóm chỉ tiêu tài chính cần thiết. - Khóa luận “Phân tích báo cáo tài chính của công ty TNHH Sản xuất và Xây dựng Thi Sơn- Thực trạng và giải pháp” của sinh viên Trần Lệ Mỹ, K18TCE Học viện Ngân hàng.
Khóa luận này nghiên cứu thực trạng tình hình tài chính của Công ty trong giai đoạn 2015-2017, đồng thời đưa ra những điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân hạn chế của việc phân tích tài chính trong công ty. Nhưng với mục đích chính của luận văn là đề ra giải pháp cải thiện quy trình phân tích tài chính trong công ty nên phần đánh giá thực trạng nguồn vốn, tài sản, doanh thu, các chỉ tiêu tài chính,… của luận văn khá ngắn gọn và khái quát. - Luận văn thạc sỹ “Phân tích báo cáo tài chính nhằm taneg cường quản lý tài chính tại bưu điện tỉnh Nghệ An” của tác giả Trần Thị Hoa năm 2015 đã khái quát hóa những vấn đề lý luận về phân tích báo cáo tài chính, tiến hành phân tích và đề xuất những giải pháp cụ thể hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại Công ty Cổ phần Vinaconex 25. Tuy nhiên, nội dung phân tích còn chưa sâu, dàn trải, một số chỉ tiêu quan trọng như: cơ cấu từng khoản mục tài sản, mức độ độc lập tài chính của các công ty không được luận văn đề cập, phân tích.
- Luận văn thạc sỹ “Phân tích báo cáo tài chính của các công ty đại chúng ngành Dược Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Thanh Thủy, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội đã tập trung hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tình hình tài chính thông qua báo cáo tài chính, đề cập sâu đến các phương pháp cũng như nội dung phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp. Song, luận văn chưa phân tích đầy đủ các nhóm chỉ tiêu tài chính cần thiết, có đưa ra việc phân tích hiệu quả sử dụng chi phí nhưng chưa thấy được khả năng kiểm soát chi phí của doanh nghiệp. 6 Chính vì thế, đề tài “Phân tích tình hình tài chính của Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại quốc tế Vilegend” của tác giả vừa là công trình nghiên cứu đầu tiên về phân tích tình hình tài chính của Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại quốc tế Vilegend vừa rút kinh nghiệm và khắc phục những hạn chế từ các đề tài nghiên cứu trước có liên quan. Những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tài chính doanh nghiệp 2.
Khái niệm và mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của một doanh nghiệp. Tóm lại, phân tích tài chính doanh nghiệp để có thể giúp người sử dụng chúng hiểu rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp và các mục tiêu, các phương pháp hành động của những nhà quản lý doanh nghiệp đó.5] Trong nền kinh tế thị trường, phân tích tài chính doanh nghiệp là mối quan tâm của nhiều nhóm người: - Các nhà quản trị doanh nghiệp - Các cổ đông hiện tại hoặc người đang muốn trở thành cổ đông của doanh nghiệp - Các nhà phân tích tài chính chuyên nghiệp - Các nhà cho vay: Ngân hàng, các định chế tài chính, người mua trái phiếu của doanh nghiệp, công ty mẹ… - Cơ quan nhà nước Các đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác nhau sẽ đưa ra các quyết định với mục đích khác nhau. Vì vậy, phân tích tài chính doanh nghiêp đối với mỗi đối tượng sẽ đáp ứng các mục tiêu khác nhau và có vai trò khác nhau. Đối với nhà quản trị doanh nghiệp Các hoạt động nghiên cứu tài chính trong doanh nghiệp được gọi là phân tích tài chính nội bộ.
Khác với phân tích tài chính bên ngoài do nhà phân tích ngoài doanh nghiệp tiến hành. Do đó thông tin đầy đủ và hiểu rõ về doanh nghiệp, các nhà phân tích tài chính trong doanh nghiệp có nhiều lợi thế để có thể phân tích tài chính tốt nhất. Vì vậy nhà quản trị doanh nghiệp còn phải quan tâm đến nhiều mục tiêu khác 7 nhau như tạo công ăn việc làm cho người lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, hạ chi phí thấp nhất và bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp chỉ có thể đạt được mục tiêu này khi doanh nghiệp kinh doanh có lãi và thanh toán được nợ.
Như vậy hơn ai hết các nhà quản trị doanh nghiệp cần có đủ thông tin nhằm thực hiện cân bằng tài chính nhằm đánh giá tình hình tài chính đã qua để tiến hành cân đối tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, trả nợ, rủi ro tài chính của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, định hướng các quyết định của ban giám đốc tài chính, quyết định đầu tư, tài trợ, phân tích lợi tức cổ phần. Đối với các nhà đầu tư Mối quan tâm của họ chủ yếu vào khả năng hoàn vốn, mức sinh lãi, khả năng thanh toán vốn và sự rủi ro. Vì thế mà họ cần thông tin về điều kiện tài chính, tình hình hoạt động, về kết quả kinh doanh và các tiềm năng của doanh nghiệp.
Các nhà đầu tư còn quan tâm đến việc điều hành hoạt động các công tác quản lý. Những điều đó tạo ra sự an toàn và hiệu quả cho các nhà đầu tư. Đối với các nhà cho vay Mối quan tâm của họ hướng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Qua việc phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp, họ đặc biệt chú ý tới số lượng tiền và các tài sản có thể chuyển đổi thành tiền nhanh để từ đó có thể so sánh được và biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp.
Giả sử chúng ta đặt mình vào trường hợp là người cho vay thì điều đầu tiên chúng ta chú ý cũng sẽ là số vốn chủ sở hữu, nếu như ta thấy không chắc chắn khoản cho vay của mình sẽ được thanh toán thì trong trường hợp doanh nghiệp đó gặp rủi ro sẽ không có số vốn bảo hiểm cho họ. Đồng thời ta cũng quan tâm đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp vì đó chính là cơ sở của việc hoàn trả vốn và lãi vay. Đối với cơ quan nhà nước và người làm công Đối với cơ quan quản lý nhà nước, qua việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp sẽ đánh giá được năng lực lãnh đạo của ban giám đốc, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư bổ sung vốn cho các doanh nghiệp nhà nước nữa hay không. Bên cạnh các chủ doanh nghiệp, nahf đầu tư, người lao động có nhu cầu thông tin cơ bản giống họ bởi vì nó liên quan đến quyền lợi và trách nhiệm, đến khách hàng hiện tại và tương lai của họ.
Nguồn tài liệu sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp Trong phân tích tài chính doanh nghiệp, các nhà phân tích sử dụng nguồn tài liệu cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, được chia ra thánh hai nguồn thông tin: 2.