CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN 1. Tổng quan về công ty chứng khoán 1. Khái niệm công ty chứng khoán Công ty chứng khoán là một tổ chức tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán, được thành lập và hoạt động theo luật pháp. Các hoạt động cơ bản của công ty chứng khoán bao gồm: ● Môi giới chứng khoán ● Tự doanh chứng khoán ● Bảo lãnh và phát hành chứng khoán ● Phân tích và Tư vấn đầu tư chứng khoán ● Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán ● Quản lý danh mục đầu tư chứng khoán và cung cấp dịch vụ về chứng khoán 1.
Phân loại công ty chứng khoán 1. Theo tính chất sở hữu ❖ Công ty cổ phần Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau (cổ phần). Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân với số lượng cổ đông tối thiểu là 3 và không hạn chế số lượng tối đa. Cổ đông có thể tự do chuyển nhượng cổ phần.
Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Có quyền phát hành cổ phần để huy động vốn. ❖ Công ty trách nhiệm hữu hạn Thành viên của công ty tự chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp. Công ty TNHH không được phép phát hành cổ phiếu.
Theo nghiệp vụ kinh doanh Công ty chứng khoán chuyên doanh là loại hình CTCK chỉ được thực một hoặc một số hoạt động nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán nhất định mà không được thực hiện tất cả các nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán. Đặc biệt các nghiệp vụ kinh doanh 11 có khả năng dẫn đến mâu thuẫn hoặc xung đột lợi ích với nhau. Loại hình công ty chứng khoán này có ở Mỹ, Nhật, Canada, Hàn Quốc… Công ty chứng khoán đa nghiệp vụ là loại hình công ty chứng khoán được thực hiện nhiều nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán thuộc về công ty chứng khoán khác nhau. Nhưng để hạn chế xung đột lợi ích giữa các hoạt động nghiệp vụ mà công ty chứng khoán thực hiện thì pháp luật quy định rõ phải tách biệt các hoạt động nghiệp vụ kinh doanh có khả năng dẫn đến xung đột lợi ích.
Các ngân hàng, các công ty bảo hiểm muốn kinh doanh chứng khoán phải thành lập công ty chứng khoán trực thuộc có tư cách pháp nhân để tiến hành kinh doanh chứng khoán. Loại hình công ty chứng khoán này có ở các nước thuộc châu Âu lục địa. Công ty kinh doanh chứng khoán đa năng hoàn toàn là loại hình tổ chức kinh doanh chứng khoán được thực hiện đồng thời các nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán và cả nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng, bảo hiểm. Các ngân hàng, công ty bảo hiểm được kinh doanh chứng khoán bên cạnh nghiệp vụ kinh doanh chính là tiền tệ, bảo hiểm.
Mô hình công ty kinh doanh chứng khoán đa năng này có ở Đức, Úc… 1. Nghiệp vụ của công ty chứng khoán Kinh doanh chứng khoán là việc thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán, quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư chứng khoán và cung cấp dịch vụ về chứng khoán theo quy định tại Điều 86 của Luật Chứng khoán. Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng. Tự doanh chứng khoán là việc công ty chứng khoán mua, bán chứng khoán cho chính mình.
Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc cam kết với tổ chức phát hành nhận mua một phần hoặc toàn bộ chứng khoán của tổ chức phát hành để bán lại hoặc mua số chứng khoán còn lại chưa được phân phối hết hoặc cố gắng tối đa để phân phối số chứng khoán cần phát hành của tổ chức phát hành. Tư vấn đầu tư chứng khoán là việc cung cấp cho khách hàng kết quả phân tích, báo cáo phân tích và đưa ra khuyến nghị liên quan đến việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán. 12 Đăng ký chứng khoán là việc ghi nhận thông tin về tổ chức phát hành, chứng khoán của tổ chức phát hành và người sở hữu chứng khoán. Lưu ký chứng khoán là việc nhận ký gửi, bảo quản, chuyển giao chứng khoán cho khách hàng, giúp khách hàng thực hiện các quyền liên quan đến chứng khoán lưu ký.
Quản lý danh mục đầu tư chứng khoán là hoạt động quản lý theo ủy thác của từng nhà đầu tư trong việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán và các tài sản khác. Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán là hoạt động quản lý trong việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán và các tài sản khác của quỹ đầu tư chứng khoán. Chức năng, vai trò của công ty chứng khoán 1. Chức năng của công ty chứng khoán Các chức năng cơ bản của công ty chứng khoán gồm: Thông qua cơ chế phát hành và bảo lãnh phát hành, công ty chứng khoán có thể tạo ra cơ chế huy động vốn linh hoạt giữa người có tiền nhàn rỗi đến người sử dụng vốn.
Đồng nghĩa với việc dòng tiền nhàn rỗi sẽ được di chuyển đến nơi cần vốn. Thông qua hệ thống khớp giá và khớp lệnh, công ty cung cấp cơ chế giá cả cho giao dịch. Tạo ra tính thanh khoản trong chứng khoán. Tính thanh khoản là sự hoán chuyển từ cổ phiếu sở hữu thành tiền mặt và ngược lại theo một cách dễ dàng.
Thông qua hoạt động tự doanh hoặc vai trò của nhà tạo lập nên thị trường, công ty chứng khoán góp phần điều tiết và bình ổn thị trường. Vai trò của công ty chứng khoán ❖ Đối với các tổ chức phát hành Mục tiêu khi tham gia vào thị trường chứng khoán của các tổ chức phát hành là huy động vốn thông qua việc phát hành các chứng khoán. Vì vậy, thông qua hoạt động đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành, các công ty chứng khoán có vai trò tạo ra cơ chế huy động vốn phục vụ các nhà phát hành. Một trong những nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán là nguyên tắc trung gian.
Nguyên tắc này yêu cầu những nhà đầu tư và những nhà phát hành không được mua bán trực tiếp chứng khoán mà phải thông qua các trung gian mua bán. Các công ty chứng khoán sẽ thực hiện vai trò trung gian cho cả nhà đầu tư và nhà phát hành. Và khi thực hiện công việc này, công ty chứng khoán đã tạo ra cơ chế huy động vốn cho nền kinh tế thông qua thị trường chứng khoán. 13 ❖ Đối với các nhà đầu tư Công ty chứng khoán sẽ làm hoạt động môi giới, tư vấn đầu tư và quản lý các danh mục đầu tư cho các nhà đầu tư.
Quan trọng hơn hết, công ty chứng khoán sẽ có khả năng làm giảm lượng chi phí, thời gian giao dịch chứng khoán và nâng cao hiệu quả cho các khoản đầu tư. Khi giao dịch trên thị trường chứng khoán, các nhà đầu tư cần lập tài khoản giao dịch mở tại các công ty chứng khoán. Từ đó, công ty chứng khoán sẽ là nơi cung cấp nguồn thông tin, trở thành môi giới và phân tích thị trường cho các nhà đầu tư có thể được ra những nhận định và lựa chọn đầu tư. ❖ Đối với thị trường chứng khoán.
Đối với thị trường chứng khoán, công ty chứng khoán thể hiện hai vai trò chính: Góp phần tạo lập giá cả: Giá cả chứng khoán là do thị trường quyết định. Tuy nhiên, để đưa ra mức giá cuối cùng, người mua và người bán phải thông qua các công ty chứng khoán vì họ không được tham gia trực tiếp vào quá trình mua bán. Các công ty chứng khoán là những thành viên của thị trường, do vậy họ cũng góp phần tạo lập giá cả thị trường thông qua đấu giá. Các công ty chứng khoán là những thành viên chủ chốt của thị trường chứng khoán, do vậy họ cũng góp phần tạo lập giá cả thị trường.
Trên thị trường sơ cấp, công ty chứng khoán cùng sẽ giúp tổ chức phát hành định giá cổ phiếu trước khi phát hành lần đầu ra công chúng (IPO). Góp phần làm tăng tính thanh khoản của các tài khoản tài chính: Thị trường chứng khoán có vai trò là môi trường làm tăng tính thanh khoản của các tài sản tài chính. Nhưng các công ty chứng khoán mới là người thực hiện tốt vai trò đó vì công ty chứng khoán tạo ra cơ chế giao dịch trên thị trường. Trên thị trường cấp 1, do thực hiện các hoạt động như bảo lãnh phát hành, chứng khoán hoá, các công ty chứng khoán không những huy động một lượng vốn lớn đưa vào sản xuất kinh doanh cho nhà phát hành mà còn làm tăng tính thanh khoản của các tài sản tài chính được đầu tư vì các chứng khoán qua đợt phát hành sẽ được mua bán giao dịch trên thị trường cấp 2.
Điều này làm giảm rủi ro, tạo tâm lý yên tâm cho người đầu tư. Trên thị trường cấp 2, do thực hiện các giao dịch mua và bán các công ty chứng khoán giúp người đầu tư chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt và ngược lại. Những hoạt động đó có thể làm tăng tính thanh khoản của những tài sản tài chính. Hoạt động môi giới chứng khoán 1.
Khái niệm môi giới chứng khoán Theo khoản 29 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019: Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng. Vai trò của môi giới chứng khoán 1. Đối với nhà đầu tư Đối với nhà đầu tư có ít thời gian theo dõi giá chứng khoán, quản lý tài khoản, phân tích thị trường hay họ chưa có kinh nghiệm giao dịch. Họ cần có người khác làm thay họ việc đấy thông qua việc ủy thác – môi giới chứng khoán ra đời.
Môi giới chứng khoán giúp khách hàng là các nhà đầu tư vạch ra những hướng giao dịch sinh lợi dựa trên việc tìm hiểu, đánh giá, tổng hợp, kiểm tra thông tin thị trường chứng khoán trong và ngoài nước; chứng khoán và trái phiếu. Hoạt động môi giới chứng khoán giúp kết nối các nhà đầu tư với nhau và góp phần phát triển thị trường chứng khoán và nền kinh tế. Đối với công ty chứng khoán Nghề môi giới chứng khoán ngoài việc giúp khách hàng nhận thấy cơ hội đầu tư tốt, nó còn là nguồn doanh thu chính của công ty. Doanh thu của công ty chứng khoán có được từ hơn 50% từ hoạt động môi giới.
Cho thấy tầm quan trọng của việc môi giới.