CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH THU VÀ PHÂN TÍCH DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ CỦA DOANH NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về doanh thu và phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp 1. Một số khái niệm cơ bản Khái niệm doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14- Doanh thu và thu nhập khác Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Như vậy doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được.
Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sỡ hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu Doanh thu của doanh nghiệp bao gồm: doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là biểu hiện của tổng giá trị các loại sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp bán ra trong mội thời kỳ nhất định Doanh thu hoạt động tài chính là các khoản thu bao gồm: tiền lãi, thu nhập từ cho thuê tài sản, cho người khác sử dụng tài sản, cổ tức, lợi nhuận được chia, thu nhập từ hoạt động mua bán chứng khoán…. Thu nhập khác là các khoản thu từ các hoạt động xảy ra không thường xuyên, ngài các hoạt động tại ra doanh thu. Thu nhập khác gồm: thu về thanh lý tài sản cố định, nhượng bán TSCĐ, thu tiền phạt khách hàng do vi phạm hợp đồng, thu tiền bảo hiểm được bồi thường, được các khoản nợ phải thu đã xóa sổ tính vào chi phí kỳ trước….
Khái niệm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Trong phạm vi của đề tài là phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thì cần phải hiểu rõ khái niệm của doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Theo chuẩn mực kế toán số 14 đoạn 10 thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn tất các năm điều kiện sau: GVHD: TS. Đặng Văn Lương 9 SVTH: Trần Thị Lan Anh Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán - Doanh nghiệp đã chuyển hóa phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa hoặc sản phẩm cho người mua - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa - Doanh thu được xác định tương đối chắc chứn - Doanh nghiệp đã thu hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng - Xác định chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền đã thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được từ bán sản phẩm hàng hóa sau khi trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu như giảm giá hàng bán, chiết khấu thương mại, giá trị hàng bán bị trả lại và các khoản thuế gián thu Trong đó: - Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn - Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu với thị hiếu - Giá trị hàng bán bị trả lại là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán - Các khoản thuế gián thu bao gồm thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp, thuế xuất nhập khẩu, thuế TTĐB 1. Một số vấn đề lý luận liên quan.
Ý nghĩa của việc tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ có vai trò vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp. Vì vậy tăng doanh thu có ý nghĩa không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với xã hội. Đối với doanh nghiệp, tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là điều kiện để doanh nghiệp thực hiện tốt chức năng kinh doanh, thu hồi vốn nhanh, bù đắp các chi phí sản xuất kinh doanh tạo những điều kiện để đầu tư mở rộng hoặc đầu tư chiều sâu cho hoạt động kinh doanh, đồng thời thực hiện tốt nghĩa vụ với Nhà nước, với người lao động. Đặng Văn Lương 10 SVTH: Trần Thị Lan Anh Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán Đối với xã hội, tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, đảm bảo cân đối cung cầu, nâng cao đời sống nhân dân.
Phân loại doanh thu Xem xét theo mỗi chỉ tiêu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được hình thành từ các nguồn khác nhau. Theo đó, tùy theo nghiệp vụ phát sinh tại mỗi doanh nghiệp, đặc điểm khách hàng, phương thức thanh toán,…thì nguồn hình thành doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là khác nhau. Cụ thể là: Căn cứ theo nghiệp vụ kinh doanh : - Doanh thu từ hoạt động bán hàng - Doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ Căn cú theo mặt hàng: - Doanh thu từ nhà hàng - Doanh thu từ phòng nghỉ - Doanh thu từ tổ chức tiệc cưới, sự kiện… Căn cứ theo phương thức thanh toán - Doanh thu từ khách hàng trả tiền ngay - Doanh thu từ khách hàng thanh toán trả chậm 1. Mục đích phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là một công cụ hữu hiệu giúp nhà quản trị trong việc đánh giá tình hình kinh doanh của doanh nghiệp.
Vì vậy, các doanh nghiệp cấn phải hiểu được tầm quan trọng của việc phân tích doanh thu, thường xuyên kiểm tra, đánh giá đầy đủ chính xác mọi diễn biến về doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ cũng như kết quả kinh doanh. Mục đích của phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là: Thứ nhất: Phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ nhằm nhận thức và đánh giá một cách đúng đắn, toàn diện và khách quan tình hình thực hiện các chỉ tiêu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong kỳ về số lượng, kết cấu, chủng loại và giá cả hàng hóa, dịch vụ. Qua đó thấy được mức độ hoàn thành, số chênh lệch tăng giảm của các chỉ tiêu kế hoạch bán hàng của doanh nghiệp. Thứ hai: Phân tích doanh thu nhằm thấy được những hạn chế tồn tại và những nguyên nhân ảnh hưởng khách quan cũng như chủ quan trong khâu bán hàng GVHD: TS.
Đặng Văn Lương 11 SVTH: Trần Thị Lan Anh Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán và cung cấp dịch vụ, từ đó tìm được những chính sách, biện pháp cụ thể thích hợp nhằm đẩy mạnh hoạt động kinh doanh, tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Những số liệu, tài liệu phân tích doanh thu là cơ sở, căn cứ để phân tích các chỉ tiêu kinh tế khác như: Phân tích tình hình mua hàng, phân tích tình hình chi phí hoặc lợi nhuận kinh doanh. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng sử dụng số liệu phân tích doanh thu để làm cơ sở xây dựng kế hoạch kinh doanh và đưa ra quyết định cho kỳ sau. Nguồn số liệu phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Phân tích doanh thu bao gồm rất nhiều nội dung phân tích như phân tích xu hướng biến động doanh thu qua các năm, phân tích doanh thu theo tổng mức và kết cấu, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự biến động doanh thu ,.
Vì vậy phân tích doanh thu phải sử dụng nhiều nguồn số liệu khác nhau đảm bảo đủ số liệu để phân tích. Phân tích tình hình doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ căn cứ vào những nguồn số liệu như sau: Tài liệu bên trong Các chỉ tiêu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong kỳ. Các chỉ tiêu doanh thu bán hàng của doanh nghiệp được xây dựng tùy thuộc vào chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm hoạt động kinh doanh cũng như căn cứ vào yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ có thê được xây dựng theo các nghiệp vụ kinh doanh như: doanh thu bán hàng hóa, doanh thu cung cấp dịch vụ,.Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ còn có thể được xây dựng kế hoạch theo ngành, nhóm hàng hay mặt hàng chủ yếu… Các số liệu kế toán doanh thu bán hàng được sử dụng trong phân tích hoạt động kinh tế doanh nghiệp bao gồm cả kế toán tổng hợp, kế toán chi tiết, các hợp đồng bán hàng và các đơn đặt hàng, các chứng từ hóa đơn bán hàng… Tài liệu bên ngoài - Các số liệu thông tin kinh tế thị trường, giá cả của những mặt hàng mà doanh nghiệp kinh doanh bao gồm cả thông tin trong nước và thông tin trên thị trường quốc tế và khu vực GVHD: TS.
Đặng Văn Lương 12 SVTH: Trần Thị Lan Anh Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán - Các chế độ, chính sách về thương mại, chính sách tài chính- tín dụng và các chính sách khác có liên quan đến hoạt động doanh nghiệp do Nhà nước hoặc do ban ngành. Nội dung phân tích doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.Phân tích xu hướng biến động của doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ qua các năm Xu hướng biến động doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ảnh hưởng rất lớn tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, việc nắm bắt được xu hướng biến động này là yêu cầu cấp thiết cho nhà quản trị nhằm đưa ra các quyết định chiến lược kinh doanh phù hợp, giải quyết tốt các hạn chế tồn tại và các vấn đề của công ty. Mục đích phân tích: Phân tích doanh thu cần phải phân tích tốc độ phát triển qua các năm, qua đó thấy được sự biến động tăng giảm và xu hướng phát triển cảu doanh thu, đưa ra những thông tin dự báo nhu cầu của thị trường nhằm xây dựng kế hoạch kinh doanh trung hoặc dài hạn Nguồn số liệu: Các số liệu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thực tế qua các năm.