chương 1. Chương 4: kết quả nghiên cứu, đây là chương trọng tâm của bài viết, trong chương này tác giả mô tả về địa bàn nghiên cứu, những kết quả nổi bật và đặc điểm của mẫu số liệu điều tra, cũng như đánh giá những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của nông hộ và những điểm mới, nhấn mạnh đạt được thành công của bài viết. Chương 5: Kết luận và kiến nghị, đây là chương tổng kết lại toàn bộ bài viết đồng thời đề xuất những kiến nghị và giải pháp cơ bản để nâng cao hiệu quả sản xuất cho nông hộ trong mô hình cánh đồng lớn tại huyện Thới Lai. Qua đó, nhận xét điểm yếu của bài và hướng nghiên cứu trong tương lai để hoàn thiện bài viết và nội dung đề tài khi có điều kiện.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chương 2 TỔNG QUANLÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 2. Khái niệm về nông thôn, hộ, nông hộ và kinh tế hộ - Nông thôn là một hình thức cư trú mang tính không gian - lãnh thổ, xã hội của con người, nơi sinh sống của những người chủ yếu làm nghề nông và những nghề khác có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động sản xuất nông nghiệp (Phan Văn Thạng, 2008). - Hộ và nông hộ đã hình thành và tồn tại từ rất lâu đời, đến nay còn nhiều quan điểm khác nhau chưa đi đến thống nhất. Nhưng ở đây chúng ta có thể hiểu hộ và nông hộ như sau: + Hộ gia đình là một khái niệm để chỉ hình thức tồn tại của một kiểu nhóm xã hội lấy gia đình làm nền tảng.
Hộ gia đình trước hết là một tổ chức kinh tế có tính chất hành chính và địa lý. Trong đó, gia đình là một nhóm người mà các thành viên gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống (kể cả nhận con nuôi) vừa đáp ứng nhu cầu riêng tư của mình, vừa thỏa mãn nhu cầu xã hội (Phan Văn Thạng, 2008). + Nông hộ là gia đình sống bằng nghề nông. - Theo Ellis (1998), kinh tế hộ nông dân có thể tóm tắt như sau: "Kinh tế hộ nông dân là kinh tế của những hộ gia đình có quyền sinh sống trên các mảnh đất đai, sử dụng chủ yếu sức lao động gia đình.
Sản xuất của họ thường nằm trong hệ thống sản xuất lớn hơn và tham gia ở mức độ không hoàn hảo vào hoạt động của thị trường". Mô hình “Cánh đồng lớn” 2. Khái niệm Cánh đồng lớnlà tổ chức lại sản xuất trên cơ sở liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, tập hợp những nông dân nhỏ lẻ tạo điều kiện áp dụng những kỹ thuật mới, giải quyết đầu ra ổn định và có lợi cho nông dân. Sản xuất mang tính đồng bộ, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 ứng dụng cơ giới hóa giúp tạo ra những cánh đồng lớn, tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp, góp phần xây dựng nông thôn mới.
Cánh đồng lớn cụ thể hóa việc sản xuất tập trung, nơi doanh nghiệp và nông dân hợp tác sản xuất theo hợp đồng ràng buộc với mục đích hai bên cùng có lợi. Người nông dân tập trung sản xuất thành những cánh đồng lớn còn doanh nghiệp có nhiệm vụ lo các khâu còn lại: từ cung cấp giống với giá ổn định, hướng dẫn kỹ thuật canh tác để đảm bảo chất lượng, phục vụ sau thu hoạch và bao tiêu sản phẩm theo giá thỏa thuận. Với mô hình này, doanh nghiệp sẽ bảo đảm được chất lượng của sản phẩm còn nông dân thì an tâm về đầu ra, mối quan hệ qua lại được duy trì thông qua hợp đồng nên có độ tin cậy cao hơn. Xây dựng mô hình này nhằm thực hiện tốt việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến một cách đồng bộ, hiệu quả trên một diện tích lớn, rút ngắn khoảng chênh lệch về năng suất giữa các hộ nông dân, các thửa ruộng, các vùng sản xuất, nâng cao năng suất bình quân trong toàn vùng, gia tăng chất lượng lúa và làm nền tảng cho việc sản xuất hợp chuẩn thế giới, vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam trong nước và ngoài nước.
Nguồn gốc An Giang là nơi đầu tiên ở đồng bằng sông Cửu Long thử nghiệm sản xuất lúa theo mô hình cánh đồng lớn, với khởi đầu chỉ 200 ha vào vụ hè thu năm 2007, tuy còn nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện nhưng bước đầu đã đem lại kết quả khả quan cho người sản xuất. Sản xuất lúa theo mô hình tập trung này xuất phát từ định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, nhằm phát huy lợi thế nông nghiệp của nhà nước ta trong công cuộc phát triển nông thôn mới. Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg ngày 24 tháng 6 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ về khuyến khích sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện cho nhà nông đẩy mạnh sản xuất hàng hóa của mình theo hướng mở rộng quy mô và tập trung liên kết lại với nhau cùng phát triển. Để thực thi quyết định đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 tìm hướng đi cho ngành trồng trọt, cụ thể là canh tác cây lúa, bằng cách tìm ra nguyên nhân, giải quyết những khó khăn của nông dân trong khi sản xuất, tiêu thụ sản phẩm để tạo ra động lực và sự yên tâm cho nhà nông trong lúc canh tác.
Nguyên nhân cơ bản là do thiếu sự liên kết giữa các khâu trong việc sản xuất hay sự liên kết trong chuỗi giá trị sản xuất lúa gạo. Giải pháp mà Bộ đưa ra là liên kết bốn nhà trong sản xuất (nhà nông, nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp). Trong canh tác cây lúa, liên kết bốn nhà cùng với yêu cầu trong tiêu thụ (cả về chất lượng lẫn số lượng) đã tạo ra một mô hình sản xuất nông nghiệp mới hiện nay đó là cánh đồng lớn. Cái hay của mô hình được đánh giá là đem lại lợi ích cho cả nông dân lẫn doanh nghiệp nên họ sẽ cùng nhau chăm lo vì thế hiệu quả đem lại sẽ cao.
Các điều kiện cần thiết để thực hiện mô hình Mô hình phải có quy mô đất canh tác lớn và tập trung, từ vài hecta đến vài chục hecta. Để thực hiện mục tiêu hình thành vùng nguyên liệu lớn phải có diện tích canh tác lớn và tập trung, liên kết các hộ ở gần nhau hình thành nên một vùng sản xuất rộng lớn để cùng canh tác một giống lúa, gieo sạ cùng thời gian nhằm tạo ra số lượng sản phẩm lớn, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, tạo ra sản phẩm đồng nhất và tiết kiệm chi phí trong quá trình sản xuất, vận chuyển và thu mua. Mô hình cần có sự liên kết bốn nhà, cánh đồng lớn là câu trả lời cho câu hỏi làm sao liên kết bốn nhà lại với nhau, từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ. Liên kết bốn nhà trong chuỗi hàng hóa đòi hỏi phải có sự kiên trì của các bên tham gia.
Hai đối tượng quan trọng trong mô hình này là nhà nông và nhà doanh nghiệp. Doanh nghiệp đóng vai trò chủ đạo trong việc tập hợp các hộ nông dân lại với nhau để cùng tham gia mô hình, là người cung cấp các điều kiện cần thiết cho sản xuất như: vốn, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… và cả khâu thu hoạch, vận chuyển, bao tiêu sản phẩm cho người nông dân. Nói cách khác, người chủ động thực hiện mô hình này là nhà doanh nghiệp vì nhà doanh nghiệp thấy được lợi ích của việc sản xuất này thì mới đầu tư cho người nông dân được. Nhà nông còn thụ động trong việc tiếp thu các khoa học kỹ thuật trong canh tác, do lối tư duy làm theo kinh nghiệm, hoặc khó tiếp cận được các nguồn vốn cho sản xuất vì thế phải trả với chi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 phí cao, làm cho lợi nhuận nhận được thấp do phải chịu chi phí trung gian quá nhiều khâu.
Khả năng tiếp cận thông tin thị trường kém làm cho khâu tiêu thụ sản phẩm cũng gặp nhiều khó khăn, bị thương lái ép giá. Vì thế, người nông dân cũng không mấy an tâm trong việc canh tác. Hai nhà đều có nhu cầu tìm kiếm lợi nhuận trong quá trình hoạt động, trong khi đó mỗi bên có thể bổ sung đáp ứng được nhu cầu của bên kia, thông qua việc hợp tác với nhau để cùng hướng tới mục tiêu lợi nhuận. Doanh nghiệp thì cung ứng đầu vào và tiêu thụ đầu ra cho nhà nông, còn nông dân sẽ sản xuất theo yêu cầu của doanh nghiệp và cung ứng sản phẩm sản xuất ra cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, điểm khó khăn ở đây là làm sao cho doanh nghiệp và nông dân có thể tìm đến nhau, gặp gỡ và hợp tác. Khái niệm sản xuất, hàm sản sản xuất - Khái niệm về sản xuất Sản xuất là quá trình, thông qua nó các nguồn lực hoặc đầu vào sản xuất được sử dụng để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng có thể sử dụng được.Các yếu tố đầu vào trong sản xuất nông nghiệp là đất, lao động, phân bón, thuốc nông dược. Các yếu tố đầu ra trong sản xuất nông nghiệp là các sản phẩm mà quá trình sản xuất tạo ra. - Hàm sản xuất Hàm sản xuất là một hàm số biểu diễn về mặt toán học của mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra của một quá trình sản xuất.
Thông thường được viết dưới dạng: Y = f (x1, x2, x3, x4, ……, xn) Trong đó: Y là sản lượng đầu ra và xi= (1, 2, 3….n) là các yếu tố đầu vào. Các biến trong hàm sản xuất được giả định là dương, liên tục và các yếu tố đầu vào được xem là có thể thay thế cho nhau tại mỗi mức sản lượng. Hàm sản xuất cho biết mức sản lượng tối đa được tạo ra ứng với mỗi phương án kết hợp các yếu tố đầu vào cho trước. Các yếu tố đầu vào bao gồm các yếu tố cố định (là những yếu tố được nông dân sử dụng một lượng cố định và nó không ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất như: chi phí máy tưới, chi phí máy bơm nước, …) và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 các yếu tố biến đổi (là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất như: giống, lao động, phân bón, thuốc nông dược,…) Tuy có nhiều dạng hàm sản xuất được ứng dụng trong nghiên cứu thực nghiệm nhưng dạng hàm Cobb-Douglas được sử dụng phổ biến nhất, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp.