Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh kiên giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 trên địa bàn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Tiến Thịnh
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Phi Hổ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Phân Tích Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Chọn Trường Đại Học Của Học Sinh Lớp 12 Tại Kiên Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 2.1.1. Học sinh THPT
• 2.1.2. Hướng nghiệp
• 2.1.3. Tư vấn hướng nghiệp
• 2.1.4. Chọn trường
• 2.1.5. Lựa chọn ngành nghề đào tạo
• 2.2. CÁC LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN
• 2.2.1. Thuyết lựa chọn duy lý (Rational Choice Theory) (Homans, 1961)
• 2.2.2. Những yếu tố tác động đến việc lựa chọn ngành nghề của học sinh
• 2.3. CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 2.4. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.2.3. Kích thước mẫu
• 3.2.4. Phân bố mẫu nghiên cứu
• 3.2.5. Xây dựng thang đo
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 3.3.1. Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng Crobach’s Alpha
• 3.3.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.3.3. Phân tích hồi qui tuyến tính bội
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM MẪU KHẢO SÁT
• 4.2. KẾT QUẢ HỒI QUY
• 4.2.1. Đánh giá độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.2.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.2.3. Kết quả hồi quy
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. ĐỀ XUẤT HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1.1. Tăng cơ hội trúng tuyển cho học sinh
• 5.1.2. Tăng cơ hội việc làm và học tập cho học sinh sau khi ra trường
• 5.1.3. Tăng cường khả năng truyền thông tiếp thị của các trường đại học
• 5.1.4. Nâng cao năng lực và điều kiện của học sinh trước khi vào đại học
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang. Mục tiêu chính là xác định các yếu tố tác động đến quyết định chọn trường, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ học sinh trong việc lựa chọn ngành nghề và trường học phù hợp. Nghiên cứu được thực hiện thông qua phương pháp định tính và định lượng, sử dụng dữ liệu từ khảo sát và phân tích thống kê.

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc chọn trường đại học là quyết định quan trọng đối với học sinh lớp 12, ảnh hưởng đến tương lai nghề nghiệp và sự phát triển xã hội. Tại Kiên Giang, nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc lựa chọn do thiếu thông tin và định hướng. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng như kinh tế gia đình, chất lượng đào tạo, và cơ hội việc làm, giúp học sinh đưa ra quyết định sáng suốt hơn.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của nghiên cứu là xác định các nhân tố chính tác động đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang. Cụ thể, nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố như tư vấn hướng nghiệp, học phí đại học, và vị trí địa lý, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách hỗ trợ học sinh và các trường đại học.

II. Cơ sở lý thuyết

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết liên quan đến quyết định chọn trường và định hướng nghề nghiệp, bao gồm Thuyết lựa chọn duy lý và các nghiên cứu trước đây về yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường đại học. Các khái niệm như tư vấn hướng nghiệp, chọn ngành học, và tâm lý học sinh được phân tích kỹ lưỡng để làm rõ cơ sở lý luận của nghiên cứu.

2.1 Khái niệm liên quan

Các khái niệm chính bao gồm học sinh THPT, tư vấn hướng nghiệp, và chọn trường đại học. Học sinh lớp 12 được xem là đối tượng chính trong nghiên cứu, với tâm lý và nhận thức đang phát triển. Tư vấn hướng nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh hiểu rõ về các ngành nghề và đưa ra quyết định phù hợp.

2.2 Lý thuyết lựa chọn duy lý

Thuyết lựa chọn duy lý cho rằng con người luôn hành động một cách có chủ đích để đạt được kết quả tối ưu. Trong bối cảnh chọn trường, học sinh sẽ cân nhắc các yếu tố như cơ hội việc làm, chất lượng đào tạo, và học phí để đưa ra quyết định hợp lý nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Phương pháp định tính được thực hiện thông qua thảo luận nhóm với học sinh, trong khi phương pháp định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát và phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS.

3.1 Nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua thảo luận nhóm với học sinh lớp 12 tại Kiên Giang. Mục tiêu là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường, bao gồm ảnh hưởng gia đình, tư vấn hướng nghiệp, và kỳ vọng xã hội.

3.2 Nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát với 250 học sinh lớp 12. Dữ liệu được phân tích bằng phương pháp Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), và hồi quy tuyến tính để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến ý định chọn trường.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố như năng lực và tài chính, tư vấn tuyển sinh, cơ hội trúng tuyển, và cơ hội tương lai có ảnh hưởng mạnh đến ý định chọn trường của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang. Trong đó, cơ hội trúng tuyển là yếu tố có tác động lớn nhất.

4.1 Đặc điểm mẫu khảo sát

Mẫu khảo sát gồm 250 học sinh lớp 12 tại Kiên Giang, với tỷ lệ nam nữ cân đối. Đa số học sinh có học lực khá và quan tâm đến các ngành kinh tế, kỹ thuật. Kết quả khảo sát cho thấy nhiều học sinh chưa có định hướng rõ ràng về việc chọn trường đại học.

4.2 Kết quả phân tích hồi quy

Phân tích hồi quy cho thấy năng lực và tài chính, tư vấn tuyển sinh, cơ hội trúng tuyển, và cơ hội tương lai là các yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định chọn trường. Trong đó, cơ hội trúng tuyển có hệ số ảnh hưởng cao nhất, cho thấy học sinh quan tâm nhiều đến khả năng đậu vào trường đại học.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu kết luận rằng các yếu tố như năng lực và tài chính, tư vấn tuyển sinh, cơ hội trúng tuyển, và cơ hội tương lai đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang. Các giải pháp đề xuất bao gồm tăng cường tư vấn hướng nghiệp, cải thiện chất lượng đào tạo, và nâng cao cơ hội việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp.

5.1 Đề xuất chính sách

Các trường đại học cần tăng cường tư vấn hướng nghiệp và cung cấp thông tin tuyển sinh rõ ràng để giúp học sinh đưa ra quyết định phù hợp. Ngoài ra, cần cải thiện chất lượng đào tạo và cơ sở vật chất để thu hút học sinh.

5.2 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có một số hạn chế như kích thước mẫu nhỏ và phạm vi nghiên cứu hẹp. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng sang các tỉnh khác và phân tích sâu hơn về ảnh hưởng của kinh tế gia đình và truyền thông quảng cáo đến ý định chọn trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc lựa chọn trường đại học của học sinh lớp 12 là một vấn đề quan trọng không chỉ đối với bản thân các em mà còn với gia đình, nhà trường và xã hội. Theo số liệu thống kê năm 2016, Việt Nam có hơn 2,4 triệu học sinh phổ thông và 2,3 triệu sinh viên, trong đó tỷ lệ tốt nghiệp THPT luôn duy trì trên 97%. Tỉnh Kiên Giang với đặc thù địa lý gồm nhiều huyện vùng sâu, vùng xa và hải đảo, có 54 trường đại học, tạo điều kiện đa dạng cho học sinh lựa chọn. Tuy nhiên, ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh còn chưa cao, nhiều em lo ngại về thất nghiệp hoặc chọn ngành không phù hợp sở thích.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang, từ đó đề xuất các giải pháp tư vấn tuyển sinh hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2017, tập trung khảo sát 250 học sinh lớp 12 tại 4 trường THPT đại diện cho 3 cụm địa lý của tỉnh. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc giúp học sinh, gia đình và các cơ quan giáo dục có cơ sở khoa học để định hướng chọn trường phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên thuyết lựa chọn duy lý (Rational Choice Theory) của Homans (1961), theo đó cá nhân hành động có chủ đích nhằm tối đa hóa lợi ích với chi phí tối thiểu. Công thức mô tả là $C = P \times V = \max$, trong đó $P$ là xác suất thành công và $V$ là giá trị phần thưởng. Ngoài ra, các khái niệm chính bao gồm:

• Năng lực và tài chính: Khả năng học tập và điều kiện kinh tế gia đình ảnh hưởng đến quyết định chọn trường.
• Tư vấn tuyển sinh: Thông tin và hoạt động truyền thông của trường đại học tác động đến nhận thức và lựa chọn của học sinh.
• Định hướng nghề nghiệp: Ảnh hưởng từ gia đình, thầy cô, bạn bè và chuyên gia tư vấn.
• Cơ hội trúng tuyển: Tỷ lệ chọi, điểm chuẩn và phương thức xét tuyển của trường.
• Cơ hội tương lai: Triển vọng việc làm, thu nhập và kỹ năng được trang bị sau khi tốt nghiệp.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 5 nhân tố độc lập tác động đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành qua hai giai đoạn: định tính và định lượng. Giai đoạn định tính sử dụng thảo luận nhóm để xác định các nhân tố ảnh hưởng và điều chỉnh bảng câu hỏi. Giai đoạn định lượng khảo sát 250 học sinh lớp 12 tại 4 trường THPT đại diện cho 3 cụm địa lý của tỉnh Kiên Giang, sử dụng thang đo Likert 5 điểm với 21 biến quan sát.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0, bao gồm:

• Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha (tất cả các thang đo đều đạt trên 0,7).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để rút gọn biến và xác định cấu trúc nhân tố.
• Phân tích hồi quy tuyến tính bội để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến ý định chọn trường đại học.
• Kiểm định các giả định hồi quy như đa cộng tuyến, phân phối chuẩn của phần dư, và tính độc lập của sai số.

Thời gian thu thập dữ liệu sơ cấp là tháng 10 năm 2017, dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nghiên cứu trong giai đoạn 2006-2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của cơ hội trúng tuyển: Đây là nhân tố có tác động mạnh nhất đến ý định chọn trường đại học với hệ số hồi quy cao nhất trong mô hình. Học sinh có xu hướng chọn trường có tỷ lệ chọi phù hợp, điểm chuẩn vừa sức và nhiều lựa chọn ngành học xét tuyển.

2. Năng lực và tài chính: Yếu tố này cũng có ảnh hưởng tích cực rõ rệt. Học phí phù hợp, vị trí trường thuận lợi và ngành học phù hợp sở thích làm tăng ý định chọn trường. Khoảng 41,2% học sinh có học lực khá, 45,6% trung bình, điều này ảnh hưởng đến khả năng lựa chọn trường phù hợp.

3. Tư vấn tuyển sinh: Các hoạt động truyền thông, tư vấn tại trường THPT và thông tin qua website giúp học sinh tiếp cận thông tin chính xác, từ đó nâng cao ý định chọn trường đại học.

4. Cơ hội tương lai: Triển vọng việc làm, thu nhập cao và kỹ năng đáp ứng nhu cầu xã hội cũng là động lực quan trọng thúc đẩy học sinh quyết định chọn trường đại học.

Theo khảo sát, 51,2% học sinh nữ có xu hướng chọn ngành khoa học xã hội, trong khi 48,8% học sinh nam thiên về khoa học tự nhiên và kỹ thuật. Đa số học sinh (43,2%) ưu tiên ngành kinh tế, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

Thảo luận kết quả

Kết quả phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước, như nghiên cứu của Chapman (1981) và Đỗ Thị Ngọc Thu (2014), khi cơ hội trúng tuyển và năng lực tài chính được xác định là các nhân tố quan trọng. Sự khác biệt về giới tính và lĩnh vực yêu thích cũng phản ánh xu hướng lựa chọn ngành nghề đa dạng và phù hợp với năng lực cá nhân.

Việc gia đình và nhà trường đóng vai trò tư vấn hướng nghiệp góp phần làm rõ hơn các lựa chọn của học sinh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều học sinh chưa có ý định chọn trường đại học do lo ngại thất nghiệp hoặc chọn ngành không đúng sở thích, cho thấy cần tăng cường công tác tư vấn và truyền thông.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ học sinh theo giới tính, lĩnh vực yêu thích và biểu đồ đường thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến ý định chọn trường đại học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tư vấn tuyển sinh tại trường THPT: Triển khai các chương trình tư vấn hướng nghiệp chuyên sâu, cung cấp thông tin chi tiết về ngành nghề, trường học và cơ hội việc làm nhằm nâng cao nhận thức và ý định chọn trường đại học. Thời gian thực hiện: ngay trong năm học hiện tại. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường THPT.

2. Hỗ trợ tài chính và học phí phù hợp: Các trường đại học cần xây dựng chính sách học phí linh hoạt, học bổng và hỗ trợ tài chính nhằm giảm bớt gánh nặng cho học sinh có năng lực nhưng điều kiện kinh tế hạn chế. Thời gian: trong 2 năm tới. Chủ thể: Các trường đại học và cơ quan quản lý giáo dục.

3. Nâng cao truyền thông và tiếp thị tuyển sinh: Tăng cường hoạt động truyền thông đa kênh, đặc biệt là qua internet và mạng xã hội, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận thông tin tuyển sinh chính xác và kịp thời. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Các trường đại học và các tổ chức giáo dục.

4. Phát triển kỹ năng và định hướng nghề nghiệp cho học sinh: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng nghề nghiệp và các buổi trải nghiệm thực tế nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn về ngành nghề và cơ hội tương lai. Thời gian: triển khai trong năm học tiếp theo. Chủ thể: Nhà trường, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Học sinh lớp 12 và phụ huynh: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường đại học, từ đó có quyết định phù hợp với năng lực và điều kiện gia đình.

2. Nhà quản lý giáo dục và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tư vấn tuyển sinh và phân luồng học sinh hiệu quả.

3. Các trường đại học và cao đẳng: Hỗ trợ trong việc thiết kế chiến lược tuyển sinh, truyền thông và phát triển chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu học sinh.

4. Các chuyên gia tư vấn hướng nghiệp và nghiên cứu giáo dục: Là tài liệu tham khảo để phát triển các mô hình tư vấn và nghiên cứu sâu hơn về hành vi lựa chọn ngành nghề và trường học của học sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12?
   Cơ hội trúng tuyển và năng lực tài chính là hai nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, theo kết quả phân tích hồi quy với hệ số tác động cao nhất.

2. Giới tính có ảnh hưởng đến lựa chọn ngành nghề và trường đại học không?
   Có, học sinh nữ thường ưu tiên ngành khoa học xã hội, trong khi nam giới thiên về khoa học tự nhiên và kỹ thuật, ảnh hưởng đến lựa chọn trường phù hợp.

3. Tư vấn tuyển sinh có vai trò như thế nào trong quyết định chọn trường?
   Tư vấn tuyển sinh giúp học sinh tiếp cận thông tin chính xác, rõ ràng về trường và ngành học, từ đó nâng cao ý định chọn trường đại học.

4. Làm thế nào để giảm bớt lo ngại về thất nghiệp khi chọn trường đại học?
   Cần tăng cường truyền thông về cơ hội việc làm, kỹ năng thực tế và hỗ trợ học sinh trong việc lựa chọn ngành nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp định lượng, trong đó phân tích hồi quy tuyến tính bội được áp dụng để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 4 nhân tố chính ảnh hưởng đến ý định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại Kiên Giang: năng lực và tài chính, tư vấn tuyển sinh, cơ hội trúng tuyển và cơ hội tương lai.
• Cơ hội trúng tuyển là nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, chi phối quyết định của học sinh.
• Học sinh có xu hướng chọn ngành kinh tế nhiều nhất, phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp tư vấn tuyển sinh và hỗ trợ học sinh lựa chọn trường đại học phù hợp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp tư vấn, hỗ trợ tài chính và nâng cao truyền thông tuyển sinh nhằm nâng cao hiệu quả lựa chọn trường đại học của học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Kiên Giang.

Hãy áp dụng những kiến thức và giải pháp từ nghiên cứu này để hỗ trợ học sinh có quyết định chọn trường đại học sáng suốt, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương và đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu. Chương này trình bày vấn đề nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và kết cấu luận văn. Cơ sở lý thuyết Nội dung chương này trình bày cơ sở lý luận về nghề nghiệp, chọn trường, chọn nghề của HS THPT.

Đồng thời, Chương 2 cũng đã trình bày giả thuyết các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của HS THPT trên địa bàn tỉnh Kiên Giang. Phương pháp nghiên cứu. Chương này trình bày về quy trình, phương pháp nghiên cứu. Xác định các biến và xây dựng thang đo.

Nêu lên phương pháp đánh giá độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy tuyến tính bội. Đồng thời, trình bày phương pháp kiểm định đánh giá sự khác biệt của các nhóm đặc điểm cá nhân với nhân tố độc lập ý định chọn trường. Kết quả nghiên cứu. Trình bày tổng quan về học sinh trên địa bàn tỉnh Kiên Giang, những thông tin đặc điểm của mẫu nghiên cứu và phân tích kết quả nghiên 5 cứu.

Qua thống kê mô tả mẫu khảo sát, đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường. Từ đó, đi đến bàn luận các kết quả nghiên cứu. Kết luận và đề xuất. Ở chương này sẽ bàn luận kết quả nghiên cứu về các nhân tố và ảnh hưởng của chúng đến ý định chọn trường đại học của học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Kiên Giang.

Từ đó đề xuất các giải pháp để ngành giáo dục tỉnh Kiên Giang và các trường đại học có những phương pháp tư vấn tuyển sinh, tuyển sinh cho học sinh lớp 12 vào đại học được hiệu quả hơn. 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM 2. Học sinh THPT Theo Luật Giáo dục Việt Nam năm 2006 (Luật Giáo dục số 38/2005QH11 có hiệu lực ngày 01/01/2006, mục 2, điều 26), giáo dục trung học phổ thông được thực hiện trong ba năm học từ lớp 10 đến lớp 12.

HS vào học lớp 10 phải có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, có tuổi là 15. Trong nghiên cứu này, đối tượng học sinh (HS) THPT là các em HS đang học lớp 12 chuẩn bị thi tốt nghiệp trung học phổ thông và chuẩn bị dự thi vào đại học. Như vậy HS lớp 12 có thể được xem là khách hàng tiềm năng của dịch vụ giáo dục bậc đại học. Với đối tượng này, có tuổi khoảng 18 với tâm sinh lý của người chuẩn bị trưởng thành nên cũng có nhiều điểm phức tạp trong tâm lý, chẳng hạn: thích tự khẳng định mình, bị ảnh hưởng của bạn bè, các cá nhân khác,… 2.

Hướng nghiệp Tùy theo đặc trưng của mỗi lĩnh vực hoạt động khoa học, có thể có những quan điểm khác nhau về khái niệm này. Trong nghiên cứu này, hướng nghiệp là sự tác động của một tổ hợp lực lượng xã hội, lấy nền tảng của hệ thống sư phạm làm trung tâm nhằm giúp cho các HS có sự hiểu biết cơ bản về ngành nghề trong xã hội. Từ đó, các em có thể lựa chọn cho mình một cách có ý thức về nghề nghiệp trong tương lai (Theo Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền, 2006). Tư vấn hướng nghiệp Tư vấn hướng nghiệp là một quá trình họat động tích cực, tự giác của HS dưới sự hướng dẫn của nhà trường, của gia đình cùng sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội để giúp HS tìm hiểu về các ngành nghề trong xã hội 7 và chọn được ngành nghề phù hợp cho bản thân trong tương lai (Theo Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền, 2006).

Chọn trường Các em HS lớp 12 trước khi chuẩn bị tốt nghiệp thường được nhà trường, gia đình,người thân tư vấn trong việc chọn trường, ngành học phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp và học lực. Trong nghiên cứu này, khái niệm chọn trường được hiểu là quyết định chọn trường đại học, cao đẳng (học viện) để đăng ký dự thi và theo học sau khi tốt nghiệp THPT. Lựa chọn ngành nghề đào tạo Việc lựa chọn ngành nghề của HS là một quá trình lâu dài và phức tạp, nó được biểu hiện ở những mức độ khác nhau ngay từ những lớp đầu của bậc THCS, ngày càng phát triển dần và hoàn thiện dần ở cấp bậc THPT, nhất là ở lớp cuối cấp ba (lớp 12) của bậc THPT. Quá trình chọn lựa này gồm những đặc tính sau: Tính chủ thể : đối với HS THPT, quá trình lựa chọn ngành nghề được diễn ra với nhiều sự chi phối của những mối quan hệ xã hội phức tạp như: gia đình, bạn bè, thầy cô giáo, trường lớp, đoàn thể, các tổ chức xã hội,…Những mối quan hệ này tác động đến nhận thức, nhu cầu, động cơ, sự hứng thú của HS.

Tuy nhiên, để đi đến một quyết định lựa chọn ngành nghề cho tương lai là do chính chủ thể đưa ra và tự khẳng định (Theo Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền, 2006). Tính khách thể : Quá trình lựa chọn ngành nghề là sự kết hợp giữa nhu cầu, nguyện vọng cá nhân với yêu cầu do ngành nghề và xã hội đòi hỏi (không phải bất cứ ngành nghề nào cũng được xã hội chấp nhận). Trong xã hội, mỗi cá nhân có một vị trí xác định. Với vị trí đó, cá nhân vừa được hưởng quyền lợi cũng như phải có trách nhiệm đối với cộng đồng xã hội.

Mối 8 quan hệ giữa quyền lợi và trách nhiệm trong việc lựa chọn ngành nghề được biểu hiện qua mối quan hệ giữa nguyện vọng cá nhân với đòi hỏi về số lượng và chất lượng mà nhu cầu về nguồn lực trong các lĩnh vực mà ngành nghề đòi hỏi (Theo Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền, 2006). Khi đó, chủ thể của sự lựa chọn trở thành đối tượng của sự lựa chọn. Tính cấu trúc : Trong quá trình tồn tại và phát triển, quá trình lựa chọn ngành nghề là một bộ phận, mắc xích trong cấu trúc đời sống con người. Khi xác định một hướng đi, một vị trí hoạt động trong đời sống xã hội là lúc con người ta lựa chọn ngành nghề.

Quá trình lựa chọn ngành nghề được đặt trong một hệ thống các mối quan hệ giữa chủ thể (người lựa chọn) và những điều kiện khách quan có mối quan hệ trực tiếp đối với ngành nghề (Theo Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền, 2006). CÁC LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN 2. Thuyết lựa chọn duy lý (Rational Choice Theory) (Homans, 1961) Thuyết này cho rằng con người luôn hành động một cách có chủ đích, có suy nghĩ để lựa chọn một cách hợp lý nhằm đạt được kết quả tối ưu với chi phí tối thiểu. Thuyết này được biểu diễn theo công thức toán như sau: C = P x V = Max.

Công thức trên được diễn đạt như sau: khi lựa chọn trong số các hành động có thể có, cá nhân sẽ chọn cách mà họ cho là (C) là kết quả của tích số giữa xác suất thành công của hành động đó (P) với giá trị phần thưởng của hành động đó (V). Còn theo John Elster (dẫn theo Lê Ngọc Hùng, 2009) thì “Khi đối diện với một số hành động, mọi người thường 9 làm cái mà họ tin là có khả năng đạt được kết quả cuối cùng tốt nhất”. Thuyết lựa chọn duy lý đòi hỏi phân tích hành động lựa chọn của cá nhân trong mối liên hệ với cả hệ thống xã hội của nó. Những yếu tố tác động đến việc lựa chọn ngành nghề của học sinh Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền (2006) thì những yếu tố tác động đến việc lựa chọn ngành nghề của học sinh bao gồm các yếu tố sau đây: Đặc điểm cơ bản về tâm lý và nhân cách Hoạt động học tập : Như đã nói, HS THPT có tuổi từ 15 đến 18.

Ở lứa tuổi này, kinh nghiệm sống của các em ngày càng phong phú, các em cũng đã nhận thức được mình đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời. Do đó thái độ nhận thức học tập ngày càng chính chắn hơn trong việc lựa chọn đối với các môn học gắn với khuynh hướng chọn ngành nghề trong tương lai. Thái độ học tập của các em được thúc đẩy bởi động cơ học tập khác với lứa tuổi trước đó, cụ thể nhất là động cơ thực tiễn, động cơ nhận thức, ý nghĩa xã hội rồi mới đến động cơ khác. Chính thái độ học tập có ý thức, đã hình thành tính chủ định của các quá trình nhận thức và năng lực điều khiển bản thân của các em trong hoạt động học tập cũng như việc lựa chọn ngành nghề cho tương lai.

Sự phát triển của trí tuệ : ở HS THPT, tính chủ định được phát triển mạnh ở tất cả các quá trình nhận thức. Tri giác có mục đích đã đạt tới mức rất cao, ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ, đồng thời vai trò của ghi nhớ lôgic trừu tượng và ghi nhớ ý nghĩa ngày một tăng rõ rệt. Do cấu trúc và chức năng của não bộ phát triển cùng với sự phát triển của các quá trình nhận thức và hoạt động học tập dẫn đến hoạt động tư duy của các em có sự thay đổi. Các em có khả năng tư duy logic, tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập, sáng tạo, tư duy 10 có sự chặt chẽ có căn cứ và nhất quán hơn.

Đồng thời tính phê phán của tư duy cũng phát triển. Những đặc điểm đó tạo điều kiện cho HS thực hiện các tư duy toán học phức tạp, phân tích nội dung cơ bản của khái niệm trừu tượng và nắm được các mối quan hệ nhân quả trong tự nhiên và xã hội…đó là cơ sở hình thành thế giới quan. Tuy nhiên, nhiều khi các em chưa chú ý phát huy đến năng lực suy nghĩ độc lập của bản thân, còn kết luận vội vàng theo cảm tính. Như vậy, ở lứa tuổi này các em rất dễ mắc phải sai lầm trong việc lựa chọn ngành nghề.

Nhưng nếu được định hướng một cách nghiêm túc, tư vấn một cách khoa học, thì hoàn toàn có thể giúp các em lựa chọn được những ngành nghề phù hợp với năng lực bản thân. Phát triển của tự ý thức : đây là một đặc điểm nổi bật trong sự phát triển nhân cách của HS THPT. Điểm quan trọng trong sự tự ý thức của lứa tuổi này là xuất phát từ các yêu cầu của cuộc sống và hoạt động, những quan hệ với thế giới xung quanh buộc các em phải ý thức được những đặc điểm nhân cách của mình.