Khóa luận: Thu mua nguyên phụ liệu chuỗi cung ứng tại Công ty CP Dệt May Huế 2020-2022

Phân tích hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp tối ưu.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Lê Nữ Minh Phương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng
• Đề tài: Phân tích hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về thu mua nguyên phụ liệu chuỗi cung ứng Dệt May Huế

Hoạt động thu mua nguyên phụ liệu giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng của Công ty Cổ phần Dệt May Huế. Doanh nghiệp cần lượng lớn xơ bông, sợi, vải và các phụ kiện may mặc mỗi năm. Giai đoạn 2020-2022 ghi nhận nhiều biến động phức tạp của thị trường toàn cầu. Đại dịch Covid-19 bùng phát làm gián đoạn dòng vận chuyển quốc tế. Giá cước logistics tăng vọt. Nguồn cung cấp vật tư dệt may chịu áp lực thiếu hụt nghiêm trọng. Dệt May Huế đã chủ động xây dựng mạng lưới mua sắm linh hoạt. Bộ phận thu mua liên tục theo dõi nhu cầu sản xuất nội bộ. Các đơn hàng nguyên vật liệu được tính toán dựa trên tiến độ đơn hàng thực tế của khách hàng. Việc này ngăn chặn tình trạng tồn kho dư thừa. Đồng thời, doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ ngân sách đầu tư ban đầu. Cơ chế đàm phán hợp đồng tập trung mang lại mức giá ưu đãi từ các nhà sản xuất lớn. Năng lực tài chính ổn định giúp công ty thanh toán đúng hạn. Uy tín thương hiệu tạo nền tảng vững chắc để xây dựng quan hệ đối tác lâu dài. Do đó, chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu của Dệt May Huế duy trì sự thông suốt và hiệu quả kinh tế cao.

1.1. Vai trò của nguyên phụ liệu đối với sản xuất may mặc

Nguyên phụ liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất ngành dệt may. Tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế, danh mục vật tư gồm sợi dệt, vải mộc, chỉ may, cúc áo, nhãn mác và bao bì. Chất lượng thành phẩm phụ thuộc trực tiếp vào tiêu chuẩn vật tư đầu vào. Khi vật tư đạt chuẩn, tỷ lệ hư hỏng trên dây chuyền may giảm sâu. Năng suất lao động của công nhân được cải thiện rõ rệt. Tiến độ giao hàng cho đối tác quốc tế luôn đúng hẹn. Quản trị tốt hoạt động thu mua giúp hạ giá thành sản phẩm. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường xuất khẩu tăng cao. Đây là nền tảng cốt lõi duy trì chuỗi cung ứng bền vững.

1.2. Mục tiêu chiến lược của chuỗi cung ứng Dệt May Huế

Chiến lược cung ứng của Dệt May Huế tập trung vào ba tiêu chí: chi phí tối ưu, chất lượng chuẩn mực và thời gian chuẩn xác. Doanh nghiệp thiết lập cơ chế liên kết chặt chẽ giữa bộ phận mua sắm và các xưởng may. Kế hoạch nhập hàng bám sát lịch trình đơn hàng FOB và CMT. Nhờ đó, lượng vật tư dự trữ luôn duy trì ở ngưỡng an toàn, hạn chế ứ đọng vốn lưu động. Doanh nghiệp chú trọng hợp tác dài hạn với các nhà sản xuất xơ sợi uy tín. Mối liên kết này giúp ổn định bảng giá nguyên liệu trước biến động thị trường. Đồng thời, công ty từng bước nội địa hóa nguồn nguyên liệu nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ từ các hiệp định thương mại tự do.

II. Phân tích thu mua nguyên phụ liệu chuỗi cung ứng Dệt May Huế

Thực trạng thu mua nguyên phụ liệu tại Dệt May Huế giai đoạn 2020-2022 phản ánh rõ nét sức ép từ thị trường bên ngoài và năng lực nội tại. Năm 2020, chuỗi cung ứng gián đoạn do các lệnh phong tỏa xã hội. Năm 2021, doanh nghiệp đối mặt với chi phí cước biển tăng phi mã. Giá nguyên liệu xơ bông nhập khẩu biến động dữ dội theo thị trường thế giới. Tuy nhiên, doanh thu và lợi nhuận sau thuế của công ty vẫn tăng trưởng ấn tượng. Năm 2021, lợi nhuận sau thuế đạt hơn 112,5 tỷ đồng, tăng hơn 845% so với năm 2020. Thành quả này xuất phát từ việc chủ động nguồn hàng và kiểm soát chi phí sản xuất. Dù vậy, hoạt động cung ứng bộc lộ nhiều điểm nghẽn lớn. Tỷ trọng nguyên phụ liệu nhập khẩu còn cao, phụ thuộc lớn vào các thị trường truyền thống như Trung Quốc. Thời gian giao hàng kéo dài gây áp lực lên lịch sản xuất. Đội ngũ nhân sự mua sắm đối mặt với khối lượng chứng từ thủ công lớn. Quy trình đánh giá năng lực nhà cung cấp chưa được chuẩn hóa hoàn toàn bằng hệ thống số hóa.

2.1. Nhân tố ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng thu mua

Hoạt động thu mua tại Dệt May Huế chịu tác động đan xen từ nhân tố nội tại lẫn ngoại cảnh. Về nội bộ, nguồn vốn đóng vai trò tiên quyết. Nguồn vốn dồi dào tạo điều kiện cho doanh nghiệp mua hàng số lượng lớn để hưởng chiết khấu cao. Hệ thống kho bãi lưu trữ quyết định khả năng bảo quản chất lượng vải và sợi. Về nhân tố bên ngoài, sự ổn định của đối tác cung ứng là mắt xích cốt lõi. Bất kỳ sự chậm trễ nào từ nhà cung cấp vải đều ảnh hưởng trực tiếp đến dây chuyền may. Ngoài ra, biến động tỷ giá hối đoái và chính sách thương mại quốc tế tác động mạnh mẽ đến đơn giá nguyên liệu thực tế.

2.2. Những hạn chế tồn tại trong quy trình mua sắm vật tư

Dù đạt kết quả kinh doanh ấn tượng, công tác mua sắm vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định. Việc tìm kiếm và thẩm định nhà cung cấp mới còn chậm. Doanh nghiệp phụ thuộc vào danh sách đối tác quen thuộc, dẫn đến giảm tính cạnh tranh về giá. Kế hoạch mua hàng đôi khi chưa đồng bộ tuyệt đối với tiến độ may thực tế tại các phân xưởng. Tình trạng vật tư về trễ cục bộ từng xảy ra, buộc xưởng may phải điều chỉnh ca kíp. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm kê vật tư chưa đồng bộ. Dữ liệu kho nguyên phụ liệu chưa được cập nhật theo thời gian thực giữa phòng kinh doanh và xưởng sản xuất.

III. Giải pháp thu mua nguyên phụ liệu chuỗi cung ứng Dệt May Huế

Nhằm khắc phục các tồn tại, Dệt May Huế cần triển khai nhóm giải pháp đồng bộ và mang tính dài hạn. Trước hết, doanh nghiệp cần đa dạng hóa danh mục nhà cung cấp. Việc giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ sẽ giảm thiểu rủi ro đứt gãy nguồn cung. Công ty nên ưu tiên tìm kiếm các nhà sản xuất xơ, sợi và phụ liệu chất lượng ngay tại thị trường nội địa Việt Nam. Thứ hai, doanh nghiệp cần áp dụng mô hình quản trị mua sắm hiện đại. Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP cần được nâng cấp toàn diện. Công nghệ số giúp kết nối dữ liệu tồn kho tức thời giữa bộ phận mua hàng và các chuyền may. Nhờ vậy, quyết định đặt hàng sẽ chính xác hơn, tránh tồn kho thừa hoặc thiếu cục bộ. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực đàm phán hợp đồng thương mại cho nhân sự là vô cùng cấp thiết. Đội ngũ nhân viên mua sắm cần thành thạo ngoại ngữ, nắm vững pháp luật quốc tế và biến động thị trường hàng hóa. Cuối cùng, công ty cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá nhà cung cấp định kỳ theo các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.

3.1. Đa dạng hóa nguồn cung và phát triển nhà cung ứng nội địa

Để giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, Dệt May Huế cần chủ động mở rộng mạng lưới đối tác. Doanh nghiệp cần phân loại nhà cung cấp theo mức độ chiến lược và rủi ro. Việc tăng tỷ trọng mua nguyên phụ liệu từ các nhà sản xuất trong nước là hướng đi tất yếu. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian giao hàng, cắt giảm chi phí vận chuyển quốc tế và hạn chế biến động tỷ giá. Đồng thời, việc gia tăng hàm lượng vật tư nội địa giúp doanh nghiệp đáp ứng các quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt trong EVFTA hay CPTPP. Nhờ vậy, sản phẩm may mặc của công ty được hưởng ưu đãi thuế quan tối đa khi xuất khẩu sang các thị trường lớn.

3.2. Số hóa quy trình thu mua và nâng cao năng lực nhân sự

Ứng dụng chuyển đổi số là giải pháp trọng tâm để tối ưu hóa chi phí thu mua. Dệt May Huế cần triển khai phần mềm quản lý kho thông minh tích hợp mã vạch cho từng kiện vật tư. Dữ liệu lượng hàng thực tế được đồng bộ trực tuyến với phân xưởng may. Điều này giúp bộ phận thu mua xử lý đơn hàng nhanh chóng và chính xác. Song song đó, công ty phải đào tạo nâng cao chuyên môn cho nhân viên mua hàng. Các khóa đào tạo về kỹ năng phân tích giá cả thị trường, kỹ năng đàm phán hợp đồng và kiểm soát rủi ro pháp lý cần được tổ chức thường xuyên. Đội ngũ nhân sự tinh gọn và am hiểu công nghệ sẽ nâng cao hiệu suất làm việc.

IV. Kết luận về thu mua nguyên phụ liệu chuỗi cung ứng Dệt May Huế

Công tác thu mua nguyên phụ liệu đóng vai trò quyết định đến hiệu quả chuỗi cung ứng tại Dệt May Huế. Giai đoạn 2020-2022 chứng minh sức bền và khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp trước đại dịch. Doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng mạnh mẽ đã khẳng định tính đúng đắn trong các quyết định điều hành mua sắm. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động liên tục đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới. Việc phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu truyền thống cần được thay thế dần bằng các chuỗi cung ứng nội địa. Hoạt động chuyển đổi số trong quản lý mua sắm phải được triển khai quyết liệt hơn. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thu mua là yếu tố then chốt tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn. Một chiến lược thu mua chủ động sẽ giúp công ty hạ thấp chi phí đầu vào. Đồng thời, doanh nghiệp sẽ hạn chế tối đa rủi ro gián đoạn sản xuất. Những giải pháp này là kim chỉ nam để Dệt May Huế phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

4.1. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp may mặc Việt Nam

Từ thực tiễn của Dệt May Huế giai đoạn 2020-2022, các doanh nghiệp may mặc rút ra nhiều bài học quý báu về quản trị chuỗi cung ứng. Năng lực dự báo thị trường nguyên vật liệu là điều kiện tiên quyết để tồn tại. Doanh nghiệp cần duy trì nguồn dự trữ tài chính đủ mạnh để kịp thời nhập hàng vào các thời điểm giá thuận lợi. Việc xây dựng quan hệ chiến lược với các nhà cung ứng then chốt giúp đảm bảo nguồn hàng ưu tiên trong khủng hoảng. Bên cạnh đó, việc chuyển dịch sản xuất từ phương thức CMT sang FOB và ODM đòi hỏi sự chủ động hoàn toàn trong khâu thu mua phụ liệu. Quản trị tốt mắt xích này là chìa khóa gia tăng giá trị thặng dư.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn vào chuỗi cung ứng hiện đại

Các giải pháp thu mua từ nghiên cứu có khả năng ứng dụng thực tế cao cho ngành may mặc hiện nay. Doanh nghiệp có thể thiết lập mô hình chấm điểm nhà cung cấp dựa trên chất lượng, thời gian giao hàng và tính linh hoạt. Việc chuẩn hóa quy trình mua sắm giúp tiết kiệm thời gian phê duyệt hợp đồng. Các dữ liệu lịch sử về giá nguyên liệu được số hóa sẽ hỗ trợ phân tích xu hướng thị trường chính xác. Ngoài ra, việc hợp tác với các nhà cung ứng nội địa tạo tiền đề thúc đẩy chuỗi cung ứng xanh và bền vững. Đây là xu thế tất yếu để hàng may mặc Việt Nam chinh phục các tiêu chuẩn nghiêm ngặt từ thị trường Mỹ và châu Âu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, ngành công nghiệp dệt may Việt Nam đã xác lập vị thế là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp tỷ trọng lớn vào kim ngạch xuất khẩu và giải quyết việc làm cho xã hội. Năm 2022, kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam đạt 44,5 tỷ USD, tăng 10,5% - 11% so với năm 2021, giữ vị trí thứ ba thế giới sau Trung Quốc và Bangladesh. Tuy nhiên, giai đoạn 2020–2022 chứng kiến những biến động phức tạp từ sự bùng phát của đại dịch Covid-19 và căng thẳng địa chính trị quốc tế, dẫn tới tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng, khan hiếm và gia tăng chi phí nguyên vật liệu đầu vào trên diện rộng.

Công ty Cổ phần Dệt May Huế (HUEGATEX) là một trong những đơn vị sản xuất kinh doanh dệt may quy mô lớn tại khu vực miền Trung, chuyên sản xuất và xuất khẩu các mặt hàng sợi, vải dệt kim và may mặc. Nguồn nguyên phụ liệu phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty phụ thuộc phần lớn vào thị trường nhập khẩu nước ngoài, tiềm ẩn nhiều rủi ro về biến động giá và thời gian giao nhận. Bên cạnh đó, quy trình thu mua nguyên phụ liệu tại đơn vị trải qua nhiều giai đoạn với sự tham gia của nhiều vị trí chuyên viên, tạo nên áp lực lớn trong việc bảo đảm các tiêu chuẩn về số lượng, chất lượng và tiến độ cung ứng cho các đơn hàng sản xuất.

Khóa luận xác định mục tiêu nghiên cứu tổng quát: Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, nghiên cứu thực trạng hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế giai đoạn 2020–2022, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm cải tiến hoạt động thu mua nguyên phụ liệu của công ty trong thời gian tới.

Các mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Hệ thống hóa về mặt cơ sở lý luận và thực tiễn những vấn đề liên quan đến hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng.
2. Phân tích thực trạng về hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng, các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thu mua nguyên phụ liệu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm cải tiến hoạt động thu mua nguyên phụ liệu của công ty trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế. Đối tượng khảo sát, phỏng vấn trực tiếp là cán bộ, nhân viên thuộc phòng Thị trường May 2.

Phạm vi nghiên cứu được xác định cụ thể:

• Về không gian: Nghiên cứu thực hiện tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế (địa chỉ: Số 122 Dương Thiệu Tước, phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Về thời gian: Đề tài triển khai từ ngày 02/10/2023 đến ngày 02/01/2024; dữ liệu thứ cấp phân tích thực trạng được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ năm 2020 đến năm 2022.
• Về nội dung: Khóa luận tập trung phân tích quy trình nghiệp vụ, các tiêu chí đánh giá kết quả thu mua nguyên phụ liệu, các yếu tố tác động và giải pháp hoàn thiện công tác thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý luận quản trị chuỗi cung ứng và nghiệp vụ thu mua nguyên vật liệu công nghiệp. Quản trị chuỗi cung ứng được tiếp cận qua các định nghĩa của Patterson (2009), Hội đồng Chuỗi cung ứng (Supply Chain Council) và Joel D. Wisner, Keah Choon Tan & G., nhấn mạnh vào sự phối hợp hai chiều của dòng sản phẩm, dịch vụ, tài chính và thông tin từ điểm xuất phát đến người tiêu dùng cuối cùng. Về hoạt động thu mua, tác giả sử dụng luận điểm của Arjan J. Van Weele (2009), John, Chandra & Tim (2008) và Lysons (2006) để làm rõ bản chất của thu mua là việc bảo đảm cung ứng đúng chất lượng, đúng số lượng, đến đúng nơi, đúng thời điểm với mức giá phù hợp.

Khóa luận vận dụng quy trình mua hàng chuẩn 5 bước của Nguyễn Thị Hương (2010), bao gồm: (1) Xác định nhu cầu mua hàng; (2) Tìm và lựa chọn nhà cung cấp; (3) Thương lượng và đặt hàng; (4) Theo dõi và kiểm tra giao nhận hàng; (5) Nhập kho và đánh giá nhà cung cấp. Trong đó, nhu cầu mua sắm được xác định theo mô hình cân đối tồn kho:

$$M = B + D_{ck} - D_{dk}$$

(với $M$ là lượng hàng cần mua, $B$ là sản lượng kế hoạch bán ra, $D_{ck}$ là tồn kho dự trữ cuối kỳ, $D_{dk}$ là tồn kho đầu kỳ).

Để đánh giá hoạt động thu mua, tác giả áp dụng hệ thống tiêu chí của Lê Kiều Giang (2019) tập trung vào bốn khía cạnh: số lượng, chất lượng, thời gian (đo lường bằng chu kỳ thu mua = số ngày đặt hàng + số ngày giao hàng) và chi phí nguyên phụ liệu. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp bảng tiêu chí đánh giá nhà cung cấp gồm 9 chỉ tiêu của Bùi Như Hiển và Đặng Trung Kiên (2021) với ngưỡng sàng lọc nhà cung cấp đạt chuẩn là điểm trung bình trên 20 và điểm chất lượng đạt từ 15 điểm trở lên. Khung phân tích nhân tố tác động được chia thành nhân tố bên trong (nguồn vốn, cơ sở hạ tầng kho bãi và công nghệ thông tin, nguồn nhân lực thu mua) và nhân tố bên ngoài (nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh, chính sách kinh tế) theo lý thuyết của Nguyễn Thị Hương (2010).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa thu thập, phân tích dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Được trích lục từ báo cáo thường niên, báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2020–2022 của HUEGATEX do phòng Kế toán và phòng Nhân sự cung cấp; các văn bản quy chuẩn, tài liệu chuyên ngành của Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS/Vinatex), Báo cáo Xuất Nhập Khẩu Việt Nam 2022 và các công trình khoa học liên quan.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi đối với 4 chuyên gia có thâm niên công tác từ 10 năm trở lên tại phòng Thị trường May 2 (đơn vị trực tiếp quản lý và thực hiện nghiệp vụ thu mua nguyên phụ liệu). Quy mô mẫu được xác định theo nguyên tắc bão hòa thông tin của Glaser và Strauss (1967) cùng Seidman (2013).
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp và phân tích bằng phương pháp thống kê mô tả (tính toán số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân) trên phần mềm Microsoft Excel. Dữ liệu sơ cấp định tính được xử lý bằng phương pháp phân tích theo chủ đề lý thuyết (Theoretical Thematic Analysis - TA) theo mô hình của Braun & Clarke (2006), Flick (2014a) và Howitt (2016) nhằm đối chiếu thực tế doanh nghiệp với các tiêu chuẩn lý thuyết.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ các luận điểm lý thuyết nền tảng về chuỗi cung ứng và vai trò trụ cột của hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong doanh nghiệp dệt may. Tác giả phân tích các đặc điểm kinh tế của nguyên phụ liệu dệt may: chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất, giá trị dịch chuyển toàn bộ một lần vào giá thành sản phẩm, chủng loại đa dạng và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất. Chương này trình bày chi tiết hai hình thức thu mua cơ bản là mua trong nước và mua từ nước ngoài (gồm nhập khẩu trực tiếp và nhập khẩu ủy thác).

Nội dung trọng tâm của chương là việc mô tả hóa quy trình 5 bước thu mua và hệ thống tiêu chí định lượng đánh giá nhà cung cấp. Bảng tiêu chí 9 chỉ tiêu được cụ thể hóa về mức điểm đánh giá: chất lượng sản phẩm (trọng số cao nhất 4 điểm), thời gian giao hàng (4 điểm), đơn giá (4 điểm), phương thức thanh toán (3 điểm), phương thức giao hàng (1 điểm), thời gian phản hồi sự cố (1 điểm), thâm niên giao dịch (1 điểm), quy mô sản xuất (1 điểm) và khả năng đáp ứng số lượng tối đa (1 điểm). Bên cạnh đó, tác giả phân tích các bài học kinh nghiệm thực tiễn từ hai doanh nghiệp cùng ngành: Công ty Cổ phần Scavi (chiến lược duy trì nhà cung cấp truyền thống, yêu cầu nhà cung cấp trữ vải mộc trước khi nhuộm để rút ngắn thời gian giao hàng xuống 1 tuần, vận hành hệ thống ERP tính toán nhu cầu) và Công ty Cổ phần Dệt May Phú Hòa An (xây dựng định mức tiêu hao nguyên phụ liệu chi tiết, duy trì tối thiểu 2 đến 3 nhà cung cấp cho mỗi chủng loại). Từ đó, tác giả đúc kết bài học về đào tạo nhân sự, ứng dụng công nghệ thông tin và đơn giản hóa thủ tục mua sắm cho HUEGATEX.

Chương 2: Thực trạng hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế

Chương 2 tập trung phản ánh bức tranh thực tiễn tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế. Tiền thân là Nhà máy Sợi Huế thành lập ngày 16/01/1988, công ty tiến hành cổ phần hóa năm 2005 theo Quyết định số 169/2004/QĐ-BCN và Quyết định số 2722/2005/QĐ-BCN của Bộ Công nghiệp, niêm yết trên sàn UPCoM với mã chứng khoán HDM và vốn điều lệ đạt 200 tỷ đồng. Cơ cấu sản xuất của HUEGATEX gồm 4 khối chính: Nhà máy Sợi (4 dây chuyền với hơn 47.000 cọc sợi, công suất 10.500 tấn/năm), Nhà máy Dệt Nhuộm (1.500 tấn vải dệt kim/năm), Nhà máy May (5 nhà máy, 82 chuyền may, công suất gần 25 triệu sản phẩm/năm) và Xí nghiệp Cơ điện.

Quy mô lao động và kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2020–2022 của công ty được tác giả tổng hợp từ nguồn dữ liệu nội bộ qua hai bảng thống kê sau:

Chỉ tiêu lao động	Năm 2020 (Người)	Năm 2021 (Người)	Năm 2022 (Người)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động	4.921	4.934	4.727	+0,26	-4,19
- Lao động nam	1.361	1.437	1.372	+5,58	-4,52
- Lao động nữ	3.560	3.497	3.355	-1,77	-4,06
- Lao động trực tiếp	4.549	4.638	4.396	+1,96	-5,22
- Lao động gián tiếp	372	296	331	-20,43	+11,82
- Trình độ Đại học & trên ĐH	286	289	289	+1,05	0,00
- Trình độ Cao đẳng, trung cấp	158	155	91	-1,90	-41,29
- Lao động phổ thông	4.477	4.490	4.347	+0,29	-3,18

(Nguồn: Phòng Nhân sự CTCP Dệt May Huế)

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2020 (Triệu đồng)	Năm 2021 (Triệu đồng)	Năm 2022 (Triệu đồng)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
A. Tổng doanh thu	1.282.802	1.809.424	1.975.133	+41,05	+9,16
- Doanh thu thuần BH & CCDV	1.267.362	1.787.544	1.933.435	+41,04	+8,16
- Doanh thu hoạt động tài chính	6.014	13.118	32.936	+118,12	+151,07
- Thu nhập khác	9.426	8.762	8.762	-7,04	0,00
B. Tổng chi phí	1.267.050	1.667.218	1.804.527	+31,58	+8,24
- Giá vốn hàng bán	1.152.017	1.488.752	1.625.772	+29,23	+9,20
- Chi phí tài chính	21.647	19.408	25.870	-10,34	+33,30
- Chi phí bán hàng	44.314	69.419	73.864	+56,65	+6,40
- Chi phí QLDN	41.222	84.974	74.022	+106,14	-12,89
- Chi phí khác	7.850	4.665	4.999	-40,57	+7,16
C. Lợi nhuận trước thuế	15.752	142.206	170.606	+802,78	+19,97
D. Lợi nhuận sau thuế	11.905	112.531	137.778	+845,24	+22,44

(Nguồn: Phòng Kế toán CTCP Dệt May Huế)

Nghiệp vụ thu mua nguyên phụ liệu tại công ty được giao cho phòng Thị trường May 2 đảm nhiệm. Cơ cấu phòng gồm 10 nhân sự (1 Trưởng phòng, 1 Phó phòng, 3 Chuyên viên Marketing và 5 Chuyên viên Đơn hàng), toàn bộ nhân sự là nữ có trình độ đại học trở lên. Quy trình thu mua được vận hành thông qua phân hệ Quản lý mua hàng trên phần mềm BRAVO (ERP-VN), liên kết từ khâu lập nhu cầu dựa trên tài liệu kỹ thuật may (PDM), xác nhận đơn hàng (BC), hóa đơn chiếu lệ (P/I) đến theo dõi thanh toán (L/C, T/T). Công tác kiểm soát chất lượng vải nguyên liệu được áp dụng chặt chẽ theo hệ thống 4 điểm (4-point system) để tính lỗi trên từng cuộn vải trước khi nhập kho.

Phân tích của chương chỉ rõ một số hạn chế cốt lõi: Nguồn cung nguyên phụ liệu còn phụ thuộc nặng nề vào các nhà cung cấp nước ngoài; số lượng nhân sự trực tiếp làm công tác mua hàng khá mỏng (5 chuyên viên đơn hàng); bộ tiêu chí đánh giá nhà cung cấp sau giao hàng chưa được lượng hóa thành bảng điểm định kỳ; chi phí bán hàng và giá vốn nguyên liệu chịu nhiều sức ép khi giá thế giới biến động.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm cải tiến hoạt động thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế

Trên cơ sở định hướng phát triển của ngành Dệt May Việt Nam và mục tiêu tăng trưởng của HUEGATEX, Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể:

• Kiện toàn tổ chức và phát triển nguồn nhân lực: Tăng cường đào tạo chuyên môn sâu về đàm phán thương mại quốc tế, ngoại ngữ và pháp lý hợp đồng cho các chuyên viên đơn hàng; tổ chức các diễn đàn nội bộ chia sẻ kinh nghiệm xử lý biến động thị trường.
• Chuẩn hóa và tự động hóa quy trình nghiệp vụ: Khai thác triệt để các tính năng của phần mềm BRAVO (ERP-VN) trong việc tính toán định mức nguyên phụ liệu tự động từ tài liệu PDM, theo dõi tiến độ đơn hàng và quản lý tồn kho theo thời gian thực nhằm hạn chế sai sót thủ công.
• Hoàn thiện hệ thống đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp: Áp dụng bảng điểm 9 chỉ tiêu đã nghiên cứu vào thực tế đánh giá định kỳ nhà cung cấp; phân loại nhà cung cấp thành nhóm chiến lược và nhóm thông thường để có chính sách hợp tác phù hợp; yêu cầu nhà cung cấp chiến lược dự trữ nguyên liệu mộc tương tự bài học của Scavi.
• Đa dạng hóa nguồn cung ứng nguyên phụ liệu: Chủ động tìm kiếm, mở rộng danh mục nhà cung cấp nội địa và các thị trường lân cận nhằm giảm áp lực phụ thuộc nhập khẩu từ một nguồn duy nhất.
• Kiến nghị vĩ mô: Đề xuất Hiệp hội Dệt May Việt Nam hỗ trợ kết nối thông tin thị trường nguyên phụ liệu; kiến nghị Nhà nước hoàn thiện chính sách thuế, thủ tục hải quan và đẩy mạnh quy hoạch các khu công nghiệp phụ trợ dệt may trong nước.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa bức tranh hoạt động sản xuất kinh doanh cùng năng lực sản xuất của Công ty Cổ phần Dệt May Huế với công suất đạt 10.500 tấn sợi/năm, 1.500 tấn vải dệt kim/năm và gần 25 triệu sản phẩm may mặc/năm. Đề tài phản ánh sự tăng trưởng mạnh mẽ về mặt tài chính của HUEGATEX giai đoạn 2020–2022: doanh thu thuần tăng từ 1.267.362 triệu đồng (năm 2020) lên 1.933.435 triệu đồng (năm 2022); lợi nhuận sau thuế tăng từ 11.905 triệu đồng lên 137.778 triệu đồng.

Về mặt đóng góp chuyên môn, khóa luận làm rõ cơ chế phối hợp tác nghiệp trong chuỗi cung ứng nội bộ của công ty, chỉ ra vai trò điều phối của phòng Thị trường May 2 với đội ngũ 10 nhân sự có trình độ đại học trở lên trong việc kiểm soát dòng nguyên phụ liệu cho các đơn hàng xuất khẩu FOB. Đề tài mô tả chi tiết phương thức vận hành hệ thống phần mềm BRAVO (ERP-VN) trong quy trình mua hàng và phương pháp kiểm định chất lượng vải theo hệ thống 4 điểm. Các giải pháp do tác giả đề xuất xuất phát trực tiếp từ các điểm nghẽn thực tế (sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, thiếu hụt công cụ định lượng đánh giá nhà cung cấp), cung cấp luận cứ cụ thể cho ban lãnh đạo doanh nghiệp trong việc tái cấu trúc hoạt động cung ứng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn do điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Dữ liệu phỏng vấn định tính chuyên sâu mới dừng lại ở quy mô mẫu 4 chuyên gia thuộc phòng Thị trường May 2, chưa mở rộng khảo sát sang các phòng ban liên quan khác như phòng Xuất nhập khẩu May, phòng Quản lý chất lượng hay đại diện các nhà cung ứng bên ngoài.
• Dữ liệu thứ cấp phân tích chi tiết hoạt động thu mua tập trung trong phạm vi 3 năm (2020–2022), chưa phản ánh toàn diện các biến động chính sách và thị trường của năm 2023.
• Các phân tích chi phí thu mua và định mức tiêu hao nguyên phụ liệu chưa thể bóc tách chi tiết cho từng mã hàng hoặc từng khách hàng FOB cụ thể do tính chất bảo mật thông tin doanh nghiệp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát đa chiều với cỡ mẫu lớn hơn; ứng dụng các mô hình ra quyết định đa tiêu chí (MCDM) như AHP hoặc TOPSIS để lượng hóa chính xác trọng số các tiêu chí chọn nhà cung cấp dệt may; đồng thời nghiên cứu tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA) đến chiến lược nội địa hóa nguồn nguyên phụ liệu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích cho sinh viên, học viên ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Quản trị kinh doanh và Kinh tế phát triển khi nghiên cứu về quy trình nghiệp vụ mua sắm vật tư thực tế trong ngành dệt may. Các nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao bao gồm:

• Quy trình 5 bước thu mua nguyên phụ liệu gắn với hệ thống chứng từ xuất nhập khẩu dệt may (PDM, BC, P/I, L/C).
• Cách thức ứng dụng phần mềm BRAVO (ERP-VN) trong quản lý dòng luân chuyển nguyên phụ liệu.
• Bộ chỉ tiêu 9 tiêu chí đánh giá nhà cung cấp vật tư dệt may và phương pháp nghiệm thu vải theo hệ thống 4 điểm.
• Bài học kinh nghiệm thực tiễn về quản lý nhà cung cấp và tối ưu hóa dự trữ từ các doanh nghiệp điển hình như Scavi và Phú Hòa An.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động thu mua nguyên phụ liệu tại CTCP Dệt May Huế do bộ phận nào phụ trách và quy mô nhân sự ra sao?
Nghiệp vụ thu mua nguyên phụ liệu trong chuỗi cung ứng của công ty do phòng Thị trường May 2 trực tiếp thực hiện. Phòng có tổng số 10 cán bộ nhân viên (100% là nữ và có trình độ đại học hoặc trên đại học), gồm 1 Trưởng phòng, 1 Phó phòng, 3 Chuyên viên Marketing phụ trách tìm kiếm đơn hàng và 5 Chuyên viên Đơn hàng trực tiếp đảm nhiệm việc lập nhu cầu, giao dịch và mua nguyên phụ liệu.

Phần mềm nào đang được công ty sử dụng để quản lý quy trình mua hàng?
Công ty Cổ phần Dệt May Huế hiện đang ứng dụng phần mềm BRAVO (ERP-VN) phân hệ Quản lý mua hàng để vận hành quy trình thu mua nguyên phụ liệu. Hệ thống này hỗ trợ chuyên viên đơn hàng cập nhật đơn đặt hàng mới, tính toán nhu cầu nguyên phụ liệu, theo dõi đơn đặt hàng và quản lý kho hàng.

Khóa luận đề xuất áp dụng bộ tiêu chí nào để đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp?
Tác giả đề xuất áp dụng bảng tiêu chí đánh giá nhà cung cấp gồm 9 chỉ tiêu của Bùi Như Hiển và Đặng Trung Kiên (2021), bao gồm: Chất lượng sản phẩm, Thời gian giao hàng, Đơn giá cung cấp, Phương thức thanh toán, Phương thức giao hàng, Sự phản hồi sự cố, Thời hạn giao dịch, Quy mô sản xuất và Số lượng hàng hóa tối đa đáp ứng. Nhà cung cấp phù hợp phải đạt điểm trung bình trên 20 điểm và điểm chất lượng từ 15 điểm trở lên.

Chất lượng vải đầu vào tại HUEGATEX được kiểm tra theo phương pháp nào?
Công ty áp dụng quy chuẩn kiểm tra chi tiết chất lượng vải theo hệ thống 4 điểm (4-point system) để quy đổi kích thước khuyết tật trên từng lot vải (ví dụ lot 6 cuộn mt5 style CGKSE082) thành điểm lỗi, từ đó lập báo cáo tổng hợp chất lượng trước khi ký biên bản nhập kho.

Kết quả kinh doanh và tình hình lao động của HUEGATEX biến động thế nào trong giai đoạn 2020–2022?
Tổng doanh thu của công ty tăng trưởng từ 1.282.802 triệu đồng (năm 2020) lên 1.975.133 triệu đồng (năm 2022); lợi nhuận sau thuế tăng vọt từ 11.905 triệu đồng lên 137.778 triệu đồng. Ngược lại, quy mô lao động có xu hướng giảm từ 4.921 người (năm 2020) xuống 4.727 người (năm 2022), trong đó lao động nữ chiếm trên 70% và lao động trực tiếp chiếm trên 90% tổng số lao động.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thanh Ngọc đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị chuỗi cung ứng và nghiệp vụ thu mua nguyên phụ liệu trong ngành dệt may xuất khẩu. Nghiên cứu cung cấp số liệu thực chứng chi tiết về tổ chức nhân sự, tình hình tài chính và thực trạng quy trình mua hàng trên phần mềm BRAVO tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế giai đoạn 2020–2022. Các giải pháp đề xuất tập trung vào chuẩn hóa bộ tiêu chí đánh giá nhà cung cấp, tăng cường đào tạo chuyên môn và mở rộng nguồn cung nội địa, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị chuỗi cung ứng của doanh nghiệp dệt may.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trong cơ chế thị trường, bán hàng là hoạt động quan trọng nhất tuy nhiên thu mua chính là hoạt động tiền đề để tạo ra sản phN m cung cấp cho thị trường. Hiện nay, hoạt động thu mua được xem là chức năng chính và là nhân tố quan trọng góp phần thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Chính vì vậy mà khái niệm về thu mua cũng rất đa dạng và phong phú, tùy thuộc vào ngành nghề và mục đích nghiên cứu.

Chúng ta có thể rút ra được một số khái niệm tiêu biểu về thu mua như sau: Theo Arjan J. Van Weele (2009) cho rằng “Thu mua là công tác quản lý các nguồn nguyên vật liệu của doanh nghiệp, cung cấp toàn bộ hàng hóa, dịch vụ, khả năng và kiến thức cần thiết để vận hành, duy trì và quản lý các hoạt động chính của doanh nghiệp, đảm bảo doanh nghiệp luôn đạt được những điều kiện thuận lợi nhất. “Thu mua là hoạt động tìm nguồn cung ứng sản phN m và dịch vụ, mua và giao hàng từ các nhà cung cấp đến cho doanh nghiệp. Đây là một hoạt động rất quan trọng trong chuỗi cung ứng sản xuất vì các bộ phận và nguyên liệu đã mua chiếm hơn 60% chi phí của hàng hóa thành phN m.

Đối với những công ty bán lẻ, tỷ lệ này có thể lên tới 90%” - John, Chandra & Tim (2008) Theo Lysons (2006) “Thu mua được định nghĩa là mua nguyên vật liệu đúng chất lượng, số lượng, được giao đến đúng nơi, đúng thời điểm với mức giá phù hợp dưới nhiều hình thức”. Hoạt động thu mua tổng hợp dữ liệu từ nhiều bộ phận sau đó xử lý, phân tích và chuyển thông tin qua lại để phục vụ cho hoạt động thu mua trong chuỗi cung ứng được trơn tru và đạt hiệu quả cao. Quy trình thu mua sẽ bắt đầu từ khâu xác định số lượng cần đặt hàng, lựa chọn nhà cung cấp, thương lượng đàm phán với N CC sau đó tiến hành đặt hàng và thanh toán cho nhà cung cấp. Doanh nghiệp nên thực hiện đánh giá chất lượng N CC sau mỗi lần mua hàng và duy trì và xây dựng mối quan hệ lâu năm với một số nhà cung cấp chính.

Công tác này thực hiện thường xuyên sẽ giúp cho doanh nghiệp có được nguồn hàng ổn định tránh tình trạng gián đoạn vì nguồn hàng khan hiếm, giảm thiểu chi phí vì được hưởng các ưu đãi từ nhà cung cấp. SVTH: GUYỄ THN THA H GỌC 6 KHÓA LUẬ CUỐI KHÓA GVHD: TS. LÊ Ữ MI H PHƯƠ G 1. Vai trò của hoạt động thu mua trong chuỗi cung ứng 1.

guồn cung ứng của doanh nghiệp Một trong những vai trò quan trọng của hoạt động thu mua là nguồn cung hàng hóa, tổ chức các dòng hàng hóa luân chuyển ổn định cho tất cả các hoạt động trong doanh nghiệp. Để doanh nghiệp có đủ nguồn nguyên phụ liệu phục vụ cho quá trình sản xuất thì bộ phận thu mua phải có sự liên kết với các bộ phận khác nhằm tìm hiểu đặc tính chủng loại sản phN m để có thể định giá sản phN m một cách chính xác. Đồng thời, đảm bảo thu mua đủ số lượng nguyên phụ liệu mà hoạt động sản xuất cần với chất lượng tốt nhất và giá cả phù hợp, giao hàng đúng hẹn, đúng địa điểm và tránh tình trạng thừa hoặc thiếu vì nó đều không tốt cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.