CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp và phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là một khái niệm phổ biển và được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Có nhiều khái niệm khác nhau về tài chính doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp là lĩnh vực tài chính liên quan đến các nguồn tài trợ, cấu trúc vốn của các công ty, các hành động mà các nhà quản lý thực hiện để tăng giá trị của công ty đối với các cổ đông, và các công cụ và phân tích được sử dụng để phân bổ các nguồn tài chính. Mục tiêu chính của tài chính doanh nghiệp là tối đa hóa hoặc tăng giá trị của cổ đông (Aswath Damodaran, không năm xuất bản). Theo Lê Thị Xuân (2015), tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh. Các mối quan hệ kinh tế gắn liền với việc tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp hợp thành các quan hệ tài chính doanh nghiệp.
Các hoạt động gắn liền với việc tạo lập hoặc sử dụng quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Từ một góc nhìn khác, Đinh Văn Sơn (1999) định nghĩa: "Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế trong phân phối dưới hình thức giá trị của cải vật chất thông qua tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp để phục vụ kinh doanh và các yêu cầu chung khác của xã hội.” Theo Đặng Thúy Phượng (2010), tài chính doanh nghiệp là hệ thống các luồng tiền chuyển dịch giá trị, phản ánh sự vận động và chuyển hóa các nguồn tài chính trong quá trình phân phối nhằm tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tổng thể, các khái niệm tài chính doanh nghiệp được phát biểu khác nhau khác nhau giữa các tác giả, nhưng nhìn chung đều thống nhất ở một số điểm như sau: Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng nguồn tài chính trong doanh nghiệp. Mục đích của hoạt động này là phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để đạt được những mục tiêu đã đề ra của doanh nghiệp đó.
Đinh Lan Chi 4 K20TCA GVHD: TS. Nguyễn Quỳnh Thơ Khóa luận tốt nghiệp 1. Khái niệm phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp Lê Thị Xuân (2016) nhận định: “Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, nghiên cứu bộ dữ liệu về tình hình tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp, để có thể đưa ra đánh giá hợp lý về thực trạng tài chính, dự báo các rủi ro và tiềm năng trong tương lai của một doanh nghiệp, dựa trên kết quả phân tích đó nhà quản trị sẽ đưa ra các chính sách tài chính liên quan đến lợi ích của họ trong doanh nghiệp đó. Hệ thống báo cáo tài chính của doanh nghiệp Lê Thị Xuân (2016) nêu rõ báo cáo tài chính trình bày những thông tin về tình hình tài chính, thực tế tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và sự luân chuyển của các luồng tiền trong doanh nghiệp, nhằm đáp ứng nhu cầu quản trị của chủ doanh nghiệp cũng như của các cơ quan Nhà nước và nhu cầu khác của các đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính trọng doanh nghiệp nhằm đưa ra các quyết định kinh tế.
Hệ thống báo cáo tài chính kế toán của doanh nghiệp theo chuẩn mực kế toán Việt Nam gồm bốn báo cáo cơ bản sau: - Bảng cân đối kế toán - Báo cáo kết quả kinh doanh - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ - Bản thuyết minh báo cáo tài chính 1. Mục tiêu phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp Theo Lê Thị Xuân (2016), phân tích tài chính doanh nghiệp ban đầu cần tập trung vào các số liệu được cung cấp trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp, cùng với các thông tin bên ngoài từ các nguồn khác nhau, làm sáng tỏ tình hình tài chính doanh nghiệp trong quá khứ, đưa ra những nhân tố thay đổi chính, những biến động theo xu hướng, tính toán những yếu tố, tìm ra các nguyên nhân của sự thay đổi trong các hoạt động tài chính, từ đó tìm ra những quy luật của các hoạt động trong doanh nghiệp, lấy đó làm cơ sở giúp nhà quản trị đưa ra những quyết định trọng hiện tại và định hướng cho tương lai của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, phân tích tài chính doanh nghiệp là mối quan tâm của nhiều nhóm người: - Các nhà quản trị doanh nghiệp. Đinh Lan Chi 5 K20TCA GVHD: TS.
Nguyễn Quỳnh Thơ Khóa luận tốt nghiệp - Các cổ đông hiện tại hoặc người muốn trở thành cổ đông của doanh nghiệp. - Các nhà phân tích tài chính doanh nghiệp. - Nhà nước, cơ quan thuế. - Các nhà cho vay: NH, các định chế tài chính, người mua trái phiếu của doanh nghiệp.
Những người phân tích tài chính doanh nghiệp ở những cương vị khác nhau nhắm đến các mục tiêu khác nhau theo Lê Thị Xuân (2016): Mục đích sử dụng của các nhà quản trị tài chính: Phân tích tài chính của các nhà quản trị tài chính nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả của cách chính sách quản lý tài chính như quyết định đầu tư, các quyết định tài trợ, quyết định lợi tức,. là nền tảng cơ bản cho các kế hoạch tài chính trong tương lai của doanh nghiệp, giúp nhà quản trị dự báo và chuẩn bị biện pháp hạn chế và phòng ngừa rủi ro trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh Mục đích sử dụng của nhà đầu tư hiện tại và nhà đầu tư tiềm năng: họ quan tâm trước hết đến việc đánh giá những đặc điểm đầu tư của một doanh nghiệp như sự rủi ro, sự bảo toàn vốn đầu tư và giá trị tăng thêm của khoản đầu tư. Phân tích tài chính doanh nghiệp giúp các nhà đầu tư đánh giá cơ cấu vốn hiện tại của doanh nghiệp và các chính sách nhằm duy trì cơ cấu vốn, xét đoán khả năng sinh lời của doanh nghiệp, các yếu tố ảnh hưởng làm tăng thêm giá trị các cổ phiếu trên thị trường cũng như triển vọng, tiềm năng phát triển của doanh nghiệp trong tương lai. Các nhà đầu tư cũng quan tâm đến việc vận hành các hoạt động và tính hiệu quả của công tác quản lý trong doanh nghiệp Mục đích sử dụng của người cho vay: Người cho vay quan tâm đến khả năng hoàn trả nợ của khách hàng hiện tại và trong tương lai.
Phân tích tài chính đối với những khoản cho vay dài hạn tồn tại sự khác biệt so với những khoản cho vay ngắn hạn. Nếu trước quyết định cho vay ngắn hạn, người cho vay đặc biệt để ý đến khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp, thì trước quyết định cho vay dài hạn, người cho vay lại đặc biệt quan tâm đến khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, phân tích tài chính doanh nghiệp cũng rất quan trọng đối với người lao động trong doanh nghiệp, đối với các cơ quan chủ quản của doanh Đinh Lan Chi 6 K20TCA GVHD: TS. Nguyễn Quỳnh Thơ Khóa luận tốt nghiệp nghiệp, cơ quan thuế, cơ quan thanh tra của Nhà nước nhằm mục tiêu quản lý các doanh nghiệp trong nền kinh tế.
Trong phạm vi khóa luận, đối tượng sử dụng kết quả nghiên cứu này sẽ là nhà quản trị với mục tiêu giúp doanh nghiệp nâng cao kết quả hoạt động kinh doanh. Quy trình và phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp Lê Thị Xuân (2016) nhận định: Phân tích tài chính doanh nghiệp là hoạt động hết sức phức tạp liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều bộ phận bên trong và ngoài doanh nghiệp. Để có được những thông tin hữu ích cho việc ra các quyết định tài chính, công tác phân tích tài chính cần được tổ chức một cách khoa học.
Mỗi đối tượng phân tích khác nhau có thể có một quy trình phân tích khác nhau, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu phân tích và ra quyết định tài chính của họ. Một số bước chủ yếu trong quy trình phân tích chung: Lập kế hoạch phân tích, thu thập và xử lý thông tin, xác định những biểu hiện đặc trưng, phân tích và cuối cùng là bước tổng hợp, dự đoán. Trong phạm vi khóa luận, tác giả thực hiện theo quy trình chung từ bước lập kế hoạch, thu thập và xử lý thông tin, xác định những biểu hiện đặc trưng, phân tích và cuối cùng là bước tổng hợp. Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp Lê Thị Xuân (2016, 8-12) đã đề cập phương pháp phân tích là một hệ thống bao gồm các công cụ về biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối quan hệ bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, các luồng luôn chuyển và biến đổi tài chính, các chỉ tiêu tài chính tổng hợp và chỉ tiêu chi tiết nhằm đánh giá thực tế bối cảnh tài chính doanh nghiệp.
Một số phương pháp chủ yếu được sử dụng: Phương pháp so sánh: Kỹ thuật so sánh thường dùng là so sánh số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân. Mục đích nhằm đánh giá tốc độ, xu hướng phát triển của hiện tượng và kết quả kinh tế thông qua việc so sánh giữa giá trị của chỉ tiêu kỳ thực tế với chỉ tiêu kỳ kế hoạch. Đánh giá mức độ tăng trưởng hay thụt lùi của đơn vị bằng cách so sánh giữa kết quả của bộ phận hay của đơn vị thành viên với kết quả trung bình của tổng thể hoặc so sánh giữa kết quả của đơn vị này với kết quả của đơn vị khác cùng quy mô hoạt động, trong cùng lĩnh vực hoạt động. Đinh Lan Chi 7 K20TCA GVHD: TS.
Nguyễn Quỳnh Thơ Khóa luận tốt nghiệp Phương pháp phân tích tỉ lệ: Dùng tỷ lệ trong phân tích tài chính doanh nghiệp, để thấy được xu hướng biến động của một chỉ tiêu trong phân tích thật sự phản ánh một kết quả tốt hơn hay kém hơn, các nhà phân tích cần tìm hiểu các yếu tố tham gia cấu thành tỷ lệ và những thay đổi của các yếu tố này đến số tỷ lệ.