Phân tích mối quan hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội tìm việc làm của sinh viên học viện ngân hàng

Nghiên cứu mối quan hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội việc làm của sinh viên Học viện Ngân hàng. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng, kiến nghị giải pháp.

• Tác giả: Trương Thị Bình An
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Như Nguyệt
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phân Tích Mối Quan Hệ Giữa Mạng Lưới Quan Hệ Xã Hội Và Cơ Hội Tìm Việc Làm Của Sinh Viên Học Viện Ngân Hàng
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên
• Năm xuất bản: 2020-2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý thuyết về mạng lưới xã hội
• 1.2. Lý thuyết “Sức mạnh của các mối quan hệ yếu”
• 1.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng
• 1.4. Phát biểu các giả thuyết nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu tổng quát
• 2.2. Xây dựng thang đo
• 2.3. Bảng hỏi điều tra
• 2.4. Phương pháp lấy mẫu và thu thập số liệu
• 2.5. Thông tin về mẫu
• 2.6. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.6.1. Kiểm tra độ tin cậy của hệ số Cronbach Alpha
• 2.6.2. Phân tích các nhân tố khám phá EFA
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan chung về Học viện Ngân Hàng
• 3.2. Giới thiệu chung về Học viện Ngân Hàng
• 3.3. Các chuyên ngành đào tạo
• 3.4. Phân tích thống kê mô tả
• 3.5. Phân tích tương quan
• 3.6. Phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 3.7. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.8. Mô hình điều chỉnh
• 3.9. Kiểm định giả thuyết của mô hình nghiên cứu
• 3.10. Kiểm định sự khác biệt về các biến định tính
• 3.11. Kiểm định cơ hội việc làm giữa nam và nữ
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với sinh viên Học viện Ngân Hàng
• 4.2. Đối với Học viện Ngân Hàng
• 4.3. Đối với Chính phủ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng của Mạng Lưới Quan Hệ Việc Làm SV HVNH

Vấn đề việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp luôn là mối quan tâm lớn. Thực tế cho thấy, số lượng sinh viên, đặc biệt là sinh viên khối kinh tế, tìm được việc làm đúng ngành đào tạo ngày càng ít, trong khi nhu cầu lại rất cao. Điều này ảnh hưởng không chỉ đến sinh viên sắp ra trường mà còn tác động đến tâm lý của sinh viên đang học và học sinh chuẩn bị chọn ngành. Trong quá trình tìm việc làm, bên cạnh các kênh chính thức, mạng lưới quan hệ xã hội là một kênh tìm kiếm hiệu quả nhất. Các mối liên hệ xã hội giúp cá nhân có được vốn xã hội và giá trị. Chuyên gia Dương Văn Linh nhấn mạnh: “Khả năng tạo dựng và duy trì các mối quan hệ là điều rất cần thiết dù bạn đang trong bất kỳ giai đoạn nào của sự nghiệp”. Việc xây dựng MLQHXH giúp sinh viên tiến xa hơn. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng mạng lưới quan hệ xã hội là một phương pháp tìm kiếm việc làm phổ biến.

1.1. Thực trạng việc làm của sinh viên Học viện Ngân hàng

Dựa trên dữ liệu phân tích từ Phòng thanh tra khảo thí & đảm bảo chất lượng giáo dục, tỷ lệ sinh viên HVNH có việc làm trong vòng 1 năm sau tốt nghiệp giai đoạn 2015-2019 có xu hướng giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức cao. Năm 2015 chiếm tỷ lệ 96%, 2016 – 2018 ổn định 95%, 2019 giảm còn 93%. Để duy trì tỷ lệ cao, sinh viên HVNH được trang bị kiến thức, tiếng Anh, tin học và kỹ năng mềm cần thiết. HVNH được công nhận là một trong những trường có tỷ lệ sinh viên ra trường kiếm được việc làm top đầu. Tuy nhiên, với sự cạnh tranh từ nhiều trường đào tạo khối ngành kinh tế và ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, mức độ cạnh tranh việc làm trở nên gay gắt. Do đó, sinh viên cần tận dụng mạng lưới quan hệ xã hội hiệu quả.

1.2. Vai trò của MLQHXH trong quá trình tìm việc làm

Việc bổ sung nghiên cứu thực nghiệm về các biến ảnh hưởng đến mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội tìm việc làm của sinh viên kinh tế là cần thiết. Mục đích là để tìm ra vai trò quan trọng của nó và xác định loại MLQHXH nào có vị trí quan trọng giúp nâng cao cơ hội tìm kiếm việc làm. Từ đó đề xuất các biện pháp nhằm góp phần giải quyết vấn đề việc làm của sinh viên kinh tế, cụ thể là sinh viên HVNH qua đề tài “Phân tích mối quan hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội tìm việc làm của sinh viên Học viện Ngân Hàng”.

II. Phân tích Mối Quan Hệ Nghiên Cứu Quốc Tế và Trong Nước

Lý thuyết về mạng lưới quan hệ xã hội, với bản chất bao hàm các nguồn lực hữu hình và vô hình, đã được ứng dụng rộng rãi trong việc nghiên cứu tác động đối với các tổ chức và cá nhân trong việc tìm kiếm nguồn lực. Francis Fukuyama (2003) nghiên cứu vai trò quan trọng của mạng lưới quan hệ xã hội trong sự phát triển của doanh nghiệp ở Mỹ Latin. Đối với cá nhân, MLQHXH đem lại lợi ích về tinh thần và vật chất. Trong tìm kiếm việc làm, MLQHXH chiếm vai trò quan trọng, đặc biệt đối với sinh viên mới ra trường.

2.1. Nghiên cứu quốc tế về tác động của MLXH đến việc làm

Axel Franzen & Dominik Hangartner điều tra sinh viên tốt nghiệp tại Thụy Sĩ và chỉ ra rằng MLXH ảnh hưởng đến việc tìm kiếm việc làm: công việc đầu tiên thường tìm được qua các mối quan hệ mạng lưới, không được trả thêm tiền thù lao theo giờ, có sự chuyên môn hóa cao hơn và tiết kiệm chi phí, thời gian. Bonnie H. Erickon (2013) cho rằng mối liên hệ cá nhân có vai trò đặc biệt trong tuyển dụng: các ông chủ thích thuê người thông qua mối liên hệ cá nhân đối với các vị trí công việc ở bậc cao hơn.

2.2. MLQHXH và VXH Phân Tích từ Nghiên Cứu Việt Nam

MLQHXH và VXH có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Nó hữu ích cho các công ty và là một kênh hữu ích để tăng cơ hội tìm kiếm việc làm cho sinh viên. Nghiên cứu của Nguyễn Quý Thanh (2005) cho thấy các doanh nghiệp dựa vào nguồn vốn xã hội từ MLXH gia đình và bạn bè để huy động vốn. Lê Ngọc Hùng (2003) cho rằng MLXH là cầu nối giúp sinh viên tốt nghiệp tìm kiếm việc làm, chia thành kiểu truyền thống, hiện đại và hỗn hợp. Phạm Huy Cường (2014) cho thấy mối liên hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội đến khía cạnh kinh tế và phi kinh tế tới kết quả tìm kiếm việc làm của sinh viên tốt nghiệp.

III. Mục Đích Ý Nghĩa Nghiên Cứu MLQH Cơ Hội Việc Làm

Đề tài “Phân tích mối quan hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội tìm việc làm của sinh viên Học viện Ngân Hàng” nhằm làm rõ tầm quan trọng của mạng lưới mối quan hệ xã hội trong việc tạo điều kiện cho sự thiết lập và phát triển về cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH. Đồng thời đề tài cũng đưa ra các phương pháp phù hợp để vận dụng vào trong tìm kiếm việc làm đối với sinh viên nói chung. Đề tài hướng đến giải đáp ba câu hỏi chính như sau: (1) Các mạng lưới quan hệ nào tác động đến cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH hiện nay? (2) Mức độ tác động của các mạng lưới quan hệ xã hội? (3) Việc vận dụng mạng lưới quan hệ xã hội vào cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH?

3.1. Xác định mục tiêu chính của nghiên cứu về MLQH

Nghiên cứu hướng tới việc xây dựng mô hình các nhân tố mạng lưới xã hội tác động đến cơ hội tìm việc làm của sinh viên kinh tế hiện nay, cụ thể là sinh viên Học viện Ngân Hàng. Các mục tiêu được xác định như sau: (1) Tổng hợp cơ sở lý thuyết về các nhân tố mạng lưới xã hội tác động đến cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH. (2) Đánh giá các nhân tố mạng lưới xã hội tác động đến cơ hội tìm việc làm của sinh viên. (3) Xác định mức độ ảnh hưởng lẫn của các nhân tố mạng lưới xã hội tác động đến cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH. (4) Đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm định hướng cho sinh viên có thể vận dụng tốt trong tìm kiếm việc làm hiện nay.

3.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp một nghiên cứu thực nghiệm cụ thể về mối quan hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH. Cung cấp một tầm nhìn khoa học, khách quan về mối quan hệ giữa mạng lưới quan hệ xã hội và cơ hội tìm việc làm của sinh viên kinh tế, để từ đó góp phần đưa ra một số đề xuất, giải pháp nhằm nâng cao sức cạnh tranh trong cơ hội việc làm cho sinh viên HVNH.

IV. Kỹ Năng Xây Dựng Mạng Lưới Quan Hệ Bí Quyết cho SV HVNH

Để sinh viên Học viện Ngân hàng gia tăng cơ hội việc làm, việc chủ động xây dựng mạng lưới quan hệ là vô cùng quan trọng. Không chỉ dừng lại ở kiến thức chuyên môn, sinh viên cần trang bị kỹ năng mềm để kết nối xã hội hiệu quả. Tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ là một cách để mở rộng mạng lưới quan hệ. Đồng thời, việc xây dựng mối quan hệ tốt với giảng viên, cựu sinh viên cũng mang lại lợi thế lớn trong quá trình tìm kiếm việc làm.

4.1. Sử dụng LinkedIn hiệu quả Mở rộng kết nối chuyên nghiệp

LinkedIn là một công cụ mạnh mẽ để xây dựng thương hiệu cá nhân và kết nối chuyên nghiệp. Sinh viên Học viện Ngân hàng nên tạo một hồ sơ LinkedIn ấn tượng, tham gia các nhóm ngành liên quan và chủ động kết nối với nhà tuyển dụng, cựu sinh viên. Thường xuyên cập nhật hoạt động, chia sẻ kiến thức trên LinkedIn giúp tăng khả năng được nhà tuyển dụng chú ý.

4.2. Tận dụng mạng lưới cựu sinh viên Nguồn lực quý giá

Mạng lưới cựu sinh viên Học viện Ngân hàng là một nguồn lực quý giá mà sinh viên nên tận dụng. Các cựu sinh viên có kinh nghiệm thực tế và mạng lưới quan hệ rộng lớn, có thể hỗ trợ sinh viên trong việc tìm kiếm thông tin việc làm, tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu cơ hội. Tham gia các buổi giao lưu, hội thảo do Học viện Ngân hàng tổ chức để kết nối với cựu sinh viên.

V. Thực Trạng Việc Làm và Cơ Hội Thăng Tiến SV Học Viện Ngân Hàng

Nghiên cứu sẽ đi sâu vào thực trạng việc làm của sinh viên Học viện Ngân hàng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến cơ hội thăng tiến. Từ đó, đưa ra những lời khuyên thiết thực giúp sinh viên định hướng nghề nghiệp, phát triển bản thân và đạt được thành công trong sự nghiệp. Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm, khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động cũng là yếu tố quan trọng.

5.1. Ngành nghề Ngân hàng Tài Chính Nhu cầu và xu hướng

Phân tích nhu cầu tuyển dụng và xu hướng phát triển của các ngành nghề ngân hàng, tài chính như: kế toán, kiểm toán, đầu tư, phân tích tài chính, quản trị kinh doanh, marketing, quản lý rủi ro, công nghệ tài chính (Fintech). Từ đó, giúp sinh viên định hướng học tập, trang bị kiến thức, kỹ năng phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động.

5.2. Mức lương khởi điểm sự hài lòng trong công việc và cơ hội thăng tiến

Nghiên cứu sẽ khảo sát về mức lương khởi điểm, sự hài lòng trong công việc và cơ hội thăng tiến của sinh viên Học viện Ngân hàng sau khi tốt nghiệp. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức lương và sự hài lòng, từ đó, đưa ra những lời khuyên giúp sinh viên lựa chọn công việc phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp.

VI. Giải Pháp và Kiến Nghị Nâng Cao Cơ Hội Việc Làm Cho SV

Để nâng cao cơ hội việc làm cho sinh viên Học viện Ngân hàng, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhà trường, sinh viên và chính phủ. Học viện Ngân hàng cần tăng cường kết nối với doanh nghiệp, tổ chức các buổi hội thảo việc làm, tạo điều kiện cho sinh viên thực tập. Sinh viên cần chủ động xây dựng mạng lưới quan hệ, trau dồi kiến thức, kỹ năng và xây dựng thương hiệu cá nhân. Chính phủ cần có các chính sách việc làm hỗ trợ sinh viên mới ra trường.

6.1. Đề xuất cho sinh viên Học viện Ngân hàng

Chủ động tham gia các hoạt động kết nối, xây dựng mạng lưới quan hệ. Trau dồi kiến thức chuyên môn, kỹ năng mềm. Xây dựng thương hiệu cá nhân trên LinkedIn. Tìm kiếm cơ hội thực tập, làm thêm để tích lũy kinh nghiệm. Tận dụng mạng lưới cựu sinh viên. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ trung tâm tư vấn việc làm của trường.

6.2. Kiến nghị cho Học viện Ngân hàng và Chính Phủ

Học viện Ngân hàng: Tăng cường kết nối với doanh nghiệp, tổ chức hội thảo việc làm. Nâng cao chất lượng đào tạo, chú trọng kỹ năng mềm. Hỗ trợ sinh viên xây dựng mạng lưới quan hệ. Chính phủ: Ban hành các chính sách việc làm hỗ trợ sinh viên mới ra trường. Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để doanh nghiệp phát triển, tạo thêm cơ hội việc làm.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp luôn là mối quan tâm lớn của xã hội, gia đình và nhà trường. Theo thống kê của Học viện Ngân Hàng (HVNH), tỷ lệ sinh viên có việc làm trong năm đầu tiên sau khi ra trường giai đoạn 2015-2019 duy trì ở mức cao, khoảng 93-96%. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh việc làm ngày càng gay gắt, đặc biệt do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, việc tìm kiếm việc làm đúng ngành nghề trở nên khó khăn hơn. Mạng lưới quan hệ xã hội (MLQHXH) được xem là một trong những kênh tìm kiếm việc làm hiệu quả, giúp sinh viên tiếp cận thông tin và cơ hội nghề nghiệp nhanh chóng hơn.

Nghiên cứu này tập trung phân tích mối quan hệ giữa MLQHXH và cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH, với mục tiêu làm rõ các loại mạng lưới quan hệ tác động đến cơ hội việc làm, mức độ ảnh hưởng của từng loại mạng lưới, và cách vận dụng hiệu quả các mạng lưới này trong quá trình tìm kiếm việc làm. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại HVNH Hà Nội và Phân viện Bắc Ninh trong khoảng thời gian từ tháng 10/2020 đến tháng 1/2021. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tìm kiếm việc làm cho sinh viên, góp phần giảm thiểu tỷ lệ thất nghiệp sau tốt nghiệp và tăng cường sự gắn kết giữa đào tạo và thị trường lao động.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết chính sau:

- **Lý thuyết mạng lưới xã hội**: Mạng lưới xã hội được hiểu là cấu trúc xã hội gồm các cá nhân hoặc tổ chức được kết nối qua các mối quan hệ như tình bạn, họ hàng, quan hệ công việc, dựa trên sự tin tưởng và trao đổi thông tin. Mạng lưới này có thể được xem như nguồn vốn xã hội quan trọng giúp cá nhân tiếp cận nguồn lực và cơ hội.

- **Lý thuyết vốn xã hội**: Vốn xã hội bao gồm các nguồn lực xã hội mà cá nhân có thể huy động thông qua các mối quan hệ xã hội. Vốn xã hội được chia thành ba loại: liên kết (bonding), bắc cầu (bridging) và kết nối (linking), mỗi loại có vai trò khác nhau trong việc hỗ trợ cá nhân phát triển và tìm kiếm việc làm.

- **Lý thuyết “Sức mạnh của các mối quan hệ yếu”**: Mối quan hệ yếu (như bạn bè, đồng nghiệp không thân thiết) thường mang lại nhiều thông tin mới và cơ hội hơn so với mối quan hệ mạnh (gia đình, bạn thân), giúp mở rộng mạng lưới và tăng khả năng tìm kiếm việc làm hiệu quả.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: mạng lưới bạn bè, mạng lưới gia đình, mạng lưới thầy cô giáo, mạng lưới mạng xã hội, mạng lưới trung tâm môi giới, mạng lưới công việc làm thêm và mạng lưới cá nhân.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

- **Nguồn dữ liệu**: Thu thập dữ liệu từ 275 sinh viên HVNH tại Hà Nội và Bắc Ninh thông qua bảng hỏi khảo sát trực tiếp và online.

- **Phương pháp chọn mẫu**: Mẫu được chọn theo phương pháp xác suất ngẫu nhiên, đảm bảo tỷ lệ mẫu trên biến quan sát tối thiểu 5:1, với tổng số biến quan sát là 27, nên cỡ mẫu tối thiểu là 135.

- **Phân tích dữ liệu**: Sử dụng phần mềm SPSS 20 để kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan Pearson và hồi quy đa biến để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các mạng lưới quan hệ xã hội đến cơ hội tìm việc làm.

- **Timeline nghiên cứu**: Thu thập dữ liệu từ tháng 10/2020 đến tháng 1/2021, phân tích và báo cáo kết quả trong quý đầu năm 2021.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Mối tương quan giữa các mạng lưới và cơ hội tìm việc làm**: Mạng lưới cá nhân có mức tương quan cao nhất với cơ hội tìm việc (r = 0,668), tiếp theo là mạng lưới công việc làm thêm (r = 0,439), mạng lưới bạn bè (r = 0,449), mạng lưới mạng xã hội (r = 0,423), mạng lưới trung tâm môi giới (r = 0,383), mạng lưới thầy cô giáo (r = 0,290) và mạng lưới gia đình (r = 0,264).

- **Độ tin cậy thang đo**: Các thang đo mạng lưới đều có hệ số Cronbach’s Alpha từ 0,7 trở lên, cho thấy độ tin cậy cao và phù hợp để phân tích tiếp.

- **Phân tích nhân tố khám phá (EFA)**: Xác nhận 7 nhân tố mạng lưới quan hệ xã hội với tổng phương sai trích đạt 70,22%, phù hợp với mô hình nghiên cứu.

- **Kiểm định hồi quy đa biến**: Các mạng lưới quan hệ xã hội đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH.

### Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mạng lưới cá nhân và mạng lưới công việc làm thêm đóng vai trò quan trọng nhất trong việc nâng cao cơ hội tìm việc làm của sinh viên. Điều này phù hợp với lý thuyết “Sức mạnh của các mối quan hệ yếu” khi các mối quan hệ lỏng lẻo, đa dạng giúp sinh viên tiếp cận nhiều thông tin và cơ hội hơn. Mạng lưới bạn bè và mạng xã hội cũng góp phần đáng kể, phản ánh xu hướng sử dụng công nghệ và mạng xã hội trong tìm kiếm việc làm hiện nay.

Mạng lưới gia đình và thầy cô giáo tuy có mức độ ảnh hưởng thấp hơn nhưng vẫn giữ vai trò hỗ trợ quan trọng, đặc biệt trong việc cung cấp thông tin và tư vấn nghề nghiệp. Mạng lưới trung tâm môi giới việc làm giúp sinh viên tiếp cận các cơ hội chính thức nhưng có thể tiềm ẩn rủi ro nếu không lựa chọn kỹ càng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tương quan giữa từng mạng lưới với cơ hội tìm việc, giúp minh họa rõ ràng vai trò của từng loại mạng lưới trong quá trình tìm kiếm việc làm.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường phát triển mạng lưới cá nhân**: Khuyến khích sinh viên chủ động xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội đa dạng, đặc biệt là các mối quan hệ ngoài gia đình và bạn bè thân thiết, nhằm mở rộng cơ hội việc làm. Thời gian thực hiện: liên tục trong quá trình học tập và sau khi ra trường. Chủ thể: sinh viên và nhà trường.

- **Khuyến khích tham gia công việc làm thêm**: Tạo điều kiện để sinh viên tham gia các công việc làm thêm liên quan đến ngành học nhằm tích lũy kinh nghiệm và mở rộng mạng lưới quan hệ. Thời gian: trong suốt quá trình học. Chủ thể: nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên.

- **Phát huy vai trò của mạng lưới thầy cô giáo**: Tăng cường kết nối giữa sinh viên và giảng viên qua các hoạt động tư vấn nghề nghiệp, hội thảo, và mentoring để hỗ trợ sinh viên tìm kiếm việc làm phù hợp. Thời gian: hàng năm. Chủ thể: nhà trường và giảng viên.

- **Tận dụng mạng xã hội và trung tâm môi giới việc làm**: Hướng dẫn sinh viên sử dụng hiệu quả các nền tảng mạng xã hội và lựa chọn trung tâm môi giới uy tín để tiếp cận thông tin việc làm chính xác và nhanh chóng. Thời gian: liên tục. Chủ thể: sinh viên, nhà trường và các tổ chức hỗ trợ việc làm.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Sinh viên HVNH và các trường kinh tế**: Nắm bắt vai trò của mạng lưới quan hệ xã hội trong tìm kiếm việc làm, từ đó xây dựng chiến lược phát triển mạng lưới cá nhân hiệu quả.

- **Giảng viên và nhà quản lý giáo dục**: Áp dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ sinh viên phát triển kỹ năng xã hội và kết nối nghề nghiệp.

- **Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng**: Hiểu rõ hơn về cách sinh viên sử dụng mạng lưới quan hệ xã hội để tìm việc, từ đó cải thiện quy trình tuyển dụng và hợp tác với các trường đại học.

- **Các tổ chức hỗ trợ việc làm và trung tâm môi giới**: Căn cứ vào nghiên cứu để nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo cầu nối hiệu quả giữa sinh viên và thị trường lao động.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Mạng lưới quan hệ xã hội ảnh hưởng thế nào đến cơ hội tìm việc của sinh viên?**  
Mạng lưới quan hệ xã hội giúp sinh viên tiếp cận thông tin việc làm nhanh hơn, mở rộng cơ hội nghề nghiệp và giảm chi phí tìm kiếm. Ví dụ, mạng lưới bạn bè và công việc làm thêm có tương quan cao với cơ hội việc làm.

2. **Loại mạng lưới nào quan trọng nhất trong việc tìm việc?**  
Mạng lưới cá nhân và công việc làm thêm được xác định có ảnh hưởng mạnh nhất, giúp sinh viên chủ động và tích lũy kinh nghiệm thực tế.

3. **Sinh viên nên làm gì để phát triển mạng lưới quan hệ xã hội?**  
Sinh viên nên tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa, công việc làm thêm, duy trì quan hệ với bạn bè, thầy cô và sử dụng mạng xã hội một cách hiệu quả.

4. **Vai trò của mạng lưới thầy cô giáo trong tìm việc là gì?**  
Thầy cô giáo cung cấp thông tin, tư vấn nghề nghiệp và giới thiệu việc làm phù hợp, giúp sinh viên định hướng và nâng cao khả năng tìm việc.

5. **Làm thế nào để sử dụng mạng xã hội hiệu quả trong tìm việc?**  
Sinh viên cần lựa chọn các nền tảng uy tín, tham gia các nhóm nghề nghiệp, cập nhật thông tin việc làm thường xuyên và xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp trên mạng.

## Kết luận

- Mạng lưới quan hệ xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao cơ hội tìm việc làm của sinh viên HVNH.  
- Mạng lưới cá nhân và công việc làm thêm có ảnh hưởng mạnh nhất đến cơ hội việc làm.  
- Các mạng lưới bạn bè, gia đình, thầy cô và mạng xã hội cũng góp phần không nhỏ trong quá trình tìm kiếm việc làm.  
- Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp hỗ trợ sinh viên phát triển mạng lưới quan hệ xã hội hiệu quả.  
- Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng xã hội, tư vấn nghề nghiệp và tăng cường kết nối giữa nhà trường, sinh viên và doanh nghiệp.

**Hành động ngay hôm nay để xây dựng mạng lưới quan hệ xã hội vững chắc, mở rộng cơ hội nghề nghiệp và thành công trong tương lai!**

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu Dựa theo đối tượng nghiên cứu là các “mối quan hệ xã hội” tác động đến việc tìm kiếm việc làm của sinh viên hiện nay, đề tài tập trung trình bày các học thuyết quan trọng với mối quan hệ xã hội của từng cá nhân. Có rất nhiều công trình nghiên cứu đã được nghiên cứu và thực nghiệm về những học thuyết này như: thuyết chức năng về “vốn xã hội”, lý thuyết nguồn lực xã hội, “thuyết mạng lưới xã hội”, … 1. Lý thuyết phân tích mạng lưới xã hội Phan Thị Kim Dung (2016) đã chỉ ra rằng thuyết phân tích mạng lưới quan hệ xã hội dựa trên điều kiện và sự kết nối giữa các “nút”.

“Nút” là một mạng lưới xã hội hay còn gọi là cấu trúc xã hội của một cá nhân hay một tổ chức được gắn kết với nhau hay phụ thuộc lẫn nhau (VD: bạn bè, họ hàng, quan hệ trao đổi kinh tế…). “Nút” ở đây chính là các cá nhân tham gia vào mạng lưới, còn sự kết nối giữa các nút chính là tần suất hay là sự liên hệ giữa những các “nút” với nhau. Có nhiều loại kết nối giữa các nút tập hợp lại thành một mạng xã hội chính là một bản đồ của tất cả các quan hệ giữa các nút với nhau nơi mà các nút sẽ là các điểm còn mối quan hệ chính là các dòng kết nối giữa các điểm với nhau9. Hình 1: Sơ đồ mô tả một mạng lưới của “Nút” (Phan Thị Kim Dung, 2016).

Nhìn vào sơ đồ trên ta có thể thấy được ở trong một mạng lưới thì các “nút” chính là các điểm A,B,C,D,…và các đoạn thẳng như AB,AD,BE,… chính là nói đến các mối liên hệ 9 Phan Thị Kim Dung. Nghiên cứu mạng lưới xã hội dưới cách tiếp cận xã hội học. Tạp chí khoa học – Trường ĐH Quy Nhơn, ISSN: 1859-0357, tập 10, số 3, Tr 29-35 15 giữa các nút với nhau còn độ đậm nhạt của mũi tên chỉ sự liên kết đó là mạnh yếu của mối liên hệ ấy. Giữa những các nút cần có sự tương, tác tin tưởng,…chia sẻ thông tin với nhau thì sự liên kết của mạng lưới mới được củng cố bền chặt hơn.

Trong một hệ thống các mạng lưới thì các mạng lưới nhỏ thường có sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các thành viên nhưng đem lại lợi ích ít hơn so với các mạng lưới lớn, liên kết lỏng lẻo. Tuy nhiên mạng lưới lớn thường có tính cởi mở hơn, nhiều kết nối xã hội hơn sẽ mang lại nhiều cơ hội mới hơn cho các thành viên hơn. Và khi một nhóm các cá nhân nếu có mối liên hệ với một nhóm trong mạng lưới khác cũng sẽ đem lại nhiều cơ hội hơn cho toàn bộ mạng lưới của họ. Lý thuyết về mạng lưới xã hội Lý thuyết về mạng lưới xã hội là một vấn đề của phương pháp luận liên quan đến các nghiên cứu về xã hội học, nhân khẩu học và nhiều chuyên ngành khoa học xã hội.

Người đầu tiên đã đặt nền móng cho chủ đề nghiên cứu mạng lưới xã hội là Sundt (1856) trong cuộc nghiên cứu tổ chức xã hội của người nông dân trong cộng đồng. Sundt đã chỉ ra rằng mối quan hệ giữa các gia đình được tạo nên thông qua các dịp đặc biệt như: ma chay, cưới hỏi…Bài nghiên cứu này chính là nền móng để cho các nhà khoa học xã hội khác như Barnes, Wolf và George Simmel, Jacos Moreno… tiếp tục đi sâu vào nghiên cứu. Barnes lần đầu tiên công bố bài viết về thuyết mạng lưới xã hội trên tạp chí “Quan hệ con người”. Những tư tưởng tiên phong liên tiếp xuất hiện trong triết học xã hội của Georg Simmel (đầu thế kỷ XX), tư tưởng tâm lý xã hội của Moreno (đầu những năm 30), nhân học cấu chức chức năng của Radcliffe Brown, nhân học cấu trúc của Claude Levis-Strauss, ngôn ngữ học của Roman Jakobson và các lý thuyết toán học (đại số tuyến tính, ma trận và các lý thuyết về đồ thị).

Nghiên cứu mạng lưới hoàn chỉnh và dựa vào lý thuyết về biểu đồ và ma trận để thể hiện và phân tích các dữ liệu về quan hệ nhằm làm rõ các đặc tính cấu trúc mạng lưới. Đặc điểm về mặt cấu trúc của một mạng lưới xã hội dựa trên các yếu tố: đặc điểm của mối quan hệ (loại tương tác) định hướng – không định hướng, đối xứng – phi đối xứng, trực tiếp gián tiếp, tính đồng nhất: sự tương đồng về đặc 16 điểm giữa các nhân tố trong mối quan hệ, sức mạnh của các quan hệ, tần xuất tương tác v. và đặc điểm của cấu trúc: kiểu quan hệ, mật độ của các mạng lưới, khoảng cách giữa các thành viên trong mạng lưới, các dạng thức tập trung, những lỗ hổng cấu trúc v. (1957), “Mạng lưới xã hội được hiểu là một cấu trúc xã hội hình thành bởi những cá nhân hay tổ chức.

Trong đó, các cá nhân thường được gắn kết bởi sự phụ thuộc lẫn nhau thông qua những nút thắt như tình bạn, quan hệ họ hàng, sở thích, trao đổi tài chính, quan hệ tình dục, mối quan hệ về niềm tin, kiến thức và uy tín. Những điểm nút gắn kết cá nhân với xã hội chính là mối liên hệ xã hội của mỗi cá nhân. Trong đó, mạng lưới xã hội cũng có thể được dùng như nguồn vốn xã hội và giá trị mà cá nhân có được thông qua nó”. Fitchter đồng thời nhấn mạnh đến mạng lưới xã hội bao gồm nhiều mối quan hệ đôi.

Mạng lưới xã hội có cấu trúc gồm các cá nhân hay tổ chức. Trong đó các cá nhân được liên kết với nhau thông qua các mối quan hệ giữa người thân trong gia đình, hàng xóm, bạn bè thân thiết, có sự trao đổi tài chính…dựa trên niềm tin, kiến thức và uy tín. Fichter (1957) cho rằng mạng lưới xã hội gồm nhiều mối quan hệ hai hay ba và không ai trong đó có mối liên kết với tất cả mọi người. Cũng có quan điểm khác cho rằng mạng lưới xã hội bao gồm các mối quan hệ giữa các thực thể xã hội.

Nó bao gồm các nhóm xã hội, tổ chức, liên hiệp,. và cả các quốc gia. Các mối quan hệ có thể mang nhiều nội dung thông qua trao đổi hàng hóa, sự tương trợ, trao đổi thông tin…Lê Minh Tiến (2006). Lý thuyết nguồn lực xã hội.

Vốn xã hội là một nguồn lực nằm trong mạng lưới quan hệ xã hội, Lin (1999) cho rằng: “Một cá nhân khi tham gia vào một mạng lưới xã hội mà ở đó các thành viên của mạng lưới đang sở hữu, kiểm soát nguồn lực cần thiết cho mục tiêu của cá nhân thì đó chính là một nguồn lực xã hội”. Nguồn lực chính là bộ phận trung tâm của VXH, nó chỉ “các đường dây” trong mạng lưới hay còn chỉ đến khối lượng và mức độ của các mối quan hệ gồm các mạng lưới kết nối giữa con người với con người. 17 Vốn xã hội cấu trúc thể hiện mối liên hệ giữa các thành viên trong mạng lưới quan hệ giúp cho việc hoạt động trao đổi, chia sẻ thông tin và ra quyết định nhanh chóng. Các cấu trúc được đặt ra bằng những quy tắc, quy định và luật lệ.

Đồng thời, nó còn giúp thúc đấy sự tương tác xã hội giữa các yếu tố với nhau. Vốn xã hội tri nhân chỉ ra các nút trong mạng lưới như: các chuẩn mực, lòng tin, trách nhiệm và sự kì vọng của mỗi cá nhân tham gia mạng lưới. Trong khi đó, lòng tin được xem như là yếu tố quan trọng nhất của khía cạnh vốn xã hội tri nhân, nó thể hiện ở chỗ một cá nhân họ cho rằng mình có thể tin tưởng vào người khác, tin vào những thông tin họ nhận được khi tham gia mạng lưới (Putnam,1995; Fukuyama, 1995). Cơ bản nhất là lòng tin, nó được thể hiện qua việc các cá nhân trong mạng lưới cho rằng có thể tin tưởng vào người khác.

Đây chính là một loại chất bôi trơn của những cuộc giao tiếp nó tạo nên lòng tin tổng quát và lòng tin cụ thể với từng cá nhân trong vốn xã hội. Vì vậy vốn xã hội chỉ đầy đủ khi bao gồm cả vốn xã hội cấu trúc và vốn xã hội tri nhận (Van Deth, 2008). Hình 2: Các khía cạnh của vốn xã hội (Van Deth, 2008). Trong nghiên cứu, các nhà khoa học thường chia vốn xã hội theo ba chức năng: liên kết (bonding), bắc cầu (briding) và kết nối (linking): Vốn xã hội liên kết thường tập trung tìm hiểu sự đồng nhất trong các mạng lưới xã hội thông qua thành phần (compotision) và chức năng (funcition) của chúng.

Nó ám chỉ những mối liên hệ gần gũi, liên hệ mạnh liên kết với nhau như những mối liên hệ gần gũi 18 thân quen trong gia đình, bạn bè, hàng xóm…Ở đây, nó giúp liên kết những người có sự tương đồng trong đặc điểm nhân loại học hình thể hay cùng cấp độ tài chính- xã hội với nhau. Đây là một loại mạng lưới có tính hướng nội, liên kết chặt chẽ theo chiều sâu và chiều ngang, củng cố thêm về sự đồng nhất và đặc trưng riêng của mạng lưới. Về mặt cấu trúc đây là một loại mạng lưới đóng kín theo tổ chức phi chính thức; xét về mặt tri nhận đây là mạng lưới gắn với lòng tin về kinh nghiệm, kiến thức của từng cá nhân. Mặt tích cực nó giúp liên kết gắn bó tạo nên lòng tin giữa gia đình, hàng xóm, bạn bè…nhưng nó cùng tiềm ẩn nguy cơ cho xã hội bởi khuyết điểm “siêu kết dính”, tạo sự kháng cự đối với những thành viên khác nhóm, đồng thời cũng tạo áp lực, làm mất sự tự do trong mạng lưới (Portes, 1998).

Vốn xã hội bắc cầu chỉ những mối liên hệ giữa những người hay nhóm người không cùng chung đặc trưng về nhân học hình thể nhưng lại có cùng cấp độ tài chính- xã hội như nhau. Nó kết nối nhiều nhóm xã hội với nhau theo chiều ngang và ngược lại với sự loại trừ những người ngoài nhóm như vốn xã hội liên kết. Nó kết nối cho nhưng mối quan hệ mới như bạn bè mới quen, đồng nghiệp mới vào,…thúc đẩy sự kết nối với các nguồn lực bên ngoài. Có thể nói “vốn xã hội bắc cầu” đã dẫn đến “lòng tin tổng quát” trong định nghĩa vốn xã hội.

Đa số các tổ chức đều có “lỗ hổng cấu trúc” trong các kênh kết nối với nhau, những người có thể liên kết các lỗ hổng giữa các hội nhóm với nhau sẽ tích lũy thêm được nhiều vốn xã hội (Burt 1992).