ðIHCQUCGIAHÀNI TRƯNGðIHCKINHT PHMTHUHIN HOTðNGTHUHÚT VNðUTƯTRCTIPNƯCNGOÀI(FDI) TIKHUKINHTDUNGQUT LUNVĂNTHCSĨKINHTðINGOI HàNi,2010 ðIHCQUCGIAHÀNI TRƯNGðIHCKINHT PHMTHUHIN HOTðNGTHUHÚT VNðUTƯTRCTIPNƯCNGOÀI(FDI) TIKHUKINHTDUNGQUT Chuyênngành:KinhtthgiivàQuanhkinhtq uct Mãs:603107 LUNVĂNTHCSĨKINHTðINGOI NGƯIHƯNGDNKHOAHC:TS.PHMXUÂNHOAN HàNi,2010 LICAMðOAN Tôixincamñoanlunvăn“ Hotñngthuhútvnñutưtrctipnưc ngoài(FDI)tiKhukinhtDungQut ”làcôngtrìnhnghiêncucabnthân. Cácsliu,ktqutrìnhbàytronglunvănlàtr ungthcvàchưatngñưcai côngbtrongbtkỳlunvănnàotrưcñây. Tácgi PhmThuHin MCLC DANHMCCÁCKÝHIUVÀCHVITTT. ii DANHMCHÌNH.Mtsvnñlýlunvkhukinhtvàh otñngthuhút FDItikhukinhtVitNam.TngquanvFDIvàmôhìnhkhukinhttiVi tNam.FDIvàcáchìnhthcñutưFDItiVitNam.Kháinim,ñcñimvàbnchtcahotñ ngFDI.Cáchìnhthcñutưvàcơcuthuhútñu tưFDItiVitNam.Kháinimvàcácñcñimcamôhìnhkhuki nht.KháinimvàlchshìnhthànhKKTtrênt hgii.KháinimvàñcñimpháttrincácKKTt iVitNam.VaitròvàcácnhânttácñngñnthuhútFD IvàoKKT.VaitròcaKKTtrongthuhútFDItiVitN am.Nhngnhântnhhưngñnkhnăngthuhút FDIticácKKT.KháiquáthotñngthuhútFDItronghthng KKT.ThctinhotñngthuhútFDIcacácKKT VitNam.SqunlýNhànưctrongKKTvàcácưuñã ithuhútñutư.NhpñvàxuhưngcavnFDIñutưvào cácKKT.VaitròcaFDIñntimnăngpháttrincác KKTtiVitNam.MtsqucgiathànhcôngvimôhìnhKKTtrê nthgii.ThctrnghotñngthuhútFDItiKKT DungQut .KháiquátvKKTDungQut .ðiukintnhiên,kinhtxãhicaDun gQut.ðiukinvtrítnhiênvàtàinguyênth iênnhiên.Htngcơskinhtxãhi.MôhìnhqunlývàtchctiKKTDungQut.TìnhhìnhthuhútFDItiKKTDungQut.KháiquáthotñngthuhútFDItiDungQu t.QuymôcácdánFDItiDungQut.HiuquñutưcacácdánFDItiDung Qut.ðánhgiáhotñngthuhútFDItiDungQut.VaitròcaFDIñnschuyndchcơcu kinht.VaitròcaFDIñnspháttrinkinht xãhi.LithvàhnchthuhútFDItiKKTDung Qut.NhnglithtronghotñngthuhútFDI tiDungQut.NhnghnchtrongthuhútFDItiDungQ ut.XuhưnglungvnFDIvàoKKTDungQuttro ngthigianti.GiiphápnângcaokhnăngthuhútFDIt iKKT DungQut.ðnhhưngthuhútFDItiDungQuttrongbi cnhmi.BicnhchungvthuhútFDItrongnưcvà quct.BicnhquctnhhưngñnlungvnF DIthgii.QuanñimñnhhưngthuhútFDIvàoDungQu ttrongthigianti.CácquanñimñimigiiphápthuhútFD ItiDungQut.CácgiiphápnângcaokhnăngthuhútFDIca KKTDungQut.GiiphápchungñthuhútFDItrongthigi anti.GiiphápnângcaonănglccnhtranhcaK KTDungQuttrongthu hútFDI.
104 PHLC DANHMCCÁCKÝHIU–CHVITTT T Nghĩacat TT vit tt TingAnh TingVit 1 BQL Banqunlý 2 ðKKT ðckhukinht 3 GDP GrossDomesticProduct Tngsnphmqucni 4 KCN Khucôngnghip 5 KCX Khuchxut 6 KKT Khukinht 7 MNCs MultiNationalCompany Tpñoànñaqucgia 8 WB WorldBank Ngânhàngthgii 9 WTO WorldTradeOrganisation Tchcthươngmit hgii 10 FDI ForeignDirectInvestment ðutưtrctipn ưcngoài 11 BOT BuildingOperationTransfer XâydngVn hànhChuyngiao BuildingTransferOperation XâydngChuyngiaoVn 12 BTO hành 13 BT BuildingTransfer XâydngChuyngiao 14 FIA ForeignInvestmentAgency Ccqunlýñutư nưcngoài 15 M&A MergenceandAcquisition Mualivàsápnhp OfficialDevelopment 16 ODA Assistance Vnhtrpháttrinchínhthc i DANHMCBNG S hiu Nidung Trang bng 1.2 ThuhútFDItrongcácKKTvenbinVitNam 34 1.3 CácchtiêukinhttrongcácKKTvenbinVi tNam 35 2.1 SlưngdánFDItiQungNgãivàKKTDungQ ut 56 2.2 Tìnhhìnhthchincacácdoanhnghiptrong KKTDungQut 56 2.3 SosánhquymôvnñutưdánFDItimts KKTtiêubiu 60 2.4 QuymôvncácdántrongnưctiKKTDungQu t 61 2.5 QuymôvncácdánFDItiKKTDungQut 61 TácñngcavnFDIthchinñntăngtrưngGDP Qung 2.7 Ttrng(%)cáclĩnhvctrongGDPtnhQung Ngãi 65 2.10 GDPt2001ñn2009tnhQungNgãi 69 ii DANHMCHÌNH S hiu Nidung Trang hình TìnhhìnhdánFDItronghthngKKTVitNamñn 2.2 SlưngdánFDItiKKTDungQut(2006–3/ 2010) 58 SlưngdántheongànhtiKKTDungQut(1997– 2.4 ThctrnghotñngcacácdánFDItiKKT DungQut 62 2.5 TsutñutưtheodintíchhàngnămtiKKT DungQut 63 VnñăngkývàslưngdoanhnghipñutưtiKKT Dung 2.6 67 Qut DANHMCHP S hiu Nidung Trang hp 1 MôhìnhcơcuBQLKKT 29 2 HiuquñutưcadánFDItiKKTDungQut 64 iii MðU 1.Tínhcpthitcañtài: DungQutlàñaphươngnmtidoñtminTrung nghèokhónhưngcó lithvtrí“ñakinht”ñcbitcacnưc. Tnhngnămcuithk20dưi squantâmcaðngvàNhànưc,DungQutñãñưc chútrngñutưnhm pháttrinkinht xãhicacvùngduyênhim inTrungtintispháttrin bnvngñngñugiacácvùngkinhttrngñim dcñtnưc.Vimctiêu pháttrinkinhttptrungvàocácngànhcôngngh ipnngvàthuhútñutưtrc tipnưcngoài(FDI),KhukinhtDungQutñãñư cphêduytthànhlpviht nhânpháttrinlànhàmáylcduDungQut–trái timngànhcôngnghiplcdu caVitNam–khngñnhvthquantrngvàtr thànhñimnhnntưngtrong thu hút ñu tư nưc ngoài. Chính sách ưu ñãi khuyn khích ñu tư kt hp vi nhnglithsosánhvvtríñalýñãñưakhuk inhtDungQuttrthànhkhu kinhtcóhotñngñutưsôininhttronght hngcáckhukinhttiVit Nam.ðnnaylưngvnFDIñutưvàokhuvnduyt rìñưctcñtăngñun ñnhvàñãtoñưccáchiungtíchcc,trthành ñnglcpháttrinkinhtxã hichoctnhQungNgãivàvùngkinhtduyênh inày. Tuynhiêntrongbicnhcnhtranhgaygttrênc pñtoàncuvthuhút FDIcùngvithctrngcáckhukinhthincóñan gphiñimtvinhnghn chcagiaiñonñupháttrinthìcáckhukinht khácvntiptcñưcñxut thànhlptrênkhpcnưcñãñtracácyêucuc pbáchvxácñnhvàtìmcác giipháplàmtănghiuqucahotñngthuhútF DI,ápdngthànhcôngmôhình kinhtnàytrongvicthchincácmctiêuphát trinkinhtxãhiticácvùng khókhănchmpháttrincaVitNam.ðâylàmtt rongnhngvnñtrngtâm thuhútñưcnhiusquantâmcacácnhàhochñ nhchínhsách,cácnhàqunlý vànghiêncu.Viñtài“HOTðNGTHUHÚTVNð UTƯTRCTIP NƯCNGOÀI(FDI)TIKHU KINH TDUNG QUT”tác gi mong mun thôngquasnghiêncuhotñngthctincamô hìnhkhukinhttiVitNam 1 viphântíchcthkhukinhtDungQutsgópp hnñxutnhnggiiphápthu húthiuqudòngvàocaFDItrongquátrìnhxâyd ngvàpháttrinkhukinht caDungQutvàtnhQungNgãi,thchincácmc tiêucachinlưcphát trinkinhtxãhiñaphươnggimnguycơt thusovicnưc.Tìnhhìnhnghiêncu: Btñut1997Chínhphñãphêduytkhochphá ttrinkinhtDung Qut–QungNgãivàtiptheoñólàsxuthinn hiudánlnquantrngñãtp trungnhiusquantâmvspháttrinDungQut và môhình KKTtiDung Qut.Rtnhiubáocáovàphântíchvkhukinht DungQutvàspháttrinca môhìnhkhukinhtñnspháttrinchungcac khuvcduyênhiminTrung.
ðtàilunvăntinsĩ“Giipháphuyñng,phân phivàsdngvncho ñu tư phát trin ngành công nghip trên ña bàn Qu ng Ngãi” ca TS Lê Văn Khâm–2004thôngquanghiêncuvtrícangànhc ôngnghiptrongnnkinht qucdân,cácngunlcpháttrinngànhcôngnghi ptrênñabàntnhQungNgãi baogmngunnguyênvtliu,ngunnhânlc,ngu nvnvàcácngunlctim năngkhác,tácgiñãxácñnhvaitròñutàuca ngànhcôngnghipñivithc hincácmctiêupháttrinkinhtxãhitrên ñabàn.Tácgiñãhthnghóav vnñutưvàñcñimvnñutưdànhchopháttri ncôngnghip;ñánhgiánhng thànhtu,hnch,khnăngthuhútvàsdngvn choñutưpháttrincông nghiptitnhQungNgãi.Datrêncơsphântíc hñánhgiátoàndinvthuhút vàsdngvnchocôngnghiplunánxácñnhñn hhưngvàquanñimchño vpháttrincôngnghipñólàchútrngpháttri ncácngànhnghcónhiulith vtàinguyên,laoñngvàphignvispháttri ncacáckhucôngnghiptrên ñabànñcbitlàkhucôngnghipDungQut.Qua cácsliudbáovnhucu vnñutưtoànxãhicũngnhưvnñutưpháttri ncôngnghiptrênñabànñã ñxutcácgiipháphuyñngñivitngngunv ntrongnưcvànưcngoài, ñngthicácgiiphápphânphivàsdngvnph áttrinchotngngànhcông nghip,tngkhucôngnghiptrênñabàn,thúcñy côngnghippháttrinmt cáchphùhpviquyhochpháttrinkinhtxã hicatnhQungNgãi[16]. 2 ðtàinghiêncucpBcaTSNguynNgcðĩnhv “Xâydngltrình thuhútvnñutưtrctipnưcngoàivàoVitNa mgiaiñon2003–2010”ñã nghiêncucácnguyênnhângâyrastgimlưngv nñutưFDIvàoVitNam vàñưaracácgiiphápchotnggiaiñonñtăng cưngthuhútngunvnquan trngnày.ðtàichiathành3thikỳchínhtrong giaiñonnàybaogm2003– 2005tptrunghoànthinmôitrưngñutư,2005– 2008ñnhhưngFDItheo chinlưcpháttrin,2008–2010ñưaVitNamtr thànhñimñncaFDItrong ñóñãnhnmnhgiiphápxâydngcáckhukinht tptrung,khukinhtmvi mctiêulàñnhhưngthuhútFDItheochinlưc pháttrinkinht.Vigiipháp ápdngmôhìnhkinhtminày,ñtàinhnmnhv aitròcamôhìnhtrongvic tptrungthuhútFDIvàocácngànhmũinhnvàchú trngpháttrinthuhúttheo chiusâuvnFDIvànângcaohiuqusdngvn FDI[9]. Báocáonghiêncu“PháttrincácKhukinhtve nbincaVitNam” caVqunlýcáckhukinht BKhochñutư ñãkháiquáttìnhhìnhphát trincahthngkhukinhtvenbinñưctrin khaixâydngtiVitNambao gmltrìnhpháttrin,cácchínhsáchưuñãiñưc ápdngtrongkhukinht,mc tiêu,ñnhhưng,hnchvàcácgiipháppháttri nmôhìnhVitNam.Báocáo ñãchracácvnñcơbnmangtínhchtvĩmôc amôhìnhkinhtnhưshn chvslưngcơshtng,sthiurõràngvà minhbchtronghthnglut pháp v.v và ñ xut các gii pháp cho phương hưng phát trin m rng trong tươnglai[13]. Cácbáocáonghiêncuvmôhìnhkhukinhtm tiVitNamtrongñó cókhukinhtDungQutcaGS.VõðiLưc–Tng giámñcTrungtâmkinh tChâuÁ TháiBìnhDươngñãñcpvaitròcav trí“ñakinht”trongphát trinkinhtcamtqucgia,ñưaracácphântíc hvnguyênnhânthànhcôngca mtskhukinhttrênthgiiquañókhngñnh tínhhiuqucamôhìnhkhu kinhtñnspháttrinkinhtthôngquapháthu ylithñakinhtbinvàto hiunglantavùngñivitoànbnnkinhtt heohưngcôngnghiphóa,hin ñihóa.Trongcácbàiphântíchnàyñãchranguy ênnhânlnnhthnchsphát 3 trincamôhìnhkinhtnàytiVitNamñinhìn hlàchưathcsthayñiquyt tâm chính tr, chưa có mt chính sách m ca vùng v en bin và các gii pháp chuynñitheotiêuchíkhukinhttdotheoñún gnghĩadnñnmôhìnhnày ñưcápdngtheomtkiuriêngcaVitNamvàdo ñócácktquthchinñn naychưañtñưccácmctiêuxâydngbanñu[21 ].
Tnhngkháiquáttrênñâychothycórtnhius quantâmñnmôhình khukinhtVitNamtrongñócáctácgiñãñưa ranhngvnñcơbncamô hìnhkhukinht,cónhngmcñphântíchnhtñ nhvthctrngthuhútvn FDIticáckhudưinhngcpñtipcnkhácnha uvàñxutracácgiipháp tăngcưngtínhhpdncahthngkhukinhtñư cxâydng.Tuynhiênnhng nghiêncutrênmichñánhgiátptrungvàocác vnñcamôhìnhhocphân tíchtrêncmtñabànvùngduyênhiminTrung chchưacónghiêncuñánh giámôhìnhkinhttheoñiukinthctcariên gmtñaphươngcũngnhưxem xéttácñnghiuqucahotñngthuhútFDIti khukinht.ðtàicatácgi tptrungvàophântíchhotñngthuhútFDItir iêngkhukinhtDungQut– mtkhukinhtcótcñpháttrinnhanhnhthi nnay–khôngtrùngnidung viñtàinghiêncukhoahc,lunánsauñihc haysáchchuyênkho.Mcñíchnghiêncu Nghiêncu,phântíchvàtnghpcáclýthuytv ñutưvàưuñãiñutư vàmôhìnhkhukinht. NghiêncuvàñánhgiáhotñngthuhútFDIvàc áctácñngcacácưu ñãiñutưñncácdoanhnghipcóvnFDItrongkh ukinhtDungQutnhm thyrõnhnghplý,bthplý,nhngthunliv àkhókhăntrongñiukinthc ttñórútracácgiiphápkhcphc.Nhimvnghiêncu 4 Thôngquanhngsliuthctthuthpñưctm tsdoanhnghipñang hotñngtikhukinhtDungQutvànhngnghiên cuvDungQutcũngnhư QungNgãinhimvcalunvănbaogm: XemxétmtcáchkháiquáthotñngthuhútFDI cakhukinhtDung Quttkhithànhlpñnnay. Làmrõcáchìnhthcưuñãiñutưtikhukinht VitNamquañóñng thiñánhgiátínhhplýcacácưuñãiñutưti khukinhtDungQut. Phântích,ñánhgiáthctrngpháttrincakhu kinhtDungQutcũng nhưtácñngcacácưuñãiñutưtihotñngc acácdoanhnghipcóvnFDI tiñaphươngñtñórútrañưcnhngtácñng tíchccvàhnchlàmcơsñ xutcácgiiphápnângcaohiuqupháttrinDun gQuttronggiaiñontiptheo.
ðxutmtsgiiphápkinnghnhmnângcao hiuquhotñngthu hútFDItikhukinhtDungQut.ðitưngnghiêncucalunvăn LunvănnghiêncuhotñngthuhútFDItikhuk inhtDungQutdoñó chyutptrungvàocáctácñngtrctipñndo anhnghipcóvnFDIñang hotñngvàñangtrinkhaitrênñabànñtñó thyñưccáclithvàbtli thcacácdoanhnghipcóvnFDItikhuvàñr acáckinnghgiipháp.Phmvinghiêncu Trongkhuônkhphmvinghiêncu,tácgiñngtr ênquanñimcanhà ñutưññánhgiákhnăngthuhútFDIvàhiuqu cacácưuñãiñutưtikhu kinhtDungQutdovychñivàophântíchthc trnghotñngthuhútFDIvà cácnhhưngcachínhsáchưuñãiñnkhuvccó vnñutưnưcngoàihot ñngtrongKKTDungQut.Phươngphápnghiêncu Lunvănssdngphươngphápphngvntrctip ,phươngphápphân tíchtnghp,thngkê,sosánhkthpvithct inñnghiêncucácvnñv 5 lungFDItikhukinhtDungQut;hiuquhot ñngcadoanhnghipvàd áncóvnñutưFDItrongkhukinhtDungQut. Tácgisdngcáctàiliuvàchươngtrìnhnghiên cutrongvàngoàinưc vcácvnñliênquanñnñtàinghiêncu;các sliuthngkêñưcsdng nhưmtcôngcphântíchsliuñchngminhcác vnññưara.NhngñónggópkhoahccaLunvăn Thnht,gópphnhthnghóanhngvnñlýlu nvthuhútñutưvà hiuquhotñngthuhútvnñutưnưcngoàitr ongmôhìnhkhukinht. Thhai,tngktñánhgiámtcáchkhoahc,ñánh giáthctrngthuhút ñutưFDItrongkhukinhtvàxácñnhvaitròc avnñutưnưcngoàiñns pháttrincakhukinhtDungQut. Thba,ñánhgiánhnglithvàhnchvthuhú tFDIcakhukinht DungQuttrongbicnhhintivàtươnglaica nnkinhtVitNamvàth gii.
Thtư,ñxutcácgiiphápphùhpcũngnhưnhn gkinnghnhmphát huyhơnnahiuquthuhútcácnhàñutưnưcng oàiñnñutưpháttrinDung Quttronggiaiñontiptheovimctiêuphnñ uhoànthànhcácchtiêuphát trinkinhtxãhicaDungQutnóiriêngvàt nhQungNgãinóichung.Ktcuñtài: Ngoàiphnmñu,ktlun,tàiliuthamkhovà phlc,ktcucalun văngm3chương: Chương1:MtsvnñlýlunvKhukinhtvàh otñngthuhútFDIti khukinhtVitNam Chương2:ThctrnghotñngthuhútFDItikhu kinhtDungQut Chương3.GiiphápnângcaokhnăngthuhútFDIt ikhukinhtDung Qut 6 CHƯƠNG1 MTSVNðLÝLUNVKHUKINHTVÀ HOTðNGTHUHÚTFDITIKHUKINHTVITNAM Trongbicnhnnkinhttoàncucónhiubinñ ngnhưhinnay,vn ñutưtrctipnưcngoài(FDI)ñưcñánhgiálà ngunvnkhôngththiu,là ñnglchtrthúcñypháttrinttccácqu cgia,lãnhthtnưcpháttrin ñnnưcñangpháttrin.FDIkhôngchcungcpch onưcnhnmtngunvn ñclpdidàomàcònñemlicơhitipcnvi khoahccôngnghtiêntin hinñi,nhngknăngmmnhưknăngqunlý,bí quytsnxutv.vñâylà nhngngunlctimtàngchomiqucgia,midoa nhnghiptrongquátrình thchinmctiêu,chinlưcpháttrinbilch cóñitrưcdnñuvkhoahc côngngh,sdngcácngunlcmtcáchhiuqu vàtitkimnhtthìmicó thnhanhchóngthànhcôngvàtrthànhngưiñng ñu. Doxutphátñimvàkhnăngtíchlũycannkinh ttươngñithpnên vnchoñutưpháttrinluônlàmttrongnhngn gunlcmàVitNamthiuht vàrtcncósbsungtbênngoài.Tnhngli íchvàhiuqumàvnFDI ñemli,ngaytðihiðngVInăm1986,VitNam ñãthngthnthanhntm quantrngcangunlcquýgiánàyvàñánhgiáv nFDIlàmttrongcácngun htrbsungquantrngnhttrongquátrìnhthc hincôngnghiphóa–hinñi hóañtnưc.Nhngthayñitnhnthctưduyñ nsuynghĩhànhñngñãvà ñangtora mtmôitrưngñutưñưcñánhgiálà ngàycàngthôngthoángvà minhbch,nnkinhtthtrưngñưcchpnhnvà ñangtrongltrìnhmcahi nhpphùhpvikhnăngtipnhncathtrưng trongnưccũngnhưtheocác camktquctvàñmboliíchcacácnhàñu tưnưcngoàiñutư Vit Nam.Vimctiêu,phươnghưngpháttrincth, ñnnayrtnhiucácmôhình kinhttiêntinhinñinhmthuhútcácngunv nñutưñãñưcChínhph nghiêncu,xâydngñánñưavàongdngvàoth ctinvàmttrongnhngmô hìnhñólàmôhìnhKhukinhtgmkhukinhtven binvàkhukinhtcakhu. 7 Trongbàilunvănnàytácgichquantâmvàxem xéttrênmôhìnhkhukinht venbin(sauñâyñưcgittlàKKT)ñưcápdng vàpháttrinticácvùngkinh ttrngñimvenbinVitNamthôngquanghiênc uKKTthànhcôngnhthin naylàKKTDungQut.FDI,cáchìnhthcñutưvàcơcuthuhút FDItiVitNam 1.Kháinim,ñcñimvàbnchtcahotñ ngFDI KháinimFDI: TrênthgiihinnaycórtnhiukháinimvFD Ivàmttrongnhng kháinimñưcsdngphbinnhtñưcQutin tquct(IMF)ñưarañólà: FDIlàvnñutưñưcthchin cácdoanhnghip hotñng ñtnưckhác nhmthuvnhngliíchlâudàichonhàñutưvà mcñíchcanhàñutưlà giànhñưctingnóicóhiuqutrongvicqunlý doanhnghipñó[16 trg12]. Kháinimnàynhnmnhvàohaiyutlàtínhlâu dàicahotñngñutưvà ñngcơchínhcañutưñólàgiànhquynkimsoá ttrctiphotñngqunlý doanhnghip,ñiuhànhvàsdngvnñutưmành àñutưbraticáccơs snxutkinhdoanhnưckhác.