Chương 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Chương 2: Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty cổ phần Vận tải và Xếp dỡ Hải An Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty cổ phần Vận tải và Xếp dỡ Hải An. 3 CHƢƠNG 1 :CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp 1. Khái niệm về hiệu quả kinh doanh Trong hoạt động sản xuất kinh doanh thì hiệu quả sản xuất kinh doanh là mục tiêu, là động lực mà các doanh nghiệp theo đuổi.
Tất cả mọi kế hoạch, phương pháp quản trị hay phương án kinh doanh đều đi đến mục tiêu làm sao để hiệu quả là cao nhất. Cùng với sự phát triển của xã hội thì khái niệm HQKD ngày càng được phát triển, được hoàn thiện. Tuy nhiên vẫn có không ít các quan điểm khác nhau về HQKD. Đã có rất nhiều học giả nghiên cứu và đưa ra những phát biểu khác nhau về HQKD.
Các phát biểu này thường xoay quanh các vấn đề so sánh giữa kết quả đầu ra với đầu vào, đánh giá khả năng sử dụng các nguồn lực nhằm đạt được kết quả, mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp. Tùy theo góc độ nghiên cứu mà các nhà kinh tế có thể đưa ra các định nghĩa khác nhau về hiệu quả kinh doanh, tuy nhiên ở khóa luận này tác giả sử dụng định nghĩa của tác giả Nguyễn Thành Độ, Nguyễn Ngọc Huyền (2011) như sau: “Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được các mục tiêu kinh doanh xác định. Chỉ các doanh nghiệp kinh doanh mới nhằm vào mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và vì thế mới cần đánh giá hiệu quả kinh doanh. Bản chất của hiệu quả kinh doanh - Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất trong quá trình tiến hành các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Để hiểu rõ được bản chất thực sự của hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh thì chúng ta phải phân biệt được ranh giới giữa hai khái niệm đó là hiệu quả và kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh. Nguyễn Năng Phúc(2013) cho rằng : “Kết quả là phản ánh những cái thu được sau một quá trình kinh doanh hay một khoảng thời gian kinh doanh nào đó. Kết quả bao giờ cũng là mục tiêu của doanh nghiệp có thể được biểu hiện bằng đơn vị hiện vật (tùy thuộc vào đ c trưng của sản phẩm mà quá trình kinh doanh tạo ra như tấn, tạ, yến, kg,.) ho c đơn vị giá trị (đồng, ngoại tệ,.” “Hiệu quả là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất, không thể đo bằng đơn vị hiện vật hay giá trị mà là một phạm trù tương đối: tỉ số giữa kết quả và hao phí nguồn lực 4 Nếu kết quả là mục tiêu của quá trình sản xuất kinh doanh thì hiệu quả là phương tiện để có thể đạt được các mục tiêu đó.” - “Hiệu quả kinh doanh cũng có thể được nhìn nhận một cách toàn diện trên cả hai m t định lượng và định tính. +Về m t định lượng, hiệu quả kinh doanh là biểu hiện mối quan hệ tương quan giữa kết quả thu về và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó hay là mối quan hệ tương quan giữa kết quả đầu ra và yếu tố đầu vào.
Hiệu quả này chỉ đạt được khi kết quả đầu ra lớn hơn yếu tố đầu vào hay chi phí bỏ ra để có được kết quả đó. +Về m t định tính, hiệu quả kinh doanh phản ánh sự cố gắng, nỗ lực, trình độ quản lý của mỗi khâu, mỗi cấp trong hệ thống và sự gắn bó trong việc giải quyết những yêu cầu và mục tiêu đề ra. Vậy hiệu quả kinh doanh là một phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực, phản ánh m t chất lượng của hiệu quả kinh doanh, phức tạp và khó tính toán bởi cả phạm trù và kết quả hao phí nguồn lực gắn với một thời kì cụ thể nào đó đều khó xác định chính xác. Sự cần thiết phải tính và nâng cao hiệu quả kinh doanh của DN - Hiệu quả kinh doanh là một trong các công cụ hữu hiệu để các nhà quản trị doanh nghiệp thực hiện các chức năng và chiến lược của mình.
Việc đánh giá và tính toán hiệu quả kinh doanh không chỉ cho biết việc sản xuất kinh doanh đang g p tình trạng gì, ưu nhược điểm của quá trình sản xuất kinh doanh, cách giải quyết ra sao mà còn cho phép các nhà quản trị phân tích, tìm ra các nhân tố để đưa ra các biện pháp thích hợp trên cả hai phương diện tăng kết quả và giảm chi phí kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả. Ngoài ra còn để đánh giá trình độ sử dụng từng yếu tố đầu vào ở phạm vi toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như ở từng bộ phận cấu thành của doanh nghiệp. - Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh còn là biểu hiện của việc lựa chọn phương án sản xuất kinh doanh. Khi các nguồn lực đầu vào có hạn và ngày càng khan hiếm nhưng nhu cầu của con người ngày càng đa dạng và tăng không giới hạn, điều này phản ánh quy luật khan hiếm khi đó doanh nghiệp phải lựa chọn và trả lời chính xác ba câu hỏi: “Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai?”.
Chính vì vậy, ta có thể nói rằng việc nâng cao hiệu quả kinh doanh không chỉ là công cụ hữu hiệu để các nhà quản trị thực hiện các chức năng quản trị của mình mà còn là thước đo trình độ của nhà quản trị. - M t khác kinh doanh trong cơ chế kinh tế thị trường mở cửa vào ngày càng hội nhập, chấp nhận cơ chế thị trường là chấp nhận sự cạnh tranh. Cạnh tranh yêu cầu doanh nghiệp phải chấp nhận và đứng vững muốn chiến thắng doanh nghiệp phải luôn tạo ra và duy trì 5 các lợi thế cạnh tranh về chất lượng và sự khác biệt hàng hóa, giá cả và nhiều yếu tố khác nữa. Các nội dung phân tích hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Phân tích hiệu quả kinh doanh là việc sử dụng các phương pháp, kỹ thuật phân tích để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp từ đó cung cấp thông tin cho các đối tượng quan tâm cho việc ra quyết định hay chính là đánh giá về khả năng tạo ra lợi nhuận của doanh nghiệp.1 Các chỉ tiêu đánh giá tình hình kinh doanh của doanh nghiệp a.
Doanh thu Theo hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động kinh doanh, sản xuất thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm phát triển vốn chủ sở hữu”. “Doanh thu phát sinh từ các giao dịch và nghiệp vụ sau: Bán hàng: Bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào. Cung cấp dịch vụ: Thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một ho c nhiều kỳ kế toán; Tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia. Tiền lãi: Là số tiền thu được phát sinh từ việc cho người khác sử dụng tiền, các khoản tương đương tiền ho c các khoản còn nợ doanh nghiệp, như: Lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi đầu tư trái phiếu, tín phiếu, chiết khấu thanh toán.
Tiền bản quyền: Là số tiền thu được phát sinh từ việc cho người khác sử dụng tài sản, như: Bằng sáng chế, nhãn hiệu thương mại, bản quyền tác giả, phần mềm máy vi tính. Cổ tức và lợi nhuận được chia: Là số tiền lợi nhuận được chia từ việc nắm giữ cổ phiếu ho c góp vốn.” “ Ngoài ra còn có các khoản giảm trừ doanh thu: Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách ho c lạc hậu thị hiếu. Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán.
6 Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng.” Theo quyết định 15/2006/QĐ-BTC, công thức tính doanh thu thuần được tính như sau: “Doanh thu thuần = Doanh thu tổng thể của doanh nghiệp - Chiết khấu bán hàng - Hàng bán bị trả lại - Giảm giá hàng bán - Thuế gián thu. Chi phí Theo hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam chuẩn mực số 1: “ Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản ho c phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông ho c chủ sở hữu.” “Chi phí gồm : các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác. Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp như: giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí lãi tiền vay, và những chi phí liên quan đến hoạt động cho các bên khác sử dụng tài sản sinh ra lợi tức, tiền bản quyền,. Những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền và các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc, thiết bị.” “Chi phí khác bao gồm các chi phí ngoài các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: chi phí về thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, các khoản tiền bị khách hàng phạt do vi phạm hợp đồng,.Lợi nhuận Theo Trịnh Văn Sơn (2005), chỉ tiêu lợi nhuận được hiểu là : “Lợi nhuận doanh nghiệp là chênh lệch giữa doanh thu và chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra để đạt được doanh thu đó từ các hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định.