Phân Tích Tình Hình Sử Dụng Thuốc Kháng Sinh Trên Bệnh Nhân Tại Bệnh Viện Mắt Tỉnh Phú Thọ

Phân tích tình hình sử dụng thuốc kháng sinh tại bệnh viện mắt tỉnh Phú Thọ, luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I của Nguyễn Thị Hòa.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tứ Sơn
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý – Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân tích tình hình sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân ngoại trú và nội trú tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đại cương về nhiễm khuẩn và kháng sinh sử dụng trong nhãn khoa
• 1.2. Vài nét về nhiễm khuẩn nhãn khoa
• 1.3. Kháng sinh sử dụng trong nhãn khoa. Một số loại nhiễm khuẩn thường gặp ở nhãn khoa, nguyên nhân và phác đồ điều trị
• 1.4. Viêm kết mạc cấp
• 1.5. Viêm giác mạc do vi khuẩn. Viêm bờ mi do vi khuẩn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu 1
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Cách thực hiện. Chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu 2
• 2.4. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Cách tiến hành nghiên cứu
• 2.5. Chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả nghiên cứu cho khảo sát sử dụng kháng sinh ngoại trú và nội trú
• 3.2. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân ngoại trú
• 3.3. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân nội trú. Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân điều trị nội trú viêm giác mạc. Đặc điểm chung của bệnh nhân
• 3.4. Khảo sát sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân viêm giác mạc
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Khảo sát đặc điểm sử dụng kháng sinh tại Bệnh viện
• 4.2. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân ngoại trú
• 4.3. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân nội trú. Về tình hình sử dụng kháng sinh đối với bệnh viêm giác mạc tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ. Đặc điểm chung của bệnh nhân
• 4.4. Đặc điểm bệnh lý về viêm giác mạc của bệnh nhân
• 4.5. Khảo sát sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân viêm giác mạc
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình sử dụng thuốc kháng sinh tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ

Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ là một trong những cơ sở y tế chuyên khoa hàng đầu trong việc điều trị các bệnh lý về mắt. Việc sử dụng thuốc kháng sinh tại bệnh viện này đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn. Nghiên cứu này nhằm phân tích tình hình sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân ngoại trú và nội trú, từ đó đưa ra những khuyến nghị hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

1.1. Đặc điểm bệnh nhân và tình hình nhiễm khuẩn tại bệnh viện

Tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ, số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị ngày càng tăng. Các bệnh lý nhiễm khuẩn thường gặp bao gồm viêm kết mạc, viêm giác mạc và các bệnh lý khác. Việc phân tích tình hình nhiễm khuẩn giúp xác định các loại kháng sinh cần thiết cho từng trường hợp cụ thể.

1.2. Vai trò của thuốc kháng sinh trong điều trị bệnh lý mắt

Thuốc kháng sinh được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn mắt, giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng thuốc kháng sinh tại Bệnh viện Mắt

Mặc dù thuốc kháng sinh đóng vai trò quan trọng trong điều trị, nhưng việc sử dụng không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc. Tình hình này đang trở thành một thách thức lớn trong ngành y tế, đặc biệt là trong điều trị các bệnh lý về mắt.

2.1. Tình trạng kháng thuốc và nguyên nhân

Kháng thuốc xảy ra khi vi khuẩn phát triển khả năng chống lại tác dụng của kháng sinh. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, kéo dài thời gian điều trị hoặc không tuân thủ phác đồ điều trị.

2.2. Hệ quả của việc sử dụng kháng sinh không hợp lý

Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng chi phí y tế. Điều này cũng ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, khi các chủng vi khuẩn kháng thuốc ngày càng gia tăng.

III. Phương pháp nghiên cứu tình hình sử dụng thuốc kháng sinh

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thu thập dữ liệu từ bệnh nhân ngoại trú và nội trú tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ. Các phương pháp phân tích dữ liệu sẽ giúp xác định rõ hơn về tình hình sử dụng thuốc kháng sinh.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, với đối tượng là bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn trực tiếp.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định tỷ lệ sử dụng kháng sinh, loại kháng sinh được sử dụng phổ biến và các yếu tố liên quan đến việc kê đơn.

IV. Kết quả nghiên cứu về sử dụng thuốc kháng sinh tại Bệnh viện Mắt

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc kháng sinh tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ là khá cao, đặc biệt trong điều trị các bệnh lý như viêm kết mạc và viêm giác mạc. Việc phân tích các loại kháng sinh được sử dụng sẽ giúp cải thiện quy trình điều trị.

4.1. Tỷ lệ sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân ngoại trú

Tại bệnh viện, tỷ lệ bệnh nhân ngoại trú sử dụng kháng sinh chiếm một phần lớn. Các loại kháng sinh thường được kê đơn bao gồm nhóm aminoglycosid và quinolon, với hiệu quả điều trị cao.

4.2. Tỷ lệ sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân nội trú

Bệnh nhân nội trú cũng có tỷ lệ sử dụng kháng sinh cao, đặc biệt là trong điều trị các bệnh lý nặng. Việc phân tích tình hình sử dụng kháng sinh sẽ giúp bệnh viện cải thiện quy trình điều trị và giảm thiểu tình trạng kháng thuốc.

V. Kết luận và khuyến nghị về sử dụng thuốc kháng sinh

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc kháng sinh tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ cần được quản lý chặt chẽ hơn để đảm bảo hiệu quả điều trị và giảm thiểu tình trạng kháng thuốc. Các khuyến nghị sẽ được đưa ra nhằm cải thiện quy trình kê đơn và sử dụng kháng sinh.

5.1. Khuyến nghị về quản lý sử dụng kháng sinh

Cần thiết lập các quy trình quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện, bao gồm việc theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị, từ đó đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời.

5.2. Tương lai của nghiên cứu về kháng sinh trong nhãn khoa

Nghiên cứu về thuốc kháng sinh trong nhãn khoa cần được tiếp tục để cập nhật các thông tin mới nhất về tình hình kháng thuốc và phát triển các phác đồ điều trị hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh lý nhiễm khuẩn nhãn khoa là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực và mù lòa nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tại Việt Nam, tình trạng kháng kháng sinh đang diễn biến phức tạp do thói quen kê đơn theo kinh nghiệm và việc lạm dụng thuốc chưa được kiểm soát chặt chẽ. Nhằm đánh giá thực trạng sử dụng thuốc tại cơ sở y tế chuyên khoa tuyến tỉnh, đề tài được triển khai tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ – đơn vị chuyên khoa hạng II với quy mô 110 giường bệnh kế hoạch và 13 khoa phòng chức năng. Nghiên cứu thực hiện phân tích số liệu trên 6.700 bệnh nhân khám ngoại trú và 1.847 hồ sơ bệnh án điều trị nội trú trong giai đoạn từ ngày 01/06/2021 đến ngày 31/12/2021.

Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: khảo sát đặc điểm mô hình bệnh tật và thực trạng kê đơn kháng sinh trên bệnh nhân ngoại trú và nội trú; đồng thời phân tích chi tiết tình hình sử dụng thuốc trên 102 bệnh nhân điều trị nội trú bệnh lý viêm giác mạc. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi lượng hóa được các chỉ số tiêu thụ thuốc, phát hiện 24,5% tỷ lệ chỉ định chưa phù hợp và ghi nhận tỷ lệ thực hiện xét nghiệm vi sinh mới dừng ở mức 50,0%. Những số liệu này tạo tiền đề khoa học vững chắc giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị hoàn thiện danh mục thuốc, chuẩn hóa phác đồ điều trị và nâng cao an toàn người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Dược lâm sàng hiện đại kết hợp với quy trình Đánh giá sử dụng thuốc (DUE - Drug Use Evaluation / MUE - Medication Use Evaluation) được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo. Khung lý thuyết này cho phép đánh giá có hệ thống tính phù hợp, hiệu quả và độ an toàn của thuốc trong thực hành lâm sàng. Phân loại dược lý áp dụng hệ thống phân nhóm kháng sinh quốc tế bao gồm beta-lactam, aminoglycosid, fluoroquinolon và các hoạt chất kháng nấm.

Về tiêu chuẩn đối chiếu, luận văn căn cứ trực tiếp vào Quyết định số 708/QĐ-BYT ngày 02/03/2015 của Bộ Y tế ban hành "Hướng dẫn sử dụng kháng sinh". Các khái niệm chính được làm rõ gồm: dược động học thuốc tra mắt tại chỗ, kháng sinh toàn thân đường uống, phổ kháng khuẩn trên các tác nhân gây bệnh nhãn khoa thường gặp (như Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, nấm men, nấm sợi) và mối liên hệ giữa chẩn đoán vi sinh học với kết quả điều trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang, hồi cứu dữ liệu từ phần mềm quản lý thông tin bệnh viện tại phòng Kế hoạch tổng hợp và Chỉ đạo tuyến trong khung thời gian 7 tháng (01/06/2021 - 31/12/2021).

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ, thu thập tất cả các trường hợp đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn. Mẫu nghiên cứu gồm 6.700 đơn thuốc ngoại trú (trong đó có 5.990 ca mắc bệnh lý viêm nhiễm mắt hoặc hậu phẫu và 710 ca bệnh mắt khác), 1.847 bệnh án nội trú tại các khoa lâm sàng, cùng toàn bộ 102 bệnh án bệnh nhân nội trú viêm giác mạc tại khoa Kết giác mạc - Chấn thương và khoa Nhãn nhi - Khúc xạ. Phương pháp mô tả cắt ngang được chọn vì khả năng phản ánh toàn diện thực trạng sử dụng thuốc tại một giai đoạn cụ thể, hỗ trợ tính toán chính xác tần suất, tỷ lệ phần trăm phân bố và đo lường mức độ tuân thủ hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế. Toàn bộ số liệu được tổng hợp và phân tích thống kê y học bằng phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát 6.700 bệnh nhân ngoại trú với 8.799 lượt dùng kháng sinh ghi nhận: tỷ lệ kê đơn kháng sinh tại chỗ chiếm ưu thế áp đảo với 95,4% (8.389 lượt), trong khi kháng sinh toàn thân chỉ chiếm 4,6% (410 lượt). Mặt bệnh viêm nhiễm phổ biến nhất là viêm kết mạc chiếm 56,2% (3.369 ca), tiếp theo là hậu phẫu đục thủy tinh thể chiếm 14,1% (847 ca) và viêm giác mạc chiếm 11,1% (663 ca). Về nhóm thuốc, fluoroquinolon tra mắt được sử dụng nhiều nhất với 5.753 lượt (ofloxacin chiếm 74,7%, moxifloxacin chiếm 25,2%), kế tiếp là aminoglycosid phối hợp với 2.636 lượt (Maxitrol nhỏ mắt chiếm 84,3%). Kháng sinh toàn thân đường uống chủ yếu là cephalexin 500mg (94,4%).

Đối với 1.847 bệnh nhân nội trú, độ tuổi trung bình là 66,7 tuổi, nhóm bệnh nhân trên 60 tuổi chiếm tới 74,3% và nữ giới chiếm 60,2%. Bệnh nhân phẫu thuật đục thủy tinh thể chiếm tỷ lệ cao nhất với 73,0% (1.350 ca). Kháng sinh tại chỗ chiếm 73,6% (3.591 lượt) và toàn thân chiếm 26,4% (1.288 lượt). Nhóm fluoroquinolon tại chỗ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.878 lượt, trong đó biệt dược Cravit (levofloxacin 1,5%) chiếm tới 84,85%.

Phân tích sâu 102 bệnh án viêm giác mạc nội trú cho thấy viêm loét do nấm chiếm tỷ lệ cao nhất với 40,2% (41 ca), viêm loét giác mạc chiếm 23,5% (24 ca). Đáng chú ý, chỉ có 50,0% bệnh nhân (51 ca) được chỉ định làm xét nghiệm vi sinh. Khi đánh giá tính phù hợp theo Hướng dẫn sử dụng kháng sinh của Bộ Y tế (Quyết định 708/QĐ-BYT), chỉ có 25,5% trường hợp chỉ định phù hợp, 24,5% không phù hợp (chủ yếu do tiếp tục dùng kháng sinh kháng khuẩn khi xét nghiệm đã xác định dương tính với nấm và âm tính với vi khuẩn) và 50,0% không thể đánh giá do thiếu xét nghiệm vi sinh. Thời gian nằm viện trung bình là 8,1 ± 4,3 ngày, kết quả điều trị ghi nhận 92,2% bệnh nhân thuyên giảm và 4,9% khỏi bệnh.

Thảo luận kết quả

Việc tập trung sử dụng kháng sinh tra mắt tại chỗ (chiếm trên 95% ở ngoại trú và gần 74% ở nội trú) là hoàn toàn hợp lý, giúp hoạt chất đạt nồng độ điều trị tối ưu tại nhãn cầu và giảm thiểu nguy cơ tác dụng không mong muốn toàn thân. Tỷ lệ lựa chọn fluoroquinolon thế hệ mới (ofloxacin, levofloxacin, moxifloxacin) ở mức cao phản ánh xu thế lâm sàng đúng đắn trong việc bao phủ các tác nhân Gram âm nguy hiểm như Pseudomonas aeruginosa và các cầu khuẩn Gram dương. Trong các báo cáo định kỳ, mô hình dữ liệu này có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ cơ cấu đường dùng và bảng phân bố hoạt chất theo nhóm bệnh lý.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra khoảng trống lớn trong thực hành chẩn đoán cận lâm sàng: tỷ lệ chỉ định xét nghiệm vi sinh ở bệnh nhân viêm giác mạc mới đạt 50,0%. Việc điều trị phụ thuộc chủ yếu vào phán đoán lâm sàng ban đầu dẫn đến 24,5% ca kê đơn kháng sinh không phù hợp trên bệnh nhân nhiễm nấm. Tình trạng này giải thích vì sao thời gian điều trị viêm loét giác mạc do nấm bị kéo dài lên tới trung bình 11,6 ngày, cao hơn nhiều so với các thể viêm giác mạc khác (khoảng 5 đến 7 ngày). Kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết phải gắn kết chặt chẽ giữa lâm sàng và cận lâm sàng vi sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa việc sử dụng thuốc kháng khuẩn tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ, luận văn đưa ra 4 giải pháp trọng tâm:

1. Bắt buộc chỉ định xét nghiệm vi sinh: Ban Giám đốc và Hội đồng Thuốc và Điều trị cần ban hành quy chế chuẩn quy định 100% bệnh nhân viêm loét giác mạc nhập viện nội trú phải được lấy bệnh phẩm soi tươi tìm nấm và nhuộm soi vi khuẩn trước khi dùng thuốc. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ làm xét nghiệm từ 50,0% lên tối thiểu 85,0% trong 6 tháng đầu triển khai.

2. Kiểm soát kê đơn theo kết quả cận lâm sàng: Khoa Lâm sàng phối hợp với Khoa Dược tiến hành rà soát, dừng ngay các chỉ định kháng sinh phổ rộng không cần thiết khi kết quả vi sinh khẳng định dương tính với nấm và âm tính với vi khuẩn. Phấn đấu giảm tỷ lệ kê đơn không phù hợp từ 24,5% xuống dưới 5,0% trong vòng 12 tháng.

3. Mở rộng hoạt động Dược lâm sàng: Phân công dược sĩ lâm sàng tham gia hội chẩn và đi buồng bệnh định kỳ hàng ngày tại các khoa điều trị nội trú, tư vấn lựa chọn kháng sinh và hướng dẫn khoảng cách tra thuốc (cách nhau tối thiểu 5 phút), góp phần rút ngắn thời gian nằm viện trung bình từ 8,1 ngày xuống còn 5 đến 6 ngày.

4. Tổ chức tập huấn định kỳ: Phòng Kế hoạch tổng hợp tổ chức 2 khóa tập huấn mỗi năm cho 100% bác sĩ kê đơn về tài liệu "Hướng dẫn sử dụng kháng sinh" theo Quyết định 708/QĐ-BYT, cập nhật kiến thức về vi sinh nhãn khoa và phòng chống đề kháng kháng sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực chứng của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho nhiều đối tượng chuyên môn:

• Bác sĩ Nhãn khoa: Cập nhật cơ cấu bệnh lý nhiễm trùng mắt tại tuyến tỉnh (với 56,2% viêm kết mạc ngoại trú và 40,2% viêm giác mạc do nấm nội trú), nhận thức rõ vai trò của xét nghiệm vi sinh nhằm tránh việc lạm dụng kháng sinh bao vây.
• Dược sĩ Bệnh viện và Dược sĩ lâm sàng: Tham khảo mô hình phân tích 8.799 lượt kê đơn ngoại trú và 4.879 lượt nội trú để xây dựng danh mục thuốc đấu thầu sát thực tế, đồng thời triển khai quy trình đánh giá sử dụng thuốc (DUE) hiệu quả.
• Hội đồng Thuốc và Điều trị các bệnh viện: Tiếp cận khung đánh giá chỉ định theo tiêu chuẩn Bộ Y tế để xây dựng hướng dẫn sử dụng kháng sinh nội bộ, kiểm soát quỹ Bảo hiểm Y tế và ngăn ngừa vi khuẩn kháng thuốc.
• Học viên sau đại học và Sinh viên ngành Y - Dược: Sử dụng tài liệu làm bài mẫu nghiên cứu chuẩn mực về phương pháp mô tả cắt ngang, kỹ năng thu thập số liệu bệnh án điện tử và phân tích thống kê trong Dược lý - Dược lâm sàng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao kháng sinh tra mắt tại chỗ lại chiếm tỷ lệ cao vượt trội trong nhãn khoa?
Kháng sinh tại chỗ được ưu tiên hàng đầu vì thuốc thấm trực tiếp vào mô tổn thương ở kết mạc và giác mạc, đạt nồng độ diệt khuẩn cao mà hầu như không hấp thu vào tuần hoàn chung. Kết quả nghiên cứu chứng minh tỷ lệ dùng tại chỗ đạt tới 95,4% ở ngoại trú và 73,6% ở nội trú, hạn chế tối đa tác dụng phụ toàn thân.

Nhóm kháng sinh nào được sử dụng phổ biến nhất trong điều trị nội trú và ngoại trú?
Nhóm fluoroquinolon chiếm ưu thế lớn nhất với 5.753 lượt dùng ngoại trú và 1.878 lượt dùng nội trú. Trong đó, ofloxacin chiếm 74,7% ở ngoại trú và levofloxacin 1,5% (Cravit) chiếm 84,85% ở nội trú nhờ phổ kháng khuẩn rộng, hiệu quả cao trên cả vi khuẩn Gram âm và Gram dương.

Vì sao có tới 24,5% chỉ định kháng sinh bị đánh giá là không phù hợp ở bệnh nhân viêm giác mạc?
Nguyên nhân là do nhiều bệnh nhân có kết quả xét nghiệm vi sinh dương tính với nấm nhưng âm tính với vi khuẩn vẫn được bác sĩ kê đơn kháng sinh kháng khuẩn. Thói quen điều trị bao vây này không những không mang lại hiệu quả mà còn làm tăng chi phí và nguy cơ kháng thuốc.

Việc không làm xét nghiệm vi sinh ảnh hưởng như thế nào đến kết quả điều trị?
Có tới 50,0% bệnh nhân viêm giác mạc nội trú không được làm xét nghiệm vi sinh, khiến việc kê đơn hoàn toàn phụ thuộc vào cảm tính lâm sàng. Hạn chế này dẫn đến việc dùng thuốc không đúng căn nguyên, kéo dài thời gian nằm viện trung bình lên 8,1 ngày và khiến 50,0% ca bệnh không thể đánh giá được tính hợp lý.

Luận văn đã áp dụng phương pháp nghiên cứu nào để xử lý số liệu?
Tác giả đã áp dụng phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu hồi cứu từ phần mềm quản lý bệnh án điện tử trên 6.700 đơn thuốc ngoại trú, 1.847 bệnh án nội trú và 102 hồ sơ bệnh nhân viêm giác mạc trong 7 tháng, sau đó xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel.

Kết luận

• Hoàn thành khảo sát toàn diện thực trạng kê đơn kháng sinh trên 6.700 bệnh nhân ngoại trú và 1.847 bệnh nhân nội trú tại Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ năm 2021.
• Xác nhận đường dùng tại chỗ chiếm tỷ trọng chủ đạo (95,4% ngoại trú và 73,6% nội trú), trong đó nhóm fluoroquinolon và aminoglycosid phối hợp được chỉ định phổ biến nhất.
• Phân tích 102 ca viêm giác mạc nội trú chỉ ra 25,5% chỉ định phù hợp, 24,5% chưa phù hợp và 50,0% thiếu xét nghiệm vi sinh phục vụ đánh giá chuyên môn.
• Đề ra lộ trình can thiệp cụ thể nhằm nâng tỷ lệ xét nghiệm vi sinh lên trên 85,0% và hạ tỷ lệ kê đơn kháng sinh không phù hợp xuống dưới 5,0%.
• Bạn đọc có thể tham khảo toàn văn luận văn tại Thư viện Trường Đại học Dược Hà Nội để khai thác chi tiết số liệu và ứng dụng vào công tác thực hành Dược lâm sàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Đại cương về nhiễm khuẩn và kháng sinh sử dụng trong nhãn khoa 1. Vài nét về nhiễm khuẩn nhãn khoa Nhiễm trùng mắt xảy ra khi các vi sinh vật gây hại (vi khuẩn, nấm và virus) tấn công mắt hoặc các khu vực xung quanh mắt, như giác mạc hoặc kết mạc. Trong nhãn khoa có một số loại vi khuẩn gây bệnh thường gặp hơn những loại khác, gồm các chủng: Gram dương, Gram âm và vi khuẩn nội bào.

Trong nhóm vi khuẩn Gram dương, vi khuẩn hay gặp nhất là tụ cầu (S.epidermidis) và liên cầu (S.epidermidis thông thường được tìm thấy trên da và lớp màng nhầy với số lượng lớn, tuy nhiên có thểgây nhiễm khuẩn khi có cơ hội hoặc khi xảy ra những vết trợt da.aureus cũngđược tìm thấy trên da và màng nhầy nhưng với số lượng ít hơn S.epidermidis nhưnglại là tác nhân nguy hiểm và thường gây bệnh nặng hơn. Khoảng một nửa nhiễmkhuẩn nhãn khoa là do tụ cầu. Liên cầu (Streptococci) là một nhóm vi khuẩn Gram dương khác gây nhiễm khuẩn nhãn khoa, gồm S.pneumoniae - tác nhân gây loét giác mạc và viêm kết mạc ở trẻ em [29]. Với vi khuẩn Gram âm, trong nhãn khoa gặp nhiều nhất là trực khuẩn mủ xanh (P.aeruginosa), sau đó là lậu cầu (N.gonorrhoeae ban đầu gây viêm kết mạc có mủ, nhưng có thể nhanh chóng lan vào giác mạc và phần còn lại của mắt.influenzae gây nhiễm khuẩn sớm ở trẻ nhỏ, với viêm tai giữa và viêm kết mạc thường xảy ra đồng thời.

Trực khuẩn Gram âm đường ruột gồm E.marcescens, Proteus, và P. Những vi khuẩn này có thể gây loét giác mạc [29]. Ngoài ra, một số vi khuẩn có hình thái và chuyển hóa độc đáo cũng gây bệnh tại mắt. Chlamydia không có khả năng sản sinh ra năng lượng để phát triển độc lập nên buộc phải sống bên trong một tế bào khác.trachomatis lây nhiễm qua bàn tay đến mắt hoặc do vật trung gian, gây bệnh đau mắt hột hoặc tự lây nhiễm từ nhiễm khuẩn đường sinh dục gây viêm kết mạc.

Các xoắn 2 khuẩn, có cấu trúc dạng 3 xoắn linh hoạt, gồm T.pallidum - gây bệnh giang mai. Những phát hiện tại mắt có thể do xoắn khuẩn giang mai như: loét giác mạc, viêm màng bồ đào, viêm dịch kính, viêm gai thị [29]. Một điều đặc biệt là ngoài vi khuẩn còn có một số tác nhân gây bệnh mắt khác cũng có thể được điều trị bằng kháng sinh như: Acanthamoeba hay Toxoplasmosis do có những đặc điểm giống vi khuẩn [4]. Về mặt kháng thuốc, trên lâm sàng kháng kháng sinh có ý nghĩa khác đối với bác sĩ nhãn khoa so với những người không phải là bác sĩ nhãn khoa.

Trong điều trị nhiễm khuẩn bề mặt hay nhiễm khuẩn cận bề mặt, ví dụ như loét giác mạc do vi khuẩn, đáp ứng lâm sàng khá tốt được ghi nhận, mặc dù trong phòng thí nghiệm được báo cáo là đã kháng thuốc. Sự khác biệt rõ ràng này phản ánh một thực tế rằng mức độ nhạy cảm đối với vi khuẩn của kháng sinh đường toàn thân không giống với kháng sinh đường tại chỗ [15]. Kháng sinh sử dụng trong nhãn khoa 1. Khái niệm và phân loại kháng sinh Định nghĩa: “Kháng sinh (antibiotics) là những chất kháng khuẩn (antibacterial substances) được tạo ra bởi các chủng vi sinh vật (vi khuẩn, nấm, Actinomycetes), có tác dụng ức chế sự phát triển của các vi sinh vật khác.

Hiện nay từ kháng sinh được mở rộng đến cả những chất kháng khuẩn có nguồn gốc tổng hợp như các sulfonamid và quinolon [2]. Phân loại: dựa vào cấu trúc hóa học, kháng sinh được phân loại thành các nhóm như sau: - Nhóm beta - lactam: Các penicilin: benzylpenicilin, oxacilin, ampicilin,….