Phân Tích Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Hà Tĩnh Đến Năm 2015

Khám phá tiềm năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh đến năm 2015, những cơ hội và thách thức trong phát triển kinh tế.

• Tác giả: Tran Thi Thu Huyen
• Người hướng dẫn: GS. TS. Do Duc Binh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Phân Tích Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Hà Tĩnh Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Tầm quan trọng của đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương
• 1.2. Sự cần thiết thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một địa phương
• 1.3. Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với địa phương
• 1.4. Những nhân tố ảnh hưởng tới khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một địa phương
• 1.4.1. Nhân tố nhà đầu tư nước ngoài
• 1.4.2. Nhân tố thuộc về quốc gia
• 1.4.3. Nhân tố thuộc về địa phương
• 1.5. Kinh nghiệm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài một số tỉnh của Việt Nam và bài học rút ra cho Hà Tĩnh
• 1.5.1. Kinh nghiệm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài một số tỉnh của Việt Nam
• 1.5.2. Bài học rút ra cho Hà Tĩnh trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO HÀ TĨNH GIAI ĐOẠN 2006-2010
• 2.1. Đặc điểm và tiềm năng của Hà Tĩnh
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên của Hà Tĩnh
• 2.1.2. Tài nguyên về nguồn lực
• 2.1.3. Điều kiện về kết cấu hạ tầng
• 2.1.4. Điều kiện về an ninh, chính trị xã hội
• 2.2. Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010
• 2.2.1. Kết quả thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010
• 2.2.2. Các biện pháp đã được áp dụng để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010
• 2.2.3.1. Những kết quả đạt được trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010
• 2.2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO HÀ TĨNH ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. Quan điểm của Hà Tĩnh trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian tới
• 3.1.1. Quan điểm 1: Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là một hoạt động không thể thiếu và hết sức quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của Hà Tĩnh
• 3.1.2. Quan điểm 2: Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài phải gắn với phát triển bền vững của tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới
• 3.1.3. Quan điểm 3: Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài phải gắn với trật tự xã hội và an ninh quốc phòng của Hà Tĩnh
• 3.2. Mục tiêu và định hướng của Hà Tĩnh trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đến năm 2015
• 3.2.1. Mục tiêu của Hà Tĩnh trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đến năm 2015
• 3.2.2. Định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2015
• 3.2.3. Một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh trong thời gian tới
• 3.2.3.1. Tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, hoàn thiện quy hoạch về Khu kinh tế, khu công nghiệp
• 3.2.3.2. Nâng cao năng lực quản lý của tỉnh về đầu tư
• 3.2.3.3. Thực hiện chính sách nâng cao nguồn nhân lực
• 3.2.3.4. Tăng cường xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.2.3.5. Thực hiện chọn lọc các nhà đầu tư trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.3. Các kiến nghị chủ yếu đối với nhà nước và cấp cơ sở
• 3.3.1. Kiến nghị đối với nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị với các cấp cơ sở
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài FDI Hà Tĩnh

Hà Tĩnh, một tỉnh nghèo với điểm xuất phát thấp, lại ẩn chứa nhiều tiềm năng kinh tế nhờ vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Trong những năm qua, Đảng bộ và nhân dân Hà Tĩnh đã nỗ lực phát triển tỉnh nhà, từng bước thoát khỏi nghèo đói bằng cách sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước. Tính đến hết quý II năm 2011, Hà Tĩnh có 29 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, với tổng số vốn đăng ký trên 8 tỷ USD. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, hoạt động FDI Hà Tĩnh vẫn còn nhiều hạn chế và thiếu sót, chưa thực sự hiệu quả. Nhiều dự án triển khai chậm trễ, thậm chí "án binh bất động" do nhiều lý do khách quan và chủ quan, khiến tỷ lệ vốn giải ngân còn thấp. Luận văn này tập trung phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp thu hút FDI vào Hà Tĩnh đến năm 2015.

1.1. Tầm Quan Trọng Của FDI Đối Với Phát Triển Kinh Tế Hà Tĩnh

FDI đóng vai trò then chốt trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Hà Tĩnh. Vốn là yếu tố then chốt để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế chung của cả nước. Nguồn vốn này được huy động từ hai nguồn chính: vốn đầu tư trong nước và vốn FDI. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh giúp giải quyết khó khăn về vốn, công nghệ và trình độ quản lý, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, khắc phục điểm yếu trong quá trình phát triển và hội nhập, tạo việc làm cho người lao động và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương.

1.2. Sự Cần Thiết Thu Hút Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Vào Hà Tĩnh

Bất kỳ địa phương nào muốn thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đều cần vốn. Vốn là chìa khóa, là điều kiện hàng đầu để thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa và góp phần vào mục tiêu phát triển kinh tế chung của cả nước. Thông thường vốn được huy động từ hai nguồn: vốn đầu tư trong nước và vốn đầu tư nước ngoài. Việc thu hút FDI vào Hà Tĩnh là một yêu cầu tất yếu để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân.

II. Thực Trạng Thu Hút FDI Tại Hà Tĩnh Giai Đoạn 2006 2010

Giai đoạn 2006-2010 chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể trong thu hút FDI vào Hà Tĩnh. Tính đến hết quý II năm 2011, Hà Tĩnh có 29 dự án FDI với tổng vốn đầu tư 8 tỷ USD. Trong giai đoạn 2006-2010, Hà Tĩnh đã thu hút được 22 dự án đầu tư FDI với tổng vốn đăng ký 8 tỷ USD. Trong vòng 5 năm, số dự án cũng như số vốn đầu tư FDI vào Hà Tĩnh tăng đột biến, vượt xa so với những năm trước 2005. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng vốn FDI.

2.1. Số Lượng Dự Án Và Quy Mô Vốn Đầu Tư FDI Vào Hà Tĩnh

Tính đến hết quý II năm 2011, Hà Tĩnh có 29 dự án FDI với tổng vốn đầu tư 8 tỷ USD. Trong giai đoạn 2006-2010 Hà Tĩnh đã thu hút được 22 dự án đầu tư FDI với tổng vốn đăng ký 8 tỷ USD. Trong vòng 5 năm số dự án cũng như số vốn đầu tư FDI vào Hà Tĩnh tăng đột biến, vượt xa so với những năm trước 2005.

2.2. Cơ Cấu Đầu Tư FDI Theo Lĩnh Vực Tại Hà Tĩnh

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hà Tĩnh tập trung chủ yếu vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp chiếm 97% tổng vốn đầu tư. Các lĩnh vực còn lại chiếm tỷ lệ rất thấp: Chế biến nông lâm sản chỉ có 1 dự án với tổng vốn đầu tư 12 triệu USD chiếm tỷ lệ rất thấp chỉ 0,1%; thương mại dịch vụ có 9 dự án với tổng vốn đầu tư 253 triệu USD, chiếm 2,9%; sản xuất công nghiệp với 12 dự án chiếm 97%.

2.3. Đối Tác Đầu Tư FDI Chính Tại Hà Tĩnh Giai Đoạn 2006 2010

Trong giai đoạn 2006-2010 Hà Tĩnh có 22 nhà đầu tư đến từ 6 quốc gia: Đài Loan, Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Seychelles, Brunei. Theo vốn đầu tư, đứng đầu là nhà đầu tư Đài Loan với tổng vốn đăng ký đầu tư 7.986 triệu USD, chiếm 97.2% nhờ đại dự án của tập đoàn Formosa; tiếp đến là nhà đầu tư Trung Quốc chiếm 2,1% còn Hàn Quốc với tổng vốn đầu tư 22 triệu USD chiếm chưa đến 1%; còn các nhà đầu tư lại đóng góp với tỷ lệ rất thấp như: Brunei với tổng vốn đầu tư 20 triệu USD dự án về xây nhà hàng, khách sạn, biệt thự, khu giải trí; Seychelles với tổng vốn 1 triệu USD; Mỹ với tổng vốn 10 triệu.

III. Đánh Giá Hiệu Quả Thu Hút FDI Vào Hà Tĩnh Ưu Điểm Hạn Chế

Mặc dù đạt được những kết quả nhất định, việc thu hút FDI vào Hà Tĩnh vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Tiến độ triển khai một số dự án còn chậm, tỷ lệ giải ngân đạt thấp. Số lượng và quy mô dự án tăng nhưng thấp so với cả nước, chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp khoảng 4%. Hình thức đầu tư còn đơn điệu chỉ có 100% vốn đầu tư nước ngoài và liên doanh, trong đó chủ yếu là 100% vốn đầu tư nước ngoài. Tỷ lệ góp vốn không đồng đều. Đối tác đầu tư vào Hà Tĩnh chủ yếu là Trung Quốc, Đài Loan. Thiếu những nhà đầu tư lớn có nền kinh tế phát triển mang đến cho Hà Tĩnh những máy móc tiên tiến hiện đại, công nghệ nguồn cùng với phong cách quản lý chuyên nghiệp như Nhật Bản, Hàn Quốc.

3.1. Kết Quả Đạt Được Trong Thu Hút FDI Tại Hà Tĩnh 2006 2010

Trong giai đoạn 2006-2010, số dự án FDI vào Hà Tĩnh tăng đều đặn qua các năm góp vào nguồn vốn cho tỉnh để phát triển kinh tế xã hội. Trong năm 2010 kinh tế Hà Tĩnh có tốc độ tăng trưởng khá, tổng sản phẩm GDP tăng hàng năm bình quân đạt 10%, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 25,68 triệu USD, bằng 39,5% kế hoạch, tăng 81,7% so với cùng kỳ; kim ngạch nhập khẩu ước đạt 24,1 triệu USD, bằng 98% so với cùng kỳ. Bên cạnh đó các doanh nghiệp hoạt động trong FDI đã tạo công ăn việc làm cho lượng lớn lao động của tỉnh nhà.

3.2. Tồn Tại Và Nguyên Nhân Trong Thu Hút FDI Vào Hà Tĩnh

Tiến độ triển khai một số dự án còn chậm, tỷ lệ giải ngân đạt thấp. Số lượng và quy mô dự án tăng nhưng thấp so với cả nước, chiếm tỷ lệ rất thấp khoảng 4%. Hình thức đầu tư còn đơn điệu chỉ có 100% vốn đầu tư nước ngoài và liên doanh, trong đó chủ yếu là 100% vốn đầu tư nước ngoài. Tỷ lệ góp vốn không đồng đều. Đối tác đầu tư vào Hà Tĩnh chủ yếu là Trung Quốc, Đài Loan. Thiếu những nhà đầu tư lớn có nền kinh tế phát triển mang đến cho Hà Tĩnh những máy móc tiên tiến hiện đại, công nghệ nguồn cùng với phong cách quản lý chuyên nghiệp như Nhật Bản, Hàn Quốc.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Thu Hút Đầu Tư FDI Vào Hà Tĩnh Đến 2015

Để nâng cao hiệu quả thu hút FDI vào Hà Tĩnh đến năm 2015, cần tập trung vào các giải pháp sau: Tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, hoàn thiện quy hoạch về Khu kinh tế, khu công nghiệp. Nâng cao năng lực quản lý của tỉnh về đầu tư. Thực hiện chính sách nâng cao nguồn nhân lực. Tăng cường xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài. Thực hiện chọn lọc các nhà đầu tư trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

4.1. Hoàn Thiện Cơ Sở Hạ Tầng Và Quy Hoạch Khu Kinh Tế Khu Công Nghiệp

Quy hoạch khu công nghiệp theo hướng đồng bộ nhất là trong khâu giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư. Xây dựng KKT, KCN hợp lý, phù hợp với mục tiêu phát triển chung của toàn tỉnh. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng là nhiệm vụ quan trọng không chỉ ngắn hạn mà còn dài hạn, tạo động lực cho phát triển chung của tỉnh và đồng thời là nhân tố thu hút các nhà đầu tư FDI đến với Hà Tĩnh.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Về Đầu Tư Tại Hà Tĩnh

Rà soát điều chỉnh, bổ sung các cơ chế chính sách khuyến khích, ưu đãi đầu tư phù hợp với tình hình phát triển kinh tế của mình. Cấp và thu hồi giấy chứng nhận đầu tư theo đúng quy định của Luật đầu tư và các văn bản của pháp luật. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát, đẩy mạnh công tác hậu kiểm, kiên quyết thu hồi giấy chứng nhận đầu tư những dự án vi phạm quy định. Tăng cường sự phối hợp, thống nhất công tác quản lý nhà nước về đầu tư, đặc biệt là cấp giấy chứng nhận đầu tư.

4.3. Chính Sách Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Hà Tĩnh

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh hiện nay cần có kế hoạch định hướng cụ thể. Cần có chính sách thu hút và đãi ngộ nhân tài để đáp ứng nhu cầu của các dự án FDI. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nghề cho người lao động địa phương để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng làm việc.

V. Định Hướng Thu Hút FDI Vào Các Ngành Ưu Tiên Tại Hà Tĩnh

Đầu tư trực tiếp nước ngoài sẽ được định hướng tới các ngành: công nghiệp chế tạo có giá trị gia tăng cao và công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu; phát triển công nghiệp hỗ trợ; khuyến khích phát triển công nghiệp công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng; các dự án sử dụng công nghệ sạch; các dự án đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao, các cơ sở y tế và chăm sóc sức khỏe hiện đại, xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

5.1. Ưu Tiên Công Nghiệp Chế Tạo Và Sản Xuất Hàng Xuất Khẩu

Khuyến khích các dự án FDI trong lĩnh vực công nghiệp chế tạo có giá trị gia tăng cao, tạo ra các sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đồng thời, ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu, góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu và cải thiện cán cân thương mại của tỉnh.

5.2. Phát Triển Công Nghiệp Hỗ Trợ Tại Hà Tĩnh

Tập trung thu hút các dự án FDI trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, cung cấp các sản phẩm và dịch vụ cho các ngành công nghiệp chủ lực của tỉnh. Phát triển công nghiệp hỗ trợ sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp địa phương và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

VI. Kiến Nghị Để Thu Hút FDI Hiệu Quả Hơn Tại Hà Tĩnh

Để thu hút FDI hiệu quả hơn, Hà Tĩnh cần có những kiến nghị đối với nhà nước và cấp cơ sở. Đối với nhà nước, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư, tạo môi trường đầu tư minh bạch và hấp dẫn. Đối với cấp cơ sở, cần nâng cao năng lực quản lý và điều hành, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

6.1. Kiến Nghị Đối Với Nhà Nước Về Chính Sách FDI

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư, đảm bảo tính minh bạch, ổn định và dễ dự đoán. Cần có các chính sách ưu đãi đầu tư phù hợp với từng ngành, từng lĩnh vực và từng địa bàn. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động đầu tư để đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ môi trường.

6.2. Kiến Nghị Đối Với Cấp Cơ Sở Về Quản Lý FDI

Cấp cơ sở cần nâng cao năng lực quản lý và điều hành, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư trong quá trình thực hiện dự án. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành để giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của nhà đầu tư. Đồng thời, cần tăng cường công tác xúc tiến đầu tư, giới thiệu tiềm năng và cơ hội đầu tư của tỉnh đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giữ vai trò là đòn bẩy chiến lược giúp các địa phương có xuất phát điểm kinh tế thấp tạo bước bứt phá tăng trưởng. Tại tỉnh Hà Tĩnh, tính đến hết quý II/2011, toàn tỉnh đã thu hút được 29 dự án FDI với tổng vốn đăng ký vượt mốc 8,2 tỷ USD, mở ra giai đoạn phát triển nhảy vọt so với thời kỳ trước năm 2005. Tuy nhiên, thực tiễn thu hút dòng vốn này đang bộc lộ mâu thuẫn lớn giữa quy mô đăng ký kỷ lục và hiệu quả thực tế: tỷ lệ vốn giải ngân mới chỉ đạt khoảng 4%, tiến độ nhiều dự án then chốt bị đình trệ, đồng thời cơ cấu thu hút dòng vốn còn nhiều bất cập.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng dòng vốn FDI, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế nhanh với phát triển bền vững. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa khung lý luận về FDI cấp địa phương, phân tích toàn diện thực trạng thu hút FDI tại Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010, chỉ rõ những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi định hướng đến năm 2015. Phạm vi không gian của đề tài bao quát toàn tỉnh Hà Tĩnh, trọng tâm là Khu kinh tế Vũng Áng và Khu kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo trong khung thời gian 2006-2010, tầm nhìn chiến lược đến 2015. Ý nghĩa của nghiên cứu được cụ thể hóa bằng việc tạo động lực thúc đẩy tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm của tỉnh đạt trên 10%, hiện thực hóa mục tiêu huy động 300.000 tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội và nâng tỷ lệ giải ngân vốn đăng ký lên trên 50% trong giai đoạn 2011-2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng của Lý thuyết chiết trung OLI do John Dunning phát triển, khẳng định doanh nghiệp chỉ tiến hành đầu tư trực tiếp ra nước ngoài khi nắm giữ đồng thời ba lợi thế: Lợi thế quyền sở hữu tài sản độc quyền (Ownership), Lợi thế địa điểm tiếp nhận đầu tư (Location) và Lợi thế nội bộ hóa giao dịch (Internalization). Bên cạnh đó, luận văn kết hợp Lý thuyết tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa chi phí sản xuất của các công ty đa quốc gia (MNCs), giải thích động cơ dịch chuyển dòng vốn quốc tế nhằm khai thác nguồn nhân lực giá rẻ, nguồn tài nguyên thiên nhiên và mở rộng thị trường tiêu thụ nội địa.

Khung phân tích của luận văn làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành then chốt: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, Doanh nghiệp liên doanh, Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh trong thu hút đầu tư. Khảo sát thực nghiệm trên mẫu 258 nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cho thấy kết cấu hạ tầng kỹ thuật là yếu tố quan trọng nhất khi có tới 47,8% doanh nghiệp xếp vị trí ưu tiên số 1 và 87% xếp vào nhóm 3 nhân tố hàng đầu chi phối quyết định đầu tư. Đồng thời, khoảng 72,5% nhà đầu tư đánh giá chính sách ưu đãi và lợi thế chi phí là điều kiện tiên quyết khi lựa chọn địa phương để giải ngân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác do Ban Đối ngoại, Ban Xúc tiến Đầu tư trực thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Tĩnh, Ban Quản lý Khu kinh tế Vũng Áng và Cục Thống kê tỉnh cung cấp trong giai đoạn 2006-2010. Để nâng cao tính khoa học và giá trị đối sánh, luận văn tích hợp bộ dữ liệu khảo sát với cỡ mẫu N = 258 nhà đầu tư nước ngoài được thu thập theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện, đại diện cho đa dạng ngành sản xuất, quy mô vốn và quốc gia đầu tư.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm thống kê mô tả, phân tích cơ cấu tỷ trọng, so sánh đối chiếu chuỗi thời gian và phương pháp tham vấn chuyên gia quản lý kinh tế. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác cả lượng và chất của dòng vốn, bóc tách cấu trúc FDI theo ngành nghề, hình thức đầu tư và đối tác quốc tế trong toàn bộ timeline nghiên cứu từ năm 2006 đến tháng 6/2011. Cách tiếp cận này cho phép nhận diện đúng bản chất các rào cản nội tại của địa phương thay vì chỉ nhìn vào các con số thống kê tổng vốn đăng ký danh nghĩa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thu hút FDI của Hà Tĩnh tăng trưởng nhảy vọt nhưng có sự phụ thuộc sâu sắc vào một đối tác duy nhất. Trong giai đoạn 2006-2010, tỉnh đã cấp phép cho 22 dự án FDI với tổng vốn đăng ký xấp xỉ 8,2 tỷ USD, đưa Hà Tĩnh vào nhóm các tỉnh dẫn đầu về thu hút vốn đăng ký. Tuy nhiên, nhà đầu tư Đài Loan chiếm ưu thế tuyệt đối với tổng vốn 7.986 triệu USD, tương đương 97,2% tổng vốn FDI toàn tỉnh nhờ dự án Khu liên hợp gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương của Tập đoàn Formosa. Trong khi đó, Trung Quốc chỉ chiếm 2,1%, Hàn Quốc chiếm 22 triệu USD (dưới 1%) và Hoa Kỳ chỉ chiếm 10 triệu USD.

Thứ hai, cơ cấu hình thức đầu tư mất cân đối nghiêm trọng khi hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng áp đảo. Cụ thể, loại hình 100% vốn ngoại chiếm 68% về số dự án và 98% về tổng vốn đăng ký, với quy mô bình quân lên tới 539 triệu USD trên mỗi dự án. Ngược lại, hình thức liên doanh chỉ chiếm 32% số dự án và vỏn vẹn 2% tổng vốn đăng ký, với quy mô bình quân rất thấp, chỉ đạt 18 triệu USD trên mỗi dự án.

Thứ ba, dòng vốn phân bổ lệch hẳn vào công nghiệp chế tạo nặng mà thiếu vắng sự đa dạng ngành nghề. Lĩnh vực sản xuất công nghiệp chiếm 97% tổng vốn với 12 dự án; lĩnh vực thương mại và dịch vụ có 9 dự án nhưng chỉ chiếm 2,9% vốn tương đương 253 triệu USD; trong khi ngành chế biến nông lâm thủy sản chỉ thu hút được 1 dự án duy nhất với 12 triệu USD, tương ứng 0,1% tổng vốn.

Thứ tư, FDI đã tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương nhưng tỷ lệ giải ngân còn rất hạn chế. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh tăng từ 25,56% lên 32,4%, thương mại - dịch vụ tăng lên 32,6%, nông - lâm - thủy sản giảm từ 43,15% xuống 35%, GDP bình quân đầu người năm 2010 đạt 11 triệu đồng. Dù vậy, tỷ lệ vốn thực tế giải ngân trong giai đoạn này mới chỉ đạt khoảng 4% so với tổng mức đăng ký, nhiều dự án quy mô lớn kéo dài tiến độ triển khai.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn tới các hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ của hệ thống hạ tầng giao thông kết nối, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khu kinh tế còn nhiều vướng mắc và quy trình thủ tục hành chính liên ngành chưa thực sự thông suốt. Khi so sánh với mô hình thành công của tỉnh Vĩnh Phúc (thu hút 116 dự án FDI với hơn 2,3 tỷ USD, duy trì tăng trưởng GDP 17,97%/năm nhờ cơ chế một cửa rút ngắn thời gian cấp phép xuống còn 3 đến 20 ngày) và tỉnh Bình Dương (giải quyết việc làm cho 265.000 lao động nhờ giải quyết thủ tục thuế, hải quan trong 7 ngày), Hà Tĩnh còn thiếu tính chủ động trong hỗ trợ nhà đầu tư sau cấp phép và chưa xây dựng được mạng lưới công nghiệp hỗ trợ tại chỗ.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự biến động vốn và dự án qua các năm có thể được minh họa trực quan thông qua Biểu đồ cột kết hợp đường (Combo Chart), trong đó trục cột thể hiện vốn đăng ký bùng nổ năm 2008 và trục đường mô tả số lượng dự án tăng đều từ 2006 đến 2010. Đồng thời, cấu trúc dòng vốn được lượng hóa rõ nét qua Biểu đồ tròn (Pie Chart) phân chia cơ cấu vốn theo ngành nghề và Bảng phân tích ma trận 3 chiều (đối tác - quy mô - tiến độ giải ngân), giúp nhà quản lý nhận diện nhanh mức độ rủi ro khi danh mục đầu tư quá tập trung vào một đại dự án đơn lẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

Để đạt mục tiêu thu hút 300.000 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển trong giai đoạn 2011-2015, luận văn đưa ra 4 giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tập trung hoàn thiện quy hoạch và đồng bộ hóa kết cấu hạ tầng kỹ thuật tại các khu kinh tế trọng điểm. UBND tỉnh Hà Tĩnh phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Công Thương đẩy nhanh tiến độ xây dựng Cảng nước sâu Sơn Dương đón tàu trọng tải 30 vạn tấn, đưa Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 công suất 1.200 MW hòa lưới điện quốc gia trước năm 2012, hoàn thành 100% công tác bồi thường và xây dựng các khu tái định cư đồng bộ trong giai đoạn 2011-2013.

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế "một cửa liên thông". Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hà Tĩnh chủ trì rà soát, cắt giảm 50% thời gian xử lý hồ sơ cấp giấy chứng nhận đầu tư xuống còn từ 3 đến 10 ngày làm việc tương tự kinh nghiệm của Vĩnh Phúc; rút ngắn thủ tục cấp mã số thuế và thủ tục hải quan xuống dưới 7 ngày, bắt đầu áp dụng đồng bộ từ quý I/2012.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ gắn với nhu cầu của doanh nghiệp FDI. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với 33 cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn đổi mới giáo trình, thực hiện liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 20% lên 60% vào năm 2015, bảo đảm cung ứng trên 32.000 lao động kỹ thuật chất lượng cao mỗi năm cho các khu công nghiệp.

Thứ tư, đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư có chọn lọc công nghệ cao và bảo vệ môi trường sinh thái. Trung tâm Xúc tiến Đầu tư tỉnh cùng Ban Quản lý Khu kinh tế Vũng Áng chủ động tiếp cận các đối tác sở hữu công nghệ nguồn từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân vốn đăng ký lên trên 50%, đồng thời kiên quyết thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với các dự án chậm triển khai hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong lộ trình 2012-2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương, tiêu biểu là UBND tỉnh Hà Tĩnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế Vũng Áng và Ban Quản lý Cửa khẩu Cầu Treo. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế thu hút FDI có chọn lọc và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước sau cấp phép.

Thứ hai, các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp FDI đang nghiên cứu môi trường đầu tư tại khu vực Bắc Trung Bộ. Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về tiềm năng địa kinh tế, hiện trạng cung cấp điện năng công suất 1.200 MW, hệ thống logistics cảng biển và lực lượng lao động dồi dào với hơn 52,6% dân số trong độ tuổi lao động.

Thứ ba, các tổ chức tư vấn phát triển và quy hoạch kinh tế vùng. Đây là nguồn tài liệu hữu ích để phân tích tác động lan tỏa của các siêu dự án luyện kim, cảng biển nước sâu đối với cơ cấu kinh tế địa phương và chuỗi giá trị liên tỉnh.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh tế phát triển, Quan hệ kinh tế quốc tế. Công trình đóng vai trò là một case study thực chứng điển hình về thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế tại các tỉnh có điểm xuất phát thấp.

Câu hỏi thường gặp

Dòng vốn FDI đã đóng góp như thế nào vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010? FDI thúc đẩy mạnh mẽ quá trình công nghiệp hóa địa phương. Tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 25,56% lên 32,4%, thương mại - dịch vụ đạt 32,6%, trong khi nông - lâm - thủy sản giảm từ 43,15% xuống 35%, đồng thời nâng mức thu nhập GDP bình quân đầu người năm 2010 lên 11 triệu đồng.

Vì sao cơ cấu đối tác đầu tư FDI vào Hà Tĩnh giai đoạn này lại tập trung chủ yếu vào Đài Loan? Sự chênh lệch lớn này xuất phát từ sự góp mặt của đại dự án Khu liên hợp gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương thuộc Tập đoàn Formosa. Riêng dự án này có vốn đăng ký lên tới 7.986 triệu USD, chiếm 97,2% tổng vốn FDI toàn tỉnh giai đoạn 2006-2010.

Yếu tố nào chi phối mạnh nhất đến quyết định lựa chọn địa điểm của các nhà đầu tư nước ngoài? Khảo sát trên 258 nhà đầu tư cho thấy cơ sở hạ tầng kỹ thuật là yếu tố quan trọng nhất khi 47,8% xếp hạng ưu tiên hàng đầu và 87% xếp vào nhóm 3 nhân tố quan trọng nhất. Tiếp theo là các chính sách ưu đãi của địa phương chiếm 72,5% và lợi thế chi phí chiếm 15,9%.

Hà Tĩnh có thể học tập bài học kinh nghiệm gì từ mô hình cải cách của Vĩnh Phúc và Bình Dương? Hà Tĩnh cần thiết lập cơ chế một cửa liên thông giúp rút ngắn 2/3 thời gian giải quyết thủ tục đầu tư xuống còn 3 đến 10 ngày như Vĩnh Phúc, đồng thời quy định chuẩn hóa thời gian cấp mã số thuế, hải quan trong 7 ngày và cấp phép xây dựng trong 10 ngày như Bình Dương.

Mục tiêu thu hút nguồn vốn đầu tư trọng điểm của Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2015 là gì? Hà Tĩnh đặt mục tiêu huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 300.000 tỷ đồng, nâng tỷ lệ giải ngân vốn đăng ký lên trên 50%, bảo đảm cung ứng lao động qua đào tạo cho các dự án đạt trên 60%, ưu tiên vào công nghiệp chế tác và dịch vụ cảng biển.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành toàn diện mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp nổi bật:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về thu hút FDI và các nhân tố quyết định việc chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia.
• Phân tích rõ thực trạng thu hút 22 dự án FDI với tổng vốn xấp xỉ 8,2 tỷ USD tại Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2010.
• Chỉ rõ điểm nghẽn cơ cấu khi lĩnh vực công nghiệp chiếm 97% và nhà đầu tư Đài Loan chiếm 97,2% tổng nguồn vốn.
• Đúc kết bài học thực tiễn giá trị từ Vĩnh Phúc, Hưng Yên và Bình Dương về cải cách hành chính một cửa và phát triển hạ tầng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp gắn liền lộ trình 2011-2015 nhằm hướng tới mục tiêu giải ngân trên 50% tổng vốn đăng ký.

Trong giai đoạn 2012-2015, tỉnh Hà Tĩnh cần nhanh chóng đồng bộ hóa hạ tầng KKT Vũng Áng và chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục để tối ưu hóa hiệu quả dòng vốn ngoại. Các nhà quản lý, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp có thể khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để phục vụ trực tiếp cho hoạt động hoạch định chính sách và xúc tiến đầu tư thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THS DHKTQD TRUCJNG DAI HQC KINH TE QUOC DAN TRAN THI THU HUYEN £>4/ HOC KTQD i T'T.N i PHONG LUAN AN ■ TO LIEU j THU HUT DAU TV TRVC TIEP NIOC NGOAI VAO HA TINH DEN NAM 2015 Chuyen nganh: Kinh te the gidi va Quan he kinh te quoc te (Kinh te doi ngoai) LUAN • SI KINH TE • VAN THAC 7M. NGUCII HUONG DAN KHOA HOC: GS. DO DUC BINH Ha Noi: 2011 L()I CAM ON De hoan thanh chuong trinh Cao hoc va khoa luan tot nghiep, tac gia da nhan duoc nhieu su huong dan, giup do va gop y nhiet tinh cua Quy thay co Khoa Thuong mai & Kinh te Quoc te, cac thay co vien dao tao sau Dai hoc Truong Dai hoc Kinh te Quoc Dan. Dac biet tac gia xin gui loi cam an sau sac den GS.TS Do Duc Binh da danh thoi gian va tam huyet huong dan nghien cuu va giup tac gia hoan thanh khoa luan tot nghiep cua minh.

Dong thoi, tac gia cam on cac Anh Chi trong Ban doi ngoai So ke hoach va dau tu Ha Tinh da tao dieu kien cho toi khao sat de co du lieu phan tich. Tac gia da co gang rat nhieu de hoan thien luan van voi tat ca su nghiem tuc, nhiet tinh va nang luc cua minh, tuy nhien khong the tranh khoi nhung thieu sot, rat mong nhan duoc nhung dong gop cua Quy thay co va cac ban. Tran trong cam on ! Ha noi, thang 10 nam 2011 Hoc vien Tran Thi Thu Huyen LOl CAM DOAN Toi xin cam doan rang luan van nay la cong trinh nghien cuu cua ban than toi duoi su huong dan cua GS.TS Do Due Binh. Toi khong sao chep bat ky cong trinh nghien cuu nao da duoc xuat ban truoc day ma chi mang tinh chat tham khao de hoan thien luan van cua minh.

• LUC MUC • LCH MO DAU. 1 Ch uong 1: LY LUAN CHUNG VE DAU TU TRUC TIEP MOC NGOAI VAO DIA PHU ONG. Tam quan trong cua dau tu* true tiep niroc ngoai vao dia phiro’ng.1 Sir can thiet thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao mot dia phuong.2 Vai trd cua dau tu true tiep nude ngoai doi vdi dia phuong. Nhu*ng nhan to anh hudng tdi kha nang thu hut dau tu* true tiep nird*c ngoai vao mot dia phiro’ng.1 Nhan to nha dau tu nude ngoai.2 Nhan to thuoc ve quoc gia.3 Nhan to thuoc ve dia phuong.3 Kinh nghiem thu hut dau tu* true tiep nuoc ngoai mot so tinh cua Vi?t Nam va bai hoc rut ra cho Ha Tinh.1 Kinh nghiem thu hut dau tu true tiep nude ngoai mot so tinh cua Viet nam.2 Bai hoc rut ra cho Ha Tinh trong thu hut dau tu true tiep nude ngoai.25 Ch iro ng 2: THUC TRANG THU HUT DAU TlT TRIG TIEP NIOC NGOAI VAO HA TINH GIAI DOAN 2006-2010.1 Dae diem va tiem nang cua Ha Tinh.1 Dieu kien tu nhien cua Ha Tinh.2 Tai nguyen ve nguon luc.3 Dieu kien ve ket cau ha tang.4 Dieu kien ve an ninh, chinh tri xa hoi.2 Thye trang thu hut dau tir tryc tiep nuoc ngoai vao Ha Tinh giai doan 2006-2010.1 Ket qua thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Ha Tinh giai doan 2006-2010 .2 Cac bien phap da duoc ap dung de thu hut dau tu true tiep nude ngoai.3 Danh gia thyc trang thu hut dau tu1 tryc tiep nuoc ngoai vao Ha Tinh giai doan 2006-2010.1 Nhung ket qua dat duoc trong thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Ha Tinh giai doan 2006-2010.2 Nhung han che va nguyen nhan trong thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Ha Tinh giai doan 2006-2010.

49 Chirong 3: QUAN DIEM, DINH HUONG VA GIAI PHAP THU HUT DAU TU TRUC TIEP NUOC NGOAI VAO HA TINH DEN NAM 2015.