Đặt vấn đề Các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam hiện nay đã và đang phát triển nhiều hình thức huy động cũng nhƣ cho vay: mở rộng và đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng, mở rộng cho vay tiêu dùng. Bên cạnh đó cũng từng bƣớc đổi thay và ứng dụng công nghệ tiên tiến của ngân hàng nhằm làm cho hoạt động của mình ngày càng đa dạng hóa về các loại hình kinh doanh dịch vụ, tăng cƣờng vai trò cạnh tranh để thu hút khách hàng, giảm đến mức thấp nhất những rủi ro trong hoạt động kinh doanh và thu đƣợc lợi nhuận cao nhất. Sự phát triển của kinh tế tỷ lệ thuận với nhu cầu tiêu dùng của ngƣời dân, do vậy nhu cầu chi tiêu cũng ngày càng tăng, không những sử dụng khoản tài chính của mình mà họ còn có nhu cầu vay để tài trợ cho tiêu dùng. Có thể nói cho vay tiêu dùng là một trong những giải pháp giúp kích cầu tiêu dùng nội địa, khi nhu cầu cuộc sống ngày càng đƣợc nâng cao thì cuộc cạnh tranh cho vay tiêu dùng giữa các tổ chức tài chính và ngân hàng sẽ nóng lên.
Sự cần thiết của đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp nhiều bƣớc chuyển mình, ngành ngân hàng với vị thế của mình trong nền kinh tế đã và đang đóng một vai trò hết sức quan trọng góp phần thúc đẩy tiến trình đó. Nền kinh tế xã hội ngày càng phát triển, mức sống con ngƣời ngày một tăng cao, nhu cầu vay tiêu dùng của ngƣời dân cũng ngày một lớn. Những năm trở lại đây, hoạt động cho vay tiêu dùng mang một vai trò quan trọng trong dịch vụ ngân hàng, cho vay tiêu dùng đóng góp một phần lợi nhuận không nhỏ trong hoạt động cho vay của ngân hàng. Ngƣời tiêu dùng với mức thu nhập ngày càng ổn định và đƣợc cải thiện, cùng với trình độ dân trí và mức sống cao, hứa hẹn sẽ thúc đẩy hoạt động cho vay tiêu dùng ngày càng phát triển.
Tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng (VPBank) – PGD Thủ Đức hoạt động cho vay tiêu dùng cũng rất đƣợc chú trọng theo định hƣớng chung của Ngân hàng VPBank. Hoạt động này đã đạt đƣợc nhiều thành tựu quan trọng, đóng 1 góp đáng kể vào tăng trƣởng tín dụng cũng nhƣ năng lực sinh lời của phòng giao dịch. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số điểm bất cập, hạn chế cần đƣợc nhận thức thấu đáo để có giải pháp phù hợp nhằm đảm bảo hoàn thành các mục tiêu mà ngân hàng đề ra cho hoạt động này. Đề có cơ sở hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng tại VPBank PGD Thủ Đức nhằm làm cho hoạt động này đạt đƣợc các mục tiêu phù hợp với chiến lƣợc kinh doanh của ngân hàng trong thời gian tới, cần tiến hành phân tích toàn diện thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng của chi nhánh trong thời gian qua.
Do đó, tác giả đã chọn đề tài “Phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng – Phòng giao dịch Thủ Đức” làm đề tài báo cáo thực tập tốt nghiệp. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI - Hệ thống hóa các cơ sở lý luận liên quan đến hoạt động cho vay tiêu dùng tại NHTM. - Nghiên cứu thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng VPBank phòng giao dịch Thủ Đức. - Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vƣợng – PGD Thủ Đức.
CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để hoàn thành đƣợc các mục tiêu nghiên cứu nhƣ đã nêu thì đề tài nghiên cứu cần làm rõ những câu hỏi nghiên cứu sau: - Thế nào là hoạt động cho vay tiêu dùng? Các chỉ tiêu nào đánh giá hoạt động cho vay tiêu dùng? Những yếu tố nào ảnh hƣởng đến hoạt động cho vay tiêu dùng đối với ngân hàng? - Thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng – PGD Thủ Đức trong giai đoạn 2016 – 2018 nhƣ thế nào? Đã đạt đƣợc những thành công và còn những hạn chế gì? - Cần những giải pháp nào để Ngân hàng hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng? 2 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng VPBank PGD Thủ Đức. - Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi về không gian: Ngân hàng VPBank PGD Thủ Đức. Phạm vi về thời gian: số liệu nghiên cứu đƣợc thu thập trong giai đoạn 2016-2018.
Phạm vi về nội dung: Phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng – PGD Thủ Đức. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để tìm hiểu và phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng VPBank PGD Thủ Đức, đề tài sử dụng phƣơng pháp định tính bằng việc thu thập thông tin thứ cấp, tiếp đến là tổng hợp dữ liệu để phân tích và so sánh. Trong phân tích, tổng hợp thông tin dữ liệu và so sánh: đề tài vận dụng tổng hợp các phƣơng pháp phân tích diễn giải, thống kê mô tả, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp so sánh, tƣ duy logic, phân tích hệ thống,… kết hợp giữa lý luận với thực tiễn để giải quyết các vấn đề liên quan của báo cáo. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Nội dung nghiên cứu của đề tài gồm có: Hệ thống hóa các cơ sở lý luận liên quan đến hoạt động cho vay tiêu dùng tại NHTM.
Nghiên cứu thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng VPBank phòng giao dịch Thủ Đức. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vƣợng – PGD Thủ Đức. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU 7. Các nghiên cứu ở nước ngoài 3 Đã có nhiều nghiên cứu của các tác giả nƣớc ngoài về đề tài tín dụng nói chung và về hoạt động cho vay tiêu dùng nói riêng, có thể kể đến một số nghiên cứu sau đây: Stiglitz & Weiss (1981), Credit Rationing in markets with imperfect information, American Economic Asociation, Vol 71(3).
Các tác giả cho rằng phân phối tín dụng theo cơ chế phi giá cả không chỉ là kết quả của sự can thiệp của chính phủ, mà còn từ hành vi của ngƣời cho vay và ngƣời đi vay trong môi trƣờng không cân xứng thông tin ở thị trƣờng tín dụng. Bertola et al (2006), The Economics of Consumer Credit, MIT Press, Cambridge. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cho vay tiêu dùng cũng đối mặt với với nhiều vấn đề tƣơng tự nhƣ cho vay sản xuất. Cũng nhƣ cung cấp tín dụng sản xuất, tín dụng tiêu dùng đang bị cản trở bởi rủi ro đạo đức và các vấn đề lựa chọn đối nghịch trong môi trƣờng không cân xứng thông tin ở thị trƣờng tín dụng.
Ở thị trƣờng tín dụng phát triển cao, các ngành công nghiệp tín dụng tiêu dùng đã phát triển thủ tục “chấm điểm” tinh vi để đánh giá rủi ro của khách hàng. Zhu & De'Armond (2005), The Factors of Consumer Debt: A look at demographic, economic, and credit management variables among participants of the 2001 Consumer Expenditure Survey. Các tác giả sử dụng thông tin từ khảo sát chi tiêu dùng của 7.579 cá nhân ở Hoa Kỳ năm 2001, bằng phân tích hồi qui mô hình logit đã kết luận các yếu tố ảnh hƣởng có ý nghĩa thống kê tới khả năng tiếp cận tín dụng tiêu dùng của cá nhân: chủng tộc, tình trạng hôn nhân, tình trạng việc làm và trình độ học vấn của cá nhân; thu nhập, trợ cấp và nhà ở cá nhân. Trong đó, trình độ học vấn của cá nhân, thu nhập và có trợ cấp có tác động thuận; cá nhân độc thân, thất nghiệp có tác động nghịch tới khả năng tiếp cận tín dụng.
Các yếu tố ảnh hƣởng có ý nghĩa thống kê tới lƣợng vốn tín dụng của cá nhân, bao gồm: tuổi, trình độ học vấn của cá nhân; thu nhập và có nguồn vay khác. Trong đó, chỉ có trình độ học vấn có tác động nghịch, các yếu tố khác đều tác động thuận tới lƣợng vốn vay tiêu dùng của cá nhân. Các nghiên cứu trong nước 4 Phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng là một đề tài không mới nhƣng đã nhận đƣợc nhiều sự quan tâm và đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau nhƣ: - Bùi Thị Hồng Nhung (2013), Phát triển cho vay tiêu dùng tại Quỹ tín dụng nhân dân Trung Ương – Chi nhánh Hai Bà Trưng, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân. Luận văn đã đƣa ra đƣợc các tiêu chí đánh giá phát triển cho vay tiêu dùng khá đầy đủ.
Kết hợp với số liệu thực tế thu thập đƣợc, từ đó tác giả đã phân tích và đánh giá thực trạng phát triển cho vay tiêu dùng tại Quỹ tín dụng nhân dân Trung Uơng – Chi nhánh Hai Bà Trƣng. Từ đó, tác giả cũng đƣa ra một số các giải pháp cụ thể đó là: Đa dạng hóa sản phẩm, tăng cƣờng quảng cáo tiếp thị, đồng thời xây dựng quy trình, thủ tục cho vay nhanh gọn và đảm bảo an toàn. - Lê Minh Sơn (2009), Phát triển cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế, Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Trong luận văn này, tác giả đã hệ thống hóa đƣợc những vấn đề chung về cho vay tiêu dùng của ngân hàng, đối tƣợng, đặc điểm và một số hình thức cho vay tiêu dùng.
Ngoài ra, luận văn còn nêu kinh nghiệm phát triển bán lẻ của một số ngân hàng các nƣớc trong khu vực lân cận và bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng Việt Nam. Bên cạnh việc đánh giá thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Vietcombank, tác giả cũng có một số nhận định về tiềm năng thị trƣờng cho vay tiêu dùng tại Việt Nam. Từ đó, một số các giải pháp đã đƣợc đƣa ra để phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng. - Hoàng Thị Huyền Trang (2015), Nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây, Luận văn Thạc sỹ Tài chính – Ngân hàng, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Đề tài đƣợc nghiên cứu từ năm 2015 trở về trƣớc nên nội dung khá là sát với tình hình kinh tế và tình hình hoạt động ngân hàng hiện nay. Luận văn đã trình bày khá đầy đủ và chi tiết về cơ sở lý luận về hiệu quả của hoạt động cho vay tiêu dùng. Dựa trên những dữ liệu thu thập đƣợc, tác giả đã có những đánh giá về hiệu quả cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Hà Tây.