Luận văn thạc sĩ phân tích mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai ở việt nam giai đoạn 1996 2013

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân tích mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai ở việt nam giai đoạn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Cẩm Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phân Tích Mối Quan Hệ Giữa Cán Cân Ngân Sách và Cán Cân Tài Khoản Vãng Lai
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁN CÂN NGÂN SÁCH VÀ CÁN CÂN TÀI KHOẢN VÃNG LAI
• 2.1. Lý thuyết về mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai
• 2.2. Giả thuyết “thâm hụt kép”
• 2.3. Mô hình Mundell – Fleming
• 2.4. Lý thuyết hấp thụ Keynes
• 2.5. Giả thuyết “tài khoản vãng lai mục tiêu”
• 2.6. Giả thuyết “mối quan hệ nhân quả hai chiều”
• 2.7. Giả thuyết “cân bằng Ricardo”
• 2.8. Các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kiểm định nhân quả Granger
• 3.2. Kiểm định nhân quả theo Toda – Yamamoto (1995)
• 3.3. Lý do lựa chọn phương pháp Toda – Yamamoto (1995)
• 3.4. Phương pháp Toda – Yamamoto (1995)
• 3.5. Quy trình thực hiện kiểm định thực nghiệm mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai / cán cân thương mại tại Việt Nam giai đoạn 1996 – 2013
• 3.6. Mô tả dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1996 – 2013
• 4.1. Mối quan hệ giữa cán ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 1996 - 2001
• 4.2. Mối quan hệ giữa cán ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 2002 - 2006
• 4.3. Mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 2007 – 2013
• 5. CHƯƠNG 5: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 5.1. Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit root test)
• 5.2. Kiểm định nhân quả Granger theo phương pháp truyền thống, kiểm định sự phù hợp của mô hình VAR, kiểm định Impulse Response và kiểm định Variance Decomposition
• 5.3. Kiểm định nhân quả Granger theo phương pháp truyền thống
• 5.4. Kiểm định sự phù hợp của mô hình VAR
• 5.5. Kiểm định Impulse Response và kiểm định Variance Decomposition
• 5.6. Kiểm định nhân quả Granger theo Toda – Yamamoto (1995)
• 5.7. Kiểm định tính dừng của các biến
• 5.8. Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình
• 5.9. Xây dựng lại mô hình và tiến hành kiểm định nhân quả Granger theo Toda – Yamamoto. Giải thích kết quả kiểm định
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Cán Cân Ngân Sách và Tài Khoản Vãng Lai

Mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai là một chủ đề quan trọng trong kinh tế học. Hai chỉ số này không chỉ phản ánh tình hình tài chính của một quốc gia mà còn ảnh hưởng đến các chính sách kinh tế vĩ mô. Trong giai đoạn 1996-2013, Việt Nam đã trải qua nhiều biến động kinh tế, dẫn đến sự thay đổi trong mối quan hệ này. Việc phân tích mối quan hệ giữa hai chỉ số này giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính quốc gia.

1.1. Định Nghĩa Cán Cân Ngân Sách và Tài Khoản Vãng Lai

Cán cân ngân sách là sự chênh lệch giữa thu và chi của chính phủ trong một khoảng thời gian nhất định. Trong khi đó, cán cân tài khoản vãng lai phản ánh sự chênh lệch giữa thu nhập từ xuất khẩu và chi phí cho nhập khẩu. Hai chỉ số này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế của quốc gia.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Phân Tích Mối Quan Hệ

Phân tích mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai giúp nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình tài chính quốc gia. Điều này không chỉ hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách tài khóa mà còn giúp cải thiện khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Mối Quan Hệ Cán Cân Ngân Sách và Tài Khoản Vãng Lai

Trong giai đoạn 1996-2013, Việt Nam đã đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai. Tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài đã dẫn đến áp lực lên cán cân tài khoản vãng lai, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế. Việc hiểu rõ các vấn đề này là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Tình Trạng Thâm Hụt Ngân Sách

Thâm hụt ngân sách ở Việt Nam đã diễn ra liên tục trong nhiều năm, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Chính phủ đã phải thực hiện nhiều chính sách tài khóa để kích thích tăng trưởng, dẫn đến tình trạng chi tiêu công gia tăng.

2.2. Tác Động Của Thâm Hụt Tài Khoản Vãng Lai

Thâm hụt tài khoản vãng lai cũng đã gia tăng đáng kể, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu. Điều này đã làm giảm khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và tạo ra áp lực lên tỷ giá hối đoái.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Cán Cân Ngân Sách và Tài Khoản Vãng Lai

Để phân tích mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai, nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp kiểm định nhân quả như Granger và Toda-Yamamoto. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ nhân quả giữa hai biến số này trong giai đoạn nghiên cứu.

3.1. Kiểm Định Nhân Cách Granger

Phương pháp kiểm định Granger giúp xác định xem một biến có thể dự đoán được biến khác hay không. Kết quả cho thấy có mối quan hệ một chiều từ cán cân tài khoản vãng lai đến cán cân ngân sách.

3.2. Phương Pháp Toda Yamamoto

Phương pháp Toda-Yamamoto được sử dụng để khắc phục những hạn chế của phương pháp Granger. Kết quả cho thấy không tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa hai biến này, điều này mở ra hướng nghiên cứu mới cho các nhà kinh tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Cán Cân Ngân Sách và Tài Khoản Vãng Lai

Kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai có thể được áp dụng trong việc xây dựng chính sách tài khóa và tiền tệ. Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng những thông tin này để điều chỉnh các biện pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính quốc gia.

4.1. Chính Sách Tài Khóa

Việc điều chỉnh chính sách tài khóa cần phải dựa trên các kết quả nghiên cứu để đảm bảo sự ổn định của cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai. Các biện pháp như tăng cường thu ngân sách và kiểm soát chi tiêu công là cần thiết.

4.2. Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tiền tệ cũng cần được điều chỉnh để hỗ trợ cho sự ổn định của nền kinh tế. Việc kiểm soát lãi suất và tỷ giá hối đoái sẽ giúp cải thiện cán cân tài khoản vãng lai.

V. Kết Luận Về Mối Quan Hệ Cán Cân Ngân Sách và Tài Khoản Vãng Lai

Mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai là một vấn đề phức tạp và cần được nghiên cứu sâu hơn. Kết quả nghiên cứu cho thấy không có mối quan hệ nhân quả rõ ràng giữa hai biến này, tuy nhiên, việc theo dõi và điều chỉnh các chính sách tài chính vẫn là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu trong tương lai cần mở rộng phạm vi và thời gian để có cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ này. Việc áp dụng các mô hình kinh tế mới có thể giúp làm rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai.

5.2. Đề Xuất Chính Sách

Các nhà hoạch định chính sách cần dựa vào các kết quả nghiên cứu để đưa ra các quyết định phù hợp nhằm cải thiện tình hình tài chính quốc gia. Việc xây dựng các chính sách tài khóa và tiền tệ linh hoạt sẽ giúp duy trì sự ổn định kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ quý 1 năm 1996 đến quý 4 năm 2013, Việt Nam trải qua nhiều biến động kinh tế quan trọng với tình trạng thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai diễn ra gần như liên tục. Đặc biệt, trong các năm 2007-2008, thâm hụt tài khoản vãng lai tăng vượt quá 10% GDP, đồng thời chi tiêu công gia tăng kéo dài dẫn đến thâm hụt ngân sách. Mối quan hệ giữa hai đại lượng này là vấn đề kinh tế vĩ mô quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách tài khóa và cân đối vĩ mô quốc gia. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích mối quan hệ nhân quả giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai tại Việt Nam trong giai đoạn 1996-2013, đồng thời xem xét vai trò của cán cân thương mại và các yếu tố thu nhập, chuyển giao tài khoản vãng lai. Phạm vi nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian quý, tổng cộng 72 quan sát, với số liệu thu thập từ Bộ Tài chính, Tổng cục Thống kê Việt Nam và IMF. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các nhà hoạch định chính sách có cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tài khóa và thương mại nhằm phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên bốn giả thuyết chính về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai:

• Giả thuyết thâm hụt kép: Thâm hụt ngân sách dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai thông qua cơ chế tăng lãi suất, tăng giá đồng nội tệ, làm giảm xuất khẩu và tăng nhập khẩu. Mô hình Mundell-Fleming được sử dụng để phân tích cơ chế này, trong đó các đường IS, LM và BP biểu diễn sự cân bằng thị trường hàng hóa, tiền tệ và cán cân thanh toán.

• Giả thuyết tài khoản vãng lai mục tiêu: Thâm hụt tài khoản vãng lai gây ra thâm hụt ngân sách do chính phủ tăng chi tiêu hoặc giảm thuế nhằm kích thích kinh tế, phản hồi lại sự suy giảm kinh tế nội địa.

• Giả thuyết mối quan hệ nhân quả hai chiều: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai tác động qua lại lẫn nhau thông qua các kênh truyền dẫn trực tiếp và gián tiếp như lãi suất và tỷ giá hối đoái.

• Giả thuyết cân bằng Ricardo: Không tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa hai loại thâm hụt này do người tiêu dùng điều chỉnh tiết kiệm để bù đắp cho thay đổi thuế trong tương lai, giữ tổng tiết kiệm quốc gia ổn định.

Các khái niệm chính bao gồm: cán cân ngân sách (GB), cán cân tài khoản vãng lai (CA), cán cân thương mại (TB), mô hình VAR (Vector Auto regressive), kiểm định nhân quả Granger, kiểm định Toda-Yamamoto.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian quý từ 1996 đến 2013 với tổng 72 quan sát. Dữ liệu cán cân ngân sách được thu thập từ Bộ Tài chính và Tổng cục Thống kê Việt Nam, dữ liệu cán cân tài khoản vãng lai và cán cân thương mại lấy từ IMF, được quy đổi sang cùng đơn vị VND để đảm bảo tính nhất quán.

Phương pháp phân tích chính gồm:

• Kiểm định nhân quả Granger truyền thống: Để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến GB, CA và TB.

• Kiểm định nhân quả theo Toda-Yamamoto (1995): Khắc phục hạn chế của phương pháp Granger truyền thống, không yêu cầu các biến phải dừng hay đồng liên kết cùng bậc, sử dụng kiểm định Wald có điều chỉnh (MWALD) trên mô hình VAR mở rộng.

Quy trình nghiên cứu gồm kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng ADF, PP, KPSS; lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR; kiểm định tính phù hợp của mô hình; thực hiện kiểm định nhân quả và phân tích hàm phản ứng xung (Impulse Response) cùng phân rã phương sai (Variance Decomposition).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ nhân quả một chiều từ cán cân tài khoản vãng lai đến cán cân ngân sách theo kiểm định Granger truyền thống: Kết quả cho thấy tồn tại mối quan hệ nhân quả một chiều từ CA đến GB, tuy nhiên phân tích Impulse Response và Variance Decomposition cho thấy mối quan hệ này yếu và không đáng kể.

2. Không tồn tại mối quan hệ nhân quả theo phương pháp Toda-Yamamoto (1995): Kết quả kiểm định MWALD cho thấy không có mối quan hệ nhân quả nào giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai, cả theo chiều một chiều hay hai chiều.

3. Thực trạng thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai tại Việt Nam giai đoạn 1996-2013:

   • Giai đoạn 1996-2001: Thâm hụt ngân sách tăng dần, trong khi tài khoản vãng lai có xu hướng cải thiện, thậm chí thặng dư.
   • Giai đoạn 2002-2006: Thâm hụt ngân sách tiếp tục gia tăng, tài khoản vãng lai được cải thiện rõ rệt với thâm hụt giảm.
   • Giai đoạn 2007-2010: Cả hai thâm hụt cùng tăng mạnh, đặc biệt tài khoản vãng lai thâm hụt kỷ lục trên 10% GDP.
   • Giai đoạn 2011-2013: Tài khoản vãng lai chuyển sang thặng dư, trong khi thâm hụt ngân sách vẫn duy trì ở mức cao.

4. Ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô: Các cuộc khủng hoảng tài chính khu vực và toàn cầu, quá trình hội nhập WTO, chính sách tài khóa mở rộng và gói kích cầu đã tác động mạnh đến diễn biến cán cân ngân sách và tài khoản vãng lai.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ nhân quả giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai tại Việt Nam không rõ ràng và không bền vững trong giai đoạn 1996-2013. Sự khác biệt giữa kết quả kiểm định Granger truyền thống và Toda-Yamamoto phản ánh tính nhạy cảm của phương pháp truyền thống với tính dừng và đồng liên kết của dữ liệu. Việc không tìm thấy mối quan hệ nhân quả theo Toda-Yamamoto phù hợp với giả thuyết cân bằng Ricardo, cho rằng thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai có thể không liên quan trực tiếp do các điều chỉnh tiết kiệm và đầu tư trong nền kinh tế.

Phân tích thực trạng cho thấy các giai đoạn khác nhau của nền kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài và chính sách nội địa, dẫn đến diễn biến khác biệt của hai loại thâm hụt. Ví dụ, trong giai đoạn 2007-2010, thâm hụt cùng chiều tăng mạnh do tác động của hội nhập WTO và khủng hoảng tài chính toàn cầu, trong khi giai đoạn 2011-2013 cho thấy sự phục hồi tài khoản vãng lai nhưng thâm hụt ngân sách vẫn cao, phản ánh sự phân tách trong chính sách tài khóa và thương mại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện diễn biến tỷ lệ thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai theo % GDP từng năm, cùng bảng kết quả kiểm định nhân quả Granger và Toda-Yamamoto để minh họa sự khác biệt trong kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phối hợp chính sách tài khóa và thương mại: Chính phủ cần xây dựng các chính sách tài khóa linh hoạt, đồng bộ với chính sách thương mại nhằm kiểm soát thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai, hướng tới cân bằng bền vững trong trung và dài hạn.

2. Cải thiện hiệu quả chi tiêu công: Tập trung nâng cao hiệu quả chi tiêu, ưu tiên đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và các ngành sản xuất xuất khẩu để tăng thu ngân sách và cải thiện cán cân thương mại trong vòng 3-5 năm tới.

3. Đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc: Thu hút FDI vào các lĩnh vực công nghệ cao, chế biến chế tạo nhằm tăng giá trị xuất khẩu, giảm nhập khẩu nguyên liệu thô, góp phần cải thiện cán cân tài khoản vãng lai trong 2-4 năm tới.

4. Tăng cường quản lý và giám sát nợ công: Kiểm soát mức nợ công và thâm hụt ngân sách để tránh rủi ro tài chính, đảm bảo khả năng trả nợ và ổn định kinh tế vĩ mô, thực hiện trong ngắn hạn và duy trì liên tục.

5. Nâng cao năng lực phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô: Xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu kinh tế vĩ mô hiện đại, áp dụng các phương pháp kiểm định nhân quả tiên tiến để hỗ trợ hoạch định chính sách chính xác hơn trong tương lai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài chính và kinh tế vĩ mô: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm và phân tích sâu sắc giúp họ hiểu rõ mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và tài khoản vãng lai, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá về phương pháp kiểm định nhân quả, mô hình VAR và Toda-Yamamoto, cũng như các giả thuyết kinh tế liên quan.

3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính: Luận văn giúp nâng cao kiến thức lý thuyết và thực tiễn về mối quan hệ giữa các chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng, đồng thời cung cấp ví dụ nghiên cứu thực tế tại Việt Nam.

4. Các tổ chức tài chính, ngân hàng và doanh nghiệp đầu tư: Hiểu rõ diễn biến cán cân ngân sách và tài khoản vãng lai giúp đánh giá rủi ro kinh tế vĩ mô, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và quản lý tài chính hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai là gì?
   Mối quan hệ này phản ánh sự tương tác giữa chi tiêu và thu nhập của chính phủ với dòng vốn và thương mại quốc tế. Thâm hụt ngân sách có thể ảnh hưởng đến thâm hụt tài khoản vãng lai thông qua các kênh như lãi suất và tỷ giá hối đoái, nhưng cũng có thể không tồn tại mối quan hệ nhân quả rõ ràng.

2. Tại sao phương pháp Toda-Yamamoto được sử dụng thay vì kiểm định Granger truyền thống?
   Phương pháp Toda-Yamamoto khắc phục hạn chế của kiểm định Granger truyền thống về yêu cầu các biến phải dừng và đồng liên kết cùng bậc, giúp kiểm định nhân quả chính xác hơn trong trường hợp dữ liệu chuỗi thời gian phức tạp.

3. Tình trạng thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu như thế nào?
   Trong giai đoạn 1996-2013, Việt Nam trải qua các giai đoạn thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai khác nhau, có lúc diễn biến cùng chiều, có lúc ngược chiều, chịu ảnh hưởng bởi hội nhập kinh tế và các cuộc khủng hoảng tài chính.

4. Các chính sách nào có thể giúp cải thiện mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và tài khoản vãng lai?
   Chính sách tài khóa linh hoạt, cải thiện hiệu quả chi tiêu công, thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc, quản lý nợ công chặt chẽ và nâng cao năng lực dự báo kinh tế là những giải pháp thiết thực.

5. Luận văn này có thể áp dụng cho các quốc gia khác không?
   Mặc dù tập trung vào Việt Nam, các phương pháp và giả thuyết kinh tế được áp dụng có tính phổ quát, có thể tham khảo để nghiên cứu mối quan hệ tương tự ở các quốc gia đang phát triển khác.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và kiểm định mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai tại Việt Nam giai đoạn 1996-2013 bằng các phương pháp kiểm định nhân quả Granger truyền thống và Toda-Yamamoto.
• Kết quả kiểm định Toda-Yamamoto cho thấy không tồn tại mối quan hệ nhân quả rõ ràng giữa hai đại lượng này trong giai đoạn nghiên cứu.
• Thực trạng thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai có diễn biến khác nhau qua các giai đoạn kinh tế, chịu ảnh hưởng bởi hội nhập kinh tế và các chính sách vĩ mô.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ cơ chế vận hành của các chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng, hỗ trợ hoạch định chính sách tài khóa và thương mại hiệu quả hơn.
• Đề xuất các giải pháp chính sách nhằm kiểm soát thâm hụt, nâng cao hiệu quả chi tiêu và thu hút đầu tư, đồng thời khuyến nghị áp dụng phương pháp phân tích hiện đại trong nghiên cứu kinh tế vĩ mô tiếp theo.

Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách nên áp dụng kết quả và phương pháp luận của luận văn để tiếp tục theo dõi, phân tích mối quan hệ này trong bối cảnh kinh tế mới, đồng thời phát triển các công cụ dự báo và chính sách phù hợp nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu sẽ giới thiệu lý do lựa chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.  Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các kết quả nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai.  Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.  Chương 4: Thực trạng thâm hụt ngân sách ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 1996 – 2013.Nội dung và kết quả nghiên cứu thực nghiệm.

 Chương 5: Nội dung và kết quả nghiên cứu thực nghiệm.  Chương 6: Kết luận. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁN CÂN NGÂN SÁCH VÀ CÁN CÂN TÀI KHOẢN VÃNG LAI 2. Lý thuyết về mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai Tổng kết các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm của các nước trên thế giới về mối quan hệ giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai, ta có thể chia thành 4 trường hợp như sau: - Trường hợp 1: Thâm hụt ngân sách dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai (giả thuyết “thâm hụt kép”).

- Trường hợp 2: Thâm hụt tài khoản vãng lai dẫn đến thâm hụt ngân sách (giả thuyết “tài khoản vãng lai mục tiêu”) - Trường hợp 3: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai tác động lẫn nhau (mối quan hệ nhân quả hai chiều) - Trường hợp 4: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai không có mối liên hệ (giả thuyết “cân bằng Ricardio”) Sau đây chúng ta sẽ dùng hình để minh họa mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai trong bốn trường hợp trên. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách (BD) và thâm hụt tài khoản vãng lai ( CA) BD → CA CA → BD BD ↔ CA BD× CA Giả thuyết " Giả thuyết "tài mối quan hệ Giả thuyết " Giả thuyết khoản vãng lai cân bằng "thâm hụt kép" nhân quả hai mục tiêu" chiều" Ricardo" Nguồn: Jui-chuan và Zao – Zhou Hsu (2009) 2. Giả thuyết “thâm hụt kép” 2.

Mô hình Mundell – Fleming Mô hình Mundell-Fleming cho rằng sự gia tăng trong thâm hụt ngân sách gây ra một áp lực lên lãi suất làm tăng lãi suất và lãi suất tăng sẽ tác động đến dòng vốn chảy vào, dẫn đến việc tăng giá đồng nội tệ. Tỷ giá hối đoái giảm ảnh hưởng đến sự gia tăng trong nhập khẩu và sút giảm trong xuất khẩu. Kết quả là sẽ làm cho tài khoản vãng lai xấu đi và thâm hụt tài khoản vãng lai tăng lên. Mô hình Mundell – Fleming được giải thích dựa trên sự kết hợp của các đường: IS, LM, BD.

Trong đó: - Đường IS biểu diễn các kết hợp khác nhau của lãi suất (r) và thu nhập quốc gia (Y) khi thị trường hàng hóa cân bằng. Hệ số gốc của IS âm cho thấy lãi suất thấp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 hơn sẽ dẫn đến mức đầu tư cao hơn và cuối cùng dẫn đến thu nhập quốc gia cao hơn. Sự dịch chuyển đường IS thể hiện tác động của chính sách tài khóa. - Đường LM biểu diễn các kết hợp khác nhau của lãi suất (r) và thu nhập quốc gia (Y) khi có sự cân bằng trong thị trường tiền tệ.

Sự dịch chuyển đường LM thể hiện tác động của chính sách tiền tệ. - Sự tác động của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ có thể làm thay đổi các trạng thái của cán cân thanh toán. Đường BP biểu diễn các kết hợp khác nhau của Y và r mà khi đó cán cân thanh toán của quốc gia đạt trạng thái cân bằng với một mức tỷ giá cho trước. Đường BP dốc lên vì lãi suất cao hơn sẽ thu hút dòng vốn nước ngoài nhiều hơn.

Điều này sẽ bù đắp cho mức thâm hụt thương mại do tăng nhập khẩu, giảm xuất khẩu khi đồng nội tệ tăng giá (vì áp lực của dòng vốn chảy vào làm tăng giá đồng nội tệ). Do đó, cán cân thanh toán cân bằng khi mức thâm hụt thương mại được bù đắp bởi một dòng vốn chảy vào tương ứng. Phía bên trái đường BP, quốc gia có cán cân thanh toán thặng dư (BP>0), ngược lại phía bên phải đường BP cán cân thanh toán thâm hụt (BP<0). Một sự tăng giá hoặc định giá cao đồng nội tệ sẽ làm đường BP dịch chuyển lên trên vì cán cân thương mại được cải thiện, do đó tạo ra một mức lãi suất cao hơn điều này hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài nên dòng vốn chảy vào lớn hơn (và dòng vốn chảy ra ít hơn).

Điều này giúp giữ cho cán cân thanh toán cân bằng. Ngược lại, sự giảm giá hoăc định giá thấp đồng nội tệ sẽ làm đường BP dịch chuyển xuống dưới. Sau đây chúng ta sẽ dùng mô hình Mundell – Fleming để phân tích mối quan hệ trong ngắn hạn giữa cán cân ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai đối với nền kinh tế mở có cơ chế tỷ giá thả nổi. Giả sử ban đầu nền kinh tế đạt trạng thái cân bằng bên trong và bên ngoài tại điểm E(Y*, r*) trên đồ thị.

Chúng ta giả định rằng tại điểm E, thu nhập quốc gia Y là dưới mức toàn dụng do đó chính phủ thực hiện chính sách tài khóa mở rộng. Việc thực hiện chính sách tài khóa mở rộng làm đường IS dịch chuyển sang phải thành IS’. Nền kinh tế đạt cân bằng bên trong tại điểm G với sản lượng (Y’) tăng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 đồng thời lãi suất trong nước (r’) cũng tăng. Kết quả, dòng vốn chảy vào có xu hướng tăng nên cán cân thanh toán thặng dư và do đó tỷ giá có xu hướng giảm xuống.

Khi tỷ giá giảm nghĩa là đồng nội tệ tăng giá làm sức cạnh tranh giảm, do đó xuất khẩu ròng giảm và lượng ngoại tệ đi vào ròng giảm nên đường BP sẽ dịch chuyển sang trái thành BP’ và đường IS’ sẽ dịch chuyển ngược lại thành IS”. Bên cạnh đó, việc đồng nội tệ tăng giá sẽ làm giảm giá hang nhập khẩu và mức giá chung của cả nước. Do đó, với mức giá nội địa thấp hơn và mức cung tiền cố định, đường LM sẽ dịch chuyển sang phải thành đường LM’. Kết quả hình thành nên điểm cân bằng mới K với sản lượng (Y”) và lãi suất (r”).

Mô hình Mundell – Leming phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai Lãi suất thực (r) LM LM’ BP’ G r’ BP K r” IS’ IS” E r IS 0 Y Y’ Y” Thu nhập quốc gia (Y) Nguồn Dominick Salvotore (2006) Chúng ta thấy rằng, lúc đầu lãi suất tăng từ r đến r’ sau đó lại giả xuống r’’. Kết quả của quá trình này làm cho đồng nội tệ lúc đầu tăng giá khi r tăng lên r’, sau TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 đó giảm một phần khi r’ giảm xuống r’’. Do đó, thâm hụt ngân sách lớn hơn gắn liền với một dòng vốn lớn hơn và thâm hụt tài khoản vãng lai nhiều hơn. Cần lưu ý rằng, mối quan hệ này phụ thuộc vào một số giả định của mô hình.

Lý thuyết hấp thụ Keynes Lý thuyết hấp thụ Keynes cho rằng khi thâm hụt ngân sách gia tăng (do giảm thuế hoặc tăng chi tiêu của chính phủ) sẽ làm tăng cầu nội địa, khiến tổng cung trong nước không đủ đáp ứng, do đó, nhu cầu nhập khẩu gia tăng. Điều này khiến tình trạng thâm hụt tài khoản vãng lai trở nên xấu hơn. Sau đây chúng ta sẽ tiến hành phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt cán cân tài khoản vãng lai bắt nguồn từ phương trình thu nhập quốc dân của một nền kinh tế đóng: Y= C + I + G (1) Trong đó, Y là thu nhập quốc dân, C là tiêu dùng tư nhân, I là tổng đầu tư của nền kinh tế, G là chi tiêu chính phủ. Phương trình (1) được viết lại như sau: Y – C – G = I (2) Trong đó, Y – C – G chính là phần tiết kiệm của nền kinh tế, gọi là S.

Do đó, ta có phương trình tiết kiệm bằng đầu tư: S=I Tiếp theo chúng ta tiến hành mở rộng mô hình cho nền kinh tế mở có các hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu. Phương trình (1) được viết lại như sau: Y= C + I + G + X – M (3) Trong đó, X là xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ, M là nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ. Chênh lệch giữa X – M là cán cân thương mại. Vì cán cân thương mại chiếm tỷ trọng lớn trong cán cân tài khoản vãng lai nên để đơn giản hóa ta xem cán cân thương mại làm đại diện cho cán cân tài khoản vãng lai.

Khi đó, cán cân tài khoản vãng lai (CA) sẽ bằng chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu. Do đó, phương trình (3) có thể viết lại như sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 CA = Y - (C + I + G) (4) Mà Y – C – G = S. Trong đó: =Y-T–C Và = T- G Trong đó, T là doanh thu từ thuế của chính phủ. Khi đó, phương trình (5) sẽ được viết lại như sau: CA = S – I  CA = ( + )–I  CA = (T – G) + –I  CA = BD + – I (8) Phương trình (8) cho thấy nếu tiết kiệm và đầu tư tư nhân giữ nguyên không đổi thì một sự gia tăng trong thâm hụt ngân sách sẽ gây ra một tác động tương tự lên tài khoản vãng lai đúng với những lập luận mà lý thuyết Keynes đã chỉ ra.

Giả thuyết “tài khoản vãng lai mục tiêu” Trong khi thâm hụt ngân sách có thể gây ra thâm hụt tài khoản vãng lai ở giả thuyết thâm hụt kép thì cơ chế phản hồi thông tin giải thích mối quan hệ nhân quả theo chiều ngược lại từ thâm hụt tài khoản vãng lai đến thâm hụt ngân sách. Cơ chế phản hồi thông tin được giải thích theo cơ chế như sau: khi thâm hụt tài khoản vãng lai xảy ra sẽ hàm chứa thông tin là sự suy giảm của nền kinh tế nội địa vì nhập khẩu tăng trong khi xuất khẩu giảm. Điều này buộc chính phủ nước chủ nhà tiến hành kích thích nền kinh tế bằng cách tăng chi tiêu hoặc giảm thuế. Kết quả sẽ dẫn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.