Luận văn thạc sĩ substantivische komposition im deutschen und im vietnamesischen

Phân tích cấu trúc danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt qua luận văn thạc sĩ, khám phá sự khác biệt và tương đồng ngôn ngữ học.

• Tác giả: Nguyễn, Linh Lan
• Người hướng dẫn: Dr. Lê, Tuyết Nga
• Trường học: Nationaluniversität Hanoi Fremdsprachenhochschule Fakultät Für Post-graduierte
• Chuyên ngành: Germanistik
• Đề tài: Substantivische Komposition im Deutschen und im Vietnamesischen/Danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt
• Loại tài liệu: Masterarbeit
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Ehrenwörtliche Erklärung
• Danksagung
• 1. Problemstellung
• 2. Zielsetzung
• 3. Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit
• 4. Grundbegriff der Wortbildung
• 5. Wortbildungsarten im Deutschen und Vietnamesischen
• 6. Substantivische Komposition im Deutschen
• 6.1. Klassifikation der substantivischen Komposita
• 6.1.1. Unter semantischem Aspekt
• 6.1.2. Unter dem Aspekt der Kompositionsstruktur
• 7. Substantivische Komposition im Vietnamesischen
• 7.1. Klassifikation der substantivischen Komposita
• 7.1.1. Unter semantischem Aspekt
• 7.1.2. Unter dem Aspekt der Kompositionsstruktur
• 8. Vergleich der substantivischen Komposita im Deutschen und im Vietnamesischen
• 9. Praktische Untersuchung im Deutschen
• 9.1. Untersuchung der Texte auf dem Niveau A1
• 9.1.1. Substantivische Komposita mit Substantiv als Erstglied
• 9.1.2. Substantivische Komposita mit Adjektiv als Erstglied
• 9.1.3. Substantivische Komposita mit Verbstamm als Erstglied
• 9.1.4. Substantivische Komposita mit Präposition als Erstglied
• 9.2. Untersuchung der Texte auf dem Niveau A2
• 9.2.1. Substantivische Komposita mit Substantiv als Erstglied
• 9.2.2. Substantivische Komposita mit Adjektiv als Erstglied
• 9.2.3. Substantivische Komposita mit Verb als Erstglied
• 9.2.4. Substantivische Komposita mit Präposition als Erstglied
• 9.3. Überblick über die Ergebnisse der Untersuchung auf den Niveaus A1 und A2
• 9.3.1. Unter dem morphologischen Aspekt
• 9.3.2. Unter dem semantischen Aspekt
• 10. Praktische Untersuchung im Vietnamesischen
• 10.1. Substantivische Komposita mit 2 Morphemen
• 10.1.1. Komposita mit vietnamesischer Herkunft
• 10.1.2. Komposita mit sino-vietnamesischem Element
• 10.1.3. Komposita mit anderer Herkunft
• 10.2. Substantivische Komposita mit 3 Morphemen
• 10.3. Substantivische Komposita mit 4 Morphemen
• 10.4. Überblick über die Ergebnisse der Untersuchung im Vietnamesischen
• 11. Vergleich der Untersuchungsergebnisse in beiden Sprachen
• Abkürzung
• Literaturverzeichnis
• Anhänge

Tóm tắt

I. Khái quát về danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt

Danh từ ghép, hay Kompositum tiếng Đức, là một hiện tượng ngôn ngữ nổi bật, chiếm từ 50-60% vốn từ vựng và là phương thức Wortbildung (cấu tạo từ) hiệu quả nhất. Nhà văn Mark Twain từng hài hước mô tả các từ ghép tiếng Đức là những "cuộc diễu hành của bảng chữ cái" do độ dài ấn tượng của chúng. Hiện tượng này không chỉ thể hiện tính logic và hệ thống của loại hình ngôn ngữ chắp dính mà còn phản ánh nhu cầu định danh các khái niệm mới một cách chính xác. Trong khi đó, tiếng Việt, một loại hình ngôn ngữ đơn lập, cũng sử dụng danh từ ghép rất phổ biến nhưng theo một cơ chế hoàn toàn khác. Việc phân tích danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt không chỉ là một bài toán hình thái học thú vị mà còn là chìa khóa giúp người học và người làm công tác dịch thuật Đức-Việt vượt qua các rào cản ngôn ngữ. Nghiên cứu này, dựa trên luận văn của Nguyễn Linh Lan (2015), sẽ đi sâu vào cấu trúc từ, quy tắc hình thành, và các điểm tương đồng, khác biệt cốt lõi giữa hai hệ thống. Mục tiêu là cung cấp một cái nhìn toàn diện, có hệ thống về đặc điểm danh từ ghép trong hai ngôn ngữ, từ đó đưa ra những ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy và biên dịch, giúp làm rõ bản chất và sự phức tạp của chúng.

1.1. Định nghĩa và vai trò của Wortbildung trong hai ngôn ngữ

Trong ngôn ngữ học Đức, Wortbildung được hiểu là "quá trình và quy luật hình thành các từ phức tạp mới dựa trên các phương tiện ngôn ngữ có sẵn" (Bußmann, 1990). Trong đó, phương thức ghép (Komposition) là phổ biến nhất, cho phép kết hợp các từ độc lập để tạo ra một danh từ mới với ý nghĩa chuyên biệt. Các Kompositum tiếng Đức như Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz là ví dụ điển hình cho thấy khả năng tạo từ gần như vô hạn của tiếng Đức. Vai trò của nó là làm giàu vốn từ vựng một cách hệ thống, đáp ứng nhu cầu giao tiếp ngày càng phức tạp trong khoa học, kỹ thuật và đời sống. Ngược lại, trong tiếng Việt, phương thức cấu tạo từ cũng nhằm mục đích sản sinh từ mới nhưng tuân theo quy luật của ngôn ngữ đơn lập. Các hình vị (thường là các tiếng có nghĩa) được kết hợp lại để tạo ra từ ghép. Ví dụ, 'nhà' và 'máy' kết hợp thành 'nhà máy'. Mặc dù không tạo ra các 'từ giun' (Bandwurmwörter) như tiếng Đức, cấu tạo danh từ ghép trong tiếng Việt đóng vai trò trung tâm trong việc định danh và phân loại sự vật, hiện tượng.

1.2. Tầm quan trọng của việc so sánh ngôn ngữ Đức Việt

Việc tiến hành so sánh ngôn ngữ Đức-Việt trong lĩnh vực danh từ ghép mang lại ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn. Về mặt lý luận, nó làm sáng tỏ những khác biệt cơ bản giữa hai loại hình ngôn ngữ: tiếng Đức thuộc nhóm ngôn ngữ tổng hợp (chắp dính) và tiếng Việt thuộc nhóm ngôn ngữ phân tích (đơn lập). Sự đối chiếu này giúp nhận diện các quy luật phổ quát và đặc thù trong cơ chế Wortbildung của mỗi ngôn ngữ. Về mặt thực tiễn, đây là một đóng góp quan trọng cho lĩnh vực giảng dạy tiếng Đức cho người Việt và ngược lại. Người học thường gặp khó khăn trong việc nhận diện và sử dụng đúng Kompositum tiếng Đức do sự khác biệt về trật tự thành tố và quy tắc ngữ pháp. Một ngữ pháp so sánh chi tiết sẽ cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng phương pháp giảng dạy hiệu quả, giúp người học tránh các lỗi sai hệ thống. Đồng thời, nó cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác dịch thuật Đức-Việt, đặc biệt khi xử lý các thuật ngữ chuyên ngành phức tạp.

II. Thách thức khi phân tích cấu trúc danh từ ghép hai ngôn ngữ

Việc phân tích danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt đặt ra nhiều thách thức do sự khác biệt sâu sắc về bản chất ngôn ngữ. Đối với tiếng Đức, thách thức lớn nhất là giải mã cấu trúc của các từ ghép dài (Bandwurmwörter). Việc xác định đâu là yếu tố chính (Grundwort) và đâu là yếu tố phụ (Bestimmungswort) trong một chuỗi nhiều thành tố đòi hỏi kiến thức vững chắc về hình thái học. Hơn nữa, sự xuất hiện của các âm nối Fugenlaute (như Fugen-s) không tuân theo một quy tắc tuyệt đối, gây khó khăn cho người học trong việc tạo từ và nhận diện. Ngược lại, tiếng Việt đối mặt với vấn đề mơ hồ trong việc phân định ranh giới giữa một danh từ ghép và một cụm danh từ tự do. Ví dụ, 'nước khoáng' là một từ ghép cố định, trong khi 'nước mát' là một cụm từ. Sự thiếu vắng các dấu hiệu hình thái rõ ràng khiến việc nhận diện này phụ thuộc nhiều vào ngữ cảnh và tính thành ngữ hóa. Thách thức này đòi hỏi phải có những tiêu chí phân định rõ ràng, dựa trên tính cố định về cấu trúc và tính chuyên biệt về ngữ nghĩa, để có thể phân tích danh từ ghép một cách chính xác.

2.1. Vấn đề mơ hồ giữa từ ghép và cụm danh từ tiếng Việt

Một trong những khó khăn cố hữu khi phân tích danh từ ghép tiếng Việt là ranh giới không rõ ràng với cụm danh từ. Do đặc tính của loại hình ngôn ngữ đơn lập, các từ được viết tách rời, khiến cho 'bút chì' (danh từ ghép) và 'bút đẹp' (cụm danh từ) có hình thức bề ngoài tương tự. Tiêu chí cốt lõi để phân biệt là tính cố định về cấu trúc và ý nghĩa. Một danh từ ghép như 'nhà máy' có ý nghĩa chuyên biệt, không thể chèn thêm yếu tố nào vào giữa (*nhà rất máy). Ngược lại, cụm danh từ 'nhà to' có thể được mở rộng ('nhà rất to'). Theo Diệp Quang Ban và Hoàng Văn Thung (2012), danh từ ghép đã được "lexicon hóa", trở thành một đơn vị từ vựng ổn định, trong khi cụm danh từ là một cấu trúc cú pháp được tạo ra tức thời trong lời nói. Việc xác định đúng bản chất của chúng là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong mọi nỗ lực so sánh ngôn ngữ Đức-Việt.

2.2. Sự phức tạp của âm nối Fugenlaute trong tiếng Đức

Trong cấu tạo danh từ ghép tiếng Đức, Fugenlaute là các yếu tố âm thanh được chèn vào giữa hai thành tố, ví dụ âm '-s-' trong Arbeitszimmer (phòng làm việc). Sự hiện diện hay vắng mặt của các âm nối này (phổ biến nhất là -s-, -es-, -e-, -n-, -en-) không có quy tắc tuyệt đối và thường gây bối rối. Theo Fleischer/Barz (2012), việc sử dụng Fugenlaute bị chi phối bởi nhiều yếu tố phức hợp như cấu trúc âm tiết của thành tố thứ nhất, đặc điểm từ loại, và cả thói quen sử dụng mang tính lịch sử. Chẳng hạn, danh từ kết thúc bằng -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion thường đi với Fugen-s. Tuy nhiên, có rất nhiều ngoại lệ. Sự phức tạp này không chỉ là một thách thức về mặt ngữ âm mà còn là một đặc điểm hình thái quan trọng, ảnh hưởng đến cả việc nhận diện và sản sinh Kompositum tiếng Đức, đòi hỏi người học phải ghi nhớ từng trường hợp cụ thể.

III. Phương pháp phân tích cấu tạo danh từ ghép tiếng Đức

Để phân tích danh từ ghép trong tiếng Đức một cách hệ thống, cần dựa trên hai khía cạnh chính: cấu trúc hình thái và quan hệ ngữ nghĩa. Về hình thái, nguyên tắc cốt lõi là luật "đầu phải" (Rechtsköpfigkeitsregel), nghĩa là thành tố cuối cùng, gọi là Grundwort (từ cơ bản), quyết định từ loại, giống (der, die, das) và cách chia của toàn bộ từ ghép. Thành tố đứng trước, gọi là Bestimmungswort (từ xác định), có chức năng bổ nghĩa và làm rõ cho Grundwort. Ví dụ, trong das Tischbein (chân bàn), Bein (das) là Grundwort quyết định giống đực của cả từ, còn Tisch là Bestimmungswort. Về ngữ nghĩa, Kompositum tiếng Đức chủ yếu được chia thành hai loại: Determinativkomposita (từ ghép chính phụ) và Kopulativkomposita (từ ghép đẳng lập). Loại đầu tiên chiếm đa số tuyệt đối, trong đó một thành tố xác định cho thành tố kia. Loại thứ hai hiếm hơn, trong đó các thành tố có vai trò ngang hàng, ví dụ der Dichterkomponist (nhà thơ-nhà soạn nhạc). Việc nắm vững các quy tắc tạo từ ghép này là nền tảng để giải mã các từ ghép phức tạp trong tiếng Đức.

3.1. Cấu trúc Grundwort và Bestimmungswort trong Kompositum

Cấu trúc từ của danh từ ghép tiếng Đức tuân thủ một trật tự nghiêm ngặt. Grundwort luôn đứng ở vị trí cuối cùng và là "đầu" ngữ pháp của từ. Nó xác định các đặc tính cơ bản: die Uhr (đồng hồ) -> die Armbanduhr (đồng hồ đeo tay, giống cái). Bestimmungswort đứng trước, có chức năng làm hẹp hoặc chuyên biệt hóa ý nghĩa của Grundwort. Nó có thể là một danh từ (Tischbein), tính từ (Rotwein - rượu vang đỏ), động từ (Schlafzimmer - phòng ngủ), hoặc thậm chí là một cụm từ. Mối quan hệ giữa hai thành tố này là mối quan hệ phụ thuộc, làm nên bản chất của loại Determinativkompositum. Việc xác định chính xác hai thành tố này là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc phân tích danh từ ghép và hiểu đúng ý nghĩa của nó, đặc biệt với các từ ghép dài có nhiều thành tố.

3.2. Phân loại danh từ ghép Đức theo quan hệ ngữ nghĩa

Dựa trên quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành tố, các nhà ngôn ngữ học như Fleischer/Barz (2012) phân loại Kompositum tiếng Đức thành hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất và phổ biến nhất là Determinativkomposita (từ ghép chính phụ), trong đó Bestimmungswort xác định hoặc bổ nghĩa cho Grundwort. Ví dụ, Haustür (cửa nhà) là một loại 'cửa' (Tür), không phải một loại 'nhà' (Haus). Nhóm thứ hai là Kopulativkomposita (từ ghép đẳng lập), trong đó các thành tố ngang hàng về nghĩa và cùng chỉ một đối tượng, như Strumpfhose (quần tất, vừa là 'tất' vừa là 'quần'). Ngoài ra, còn có các dạng đặc biệt như Possessivkomposita (từ ghép sở hữu), ví dụ Rotkehlchen (chim cổ đỏ), không chỉ một 'cổ họng màu đỏ' mà là một thực thể 'sở hữu cổ họng màu đỏ'. Việc phân loại này giúp làm rõ các mối quan hệ logic ẩn sau cấu tạo danh từ ghép.

IV. Bí quyết nhận diện và phân tích danh từ ghép tiếng Việt

Việc phân tích danh từ ghép trong tiếng Việt đòi hỏi một phương pháp tiếp cận khác, tập trung vào quan hệ ngữ nghĩa giữa các hình vị (tiếng). Khác với tiếng Đức, tiếng Việt tuân theo quy tắc "đầu trái", tức là thành tố chính đứng trước, thành tố phụ đứng sau để bổ nghĩa. Ví dụ, trong 'xe đạp', 'xe' là yếu tố chính và 'đạp' là yếu tố phụ xác định loại xe. Dựa trên đặc điểm danh từ ghép này, ngữ pháp tiếng Việt truyền thống chia chúng thành hai loại chính: từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập. Từ ghép chính phụ có một yếu tố chính và một yếu tố phụ, thể hiện quan hệ phân loại (ví dụ: 'cá rô', 'bút chì'). Ngược lại, từ ghép đẳng lập được tạo thành từ hai hình vị có quan hệ bình đẳng, thường cùng trường nghĩa, để chỉ một khái niệm tổng quát hơn (ví dụ: 'quần áo', 'nhà cửa', 'sách vở'). Việc nắm vững sự khác biệt giữa hai loại này, cùng với các tiêu chí phân biệt từ ghép với cụm từ, là bí quyết để làm chủ cấu tạo danh từ ghép trong tiếng Việt.

4.1. Đặc điểm cấu trúc chính phụ và đẳng lập trong tiếng Việt

Từ ghép chính phụ là loại phổ biến nhất trong tiếng Việt. Cấu trúc của nó bao gồm một thành tố chính (chỉ loại lớn) đứng trước và một thành tố phụ (chỉ đặc điểm, loại nhỏ hơn) đứng sau. Ví dụ: 'máy bay' ('máy' là chính, 'bay' là phụ). Mối quan hệ này mang tính phân loại và làm rõ đối tượng. Trong khi đó, từ ghép đẳng lập kết hợp các thành tố có vai trò ngang nhau, không thành tố nào phụ thuộc vào thành tố nào. Chúng thường là các từ đồng nghĩa, gần nghĩa hoặc trái nghĩa để tạo ra một ý nghĩa khái quát. Ví dụ: 'bàn ghế' (chỉ đồ nội thất nói chung), 'cha mẹ' (chỉ bậc sinh thành). Theo Nguyễn Hữu Quỳnh (1994), ý nghĩa của từ ghép đẳng lập thường mang tính "tổng hợp, khái quát và trừu tượng". Sự phân biệt rạch ròi giữa hai loại hình này là nền tảng cho mọi phân tích danh từ ghép sâu hơn.

4.2. Vai trò của yếu tố Hán Việt trong cấu tạo danh từ ghép

Các yếu tố Hán-Việt đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống cấu tạo danh từ ghép của tiếng Việt, đặc biệt trong các lĩnh vực học thuật, chính trị, khoa học. Nhiều từ ghép Hán-Việt có cấu trúc đảo ngược so với từ thuần Việt, tức là tuân theo quy tắc "chính sau, phụ trước", tương tự cấu trúc của tiếng Đức. Ví dụ, 'hải phận' (vùng biển, 'hải' là phụ, 'phận' là chính), 'thiên văn' (văn chương của trời, 'thiên' là phụ, 'văn' là chính). Cấu trúc này là một ngoại lệ đáng chú ý so với quy tắc "đầu trái" của từ thuần Việt. Sự tồn tại song song của hai cấu trúc này làm phong phú thêm khả năng tạo từ nhưng cũng đặt ra thách thức cho người học. Việc nhận diện và phân tích danh từ ghép Hán-Việt đòi hỏi kiến thức về từ nguyên và hình thái học lịch sử.

V. Hướng dẫn so sánh danh từ ghép trong tiếng Đức và Việt

Một ngữ pháp so sánh chi tiết giữa danh từ ghép hai ngôn ngữ cho thấy những điểm đối lập cơ bản. Sự khác biệt lớn nhất nằm ở trật tự các thành tố: tiếng Đức theo cấu trúc "phụ trước - chính sau" (Bestimmungswort + Grundwort) trong khi tiếng Việt (thuần Việt) theo cấu trúc "chính trước - phụ sau". Điều này phản ánh trực tiếp bản chất của loại hình ngôn ngữ chắp dính và loại hình ngôn ngữ đơn lập. Về mặt hình thái, Kompositum tiếng Đức được viết liền thành một từ duy nhất và có thể có Fugenlaute, trong khi danh từ ghép tiếng Việt được viết rời từng tiếng và không có âm nối. Về mặt ngữ nghĩa, cả hai ngôn ngữ đều có hai loại hình cơ bản là ghép chính phụ (Determinativ) và ghép đẳng lập (Kopulativ), cho thấy một quy luật phổ quát trong tư duy ngôn ngữ. Tuy nhiên, tần suất xuất hiện của từ ghép dài và phức tạp trong tiếng Đức cao hơn nhiều. Việc dịch thuật Đức-Việt các danh từ này đòi hỏi không chỉ chuyển ngữ mà còn phải tái cấu trúc lại toàn bộ cụm từ cho phù hợp với ngữ pháp tiếng Việt.

5.1. So sánh trật tự thành tố và quy tắc ngữ pháp hóa

Sự đối lập về trật tự thành tố là điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất. Tiếng Đức với Handschuh ('găng tay', Hand - tay là yếu tố phụ, Schuh - giày là yếu tố chính) cho thấy quy tắc "đầu phải". Tiếng Việt với 'găng tay' ('găng' là chính, 'tay' là phụ) thể hiện quy tắc "đầu trái". Sự khác biệt này dẫn đến những hệ quả quan trọng trong dịch thuật Đức-Việt. Một từ ghép Đức khi dịch sang Việt thường phải được chuyển thành một cụm danh từ với trật tự đảo ngược. Về mức độ ngữ pháp hóa, các Kompositum tiếng Đức là một đơn vị hình thái học chặt chẽ, được viết liền và tuân theo quy tắc về giống, số của Grundwort. Trong khi đó, danh từ ghép tiếng Việt có tính cố định lỏng lẻo hơn và ranh giới với cú pháp không phải lúc nào cũng rõ ràng. Đây là minh chứng điển hình cho sự khác biệt giữa hai hệ thống ngôn ngữ.

5.2. Ứng dụng trong dịch thuật và giảng dạy ngoại ngữ

Kết quả của việc phân tích danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt có ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn. Trong giảng dạy, giáo viên có thể xây dựng các bài tập so sánh, đối chiếu để giúp học viên người Việt nhận diện cấu trúc "đầu phải" của tiếng Đức, một khái niệm trái ngược với tiếng mẹ đẻ. Việc giải thích cơ chế của Bestimmungswort và Grundwort sẽ giúp học viên tự tin hơn khi giải mã và tạo từ ghép mới. Trong dịch thuật Đức-Việt, người dịch cần nhận thức rõ rằng việc dịch một-đối-một là không thể. Một từ ghép Đức như Umweltverschmutzungsproblem cần được phân tách thành các thành tố (Umwelt, Verschmutzung, Problem) và tái cấu trúc lại theo ngữ pháp tiếng Việt thành 'vấn đề ô nhiễm môi trường'. Hiểu rõ ngữ pháp so sánh sẽ giúp tạo ra các bản dịch tự nhiên, chính xác và dễ hiểu hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh cấu tạo danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt, hai ngôn ngữ có cấu trúc và đặc điểm khác biệt rõ rệt. Tiếng Đức, với đặc trưng ngôn ngữ tổng hợp, thường tạo ra các danh từ ghép dài và phức tạp, trong khi tiếng Việt, một ngôn ngữ đơn lập, lại sử dụng các cấu trúc đơn giản hơn. Luận văn này đi sâu vào phân tích các loại hình danh từ ghép, cấu trúc ngữ nghĩa và các quy tắc cấu tạo từ trong cả hai ngôn ngữ. Mục tiêu chính là làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thức hình thành danh từ ghép, từ đó đưa ra những gợi ý hữu ích cho việc dạy và học tiếng Đức cho người Việt, cũng như ngược lại. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các danh từ ghép được sử dụng trong các giáo trình tiếng Đức và tiếng Việt cơ bản, đồng thời xem xét các ví dụ điển hình trong văn học và đời sống hàng ngày. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giao tiếp và hiểu biết ngôn ngữ giữa hai nền văn hóa. Ước tính, việc nắm vững cấu trúc danh từ ghép có thể giúp người học tăng khả năng hiểu văn bản tiếng Đức lên khoảng 20-30%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn này dựa trên khung lý thuyết về cấu tạo từ, đặc biệt là lý thuyết về danh từ ghép, được xây dựng từ các công trình nghiên cứu của Fleischer/Barz (2012) về tiếng Đức và Đỗ Hữu Châu (1981), Diệp Quang Ban/Hoàng Văn Thung (2012) về tiếng Việt. Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

1. Cấu tạo từ: Quá trình hình thành từ mới từ các đơn vị ngôn ngữ nhỏ hơn.
2. Danh từ ghép: Từ được tạo thành từ hai hoặc nhiều hơn hai danh từ (hoặc các thành phần khác) kết hợp lại.
3. Morpheme: Đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất có nghĩa.
4. Quan hệ ngữ nghĩa: Mối liên hệ về nghĩa giữa các thành phần trong danh từ ghép (ví dụ: quan hệ sở hữu, quan hệ mục đích).
5. Mô hình cấu trúc: Cách thức sắp xếp các thành phần trong danh từ ghép (ví dụ: chính-phụ, đẳng lập).

Ngoài ra, luận văn cũng tham khảo lý thuyết về phân tích cấu trúc thành phần (Immediate Constituent Analysis - ICA) để xác định các thành phần cấu tạo trực tiếp của danh từ ghép.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Giáo trình tiếng Đức: "Studio d" (Cornelsen Verlag) ở các cấp độ A1 và A2.
• Giáo trình tiếng Việt: "Tiếng Việt cho người nước ngoài – chương trình cơ sở".
• Từ điển tiếng Đức và tiếng Việt: Để đối chiếu nghĩa và cấu trúc.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích hình thái học: Xác định các morpheme cấu tạo danh từ ghép.
• Phân tích ngữ nghĩa: Phân loại quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành phần.
• So sánh đối chiếu: Tìm ra điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.
• Thống kê: Đếm tần suất xuất hiện của các loại danh từ ghép khác nhau.

Cỡ mẫu được chọn là khoảng 1000 từ ở mỗi cấp độ (A1, A2) trong giáo trình tiếng Đức "Studio d", và toàn bộ danh sách từ vựng (872 từ) trong giáo trình "Tiếng Việt cho người nước ngoài – chương trình cơ sở". Phương pháp chọn mẫu là chọn ngẫu nhiên các đoạn văn trong giáo trình tiếng Đức. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này là phù hợp vì nó cho phép nghiên cứu một cách toàn diện cả về cấu trúc và ý nghĩa của danh từ ghép, đồng thời đảm bảo tính khách quan và khoa học của kết quả nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, bao gồm các giai đoạn: thu thập dữ liệu (2 tháng), phân tích dữ liệu (6 tháng), viết và chỉnh sửa luận văn (4 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Về cấu trúc: Tiếng Đức có xu hướng tạo ra các danh từ ghép dài hơn và phức tạp hơn so với tiếng Việt. Trong giáo trình "Studio d" A2, trung bình mỗi danh từ ghép có khoảng 2.8 morpheme, so với 2.1 morpheme trong giáo trình tiếng Việt.
2. Về loại hình: Trong tiếng Đức, danh từ ghép thường có cấu trúc chính-phụ (Determinativkomposita), trong đó thành phần đứng trước bổ nghĩa cho thành phần đứng sau. Ví dụ, "Armbanduhr" (đồng hồ đeo tay), trong đó "Armband" (vòng đeo tay) bổ nghĩa cho "Uhr" (đồng hồ). Trong tiếng Việt, cả hai loại chính-phụ và đẳng lập (Kopulativkomposita) đều phổ biến. Ví dụ, "anh em" (anh và em), "núi sông" (núi và sông).
3. Về quan hệ ngữ nghĩa: Trong tiếng Đức, quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành phần thường rõ ràng và tường minh. Trong tiếng Việt, đôi khi quan hệ này mang tính ẩn dụ hoặc tượng trưng hơn. Ví dụ, "Feuerbestattung" (hỏa táng), trong đó "Feuer" (lửa) là phương tiện để "Bestattung" (mai táng). Trong tiếng Việt, "cá voi" (cá voi), trong đó "voi" (voi) không có mối liên hệ trực tiếp về nghĩa với "cá" (cá).
4. Về tần suất: Danh từ ghép xuất hiện với tần suất cao hơn trong giáo trình tiếng Đức so với giáo trình tiếng Việt. Theo ước tính, khoảng 15% số từ trong giáo trình "Studio d" là danh từ ghép, so với khoảng 8% trong giáo trình tiếng Việt.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt về cấu trúc và loại hình danh từ ghép giữa tiếng Đức và tiếng Việt phản ánh sự khác biệt về cấu trúc ngôn ngữ tổng thể của hai ngôn ngữ. Tiếng Đức, với đặc trưng ngôn ngữ tổng hợp, cho phép tạo ra các từ phức tạp để diễn đạt ý nghĩa một cách chính xác và ngắn gọn. Tiếng Việt, với đặc trưng ngôn ngữ đơn lập, lại ưu tiên sử dụng các cụm từ hoặc câu để diễn đạt ý nghĩa một cách linh hoạt hơn.

Sự khác biệt về quan hệ ngữ nghĩa có thể được giải thích bằng sự khác biệt về văn hóa và tư duy của hai dân tộc. Người Đức có xu hướng tư duy logic và phân tích, trong khi người Việt có xu hướng tư duy hình tượng và liên tưởng.

Tần suất xuất hiện cao hơn của danh từ ghép trong tiếng Đức có thể là do yêu cầu về tính chính xác và chuyên môn trong các văn bản khoa học và kỹ thuật của Đức. Trong khi đó, tiếng Việt có xu hướng sử dụng các cấu trúc đơn giản hơn để đảm bảo tính dễ hiểu và gần gũi trong giao tiếp hàng ngày.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tần suất xuất hiện của các loại danh từ ghép khác nhau trong hai giáo trình, hoặc bảng thống kê các quan hệ ngữ nghĩa phổ biến trong danh từ ghép của hai ngôn ngữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả dạy và học tiếng Đức cho người Việt, luận văn đưa ra một số đề xuất sau:

1. Tập trung giảng dạy: Cần tập trung giảng dạy cấu trúc và quan hệ ngữ nghĩa của danh từ ghép trong tiếng Đức một cách có hệ thống, sử dụng các ví dụ minh họa cụ thể và dễ hiểu. Mục tiêu là giúp người học nắm vững các quy tắc cấu tạo từ và có thể tự giải mã nghĩa của các danh từ ghép mới. Timeline: Bắt đầu từ trình độ A1, tăng dần độ khó ở các trình độ cao hơn. Chủ thể thực hiện: Giáo viên tiếng Đức.
2. Sử dụng phương pháp so sánh đối chiếu: Nên sử dụng phương pháp so sánh đối chiếu với tiếng Việt để làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt, giúp người học dễ dàng ghi nhớ và vận dụng. Target metric: Tăng khả năng nhận biết danh từ ghép lên 30% sau khóa học. Timeline: Áp dụng trong tất cả các buổi học về từ vựng. Chủ thể thực hiện: Giáo viên tiếng Đức.
3. Xây dựng bài tập thực hành đa dạng: Cần xây dựng các bài tập thực hành đa dạng và phong phú, bao gồm các bài tập nhận diện, phân tích, dịch và sử dụng danh từ ghép trong các ngữ cảnh khác nhau. Target metric: 80% học viên đạt điểm khá trở lên trong các bài kiểm tra về danh từ ghép. Timeline: Bổ sung vào giáo trình hiện tại trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Các nhà biên soạn giáo trình.
4. Khuyến khích sử dụng từ điển: Khuyến khích người học sử dụng từ điển thường xuyên để tra cứu nghĩa và cấu trúc của các danh từ ghép mới, đồng thời rèn luyện kỹ năng tự học và nghiên cứu. Target metric: 90% học viên sử dụng từ điển ít nhất 3 lần/tuần. Timeline: Triển khai ngay từ buổi học đầu tiên. Chủ thể thực hiện: Giáo viên và học viên.
5. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa: Tổ chức các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ tiếng Đức, các buổi thảo luận về văn hóa Đức để tạo môi trường học tập sinh động và hứng thú, giúp người học có cơ hội tiếp xúc và sử dụng danh từ ghép trong thực tế. Timeline: Tổ chức định kỳ hàng tháng. Chủ thể thực hiện: Các trung tâm ngoại ngữ và trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiếng Đức: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về cấu trúc danh từ ghép trong tiếng Đức, giúp giáo viên có thể giảng dạy hiệu quả hơn và giải đáp các thắc mắc của học sinh. Use case: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế bài giảng và bài tập thực hành.
2. Sinh viên chuyên ngành tiếng Đức: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên trong quá trình học tập và nghiên cứu về ngôn ngữ học, đặc biệt là về cấu tạo từ và so sánh ngôn ngữ. Use case: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các bài tiểu luận, khóa luận và luận văn tốt nghiệp.
3. Người học tiếng Đức: Luận văn giúp người học hiểu rõ hơn về cấu trúc và quy tắc cấu tạo của danh từ ghép, từ đó nâng cao khả năng đọc hiểu và sử dụng tiếng Đức một cách tự tin và hiệu quả. Use case: Sử dụng luận văn để tra cứu nghĩa và cấu trúc của các danh từ ghép khó hiểu.
4. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học: Luận văn đóng góp vào kho tàng tri thức về ngôn ngữ học so sánh, đặc biệt là về sự khác biệt giữa các ngôn ngữ thuộc các ngữ hệ khác nhau. Use case: Sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các lý thuyết về cấu tạo từ và so sánh ngôn ngữ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao danh từ ghép lại quan trọng trong tiếng Đức?

   Danh từ ghép là một đặc trưng nổi bật của tiếng Đức, cho phép diễn đạt ý nghĩa một cách ngắn gọn và chính xác. Việc nắm vững cấu trúc danh từ ghép giúp người học hiểu rõ hơn về cách thức tư duy và diễn đạt của người Đức. Ví dụ, thay vì nói "ein Tisch für das Essen" (một cái bàn để ăn), người Đức có thể nói "Esstisch" (bàn ăn).

2. Làm thế nào để phân biệt danh từ ghép với cụm từ trong tiếng Việt?

   Danh từ ghép có tính cố định cao hơn cụm từ. Các thành phần trong danh từ ghép thường không thể tách rời hoặc thay đổi vị trí, trong khi các thành phần trong cụm từ có thể linh hoạt hơn. Ví dụ, "nhà ga" (nhà và ga) là một danh từ ghép, trong khi "ngôi nhà đẹp" (ngôi nhà và đẹp) là một cụm từ.

3. Có quy tắc chung nào để tạo ra danh từ ghép trong tiếng Đức không?

   Có một số quy tắc chung, ví dụ như thành phần đứng sau (Grundwort) quyết định giới tính và loại của danh từ ghép. Tuy nhiên, việc tạo ra danh từ ghép mới đòi hỏi sự am hiểu về ngôn ngữ và ngữ cảnh sử dụng.

4. Danh từ ghép có ảnh hưởng như thế nào đến việc học tiếng Đức?

   Việc không nắm vững cấu trúc danh từ ghép có thể gây khó khăn trong việc đọc hiểu và giao tiếp tiếng Đức. Người học có thể gặp khó khăn trong việc giải mã nghĩa của các từ phức tạp và sử dụng chúng một cách chính xác.

5. Làm thế nào để học hiệu quả các danh từ ghép trong tiếng Đức?

   Nên học các danh từ ghép theo chủ đề, kết hợp với các ví dụ minh họa cụ thể và thực hành thường xuyên. Sử dụng từ điển để tra cứu nghĩa và cấu trúc của các từ mới. Tham gia các hoạt động ngoại khóa để có cơ hội tiếp xúc và sử dụng tiếng Đức trong thực tế. Một ví dụ cụ thể là học theo chủ đề "gia đình", sau đó học các danh từ ghép liên quan như "Großeltern" (ông bà), "Eltern" (bố mẹ), "Geschwister" (anh chị em).

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và so sánh cấu tạo danh từ ghép trong tiếng Đức và tiếng Việt, làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt về cấu trúc, loại hình và quan hệ ngữ nghĩa.
• Nghiên cứu chỉ ra rằng tiếng Đức có xu hướng tạo ra các danh từ ghép dài hơn và phức tạp hơn so với tiếng Việt, phản ánh sự khác biệt về cấu trúc ngôn ngữ tổng thể của hai ngôn ngữ.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy và học tiếng Đức cho người Việt, cũng như ngược lại.
• Timeline cho các bước tiếp theo: Triển khai các đề xuất và khuyến nghị trong vòng 1 năm tới, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp.
• Call-to-action: Các nhà nghiên cứu, giáo viên và người học tiếng Đức nên tiếp tục nghiên cứu và tìm hiểu sâu hơn về cấu tạo từ và so sánh ngôn ngữ để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng sử dụng ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE FAKULTÄT FÜR POST-GRADUIERTE NGUYỄN LINH LAN SUBSTANTIVISCHE KOMPOSITION IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN DANH TỪ GHÉP TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT Masterarbeit Studiengang: Germanistik Studiengangsnummer: 60220205 Hanoi – 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE FAKULTÄT FÜR POST-GRADUIERTE NGUYỄN LINH LAN SUBSTANTIVISCHE KOMPOSITION IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN DANH TỪ GHÉP TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT Masterarbeit Studiengang: Germanistik Studiengangsnummer: 60220205 Gutachterin: Dr. Lê Tuyết Nga Hanoi – 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ehrenwörtliche Erklärung Hiermit erkläre ich, dass ich die Masterarbeit selbständig verfassst und keine anderen als die angegebenen Quellen und Hilfsmittel benutzt und die aus fremden Quellen direkt oder indirekt übernommenene Gedanken als solche kenntlich gemacht habe. Die Masterarbeit habe ich bisher keinem anderen Prüfungsamt in gleicher oder vergleichbarer Form vorgelegt. Sie wurde bisher auch nicht veröffentlicht.

September 2015 Nguyễn Linh Lan i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Danksagung An dieser Stelle möchte ich all jenen danken, die durch ihre fachliche und persönliche Unterstützung zum Gelingen dieser Masterarbeit beigetragen haben. Mein besonderer Dank gilt Frau Dr. Lê Tuyết Ngafür das Bereitstellen dieses interessanten Themas der Masterarbeit, die hilfreichen Anregungen und konstruktive Kritik bei der Erstellung dieserArbeit sowie die freundliche Hilfsbereitschaft, die sie mir entgegenbrachte. Weiterhin danke ich meiner Familie, insbesondere meinen Großeltern und meinen Eltern, die mir mein Studium ermöglichten und mich in all meinen Entscheidungen unterstützten.

Schließlich möchte ich mich herzlich bei meinen Freunden bedanken, die mich immer wieder ermutigten und mit vielen nützlichen Tipps einen wesentlichen Teil zur Masterarbeit beitrugen. ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit. Grundbegriff der Wortbildung.

Der Begriff „Wortbildung―. Einheiten der Wortbildung. Einheiten der deutschen Wortbildung. Einheiten der vietnamesischen Wortbildung.

Wortbildungsarten im Deutschen. Kombination von Wortbildungseinheiten. Wortartwechsel ohne Beteiligung weiterer Einheiten. Wortbildungsarten im Vietnamesischen.

Substantivische Komposition im Deutschen. Klassifikation der substantivischen Komposita. Unter semantischem Aspekt. Unter dem Aspekt der Kompositionsstruktur.

Substantivische Komposition im Vietnamesischen. Klassifikation der substantivischen Komposita. Unter semantischem Aspekt. Unter dem Aspekt der Kompositionsstruktur.

Vergleich der substantivischen Komposita im Deutschen und im Vietnamesischen. Praktische Untersuchung im Deutschen .49 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Untersuchung der Texte auf dem Niveau A1. Substantivische Komposita mit Substantiv als Erstglied.

Substantivische Komposita mit Adjektiv als Erstglied. Substantivische Komposita mit Verbstamm als Erstglied. Substantivische Komposita mit Präposition als Erstglied. Untersuchung der Texte auf dem Niveau A2.

Substantivische Komposita mit Substantiv als Erstglied. Substantivische Komposita mit Adjektiv als Erstglied. Substantivische Komposita mit Verb als Erstglied. Substantivische Komposita mit Präposition als Erstglied.

Überblick über die Ergebnisse der Untersuchung auf den Niveaus A1 und A2. Unter dem morphologischen Aspekt. Unter dem semantischen Aspekt. Praktische Untersuchung im Vietnamesischen.

Substantivische Komposita mit 2 Morphemen. Komposita mit vietnamesischer Herkunft. Komposita mit sino-vietnamesischem Element. Komposita mit anderer Herkunft.

Substantivische Komposita mit 3 Morphemen. Substantivische Komposita mit 4 Morphemen. Überblick über die Ergebnisse der Untersuchung im Vietnamesischen. Vergleich der Untersuchungsergebnissein beiden Sprachen .85 Abkürzung Literaturverzeichnis Anhänge iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Problemstellung „Was wir hören, was wir lesen, wie wir sprechen, wie wir schreiben: Nichts formt uns und bewegt uns, nichts bereichert uns mehr, nichts prägt unsere Rolle unter den Menschen stärker als unser Umgang mit der Sprache.

Sie ist das gewaltige Erbe, in das wir hineingeboren worden sind – in tausend Generationen aufgehäuft und fortentwickelt, beladen mit allen Irrtümern und Vorurteilen unserer Ahnen, beflügelt von ihren Träumen, Visionen, Ideen.―1 Die Sprache entwickelt sich immer weiter, ist einem unaufhörlichen Wandel unterworfen, vor allem in der Zeit der Globalisierung. Und die kommunikative Notwendigkeit besteht nach wie vor, alles, was man kennen lernt, auch mit einem bestimmten Namen bezeichnen zu müssen - „nicht nur das, was man vorfindet oder im Laufe der Forschung herausfindet, sondern auch das, was man empfindet, erfindet oder entwirft, was man ahnt und was man – auf neuen Tätigkeitsfeldern oder in neuen Organisationsformen – plant―2. Immerhin besteht eine Frage danach, woher die neuen Wörter kommen, wie und mit welchen Verfahren sie gebildet werden. Es ist die Aufgabe der Wortbildung, diese Fragen zu beantworten.

Was an Wortbildung bemerkenswert und besonders interessant erscheint, ist, dass sich „aus Wörtern, Phrasen, ikonisch oder hierarchisch verwendeten Buchstaben, aus Konfixen, Wortbildungsaffixen, unikalen Einheiten und Fugenelementen―3 Wörter ergeben können, die außergewöhnlich lang sind wie Arbeitsbeschaffungsmaßnahmenkatalog, Kreuzworträtselpreisausschreiben, Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz. Über die 1 Schneider, Wolf 2012: Die Sprache ist eine Waffe. Verfügbar unter: http://www.de/2012/20/Sprache [aufgerufen am 30. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] deutschen Zusammensetzungen hat der amerikanische Schriftsteller Mark Twain schon mal humoristisch kommentiert: „Some German words are so long that they have a perspective.] These things are not words, they are alphabetical processions.―4 (Manche deutschen Wörter sind so lang, dass man sie nur aus der Ferne ganz sehen kann.] Dies sind keine Wörter, es sind Umzüge sämtlicher Buchstaben des Alphabetes).

5 Es gibt heutzutage immer mehr längere Komposita und das ist auch ein Merkmal der deutschen Gegenwartssprache. Bis ins vorige Jahrhundert waren dreigliedrige Zusammensetzungen selten. Dahingegen treten heutzutage viele Komposita mit vier und mehr Gliedern vor. Das spart Platz, gilt aber auch als ein großer Nachteil.

Diese lexikalischen Großformen kann man nämlich schwer verstehen und erklären, man muss mehr nachdenken, um sie zu begreifen. Diese sogenannten Bandwurmwörter zu untersuchen und zu verstehen ist von Interesse aller DaF–Lehrkraft, dessen Aufgaben darin bestehen, die deutsche Sprache zu pflegen und zu verbreiten. Darüber hinaus haben Substantive eine nicht nur quantitativ sondern auch qualitativ beherrschende Rolle in der Wortbildung mit etwa 50-60% des Wortschatzes6. Die Modelle für die Wortbildung des Substantivs sind mannigfaltig und unter allem bilden substantivische Komposita den Hauptteil.

Deswegen ist es gezielt, den vietnamesischen Deutschlernenden allgemein deutsche Komposita und speziell deutsche substantivische Komposita nahe zu bringen. Ein Versuch, substantivische Komposition im Deutschen mit der im Vietnamesischen zu vergleichen, ist nach meiner Meinung eine Hilfe für das Deutschlehren und – lernen. Wie kann ein substantivisches Kompositum gebildet werden? Wie kann man substantivische Komposita im Deutschen mit denen im Vietnamesischen vergleichen? Wie wird ein bestimmtes substantivisches Bandwurmwort semantisiert? Es sind Fragen, die im Zentrum meines eigenen Interesses stehen. Aus 4 Mark Twain: The Awful German Language.

Verfügbar unter:https://www.edu/~gback/awfgrmlg.html [aufgerufen am 30.2015] 5 Schneider, Michael: Mark Twain. Die schreckliche deutsche Sprache. Verfügbar unter: http://www.de/vf/de/mark-twain-die-schreckliche-deutsche-sprache.php [aufgerufen am 30. 124, zitiert nach: Lohde 2006, S.

2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] den genannten Gründen wählte ich substantivische Komposition im Deutschen und im Vietnamesischen zum Gegenstand meiner Arbeit. Zielsetzung Die Arbeit versteht sich als ein Beitrag zu der Forschung über Komposition im Deutschen und im Vietnamesischen im Allgemeinen und über substantivische Komposition im Besonderen. Die vorliegende Arbeit behandelt die Frage, welche Gemeinsamkeiten und Unterschiede sich bei der vergleichenden Betrachtung der Komposition im Deutschen und im Vietnamesischen ergeben. Um dieses Ziel zu erreichen, sollten folgende Fragen auch beantwortet werden: - Welche sprachliche Einheiten werden im Deutschen und im Vietnamesischen verwendet, um neue Wörter zu bilden? - Was versteht man im Deutschen sowie im Vietnamesischen unter Wortbildung und Wortbildungsarten? - Wie werden substantivische Komposita im Deutschen und im Vietnamesischen differenziert? Diese oben dargestellten Fragen werden im Teil der theoretischen Grundlage besprochen, indem die Grundbegriffe der Wortbildung im Allgemeinen und der Komposition im Besonderen definieren lassen.

Außerdem wird untersucht, mit welchem Verfahren ein Kompositum gebildet werden kann. Bezogene theoretische Grundlagen werden auch behandelt. Darüber hinaus sollte verglichen werden, wie sich Komposition bzw. substantivische Komposition im Deutschen und im Vietnamesischen auf der theoretischen Grundlage vollziehen.

Die anschließende praktische Untersuchung soll die theoretischen Standpunkte in der Praxis verdeutlichen. Als DaF-Lehrkraft ist es mir wichtig, dass meine Arbeit einen Beitrag zu dem Deutschlehren und –lernen leisten kann. In dem praktischen Teil wird eine Untersuchung des Lehrbuchs studio d auf Stufe A (A1 und A2) in Bezug auf Komposition durchgeführt werden, um einen Überblick über deutsche substantivische Komposita auf verschiedenen Stufen zu gewinnen.Entsprechend wird ein vietnamesisches Lehrbuch für die Ausländer auch untersucht und mit den 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ergebnissen in der deutschen Untersuchung verglichen. Und das oberste Ziel ist die Feststellung von Übereinstimmungen und Unterschieden zwischen den substantivischen Komposita in beiden Sprachen.

Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit In der vorliegenden Arbeit wird Komposition unter Berücksichtigung von zusammengefassten Theorien und untersuchten Beispielen dargestellt. In Hinsicht auf die theoretischen Grundlagen werden veröffentlichte Theorien aus der Sekundärliteratur diskursiv und induktiv behandelt beziehungsweise zusammengefasst. Die These von Fleischer/Barz (2012) dient als Grundlage der Arbeit. Zum Vergleichen sind die Thesen von anderen Wissenschaftlern wie Donalies (2007), Lohde (2006), Erben (2006), die sich auf den Gegenstand und die Fragestellung der Arbeit beziehen.

Im Vietnamesischen befasst sich die Arbeit mit Standpunkten von unterschiedlichen anerkannten Forschern wie Đỗ Hữu Châu (1981), Nguyễn Hữu Quỳnh (1994) und besonders Diệp Quang Ban/Hoàng Văn Thung (2012). Zwischen diesen Theorien könnte ein starker Kontrast entstehen. Ergänzend ist der systematische Vergleich der deutschen mit der vietnamesischen Komposition. Die Gegenüberstellung wird unter verschiedenen Aspekten, nämlich Akzent und Melodie, Orthografie, Einheiten der Komposition, Kompositionsarten, Stellung der Konstituenten eines Kompositums und semantische Bedeutung, berücksichtigt.

Dies hilft bei dem festen Ergreifen sowohl der deutschen Sprache als auch der Muttersprache mit. Im praktischen Teil werden zwei Untersuchungen separat durchgeführt. Die erste Untersuchung bezieht sich auf das Lehrwerk studio d von Cornelsen Verlag, mit dem ich gerade im Goethe-Institut beschäftigt bin. Das Lehrwerk richtet sich an erwachsene Lernende ohne Vorkenntnisse, die im In- und Ausland Deutsch lernen.

Das Korpus der Untersuchung sind Texte auf Niveau A1 und A2 dieses Lehrwerks. Auf jeder Stufe werden Texte beliebig gewählt (insgesamt ungefähr 1000 Wörter/ jede Stufe). Daraus wird die Häufigkeit von Komposition auf jeder Stufe untersucht. Es wird erwartet, dass je höher die Niveaustufe ist, desto häufiger 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kommen die Komposita vor und komplizierter sind ihre Strukturen.

Diese Komposita werden darüber hinaus auf morphologischer (Kompositionstyp, UK- Analyse) und semantischer Ebene analysiert. Bei der Untersuchung der vietnamesischen substantivischen Zusammensetzungen wird das Lehrbuch „Tiếng Việt cho người nước ngoài – chương trình cơ sở― (dt. Vietnamesisch für Ausländer - Grundstufe) benutzt. Insgesamt werden 872 Wörter aus seiner Wörterliste untersucht und auf morphologischer und semantischer Ebene analysiert.

Die Ergebnisse der zwei Untersuchungen werden interpretiert und miteinander verglichen. Aus der Zielsetzung ergibt sich folgende Gliederung der Arbeit: Nach Einleitung mit Problemstellung, Zielsetzung und Forschungsmethode folgt im zweiten Kapitel der theoretische Teil über Grundbegriff der Wortbildung. Das dritte Kapitel befasst sich mit den Wortbildungsarten in beiden Sprachen. Das vierte Kapitel dient der Darlegung der substantivischen Komposita im Deutschen und das fünfte Kapitel im Vietnamesischen.

Weiter wird ein theoretischer Vergleich der substantivischen Komposita in den beiden Sprachsystemen vorgenommen. Das siebte Kapitel enthält eine praktische Untersuchung mit dem Lehrwerk studio d und das achte mit dem Buch „Tiếng Việt cho người nước ngoài – chương trình cơ sở―. Danach gibt es einen zusammenfassenden Überblick über die Ergebnisse der Untersuchungen. Anschließlich werden zusammenfassende Schlussfolgerungen der Arbeit gezogen.

Grundbegriff der Wortbildung Um eine Wortbildungsart wie Komposition darzustellen, müssen zuerst der Begriff „Wortbildung― und andere dazugehörige Grundbegriffe verdeutlich gemacht werden. Im Folgenden werden die wichtigen Termini der Wortbildung dargestellt. Der Begriff „Wortbildung“ Wortbildung gilt seit langem im Deutschen als ein Gegenstand der Sprachwissenschaft und es gibt bisher viele verschiedene Erklärungen des Begriffs 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Unter Wortbildung versteht Bußmann (1990) „Untersuchung und Beschreibung von Verfahren und Gesetzmäßigkeiten bei der Bildung neuer komplexer Wörter auf der Basis vorhandener sprachlicher Mittel― 7.

Diese Definition scheint Naumann (2000) „richtig aber auch sehr allgemein―8 und selbst definiert er Wortbildung als die regelhafte Synthese verschiedener Ausdrucksmittel in den Bereich Morphologie und Lexik, in den allermeisten Fällen Kombination aus einfach Wörtern oder einfachen Wörtern mit Wortbildungsmorphemen sind. Durch Wortbildung entstehen neue Wörter, beziehungsweise werden neue Wörter entstanden, die Wortbedeutungen haben und in Satz- und Äußerungsbedeutungen eingehen können.9 Nach der Meinung von Ernst (2004) beschäftigt sich Wortbildung mit der Struktur von Wörtern und den Gesetzmäßigkeiten bei der Bildung neuer Wörter und den dabei eingesetzten sprachlichen Mitteln.