CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN, DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH. Những vấn đề chung về kế toán, doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Khái niệm: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong một kì kế toán nhất định, hay kết quả kinh doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).
Các chỉ tiêu xác định kết quả kinh doanh: - Lợi nhuận sau thuế là lợi nhuận sau khi đã trừ đi thuế TNDN. Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế - Chi phí thuế TNDN hiện hành. - Lợi nhuận trước thuế là lợi nhuận chưa trừ đi khoản thuế phải tính và nộp. Lợi nhuận trước thuế = Lợi nhuận thuần từ HĐKD + Lợi nhuận khác.
- Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của DN trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được tính toán dựa trên cơ sở lợi nhuận gộp từ doanh thu bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng hóa, dịch vụ đã cung cấp trong kỳ báo cáo. Lợi nhuận thuần từ HĐKD = LN gộp bán hàng và cung cấp dịch vụ + ( Doanh thu hoạt động tài chính – Chi phí hoạt động tài chính) – ( Chi phí bán hàng + Chi phí QLDN ). - Lợi nhuận khác là những khoản lợi nhuận DN không dự tính trước hoặc có dự tính trước nhưng ít có khả năng xảy ra.
Những khoản lợi nhuận khác có thể do chủ quan hay khách quan đưa tới. Lợi nhuận khác = Doanh thu khác – Chi phí khác. - Lợi nhuận gộp bán hàng và cung cấp dịch vụ là lợi nhuận thu được của công ty sau khi lấy tổng doanh thu trừ đi các khoản giảm trừ như giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế TTĐB, thuế XK và trừ giá vốn hàng bán. Lợi nhuận gộp bán hàng và cung cấp dịch vụ = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán.
Mục đích, ý nghĩa của kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD: Doanh thu và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là kết quả cuối cùng để đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Vì vậy, kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD là một bộ phận vô cùng quan trọng trong việc cấu thành kế toán doanh nghiệp. Kế toán KQKD cho chúng ta cái nhìn tổng hợp và chi tiết về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ đắc lực cho các nhà quản trị trong quá trình quản lý và phát triển doanh nghiệp. Việc xác định đúng kết quả hoạt động kinh doanh sẽ giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp thấy được ưu và nhược điểm, những vấn đề còn tồn tại, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục, đề ra các phương án chiến lược kinh doanh đúng đắn và phù hợp hơn cho các kỳ tiếp theo.
- Số liệu kế toán các chi tiết, chính xác, nhanh chóng và kịp thời sẽ hỗ trợ các nhà quản trị tốt hơn trong việc cân nhắc để đưa ra các quyết định phù hợp nhất với tình hình hoạt động của doanh nghiệp. - Việc xác định tính trung thực, hợp lý, chính xác và khách quan của thông tin về kết quả kinh doanh trong các Báo cáo tài chính là sự quan tâm đầu tiên của các đối tượng sử dụng thông tin tài chính đặc biệt là các nhà đầu tư. Do đó hoàn thiện hơn nữa công tác kế toán kết quả kinh doanh là điều cần thiết và quan trọng trong mỗi doanh nghiệp. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: 1.
Khái niệm: Doanh thu: là tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được từ hoạt động bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất hay bán hàng hóa mua vào, nhằm bù đắp chi phí và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Hoạt động bán hàng có ảnh hưởng rất lớn đến sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Điều kiện ghi nhận doanh thu: Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn tất cả 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. 4 - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa.
- Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Nguyên tắc hạch toán doanh thu: - Đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá bán chưa có thuế.
- Đối với sản phẩm, hàng hóa không thuộc diện chịu thuế GTGT hoặc thuộc diện chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá đã có thuế GTGT (giá thanh toán). - Đối với hàng hóa nhận bán đại lý, ký gởi theo phương thức bán đúng giá hưởng hoa hồng thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là hoa hồng mà doanh nghiệp được hưởng. Tài khoản sử dụng, chứng từ sử dụng: Tài khoản sử dụng: Kế toán sử dụng Tài khoản: - 511 “ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” Có các tài khoản cấp 2 như sau: - 5111 : Doanh thu bán hàng hóa. - 5112 : Doanh thu bán các thành phẩm.
- 5113 : Doanh thu cung cấp dịch vụ. - 5114 : Doanh thu trợ cấp, trợ giá. - 5117 : Doanh thu kinh doanh bất động sản đầu tư. Chứng từ sử dụng: - Phiếu xuất kho.
Sơ đồ hạch toán doanh thu bán hàng 333 511 111. 131… Thuế TTĐB, TXK phải nộp DT bán hàng và CCDV Thuế GTGT phải nộp ( theo PP trực tiếp) ( theo PP trực tiếp) DT bán hàng và CCDV, giá chưa thuế GTGT (theo PP khấu trừ) 521. 532 33311 K/c CKTM, trị giá hàng bị trả lại, giảm giá hàng bán Thuế GTGT 911 đầu ra Kết chuyển DT Thuần Chiết khấu thương mại, DT hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán phát sinh trong kỳ 1. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu: 1.
Kế toán thuế TTĐB, thuế xuất khẩu: 1. Khái niệm: - Thuế tiêu thụ đặc biệt (được coi là một trong những trường hợp giảm trừ doanh thu) phát sinh khi doanh thu cung cấp các loại sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất (hoặc các loại dịch vụ) thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB cho khách hàng. Khi đó doanh thu bán hàng được ghi nhận trong kỳ theo giá trả ngay đã bao gồm thuế TTĐB (chưa bao gồm thuế GTGT). Doanh nghiệp phải xác định phần thuế TTĐB phải nộp vào ngân sách nhà nước căn cứ vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ.
- Thuế Xuất khẩu: là loại thuế xác định đối với hàng hóa, dịch vụ được phép xuất khẩu qua cửa khẩu hoặc biên giới giữa các nước. 6 Cách tính thuế: - Thuế TTĐB: Giá tính thuế TTĐB đối với hàng hóa sản xuất trong nước: Thuế TTĐB = Gía bán chưa có thuế GTGT x Thuế suất phải nộp thuếTTĐB(%) 1 + (%) thuế suất thuế TTĐB Gía tính thuế TTĐB đối với hàng hóa nhập khẩu: Giá tính thuế TTĐB = Giá nhập khẩu + thuế nhập khẩu Thuế TTĐB phải nộp = Giá tính thuế TTĐB x thuế suất thuế TTĐB (%) - Thuế xuất khẩu: Thuế XK phải nộp do hải quan tính trên cơ sở giá trị bán tại cửa khẩu ghi trong hợp đồng của lô hàng( thường là giá FOB) và thuế XK của mặt hàng xuất và quy đổi về tiền đồng Việt Nam theo tỷ giá hiện hành. Tuy nhiên cũng có khi hải quan không tính theo giá trị bán tại cửa khẩu ghi trong hợp đồng mà có sự điều chỉnh do tham khảo biểu giá tối thiểu khi tính thuế xuất. Thuế Xuất Khẩu Trị giá tính phải nộp = Thuế Xuất Khẩu x Thuế suất thuế XK 1.
Tài khoản sử dụng, sơ đồ hạch toán: Tài khoản sử dụng: Kế toán sử dụng TK 3332 “Thuế tiêu thụ đặc biệt” TK 3333 “Thuế xuất khẩu” Sơ đồ hạch toán : Sơ đồ 1. Sơ đồ hạch toán Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế xuất khẩu 111.3333 511 Thuế TTĐB, thuế XK đã nộp Thuế xuất khẩu phải nộp NSNN 7 1. Kế toán chiết khấu thương mại: 1. Khái niệm: Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với số lượng lớn.
Tài khoản sử dụng, chứng từ sử dụng: Tài khoản sử dụng: Kế toán sử dụng TK 521: “ Chiết khấu thương mại ” Chứng từ sử dụng: - Phiếu chi - Hóa đơn. Sơ đồ hạch toán chiết khấu thương mại 111. 131 521 511 Chiết khấu thương mại cho người mua Cuối kỳ kết chuyển chiết khấu 3331 thương mại sang TK doanh thu Thuế GTGT 1. Kế toán giảm giá hàng bán: 1.
Khái niệm: Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do sản phẩm (toàn bộ hay một phần) kém phẩm chất, không đúng quy cách theo quy định trong hợp đồng hai bên đã ký kết. Tài khoản sử dụng, chứng từ sử dụng: Tài khoản sử dụng: Kế toán sử dụng TK 532 “Giảm giá hàng bán” Chứng từ sử dụng: - Phiếu chi - Hóa đơn GTGT. Sơ đồ hạch toán giảm giá hàng bán 111. 131 532 511 Số tiền bên bán chấp nhận giảm cho khách hàng Cuối kỳ kết chuyển giảm giá 3331 hàng bán sang TK doanh thu Thuế GTGT 1.
Kế toán hàng bán bị trả lại: 1. Khái niệm: - Hàng bán bị trả lại là số sản phẩm, hàng hóa doanh nghiệp đã xác định tiêu thụ, nhưng bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán do vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị mất, kém phẩm chất, không đúng chủng loại, sai quy cách. Doanh thu hàng bị trả lại được tính: Doanh thu Số lượng hàng Đơn giá bán hàng bị trả lại = bị trả lại x đã ghi trên - Hàng bán bị trả lại phải có văn bản đề nghị của người mua ghi rõ lý do trả lại hàng, số lượng hàng bị trả lại, giá trị hàng bị trả lại đính kèm hóa đơn ( nếu trả lại toàn bộ) hoặc bản sao hóa đơn ( nếu trả lại một phần hàng).
