ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Ngày nay, nền kinh tế phát triển mạnh mẽ với sự góp mặt của nhiều thành phần kinh tế khác nhau, đặc biệt là khu vực kinh tế ngoài quốc doanh bao gồm các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và sản xuất nhỏ (cá thể, hộ gia đình). Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là các đơn vị sản xuất kinh doanh có tính chất tư hữu (không kể các đơn vị đầu tư nước ngoài) bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, các công ty cổ phần, công ty hợp danh và các đơn vị theo hình thức hợp tác xã. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh có vai trò đặc biệt trong huy động và khai thác một tiềm năng to lớn về sức lao động, trí tuệ, kinh nghiệm, khả năng kinh doanh và các nguồn lực khác vào phát triển kinh tế góp phần quan trọng vào sự phát triển sản xuất và lưu thông hàng hoá đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của nhân dân. Tuy nhiên khó khăn lớn nhất hiện nay là vốn hiện có của các doanh nghiệp này rất ít trong khi đó nhu cầu vốn để mở rộng sản xuất, đổi mới thiết bị, công nghệ lại đòi hỏi rất lớn.
Do đó các doanh nghiệp ngoài quốc doanh phải biết khai thác toàn diện và hiệu quả mọi nguồn lực, nhất là phải tận dụng được sự hỗ trợ của hệ thống ngân hàng với tư cách là kênh dẫn vốn ngày càng trở nên quan trọng. Nhưng cũng không ít vướng mắc nảy sinh từ việc cho vay đáp ứng nhu cầu vốn của khu vực doanh nghiệp này, với một số nguyên nhân như: các doanh nghiệp ở nước ta vốn tự có ít, thiếu tài sản thế chấp, số liệu sản xuất kinh doanh thể hiện trong báo cáo tài chính không đầy đủ, không đủ độ tin cậy để ngân hàng xem xét cho vay, việc sử dụng vốn tín dụng còn chưa hợp lý, hiệu quả chất lượng tín dụng chưa cao,… Vì vậy việc tìm hiểu thực trạng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh nhằm tìm ra một số biện pháp nâng cao chất lượng cho vay cho đối tượng này là một vấn đề đặt ra rất cần thiết. Xuất phát từ nhận thức trên, em xin chọn đề tài: “Phân tích hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á-Chi nhánh Cần Thơ”. 1 Luận văn tốt nghiệp 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Đề tài tập trung phân tích hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á-Chi nhánh Cần Thơ qua các năm 2007, 2008, 2009 và 6 tháng đầu năm 2008 đến 2010, từ đó đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh.2 Mục tiêu cụ thể - Đánh giá khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng qua các năm 2007, 2008, 2009.
- Phân tích doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ và nợ xấu đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh qua các năm 2007, 2008, 2009 và 6 tháng đầu năm 2008 đến 2010. - Đánh giá chất lượng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh từ năm 2007 đến 2009 và 6 tháng đầu năm 2008 đến 2010. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong thời gian tới.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.1 Đối tượng nghiên cứu Phân tích và đánh giá hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh.2 Không gian nghiên cứu Đề tài được thực hiện tại Ngân hàng TMCP Việt Á-Chi nhánh Cần Thơ.3 Thời gian nghiên cứu - Thời gian thực hiện đề tài: từ 09/09/2010 đến 15/11/2010 - Số liệu sử dụng trong đề tài: các năm 2007, 2008, 2009 và 6 tháng đầu năm 2008 đến 2010. 2 Luận văn tốt nghiệp CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN 2.1 Khái quát về doanh nghiệp ngoài quốc doanh 2.1 Khái niệm Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là các đơn vị kinh doanh có tính chất tư hữu (không kể các đơn vị đầu tư nước ngoài).
Xét về loại hình doanh nghiệp bao gồm: doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh và các đơn vị theo hình thức hợp tác xã. Trong những năm gần đây quan điểm phát triển kinh tế nước ta bằng con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá là sự nghiệp của toàn dân đòi hỏi có sự tham gia của các thành phần kinh tế, vì vậy ngoài thành phần kinh tế nhà nước, cần huy động tối đa các thành phần kinh tế khác tham gia vào công cuộc đổi mới, đặc biệt là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Số lượng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh đã tăng lên nhanh chóng và tham gia ngày càng tích cực vào thị trường, làm tăng sự sôi động trong nền kinh tế.2 Đặc điểm * Chủ động trong hoạt động sản xuất kinh doanh và dễ thích ứng. Người quản lý thường là chủ sở hữu hoặc là người có vốn lớn nhất nên họ được quyền đưa ra các quyết định.
Cũng do quy mô hoạt động nhỏ nên họ được tự do hành động, họ có khả năng tự quyết, nên họ có thể chớp lấy những cơ hội kinh doanh thuận lợi. Vì vậy, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có sự thích ứng nhanh với sự thay đổi của thị trường. Việc thâm nhập vào thị trường hàng hoá trong giai đoạn này, sẽ đem lại cho doanh nghiệp thành công và khi sản phẩm bị thị trường từ chối thì doanh nghiệp dễ dàng rút lui và lựa chọn mặt hàng kinh doanh khác trong phạm vi được phép sao cho có lợi nhất phù hợp với khả năng của mình. Vì vậy đây là một thế mạnh để doanh nghiệp ngoài quốc doanh tham gia thị trường với các doanh nghiệp nhà nước.
* Cơ cấu quản lý linh hoạt. Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường thích hợp với những cơ cấu tổ chức đơn giản. Số lượng nhân viên ít và các nhân viên này thường phải đảm nhận 3 Luận văn tốt nghiệp công việc theo kiểu đa năng. Phần lớn các chủ doanh nghiệp vừa phải đảm nhận vai trò quản trị (điều hành và chỉ huy nhân viên) vừa phải đảm nhiệm vai trò lãnh đạo (tìm kiếm và quyết định cơ hội đầu tư).
Mặt khác, vốn của thành phần kinh tế này là do những chủ thể kinh doanh tình nguyện đóng góp, do các cổ đông đóng góp hay do liên doanh liên kết…bằng tiền hoặc tài sản. Vì thế họ có toàn quyền quyết định ngành nghề kinh doanh phù hợp với khả năng, trình độ nhu cầu của thị trường đối với loại hàng hoá mà họ sẽ kinh doanh. Mặc dù quy mô hoạt động khá bé nhỏ, song đó lại là một lợi thế cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng vòng quay vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. * Chi phí gián tiếp thấp.
Đặc điểm của một doanh nghiệp ngoài quốc doanh là một người chủ và số nhân viên làm việc không thường xuyên, giúp cho chi phí thấp. Chi phí gián tiếp thấp tạo lợi thế cạnh tranh về giá của các sản phẩm cuối cùng. Chủ doanh nghiệp có tinh thần trách nhiệm cao vì lợi ích của họ gắn liền với sự thành bại của doanh nghiệp. Cũng chính vì vậy, họ đòi hỏi nhân viên làm việc nghiêm túc và hiệu quả, giảm thiểu sự lãng phí nguồn lực vẫn thường gặp ở các doanh nghiệp quốc doanh.
Do vậy khối luợng vốn để hỗ trợ cho từng doanh nghiệp sẽ không lớn, hiệu quả và sử dụng vốn cao và thời gian thu hồi vốn nhanh. Tuy nhiên, thành phần kinh tế ngoài quốc doanh cũng có không ít những hạn chế của nó: * Khả năng tài chính còn yếu. Đa số các doanh nghiệp ngoài quốc doanh vẫn ở quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Trong giai đoạn đầu, phần lớn các doanh nghiệp ngoài quốc doanh đều gặp phải vấn đề thiếu vốn.
Các tổ chức tài chính thường e ngại khi tài trợ cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh này vì họ chưa có quá trình kinh doanh, chưa có uy tín và chưa thể tạo lập được khả năng trả nợ. Do vậy, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh phần lớn dựa vào nguồn vốn chính từ bạn bè, thu hút vốn qua hình thức mua bán chịu…Việc mở rộng doanh nghiệp luôn bị hạn hẹp về nguồn vốn. * Trình độ công nghệ sản xuất còn ở mức thấp. Trình độ công nghệ là yếu tố quyết định đến năng suất, chất lưọng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.
Hiện tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có công nghệ hiện đại không nhiều, chỉ có một số công ty liên doanh, 4 Luận văn tốt nghiệp công ty có vốn đầu tư nước ngoài được trang bị máy móc và dây chuyền tiên tiến, còn lại sử dụng các công cụ thủ công, thiếu đồng bộ. * Khả năng tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh còn yếu. Chưa nắm bắt được một cách kịp thời các chế độ, chính sách và văn bản pháp luật của Nhà nước. Chưa quan tâm nhiều đến việc khai thác, phân tích và sử dụng các thông tin về thị trường vốn, thị trường lao động, thị trường nguyên vật liệu, thị trường tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là thị trường xuất khẩu hàng hóa trong hoạt động kinh doanh.
* Phần lớn các doanh nghiệp chạy theo các mục tiêu trước mắt mà chưa xác định được chiến lược mục tiêu lâu dài. Giữa các doanh nghiệp chưa có sự liên kết, hợp tác nên hiệu quả kinh doanh còn thấp, không đủ khả năng tham gia sản xuất kinh doanh ở các ngành nghề, lĩnh vực đòi hỏi tập trung vốn lớn và công nghệ cao.3 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh Trong nền kinh tế thị trường sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là một tất yếu khách quan. Các doanh nghiệp này sử dụng vốn tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt vốn cũng như để tối ưu hoá hiệu quả sử dụng vốn của mình. Vốn tín dụng ngân hàng đầu tư cho các doanh nghiệp đóng vai trò rất quan trọng, nó chẳng những thúc đẩy sự phát triển khu vực kinh tế này mà thông qua đó tác động trở lại thúc đẩy hệ thống ngân hàng, đổi mới chính sách tiền tệ hoàn thiện các cơ chế chính sách về tín dụng, thanh toán ngoại hối… * Tín dụng ngân hàng góp phần đảm bảo cho hoạt động của các doanh nghiệp được liên tục.