CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài: Trong hệ thống tài chính quốc gia, Ngân hàng thương mại với vai trò là một trung gian tài chính đóng vai trò quan trọng với việc vận hành dòng tiền trong nền kinh tế. Một trong những hoạt động chủ chốt, chiếm phần lớn trong các hoạt động của ngân hàng, đem lại lợi nhuận thường xuyên đó chính là hoạt động cho vay. Trong hoạt động cho vay đem lại nguồn thu tuy nhiên cũng tiềm ẩn nguy cơ khách hàng không hoàn trả khoản vay và nhiều rủi ro khác. Chính vì vậy, công tác thẩm định tài chính khách hàng trước khi cho vay đóng vai trò rất quan trọng đối với hoạt động cho vay nói riêng và đối với lợi nhuận của Ngân hàng thương mại nói chung.
Do nguồn vốn của ngân hàng có hạn trong khi nhu cầu vay vốn rất lớn, vì vậy công tác phân tích phân tích tài chính khách hàng có vai trò sàng lọc, lựa chọn các khách hàng có tiềm lực tài chính tốt, có khả năng hoàn trả nợ trong tương lai được vay vốn và loại bỏ những khách hàng không có khả năng quản lý tài chính, có nguy cơ không hoàn trả khoản vay. Công tác phân tích tài chính cũng nắm vai trò quản trị rủi ro của các ngân hàng, thông qua việc thắt chặt hay nới lỏng những yêu cầu trong quá trình phân tích tài chính khách hàng, ngân hàng có thể điều chỉnh số tiền cho vay theo từng thời kì. Trong thời đại canh tranh gay gắt hiện nay ở nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng. Công tác phân tích tài chính khách hàng lại càng cần được quan tâm bởi các lãnh đạo sao cho cân bằng giữa việc tối giản hóa các thủ tục vay vốn, các yêu cầu đối với khách hàng, mở rộng sản phẩm tín dụng đến nhiều đối tượng khách hàng để đảm bảo doanh thu nhưng cũng phải đảm bảo nâng cao chất lượng sản phẩm tín dụng, giảm thiểu rủi ro, hạn chế nợ xấu.
Chính vì vậy, công tác phân tích báo cáo tài chính đừng trước những yêu cầu khó khăn hơn, cần phải có những bước cập nhật, hoàn thiện quy trình. Chính vì vậy, người viết thực hiện nghiên cứu với đề tài: 1 “ Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng Vietin Bank chi nhánh Hoàn Kiếm” 1.2 Mục tiêu nghiên cứu Thứ nhất, tổng quát cơ sở lý thuyết về nghiệp vụ phân tích tài chính khách hàng bao gồm các tài liệu phân tích, phương pháp phân tích, và các nhân tố ảnh hưởng. Thứ hai, phân tích tình hình thực trạng công tác phân tích tài chính phục vụ cho hoạt động cho vay thông qua quy trình nội dung phân tích tài chính khách hàng tại Chi nhánh. Thứ ba, đánh giá chất lượng phân tích, đưa ra các ưu điểm, nhược điểm của công tác phân tích báo cáo tài chính khách hàng tại chi nhánh.
Từ những hạn chế tồn tại, đưa ra những giải pháp, kiến nghị tới các bên liên quan nhằm nâng cao chất lượng công tác phân tích.3 Phạm vị nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là Công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu: lý luận và thực tiễn công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam, chi nhánh Hoàn Kiếm trong giai đoạn 2015-2018.4 Tổng quan nghiên cứu Trong hoạt động tín dụng của các ngân hàng, đối với các khách hàng doanh nghiệp, việc thẩm định hồ sơ tài chinh với các khách hàng có nhu cầu vay vốn là điều bắt buộc. Công tác phân tích tài chính năm vai trò quan trọng trong việc lựa chọn ra những doanh nghiệp có tiềm lực tài chính tốt, cơ cấu vốn hợp lí, phương án sản xuất kinh doanh khả thi, lực lượng lãnh đạo có kinh nghiệm được tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng. Chính vì vậy, nhận thấy tầm quan trọng của công tác phân tích tài chính trong quyết định cho vay của ngân hàng, tác giả đã lựa chọn đề tài về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tính dụng tại ngân hàng.
2 Viết về các rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng, nghiên cứu của tác giả Trần Văn Ân (2013) có đề cập công tác phân tích tình hình tài chính khách hàng đóng vai trò quan trọng việc phòng ngừa các rủi ro tín dụng. Giải pháp tiên quyết trong hạn chế rủi ro tín dụng cho ngành ngân hàng chính là nâng cao chất lượng thẩm định và phân tính tín dụng. Tuyên nhiên các giải pháp đưa ra nhằm nâng cao chất lượng thẩm định mới xuất phát từ lý thuyết, chưa dựa trên các nội dung chi tiết về quy trình phân tích cho khách hàng cụ thể dẫn đến các giải pháp này chưa có giá trị áp dụng cho thực tiễn. Trong việc xây dựng nội dung phân tích tài chính khách hàng dưới góc độ của một nhà kiểm toán, nghiên cứu của Trần Quý Liên (2011) đã xây dựng được nội dung phân tích sử dụng bộ chỉ tiêu hợp lí, các Ngân hàng thương mại có thể áp dụng những kết quả đạt được của nghiên cứu này để hoàn thiện nội dung phân tích.
Đi sâu vào các vấn đề phân tích báo cáo tài chính, hoàn thiện hệ thống, quy trình phân tích báo cáo tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng, cho vay đã được xuất hiện trong các nghiên cứu trước đây, tiêu biểu: - Luận văn thạc sỹ Trần Thị Thanh Thủy (2016), “Phân tích báo cáo tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – chi nhánh Ninh Bình”, người hướng dẫn khoa học: TS. - Luận văn thạc sỹ Hà Thị Tuyết Nhung (2015), “Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần phát triển thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) - Chi nhánh Đà Nẵng”, người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàn Tùng. - Luận văn thạc sỹ Hoàng Ngọc Minh Hiếu (2013), “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Phương Đông – chi nhánh Trung Việt”, người hướng dẫn khoa học: TS. Đoàn Ngọc Phi Anh.
3 Những nghiên cứu nêu trên đều đã đưa ra những cơ sở lý luận cho việc phân tích báo cáo tài chính khách hàng doanh nghiệp với quy trình và các yêu cầu về chỉ số của mỗi ngân hàng, đánh giá tình hình, chất lượng phân tích tài chính, nêu ra những thành tựu và hạn chế từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính. Tuy nhiên những nghiên cứu trên mới chỉ đánh giá thực tiễn về nội dung phân tích, các chỉ tiêu, chỉ số để đánh giá doanh nghiệp nhưng chưa đưa ra được quy trình phân tích cụ thể của ngân hàng, chưa đánh giá tính hợp lý của quy trình. Phần giải pháp về nội dung phân tích còn mang tính lý thuyết, chưa đưa ra được những nội dung cụ thể dựa trên thực trạng phân tích. Dựa trên những nghiên cứu đó, người viết sẽ phân tích chi tiết hơn quy trình, yêu cầu của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam với báo cáo tài chính khách hàng, đánh giá tính hợp lý, phù hợp của quy trình, phương pháp, nội dung phân tích này trong bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0 và xu hướng khởi nghiệp hiện nay và đưa ra những kiến nghị, giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác phân tích trong bối cảnh mới hiện nay.
4 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 Khái quát về phân tích tài chính: 2.1 Khái niệm phân tích tài chính: Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và các công cụ cho phép thu thập và xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá tình hình tài chính của một doanh nghiệp, đánh giá rủi ro, mức độ và chất lượng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đó, khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp, giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định tài chính, quyết định quản lý phù hợp. Mối quan tâm hàng đầu của các nhà phân tích tài chính là đánh giá rủi ro phá sản tác động tới các doanh nghiệp mà biểu hiện của nó là khả năng thanh toán, đánh giá khả năng cân đối vốn, năng lực hoạt động cũng như khả năng sinh lãi của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, các nhà phân tích tài chính tiếp tục nghiên cứu và đưa ra những dự đoán về kết quả hoạt động nói chung và mức doanh lợi nói riêng của doanh nghiệp trong tương lai. Nói cách khác, phân tích tài chính là cơ sở để dự đoán tài chính - một trong các hướng dự đoán doanh nghiệp.
Phân tích tài chính có thể được ứng dụng theo nhiều hướng khác nhau : với mục đích tác nghiệp (chuẩn bị các quyết định nội bộ), với mục đích nghiên cứu, thông tin hoặc theo vị trí của nhà phân tích( trong doanh nghiệp hoặc ngoài doanh nghiệp) 2.2 Tài liệu phân tích tài chính doanh nghiệp: a) Bảng Cân đối kế toán Trong các báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán là một trong những báo cáo quan trọng nhất. Bảng cân đối là một báo cáo tài chính chủ yếu phản ánh tổng quát tình 5 hình tài sản của doanh nghiệp theo giá trị tài sản và nguồn hình thành tài sản tại một thời điểm nhất định. Nội dung của Bảng cân đối thể hiện thông qua hệ thống các chỉ tiêu phản ánh tình hình tài sản và nguồn hình thành tài sản. Các chỉ tiêu được phân loại, sắp xếp thành từng loại, từng mục, từng chỉ tiêu cụ thể.Căn cứ vào bảng cân đối kế toán có thể nhận xét, đánh giá khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Kết cấu của bảng cân đối kế toán gồm 2 phần: Phần tài sản: Phản ánh toàn bộ giá trị tài sản hiện có của doanh nghiệp, bao gồm: tài sản ngắn hạn (Loại A) và tài sản dài hạn (loại B). Mỗi loại đó lại bao gồm nhiều chỉ tiêu khác nhau được sắp xếp theo một trình tự phù hợp với yêu cầu của công tác quản lý trong từng giai đoạn.
