Phân Tích Mối Liên Kết trong Sản Xuất và Tiêu Thụ Lúa của Các Nông Hộ ở Huyện Cần Đước, Tỉnh Long An

Nghiên cứu liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa tại Cần Đước, Long An. Phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp hỗ trợ nông hộ phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Giang Quốc Thắng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Tôn
• Trường học: Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Phân Tích Mối Liên Kết Trong Sản Xuất và Tiêu Thụ Lúa của Các Nông Hộ ở Huyện Cần Đước, Tỉnh Long An
• Loại tài liệu: Tiểu luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• 1. CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu chung
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc bài luận
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN
• 2.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu có liên quan
• 2.2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong nước
• 2.3. Tổng quan tài liệu nước ngoài
• 2.4. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 2.4.1. Thông tin chung về huyện Cần Đước
• 2.4.2. Tổng quan về sản xuất và tiêu thụ lúa trên địa bàn huyện Cần Đước, tỉnh Long An
• 2.4.3. Tổng quan về liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An
• 3. CHƯƠNG III: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Một số khái niệm
• 3.1.1. Khái niệm về nông nghiệp
• 3.1.2. Khái niệm về nông hộ
• 3.1.3. Khái niệm về liên kết kinh tế
• 3.1.4. Khái niệm liên kết nông nghiệp
• 3.1.5. Nội dung, vai trò của liên kết và những yếu tố ảnh hưởng đến liên kết nông nghiệp
• 3.2. Nội dung của liên kết
• 3.3. Vai trò của liên kết
• 3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến liên kết
• 3.5. Quy trình và khung phân tích của đề tài nghiên cứu
• 3.5.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.5.2. Khung phân tích
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.6.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.7. Hệ thống các chỉ tiêu phân tích
• 3.8. Công cụ xử lí số liệu
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thực trạng sản xuất lúa của nông hộ tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An
• 4.2. Thực trạng nông hộ tham gia liên kết và nông hộ không tham gia liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa
• 4.3. Hợp đồng liên kết
• 4.4. Đặc điểm cỡ mẫu điều tra
• 4.5. Đánh giá liên kết giữa các đối tác và những nhận định của nông hộ về việc tham gia liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa
• 4.6. Dự định tương lai
• 4.7. Phân tích hiệu quả kinh tế sản xuất của nông hộ tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An
• 4.7.1. Chi phí, doanh thu và thu nhập từ sản xuất lúa năm 2021
• 4.7.2. Tỷ lệ diện tích, năng suất và thu nhập so với khi chưa liên kết
• 4.8. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất, tiêu thụ lúa trên thị trường của các nông hộ ở huyện Cần Đước, Tỉnh Long An
• 4.8.1. Phương pháp kiểm định tham số trung bình hai mẫu độc lập (Independent-Sample T-Test)
• 4.8.2. Thống kê mô tả các nhân tố trong mô hình Logit
• 4.8.3. Ước lượng mô hình hồi quy Logit
• 4.9. Đánh giá thuận lợi và hạn chế của hoạt động liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An
• 4.10. Đề xuất giải pháp nhằm cải thiện và nâng cao liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Liên Kết Sản Xuất Lúa Gạo tại Long An

Long An, với vị trí địa lý và khí hậu thuận lợi, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất lúa gạo của Việt Nam. Địa phương này đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về quy mô sản xuất, đặc biệt là ở huyện Cần Đước. Việc áp dụng các mô hình liên kết sản xuất lúa gạo cả theo chiều ngang và chiều dọc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các vùng chuyên canh lúa, mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, nền nông nghiệp vẫn đối mặt với nhiều thách thức do tập quán canh tác truyền thống, tổ chức sản xuất nhỏ lẻ, hạn chế tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển bền vững liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa gạo của nông hộ, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia.

1.1. Vai trò của Long An trong chuỗi cung ứng lúa gạo

Long An không chỉ là vựa lúa của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung lương thực cho cả nước. Với điều kiện tự nhiên ưu đãi và sự đầu tư vào khoa học kỹ thuật, năng suất lúa gạo của Long An ngày càng được nâng cao. Chuỗi cung ứng lúa gạo Long An cần được tối ưu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Việc duy trì và phát triển sản xuất lúa gạo tại Long An có ý nghĩa then chốt đối với an ninh lương thực quốc gia.

1.2. Tiềm năng và thách thức của sản xuất lúa gạo Cần Đước

Cần Đước, với những lợi thế về thổ nhưỡng và kinh nghiệm canh tác lâu đời, có tiềm năng lớn để phát triển sản xuất lúa gạo chất lượng cao. Tuy nhiên, nông hộ trồng lúa Cần Đước cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm biến đổi khí hậu, dịch bệnh, giá cả thị trường biến động và sự cạnh tranh từ các vùng sản xuất khác. Để khai thác tối đa tiềm năng, cần có các giải pháp hỗ trợ nông dân, cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

II. Vấn Đề Khó Khăn Trong Liên Kết Lúa Gạo tại Long An

Mặc dù có nhiều tiềm năng, liên kết sản xuất lúa gạo ở Long An vẫn còn nhiều hạn chế. Theo nghiên cứu của Nguyễn Giang Quốc Thắng (2023), phần lớn các nông hộ chưa tham gia liên kết hoặc chỉ liên kết qua hình thức truyền miệng, thiếu chặt chẽ. Mối quan hệ giữa nông hộ và doanh nghiệp lúa gạo Long An còn nhiều bất cập, đặc biệt là về niềm tin và công tác tuyên truyền. Việc thiếu vốn, vấn nạn lừa đảo và khó khăn trong việc duy trì, phát triển mô hình liên kết là những rào cản lớn đối với sự phát triển của ngành lúa gạo Long An. Theo kết quả nghiên cứu chỉ ra, còn tồn tại nhiều vấn đề về sự phổ biến của mô hình liên kết, các vấn đề về niềm tin của nông hộ với công tác tuyên truyền tham gia liên kết của địa phương.

2.1. Thực trạng liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo Cần Đước

Nghiên cứu của Nguyễn Giang Quốc Thắng (2023) cho thấy chỉ có một số ít nông hộ ở Cần Đước tham gia liên kết sản xuất lúa gạo. Phần lớn các nông hộ vẫn hoạt động độc lập, thiếu sự phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau. Hình thức liên kết sản xuất lúa gạo phổ biến nhất là truyền miệng, thiếu tính ràng buộc pháp lý và khó đảm bảo quyền lợi của các bên tham gia.

2.2. Rào cản đối với liên kết giữa nông hộ và doanh nghiệp

Mối quan hệ giữa nông hộ và doanh nghiệp lúa gạo Long An còn nhiều bất cập, đặc biệt là về niềm tin và công tác tuyên truyền. Theo kết quả nghiên cứu thì có tồn tại nhiều vấn đề về sự phổ biến của mô hình liên kết, các vấn đề về niềm tin của nông hộ với công tác tuyên truyền tham gia liên kết của địa phương. Ngoài ra, còn phải kể đến những khó khăn khác như thiếu thông tin, chi phí giao dịch cao, quy trình sản xuất phức tạp và yêu cầu khắt khe từ phía doanh nghiệp.

2.3. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và dịch bệnh đến sản xuất

Biến đổi khí hậu và dịch bệnh là những thách thức lớn đối với sản xuất lúa gạo ở Long An nói chung và Cần Đước nói riêng. Tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, lũ lụt và các loại dịch bệnh gây thiệt hại lớn cho năng suất và chất lượng lúa gạo. Điều này làm tăng rủi ro cho nông hộ trồng lúa Cần Đước và gây khó khăn cho việc duy trì sản xuất lúa gạo bền vững Long An.

III. Bí Quyết Nâng Cao Hiệu Quả Sản Xuất Lúa Gạo Cần Đước

Để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo Cần Đước, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, quản lý và chính sách. Việc sử dụng giống lúa chất lượng cao, áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, quản lý dịch bệnh hiệu quả và giảm thiểu chi phí sản xuất là những yếu tố then chốt. Hơn nữa, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong sản xuất lúa gạo Long An, từ khâu chọn giống đến thu hoạch và chế biến. Theo các chuyên gia, việc kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và khoa học hiện đại sẽ tạo ra những bước đột phá trong sản xuất lúa gạo.

3.1. Áp dụng quy trình canh tác tiên tiến và bền vững

Việc áp dụng quy trình canh tác tiên tiến và bền vững giúp nâng cao năng suất, chất lượng lúa gạo và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các biện pháp như tưới tiêu tiết kiệm, sử dụng phân bón hữu cơ, quản lý dịch bệnh bằng phương pháp sinh học và luân canh cây trồng cần được khuyến khích và nhân rộng. Đặc biệt, việc sản xuất lúa gạo bền vững Long An cần được ưu tiên để bảo vệ tài nguyên đất và nước cho thế hệ tương lai.

3.2. Sử dụng giống lúa chất lượng cao và kháng bệnh

Giống lúa đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định năng suất và chất lượng lúa gạo. Việc sử dụng giống lúa chất lượng cao, có khả năng kháng bệnh và thích ứng với điều kiện khí hậu địa phương là rất cần thiết. Các cơ quan chức năng cần tăng cường nghiên cứu, chọn tạo và cung cấp giống lúa tốt cho nông hộ trồng lúa Cần Đước.

3.3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sản xuất

Ứng dụng công nghệ trong sản xuất lúa gạo Long An đang ngày càng trở nên phổ biến. Việc sử dụng các phần mềm quản lý nông nghiệp, hệ thống giám sát từ xa và các thiết bị cảm biến giúp nông dân theo dõi và điều chỉnh quy trình sản xuất một cách chính xác và kịp thời. Công nghệ thông tin cũng giúp kết nối nông dân với thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ lúa gạo Cần Đước.

IV. Hướng Dẫn Phát Triển Kênh Tiêu Thụ Lúa Gạo Long An Hiệu Quả

Việc phát triển các kênh phân phối lúa gạo Long An hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Cần đa dạng hóa các kênh tiêu thụ, từ thị trường truyền thống đến thị trường hiện đại, từ tiêu thụ nội địa đến xuất khẩu. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu lúa gạo Long An, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng lúa gạo Long An và tăng cường quảng bá sản phẩm trên thị trường quốc tế. Tăng cường mối quan hệ giữa nông hộ và doanh nghiệp lúa gạo Long An thông qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm.

4.1. Đa dạng hóa kênh tiêu thụ và mở rộng thị trường

Cần đa dạng hóa các kênh phân phối lúa gạo Long An, từ chợ truyền thống, siêu thị, cửa hàng tiện lợi đến các kênh trực tuyến. Đồng thời, cần mở rộng thị trường tiêu thụ, không chỉ tập trung vào thị trường nội địa mà còn hướng đến thị trường xuất khẩu. Việc tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế và xây dựng mối quan hệ với các đối tác nước ngoài là rất quan trọng.

4.2. Xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm

Xây dựng thương hiệu lúa gạo Long An là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Cần chú trọng đến chất lượng sản phẩm, từ khâu sản xuất đến chế biến và đóng gói. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống quản lý chất lượng chặt chẽ, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng lúa gạo Long An đáp ứng yêu cầu của thị trường.

4.3. Tăng cường liên kết giữa nông hộ và doanh nghiệp tiêu thụ

Tăng cường mối quan hệ giữa nông hộ và doanh nghiệp lúa gạo Long An là rất quan trọng để đảm bảo đầu ra ổn định và giá cả hợp lý cho nông dân. Cần khuyến khích các doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm với nông dân, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho nông dân.

V. Nghiên Cứu Phân Tích Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Lúa Cần Đước

Phân tích hiệu quả sản xuất lúa gạo Cần Đước là cơ sở để đưa ra các quyết định đầu tư và chính sách phù hợp. Cần đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí sản xuất lúa gạo Cần Đước, năng suất lúa gạo Cần Đước và lợi nhuận sản xuất lúa gạo Cần Đước. Đồng thời, cần so sánh hiệu quả sản xuất lúa gạo Cần Đước với các vùng khác để xác định lợi thế cạnh tranh và tìm ra các giải pháp cải thiện.

5.1. Đánh giá chi phí sản xuất và năng suất lúa gạo

Việc đánh giá chi phí sản xuất và năng suất lúa gạo giúp nông dân và nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về hiệu quả sản xuất. Cần phân tích các yếu tố cấu thành chi phí sản xuất, như chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công và chi phí khác. Đồng thời, cần đo lường năng suất lúa gạo trên một đơn vị diện tích để đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên.

5.2. Phân tích lợi nhuận và rủi ro trong sản xuất lúa gạo

Phân tích lợi nhuận và rủi ro trong sản xuất lúa gạo giúp nông dân và nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng về tiềm năng sinh lời và những thách thức có thể gặp phải. Cần tính toán lợi nhuận thu được từ sản xuất lúa gạo sau khi trừ đi tất cả các chi phí. Đồng thời, cần đánh giá các rủi ro có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận, như biến động giá cả thị trường, dịch bệnh và thiên tai.

5.3. So sánh hiệu quả sản xuất lúa gạo giữa các mô hình

So sánh hiệu quả sản xuất lúa gạo Cần Đước giữa các mô hình khác nhau, như mô hình sản xuất truyền thống, mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và mô hình sản xuất hữu cơ, giúp xác định mô hình nào mang lại hiệu quả cao nhất. Cần phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, như kỹ thuật canh tác, giống lúa, quy trình quản lý và thị trường tiêu thụ.

VI. Giải Pháp Chính Sách Hỗ Trợ Liên Kết Sản Xuất Lúa Gạo Long An

Chính sách hỗ trợ lúa gạo Long An đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy liên kết sản xuất lúa gạo và nâng cao đời sống của nông dân. Cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, hỗ trợ nông dân tiếp cận vốn và khoa học kỹ thuật, bảo hiểm sản xuất và phát triển thị trường. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của nhà nước trong việc điều phối và giám sát hoạt động liên kết sản xuất lúa gạo.

6.1. Hỗ trợ tài chính và tín dụng cho nông dân và doanh nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính và tín dụng cho nông dân và doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất lúa gạo. Các khoản vay ưu đãi, lãi suất thấp và thủ tục đơn giản sẽ giúp nông dân có vốn để đầu tư vào sản xuất và doanh nghiệp có vốn để mở rộng quy mô hoạt động.

6.2. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ lúa gạo Long An cần tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực chế biến, bảo quản và tiêu thụ lúa gạo. Các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và thủ tục hành chính sẽ khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị lúa gạo.

6.3. Tăng cường vai trò của nhà nước trong điều phối và giám sát

Nhà nước cần tăng cường vai trò trong việc điều phối và giám sát hoạt động liên kết sản xuất lúa gạo. Cần xây dựng khung pháp lý chặt chẽ, đảm bảo quyền lợi của các bên tham gia và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về liên kết sản xuất lúa gạo cho nông dân và doanh nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành sản xuất lúa gạo giữ vai trò then chốt trong nền nông nghiệp Việt Nam, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang làm thu hẹp dần diện tích đất canh tác. Cùng với đó, tập quán canh tác truyền thống còn manh mún, quy mô sản xuất nông hộ nhỏ lẻ, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và dịch bệnh còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng.

Tỉnh Long An, đặc biệt là huyện Cần Đước – địa phương thuộc vùng Hạ có thế mạnh về sản xuất lúa và đặc sản lúa mùa – đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi phương thức tổ chức sản xuất. Việc hình thành và phát triển các mô hình liên kết ngang (giữa các nông hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã) và liên kết dọc (giữa nông hộ với doanh nghiệp cung ứng vật tư và tiêu thụ sản phẩm) được xem là giải pháp cốt lõi nhằm nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo. Khóa luận tốt nghiệp cử nhân ngành Kinh tế Nông nghiệp (chuyên ngành Kinh doanh Nông nghiệp) của tác giả Nguyễn Giang Quốc Thắng tại Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh (thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Minh Tôn, bảo vệ tháng 1/2023) đã tập trung giải quyết các vấn đề này thông qua đề tài: "Phân Tích Mối Liên Kết trong Sản Xuất và Tiêu Thụ Lúa của Các Nông Hộ ở Huyện Cần Đước, Tỉnh Long An".

Khóa luận xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng mối liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa của các nông hộ tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An; từ đó đề xuất các khuyến nghị và giải pháp nhằm củng cố, nâng cao hiệu quả mối liên kết này.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Phân tích thực trạng sản xuất lúa của các nông hộ trên địa bàn huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
   • Phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa của nông hộ (so sánh giữa nhóm tham gia liên kết và nhóm không tham gia liên kết).
   • Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa trên thị trường của nông hộ.
   • Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm cải thiện và phát triển liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến sự liên kết trong quá trình sản xuất, tiêu thụ lúa và hiệu quả kinh tế của nông hộ.
• Đối tượng khảo sát: Các hộ nông dân trực tiếp tham gia sản xuất lúa tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn trước đó và tiến hành khảo sát thực địa số liệu sơ cấp vào tháng 12 năm 2022; toàn bộ đề tài thực hiện từ tháng 09/2022 đến tháng 01/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận kinh tế nông nghiệp về kinh tế nông hộ (theo định nghĩa của Ellis, Lê Đình Thắng, Nguyễn Sinh Cúc), lý thuyết liên kết kinh tế (Maskell, Trần Đức Thịnh, Quyết định số 38/HĐBT năm 1989, Key & Runsten) và mô hình liên kết "4 Nhà" (Nhà nông – Doanh nghiệp – Nhà khoa học – Nhà nước). Khung phân tích phân định rõ hai hình thức liên kết chính:

• Liên kết dọc: Liên kết giữa các tác nhân ở các khâu nối tiếp nhau trong chuỗi giá trị từ cung ứng đầu vào, sản xuất đến chế biến, tiêu thụ nông sản (Trần Hữu Cường, 2009).
• Liên kết ngang: Liên kết giữa các chủ thể sản xuất cùng cấp độ, cùng giai đoạn sản xuất, điển hình là sự hợp tác giữa các nông hộ thành lập tổ hợp tác hoặc hợp tác xã (Lê Hữu Ảnh và cộng sự, 2017).

Phương pháp	Nội dung kỹ thuật và công cụ áp dụng	Mục tiêu xử lý
Thu thập dữ liệu thứ cấp	Kế thừa số liệu từ Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và PTNT, UBND huyện Cần Đước, các kỷ yếu hội nghị và nghiên cứu liên quan.	Xây dựng bối cảnh tổng quan địa bàn và cơ sở lý luận.
Thu thập dữ liệu sơ cấp	Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo công thức $n = \frac{Z^2 \cdot p(1-p)}{e^2}$ ($Z=1{,}96$, $p=0{,}5$, $e=10%$), khảo sát trực tiếp $n = 96$ nông hộ vào tháng 12/2022.	Thu thập dữ liệu thực trạng, chi phí, doanh thu và ý kiến nông hộ.
Thống kê mô tả	Tính giá trị trung bình, tần số, tỷ lệ phần trăm, độ lệch chuẩn bằng phần mềm Microsoft Excel và IBM SPSS.	Mô tả đặc điểm nhân khẩu học, hiện trạng sản xuất và tiêu thụ.
So sánh kinh tế & T-Test	Phân tích các chỉ tiêu: Doanh thu ($GO$), Tổng chi phí ($TC$), Chi phí trung gian ($IC$), Giá trị gia tăng ($VA$), Lợi nhuận ($Pr$), Thu nhập hỗn hợp ($MI$), Tỷ suất lợi nhuận ($TLN$), Tỷ suất thu nhập ($TTN$); kiểm định Independent-Samples T-Test.	So sánh khác biệt về kết quả và hiệu quả kinh tế giữa hộ có liên kết và không liên kết.
Mô hình hồi quy Logit nhị phân	Ước lượng hàm xác suất lựa chọn liên kết: $P = \frac{e^Z}{1 + e^Z}$ với $Z = \beta_0 + \sum \beta_i X_i$.	Đo lường mức độ tác động của các yếu tố đến quyết định tham gia liên kết.

Các biến độc lập được đưa vào mô hình hồi quy Logit dự kiến gồm có:

Tên biến	Định nghĩa và đơn vị tính	Kỳ vọng dấu	Cơ sở tham khảo
GT	Giới tính của chủ hộ sản xuất ($1 = \text{Nam}; 0 = \text{Nữ}$)	$(+)$	Nhận định của tác giả
DT	Tổng diện tích đất trồng lúa của hộ ($m^2$)	$(+)$	Berahanu Kuma (2012); Sushil Pandey & Nguyễn Trí Khiêm (2001)
HV	Trình độ học vấn của chủ hộ (số năm đi học)	$(+)$	Berahanu Kuma (2012); Takashi Yamano & Yoko Kijima (2010)
KNSX	Số năm kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp của chủ hộ (năm)	$(+)$	Berahanu Kuma (2012); Anteneh và cộng sự (2011)
KN	Tần suất tham gia các lớp tập huấn khuyến nông (lần/năm)	$(+)$	Thuyền và Nhiên (2020)
TN	Thu nhập hàng năm từ sản xuất lúa của hộ (nghìn đồng)	$(+)$	Nguyễn Tiến Hưng, Nguyễn Hữu Ngoan và cộng sự (2022)
TGSX	Số lượng lao động trong gia đình tham gia sản xuất lúa (người)	$(+)$	La Nguyễn Thùy Dung và Mai Văn Nam (2015)

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Mở đầu

Chương này thiết lập tính cấp thiết của nghiên cứu trong bối cảnh sản xuất lúa gạo huyện Cần Đước chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Tác giả xác định rõ mục tiêu tổng quát, 4 mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu (yếu tố liên kết và hiệu quả kinh tế), đối tượng khảo sát (96 nông hộ trồng lúa), cùng phạm vi không gian tại huyện Cần Đước và thời gian từ tháng 09/2022 đến tháng 01/2023.

Chương II: Tổng quan

Chương II tổng thuật các nghiên cứu trong nước (La Nguyễn Thùy Dung & Mai Văn Nam tại An Giang; Nguyễn Văn Thành và cs tại Thừa Thiên Huế; Trần Quốc Nhân & Võ Khánh Duy tại Hậu Giang; Huỳnh Lê Tấn Phát & Trần Quốc Nhân tại Vị Thủy; Nguyễn Duy Cần và cs về liên kết 4 nhà; Nguyễn Viết Tuân và cs tại Quảng Bình; Nguyễn Đình Phúc và cs tại Gia Lai) và tài liệu quốc tế (Nareppa Nagaraj tại Karnataka, Ấn Độ).

Bên cạnh đó, chương cung cấp thông tin toàn diện về địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên & kinh tế - xã hội: Huyện Cần Đước có diện tích tự nhiên $218{,}803\text{ km}^2$, gồm 16 xã và 01 thị trấn; địa hình chia làm hai vùng kinh tế rõ rệt: Vùng thượng (9 xã chuyên canh lúa và rau màu) và Vùng hạ (5 xã phát triển thủy sản).
• Tình hình sản xuất lúa: Sản lượng 6 tháng đầu năm 2015 đạt $55.491\text{ tấn}$. Điểm sáng là việc đưa các giống lúa chất lượng cao như ST24, ST25 vào thử nghiệm tại các xã nhiễm mặn, phèn (năng suất đạt $4{,}5 - 5\text{ tấn/ha}$, giá thu mua tại ruộng từ $5.300 - 7.000\text{ đồng/kg}$) và duy trì đặc sản lúa Nàng Thơm Chợ Đào tại xã Mỹ Lệ với diện tích quy hoạch khoảng $400\text{ ha}$ (trong đó có $50\text{ ha}$ VietGAP và $119\text{ ha}$ hợp tác với Công ty AIH thu mua giá $10.000\text{ đồng/kg}$).

Huyện Cần Đước

Chương III: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Tác giả hệ thống hóa các định nghĩa lý thuyết về kinh tế nông nghiệp, nông hộ, bản chất của liên kết kinh tế theo thể chế, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng. Đồng thời, chương trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu gồm 5 bước, công thức xác định cỡ mẫu khảo sát, khung phân tích, hệ thống công thức tính toán chỉ tiêu tài chính ($GO, TC, IC, VA, Pr, MI, TLN, TTN$) và thiết lập phương trình hồi quy xác suất Logit.

Chương IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương IV trình bày các phân tích thực nghiệm từ bộ dữ liệu khảo sát 96 hộ:

• Thực trạng tham gia liên kết: Trong 96 hộ điều tra, chỉ có 8 hộ tham gia liên kết (chiếm 8,33%) và có tới 88 hộ không tham gia liên kết (chiếm 91,67%). Trong 8 hộ có liên kết, 7 hộ thực hiện thông qua hợp tác xã (như HTX Phước Đông, HTX Mỹ Lệ, HTX Hoàng Dũng, HTX Lúa Thơm, HTX Lúa Năng Suất Cao) và 1 hộ liên kết trực tiếp với doanh nghiệp (Doanh nghiệp Ngọc Tùng).
• Phương thức liên kết: Giữa các nông hộ với nhau chủ yếu là thỏa thuận truyền miệng, thiếu tính ràng buộc pháp lý; trong khi liên kết giữa hộ với doanh nghiệp/HTX được cụ thể hóa bằng hợp đồng bao tiêu hoặc cung ứng vật tư.
• So sánh hiệu quả kinh tế: Phân tích chi phí đầu tư, doanh thu, lợi nhuận và thu nhập thuần giữa hai nhóm hộ cho thấy hộ tham gia liên kết có tính ổn định cao hơn về đầu ra và giá bán, tuy nhiên quy mô liên kết trên địa bàn còn rất hạn chế.
• Kết quả phân tích định lượng: Ứng dụng kiểm định Independent-Samples T-Test để so sánh các biến nhân khẩu, đặc điểm đất đai và kết quả tài chính; ước lượng mô hình hồi quy Logit nhằm làm rõ mức độ tác động của các nhân tố như khuyến nông, quy mô diện tích, kinh nghiệm và trình độ học vấn đến xác suất tham gia liên kết của hộ.
• Thảo luận thuận lợi, rào cản và đề xuất giải pháp: Nhận diện trở ngại về rủi ro vi phạm hợp đồng, năng lực của HTX và khả năng tiếp cận vốn, làm căn cứ hình thành 3 nhóm giải pháp trọng tâm.

Chương V: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các kết quả đạt được đối chiếu với 4 mục tiêu nghiên cứu ban đầu, khẳng định vai trò của liên kết sản xuất lúa tại Cần Đước và đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với chính quyền địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả nghiên cứu chính

• Mức độ phổ biến của liên kết còn rất thấp: Kết quả điều tra thực tế tại huyện Cần Đước cho thấy tỷ lệ nông hộ tham gia liên kết chỉ đạt 8/96 hộ (8,33%), trong đó kênh liên kết qua Hợp tác xã chiếm ưu thế tuyệt đối (7/8 hộ), còn liên kết trực tiếp với doanh nghiệp chỉ ghi nhận 1/8 hộ.
• Đặc điểm mô hình liên kết: Hình thức liên kết ngang giữa các hộ gia đình chủ yếu dựa vào thỏa thuận truyền miệng, chưa mang tính pháp lý. Ngược lại, liên kết dọc với doanh nghiệp/HTX được thực hiện bằng văn bản hợp đồng cụ thể về giá cả và thu mua đầu ra, song việc cung ứng trọn gói cả vật tư đầu vào lẫn bao tiêu đầu ra vẫn chưa được nhiều doanh nghiệp đáp ứng toàn diện.
• Rào cản thực tiễn: Tồn tại tâm lý e ngại, thiếu niềm tin vào công tác tuyên truyền liên kết, khó khăn về nguồn vốn lưu động đầu tư ban đầu và lo ngại về các rủi ro gian lận thương mại hoặc phá vỡ cam kết thu mua khi thị trường biến động giá.

2. Hệ thống giải pháp đề xuất từ nghiên cứu

Trên cơ sở thực trạng phân tích, tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Giải pháp về vốn và tín dụng: Tạo điều kiện thuận lợi để nông hộ và HTX tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi phục vụ chuyển đổi giống lúa chất lượng cao và đầu tư cơ giới hóa nông nghiệp.
• Giải pháp bảo vệ quyền lợi và minh bạch hóa thị trường: Giải quyết triệt để vấn nạn lừa đảo, ép giá, vi phạm hợp đồng thu mua nông sản; tăng cường vai trò giám sát, trọng tài pháp lý của chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể.
• Giải pháp duy trì và nhân rộng mô hình liên kết: Củng cố năng lực quản trị của các Hợp tác xã nông nghiệp (HTX Phước Đông, Mỹ Lệ, Hoàng Dũng...); đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật qua hệ thống khuyến nông; chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP đối với các giống lúa chủ lực (ST24, ST25, Nàng Thơm Chợ Đào).

3. Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bức tranh thực nghiệm cập nhật (thời điểm cuối năm 2022) về mức độ tham gia liên kết chuỗi giá trị lúa gạo tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Kết hợp đồng thời phương pháp phân tích so sánh kinh tế hộ và mô hình kinh tế lượng Logit nhị phân để định lượng các nhân tố tác động đến hành vi liên kết của nông dân ở địa bàn ven biển chịu ảnh hưởng phèn, mặn.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về quy mô mẫu liên kết: Kích thước mẫu khảo sát gồm 96 hộ, tuy nhiên số lượng hộ thực tế có tham gia liên kết chỉ chiếm 8 hộ. Sự chênh lệch lớn giữa nhóm hộ liên kết ($n_1=8$) và không liên kết ($n_2=88$) phản ánh đúng thực trạng ban đầu tại địa phương nhưng có thể tạo ra hạn chế nhất định về tính đại diện khi phân tích sâu từng tiểu nhóm liên kết.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu chỉ tập trung trên địa bàn huyện Cần Đước, chưa mở rộng đối sánh liên huyện trong vùng kinh tế Hạ của tỉnh Long An (như Cần Giuộc, Tân Trụ, Châu Thành).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát cho các chuỗi liên kết chuyên biệt của các giống lúa đặc sản (Nàng Thơm Chợ Đào) hoặc lúa chất lượng cao (ST24, ST25); đồng thời áp dụng thêm các phương pháp đối chứng nâng cao như ghép điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM) để đánh giá sâu hơn tác động nhân quả của liên kết đến thu nhập ròng của nông hộ.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu học thuật hữu ích đối với:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Các ngành Kinh tế nông nghiệp, Kinh doanh nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Kinh tế học có thể tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa thống kê kinh tế hộ, kiểm định Independent-Samples T-Test và mô hình hồi quy Logit nhị phân.
• Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp và địa phương: Cung cấp luận cứ thực tiễn cho Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Cần Đước, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Long An trong việc xây dựng chính sách khuyến khích phát triển kinh tế hợp tác và cánh đồng lớn.
• Ban quản trị HTX và Doanh nghiệp chế biến - xuất khẩu lúa gạo: Tham khảo các yếu tố kỳ vọng của nông dân về hợp đồng liên kết, phương thức giao nhận và thanh toán để thiết kế mô hình liên kết chuỗi bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cỡ mẫu khảo sát trong nghiên cứu được phân bổ như thế nào giữa các nhóm hộ?

Nghiên cứu khảo sát ngẫu nhiên phân tầng tổng cộng 96 nông hộ trồng lúa tại huyện Cần Đước vào tháng 12/2022. Kết quả phân loại cho thấy có 8 hộ tham gia mô hình liên kết (trong đó 7 hộ liên kết qua Hợp tác xã và 1 hộ liên kết trực tiếp với doanh nghiệp) và 88 hộ sản xuất tự do không tham gia liên kết.

2. Những hợp tác xã và doanh nghiệp cụ thể nào được ghi nhận có liên kết sản xuất lúa trên địa bàn huyện Cần Đước?

Các đơn vị tham gia liên kết được ghi nhận trong nghiên cứu gồm có: HTX Phước Đông, HTX Mỹ Lệ, HTX Hoàng Dũng, HTX Lúa Thơm, HTX Lúa Năng Suất Cao, cùng với các doanh nghiệp như Doanh nghiệp Ngọc Tùng và Công ty AIH (đơn vị ký kết liên kết tiêu thụ giống lúa đặc sản Nàng Thơm Chợ Đào tại xã Mỹ Lệ).

3. Những biến độc lập nào được tác giả đưa vào mô hình hồi quy Logit để phân tích quyết định tham gia liên kết của hộ?

Mô hình Logit đề xuất 7 biến độc lập bao gồm:

1. GT (Giới tính chủ hộ)
2. DT (Tổng diện tích đất trồng lúa)
3. HV (Trình độ học vấn)
4. KNSX (Số năm kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp)
5. KN (Số lần tham gia các chương trình khuyến nông)
6. TN (Thu nhập từ sản xuất lúa trong năm)
7. TGSX (Số lượng thành viên trong hộ trực tiếp tham gia sản xuất lúa)

4. Giống lúa đặc sản và giống lúa mới nào được nhấn mạnh trong phân tích thực trạng sản xuất tại Cần Đước?

Nghiên cứu làm nổi bật giống lúa đặc sản truyền thống Nàng Thơm Chợ Đào (tập trung chủ yếu tại xã Mỹ Lệ với diện tích canh tác khoảng $400\text{ ha}$, trong đó có vùng trình diễn VietGAP và mô hình cánh đồng lớn liên kết tiêu thụ). Đồng thời, tác giả đề cập đến việc thử nghiệm thành công các giống lúa cao sản ST24 và ST25 trên vùng đất phèn mặn tại các xã Phước Đông, Tân Lân, Long Hựu Tây với năng suất bình quân đạt $4{,}5 - 5\text{ tấn/ha}$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Giang Quốc Thắng đã phản ánh chân thực bức tranh thực trạng liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An vào giai đoạn cuối năm 2022. Mặc dù liên kết mang lại hiệu quả rõ rệt về tính ổn định đầu ra, tỷ lệ nông hộ tham gia thực tế vẫn còn rất khiêm tốn (8,33%) do các rào cản về vốn, niềm tin và cơ chế hợp đồng. Nghiên cứu đã vận dụng đúng đắn phương pháp kinh tế lượng và hệ thống chỉ tiêu kinh tế nông hộ để lượng hóa các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đưa ra 3 nhóm giải pháp thiết thực góp phần thúc đẩy chuỗi giá trị lúa gạo phát triển bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu: Giới thiệu đề tài, trình bày mục tiêu nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu. Tổng quan: Một số tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu, có thể kế thừa các phương pháp thực hiện đề tài. Khái quát một số ý chính về tình hình liên kết, sản xuất và tiêu thụ lúa tại huyện Cần Đước, tỉnh Long An. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu; Cơ sở lý luận, trình bày các phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài.

Kết quả và thảo luận: Rút ra các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa của nông hộ thông qua phân tích các số liệu thu thập được. Qua đó đề xuất giải pháp cải thiện liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An. 3 Downloaded by MON HOANG ([e-mail]) lOMoARcPSD|39222806 Chương 5. Kết luận và kiến nghị: Đúc kết lại nội dung, đề nghị, mục tiêu đã nghiên cứu.

4 Downloaded by MON HOANG ([e-mail]) lOMoARcPSD|39222806 CHƯƠNG II TỔNG QUAN 2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu có liên quan 2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong nước Theo La Nguyền Thùy Dung và Mai Văn Nam (2015) trong bài báo khoa học “Phân tích hiệu quả tài chính của hộ sản xuất lúa theo mô hình liên kết với doanh nghiệp tỉnh An Giang.” Đã tập trung phân tích, so sánh các chỉ tiêu về tài chính của các nông họ tham gia mô hình liên kết với các nông hộ không tham gia mô hình liên kết sản xuất lúa giữa nông hộ với doanh nghiệp ở tỉnh An Giang. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn vùng nghiên cứu với 4 huyện bao gồm huyện Châu Thành, Châu Phú, Tịnh Biên và Chợ Mới, trong đó các huyện Châu Thành, Châu Phú và Chợ Mới là 3 huyện ứng dụng mô hình sản xuất lúa theo hướng mới là cánh đồng mẫu lớn, còn huyện Tịnh Biên chưa áp dụng mô hình liên kết.

Lựa chọn nghiên cứu 4 khu vực trên nhằm đảm bảo việc thu nhập số liệu để áp dụng phương pháp so sánh giữa tham gia và không tham gia liên kết một cách khách quan. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn áp dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và phân tích số liệu sơ cấp của 350 nông hộ, sau đó sàn lọc lại còn 338 nông hộ, trong đó có 126 nông hộ sản xuất lúa có tham gia liên kết với doanh nghiệp. Các số liệu được xử lí và phân tích bằng phương pháp thống kê mô tả với các tiêu chí như giá trị trung bình, giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất, tần suất. Ngoài ra, phương pháp kiểm định tham số trung bình hai mẫu độc lập (Independent – Sample ) cũng được áp dụng trong nghiên cứu dựa trên các chỉ tiêu bao gồm các loại chi phí đầu tư, năng suất, giá bán, doanh thu, lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận.

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt về năng suất bình quân của hai nhóm hộ. Ở nhóm nông hộ tham gia liên kết có năng suất đạ 8,34 tấn/ha, còn phía nông hộ không tham gia liên kết đạt 7,73 tấn/ha, mức chênh lệch là 0,61 tấn/ha trong vụ Đông Xuân. Giá bán của hai nhóm nông hộ cũng có sự chênh lệch khi trung bình giá 5 Downloaded by MON HOANG ([e-mail]) lOMoARcPSD|39222806 lúa của hộ có liên kết dao động từ 5.66 đồng/kg đến 5.349,61 đồng/kg, còn bên không liên kết có giá bán trung bình dao động từ 4.682,69 đồng/kg đến 5.007,68 đồng/kg qua 3 vụ trong năm. Không chỉ lợi nhuân, về chỉ tiêu doanh thu qua 3 vụ trong năm, trung bình nhóm nông hộ tham gia liên kết có doanh thu cao hơn nhóm hộ không liên kết với mức chênh lệch dao động từ 2.750,27 đồng/ha đến 6.

Qua đó cho thấy việc hợp tác liên kết của nông hộ với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ lúa đã đem lại hiệu quả tài chính cao hơn cho nông hộ, giúp giảm chi phí, tăng lợi nhuận, hạn chế rủi ro và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Không chỉ thế, mô hình liên kết còn giúp các nông hộ sản xuất tốt và an toàn hơn, có kỹ năng canh tác tốt hơn và ứng dụng tốt khoa học kỹ thuật vào sản xuất lúa. Theo Nguyễn Văn Thành và cộng sự (2020) trong bài báo khoa học “Thực trạng hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ ở xã Thủy Phù, thị xã Hương Thủy, Thừa Thiên Huế.” Đã phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ cũng như đánh giá thực trạng hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ của các nông hộ tại xã Thủy Phù, thị Xã Hương Thủy, Thừa Thiên Huế. Nghiên cứu sử dụng số liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát 60 hộ sản xuất lúa hữu cơ ở xã Thủy Phù bằng bảng câu hỏi bán cấu trúc kết hợp xử lí số liệu bằng phần mềm SPSS 18 và phương pháp thống kê mô tả để đánh giá tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ ở địa bàn nghiên cứu thông qua các chỉ tiêu: tần suất, tỷ lệ, trung bình và độ lệch chuẩn.

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỉ lệ sản lượng lúa được tiêu thụ theo hợp đồng trung bình là 80% và tỷ lệ hộ thực hiện cam kết hợp đồng trung bình là 96,5% trong thời gian từ 2015 đến 2018. Liên kết giữa nông hộ trong sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ được thực hiện chủ yếu thông qua việc trao đổi thông tin về kỹ thuật sản xuất, trao đổi thông tin về đầu vào và đầu ra. Tuy nhiên, liên kết trên chưa được nông hộ quan tâm. Mặt khác, đối với liên kết giữa hộ với Công ty/doanh nghiệp được thực hiện khá chặt chẽ thông qua hợp đồng.

Nhìn chung, các điều khoản được ghi trong hợp đồng liên kết khá chặt chẽ, đặc biệt là điều khoản về giá cả và thời điểm bán sản phẩm; Điều khoản về xử lý rủi ro chưa được cụ thể trong hợp đồng. 6 Downloaded by MON HOANG ([e-mail]) lOMoARcPSD|39222806 Theo Trần Quốc Nhân và Võ Khánh Duy (2022) trong “Hiện trạng và giải pháp thúc đẩy nông dân tham gia liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất lúa ở tỉnh Hậu Giang.” Xác định các nguyên nhân khiến nông dân không mạnh dạn tham gia liên kết sản xuất với doanh nghiệp và phân tích một số khác biệt về đặc điểm kinh tế - xã hội và hiệu quả sản xuất lúa giữa hộ liên kết và không liên kết. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập bảng hỏi cấu trúc và phân tích số liệu từ 160 hộ sản xuất lúa thu được từ phương pháp chọn mẫu thuận tiện và có chủ đích tại huyện Châu Thành A và huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang vào năm 2020, trong đó 80 hộ thực hiện liên kết và 80 hộ không thực hiện liên kết, qua sàn lọc, nghiên cứu chỉ sử dụng 75 hộ liên kết và 80 hộ không liên kết. Số liệu thu được được phân tích bằng phương pháp t-test để kiếm tra sự khác biệt trung bình giữa nhóm nông hộ không tham gia liên kết và tham gia liên kết về đặc điểm nông hộ và kết quả sản xuất.

Bên cạnh đó, phương pháp định tính được sử dụng để xác định các nguyên nhân khiến nông dân không tham gia liên kết. Cùng với đó, phương pháp thảo luận nhóm cũng được áp dụng để xây dựng các chỉ tiêu lợi ích của mô hình liên kết, lý do nông dân tham gia cũng như không tham gia liên kết với doanh nghiệp. Kết quả thu được cho thấy tổng chi phí của nhóm hộ tham gia liên kết là 15,323 triệu đồng/ha thấp hợn so với các hộ không liên kết là 15,645 triệu đồng/ha với mức chênh lệch là 0,022 triệu đồng/ha. Trong khi đó, các chỉ tiêu về năng suất, giá bán, doanh thu, lợi nhuận đều cao hơn so với phía nông hộ không tham gia liên kết.

Nông dân có nhiều lý do khác nhau khi quyết định liên kết hay không liên kết với doanh nghiệp. Những lý do chính nông dân tham gia liên kết như mong muốn có đầu ra ổn định, giá bán cao và đạt lợi nhuận cao và yếu tố tác động bên ngoài vận động tham gia. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nông dân không tham gia liên kết và nguyên nhân được tác giả chỉ ra bao gồm thói quen hay tập quán sản xuất của người dân, doanh nghiệp thường không thanh toán tiền ngay sau khi ong om lúa, thủ tục rườm rà và yêu cầu cao về qui trình sản xuất, cuối cùng là do những yếu tố khách quan bên ngoài. Để giải quyết vấn đề trên tác giả đưa ra các giải pháp như các cơ quan cấp tỉnh cần hỗ trợ và củng cố lại hoạt động cho các hợp tác xã hoạt động tốt hơn để thu hút nhiều người dân tham gia vào.

Ban lãnh đạo hợp tác xã cần chủ động liên kết với doanh nghiệp 7 Downloaded by MON HOANG ([e-mail]) lOMoARcPSD|39222806 và cần thông tin công khai các thành viên cũng như nông dân không tham gia hợp tác xã biết. Nông dân cần thay đổi tư duy sản xuất theo thị trường để phù hợp với bối cảnh hiện nay. Cuối cùng, doanh nghiệp cần linh hoạt trong việc thực hiện liên kếtcho phù hợp với điều kiện của nông dân, cần thanh toán tiền ngay cho nông dân sau khi ong om lúa. Theo Nguyễn Đình Phúc và cộng sự (2017) trong bài báo “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia mô hình liên kết trong sản xuất và tiêu thụ mía nguyên liệu của các hộ trồng mía với công ty mía đường nhiệt điện Gia Lai” đã cho ta thấy hoạt động sản xuất mía hằng năm cũng như hiệu quả kinh tế mà việc sản xuất và tiêu thụ mía đã đem lại cho các nông hộ trồng mía.

Nghiên cứu thu thập số liệu sơ cấp thông qua điều tra chọn mẫu phi ngẫu nhiên 100 hộ nông dân trồng mía tập trung chủ yếu ở vùng mía nguyên liệu huyện Phú Thiện tỉnh Gia Lai. Số liệu thu được được phân tích bằng phương pháp phân tích định lường hồi quy Logist để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng quyết định tham gia mô hình liên kết trong sản xuất và tiêu thụ mía nguyên liệu của các nông hộ trồng mía với Công ty mía đường Nhiệt điện Gia Lai. Nghiên cứu chỉ ra rằng mía nguyên liệu được xem là cây trồng chủ lực trong sản xuất nông nghiệp của địa phương. Không chỉ thế, nghiên cứu còn chỉ ra sự chênh lệch về năng suất và lợi nhuận mía của nông hộ có tham gia mô hình liên kết với nhà máy đường cao hơn so với những nông hộ không tham gia mô hình liên kết.