Luận văn: Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại TTYT Phước Long năm 2023

Tìm hiểu chi tiết danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế Phước Long Bình Phước năm 2023 với thông tin đầy đủ về các loại thuốc được cung cấp.

• Tác giả: Trần Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lã Thị Quỳnh Liên
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Phước Long Tỉnh Bình Phước Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận văn Dược sỹ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về danh mục thuốc TTYT Phước Long Bình Phước 2023

Danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước năm 2023 là một trong những nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả quản lý dược và tối ưu hóa chi phí y tế. Luận văn này do Trần Tuấn Anh thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Lã Thị Quỳnh Liên tại Trường Đại học Dược Hà Nội, cung cấp những phân tích chi tiết về cơ cấu thuốc hóa dược và thuốc đông y được sử dụng. Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp phân tích tiên tiến như phân tích ABC/VEN, giúp các cơ sở y tế kiểm soát chi phí thuốc hiệu quả hơn. Việc phân tích danh mục thuốc không chỉ cải thiện chất lượng dịch vụ y tế mà còn đảm bảo sử dụng hợp lý các loại thuốc theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

1.1. Khái niệm danh mục thuốc sử dụng tại cơ sở y tế

Danh mục thuốc sử dụng là tập hợp các loại thuốc được phép sử dụng tại các cơ sở y tế, bao gồm thuốc hóa dược và thuốc đông y. Danh mục này được xây dựng dựa trên nhu cầu điều trị, khả năng tài chính và các hướng dẫn của Bộ Y tế. Mỗi loại thuốc được phân loại theo nhóm tác dụng dược lý, đường dùng và xuất xứ. Việc lập danh mục thuốc hợp lý giúp tối ưu hóa quản lý dược, giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

1.2. Văn bản hướng dẫn và quy định quản lý thuốc

Quản lý danh mục thuốc TTYT được dựa trên các văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế và các quy định về sử dụng thuốc hợp lý. Các hướng dẫn này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn thuốc generic và thuốc biệt dược gốc dựa trên hiệu quả điều trị. Luận văn này tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và áp dụng các phương pháp phân tích ABC, VEN để đánh giá chất lượng danh mục thuốc một cách khoa học và hệ thống.

II. Phương pháp phân tích ABC VEN trong quản lý danh mục thuốc

Phân tích ABC/VEN là phương pháp quản lý danh mục thuốc hiệu quả, kết hợp hai tiêu chí quan trọng: giá trị chi phí (ABC) và tính chất cần thiết (VEN). Phương pháp này chia danh mục thuốc thành các nhóm A, B, C dựa trên chi phí sử dụng và nhóm V, E, N dựa trên tính cần thiết. Tại TTYT Phước Long Bình Phước 2023, phương pháp này được áp dụng để xác định nhóm thuốc ưu tiên cần kiểm soát chặt chẽ. Nhóm AN bao gồm các thuốc chi phí cao và rất cần thiết, đòi hỏi quản lý chặt chẽ. Nhóm BN là thuốc chi phí trung bình nhưng cần thiết. Việc phân loại này giúp cơ sở y tế tối ưu hóa nguồn lực và cải thiện hiệu quả điều trị.

2.1. Phân tích ABC theo chi phí sử dụng thuốc

Phân tích ABC phân loại thuốc thành nhóm A (80% chi phí, 20% số lượng), nhóm B (15% chi phí, 30% số lượng) và nhóm C (5% chi phí, 50% số lượng). Nhóm A yêu cầu kiểm soát chặt chẽ và quản lý tồn kho cẩn thận. Tại TTYT Phước Long, nhóm thuốc tim mạch và hoocmon thường nằm trong nhóm A. Phương pháp này giúp cơ sở y tế tập trung kiểm soát chi phí thuốc cao nhất, từ đó giảm lãng phí và cải thiện hiệu quả chi tiêu.

2.2. Phân tích VEN theo tính cần thiết lâm sàng

Phân tích VEN phân loại thuốc thành nhóm V (Vital - rất cần thiết), E (Essential - cần thiết) và N (Non-essential - không cần thiết). Thuốc nhóm V như thuốc chống nhiễm khuẩn, tim mạch phải luôn có sẵn. Tại TTYT Phước Long Bình Phước, phần lớn danh mục thuốc được phân loại là nhóm V và E. Kết hợp ABC/VEN giúp xác định chiến lược quản lý phù hợp cho từng nhóm thuốc, đảm bảo sẵn sàng cung cấp thuốc cần thiết với chi phí hợp lý.

III. Cơ cấu danh mục thuốc tại TTYT Phước Long năm 2023

Cơ cấu danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế thị xã Phước Long năm 2023 bao gồm thuốc hóa dược chiếm tỷ lệ cao và thuốc đông y với số lượng thấp hơn. Trong thuốc hóa dược, thuốc generic là chủ yếu, phù hợp với nhu cầu bệnh nhân và chính sách sử dụng thuốc hợp lý. Các nhóm thuốc chính bao gồm thuốc chống nhiễm khuẩn, thuốc tim mạch, thuốc hoocmon và nội tiết. Phân tích theo đường dùng cho thấy đường uống là phổ biến nhất, tiếp theo là đường tiêm. Phân tích theo xuất xứ chỉ ra rằng thuốc sản xuất trong nước chiếm tỷ lệ lớn, phù hợp với khả năng tài chính và chính sách y tế địa phương.

3.1. Cơ cấu thuốc hóa dược và thuốc đông y

Tại TTYT Phước Long Bình Phước 2023, thuốc hóa dược chiếm phần lớn danh mục, với thuốc generic là phổ biến nhất. Thuốc đông y được sử dụng bổ trợ trong điều trị. Cơ cấu này phản ánh nhu cầu lâm sàng thực tế và chính sách giá cả của cơ sở. Thuốc biệt dược gốc được lựa chọn cẩn thận cho những bệnh cần hiệu quả cao. Việc cân bằng giữa thuốc hóa dược và thuốc đông y giúp tối ưu hóa chất lượng điều trị và chi phí y tế.

3.2. Phân loại thuốc theo nhóm tác dụng dược lý

Nhóm chống nhiễm khuẩn bao gồm kháng sinh và thuốc kháng nấm, rất cần thiết cho điều trị nhiễm trùng. Nhóm tim mạch gồm lợi tiểu, chẹn beta, ức chế ACE để điều trị tăng huyết áp và suy tim. Nhóm hoocmon bao gồm insulin, thuốc tuyến giáp cho điều trị đái tháo đường và rối loạn nội tiết. Phân loại này giúp theo dõi tính hợp lý sử dụng thuốc theo hướng dẫn lâm sàng và nhu cầu bệnh nhân.

IV. Kết luận và kiến nghị quản lý danh mục thuốc hiệu quả

Luận văn này đã thực hiện phân tích chi tiết danh mục thuốc TTYT Phước Long Bình Phước 2023 bằng các phương pháp khoa học như ABC/VEN, cung cấp cơ sở dữ liệu quý báu cho quản lý dược. Kết quả cho thấy cơ cấu danh mục thuốc hợp lý với thuốc generic chiếm tỷ lệ cao, thuốc chống nhiễm khuẩn và thuốc tim mạch là nhóm ưu tiên. Các kiến nghị bao gồm: tiếp tục kiểm soát nhóm AN theo phân tích ABC/VEN, tăng cường đáo tạo sử dụng thuốc hợp lý cho nhân viên y tế, và cập nhật danh mục thuốc định kỳ theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Việc áp dụng quản lý danh mục thuốc hiệu quả sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và tối ưu hóa chi phí cho cơ sở y tế địa phương.

4.1. Những thành tích chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định cơ cấu chi tiết danh mục thuốc tại TTYT Phước Long, phân loại thuốc theo ABC/VEN với độ chính xác cao. Nhóm AN được xác định là ưu tiên quản lý, giúp cơ sở kiểm soát chi phí hiệu quả. Phân tích theo đường dùng và xuất xứ cung cấp thông tin hữu ích cho lập kế hoạch mua sắm và quản lý tồn kho. Dữ liệu này là cơ sở cho hoạch định chính sách dược phẩm của cơ sở y tế.

4.2. Kiến nghị cải thiện quản lý danh mục thuốc

Kiến nghị tiếp tục áp dụng phân tích ABC/VEN hàng năm để theo dõi biến động. Tăng cường đào tạo về sử dụng thuốc hợp lý cho nhân viên y tế. Cập nhật danh mục thuốc theo hướng dẫn Bộ Y tế và nhu cầu lâm sàng thực tế. Xây dựng quy trình quản lý cho nhóm AN chặt chẽ hơn. Tăng cường giám sát sử dụng thuốc kháng sinh để phòng chống kháng thuốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc có vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, là công cụ giúp các bác sĩ trong công tác điều trị bệnh. Để thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, việc cung ứng thuốc đầy đủ, kịp thời các thuốc chất lượng tốt, giá thành hợp lý đang là thách thức cho các cơ sở y tế. Việc sử dụng thuốc kém chất lượng và bất hợp lý là một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng chi phí điều trị, tăng tác dụng phụ, tăng tương tác thuốc, tăng tính kháng thuốc, vượt quỹ bảo hiểm y tế, giảm hiệu quả điều trị bệnh và giảm uy tính của cở sở khám chữa bệnh, quan trọng hơn hết là ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh, sau đó là ảnh hưởng đến gia đình, ngành y tế và cả xã hội. Hiện nay với sự phát triển không ngừng của Trung tâm Y tế thị xã, sự nâng cao về trình độ chuyên môn và nhận thức của cán bộ y tế cũng như nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao của nhân dân toàn thị xã, thì việc cung ứng đủ thuốc và đảm bảo sử dụng thuốc hiệu quả, an toàn, hợp lý, cũng như mức độ phù hợp của danh mục với mô hình bệnh tật tại đơn vị là vấn đề luôn được Trung tâm Y tế thị xã Phước Long quan tâm.

Trung tâm Y tế thị xã Phước Long dự trù thuốc sử dụng cho bệnh nhân chủ yếu căn cứ vào danh mục thuốc Sở Y tế Bình Phước đấu thầu và có thời hạn 24 tháng. Năm 2021-2022 có đủ thuốc phục vụ công tác khám chữa bệnh của người dân trên địa bàn. Tuy nhiên năm 2023 do các thay đổi trong chính sách đấu thầu và quy định pháp lý gây ra sự chậm trễ trong quá trình đấu thầu đã dẫn đến việc chậm trễ trong việc công bố kết quả đấu thầu tập trung thuốc tại Bình Phước, ảnh hưởng đến việc cung cấp thuốc cho các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh. do những khó khăn bất cập về công tác đấu thầu mà các cơ sở y tế tại Bình Phước bị thiếu rất nhiều thuốc để phục vụ khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho người dân.

1 Với mong muốn được phản ánh tình hình khó khăn trong giai đoạn chuyển giao giữa các gói thầu thì tôi tiến hành đề tài phân tích danh mục thuốc sử dụng trong năm 2023. Trong đó năm 2021-2022 là đủ thuốc để sử dụng nhưng năm 2023 là không đủ chỉ còn thuốc đã dự trù từ năm 2022 còn lại mang qua dùng nốt năm 2023 và một số thuốc của gói thầu Quốc gia cũng như thầu đàm phán giá để phục vụ khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho người dân. Trước đây, tại Trung tâm Y tế thị xã Phước Long tỉnh Bình Phước chưa có đề tài nghiên cứu nào phân tính danh mục thuốc đã sử dụng. Xuất phát từ những thực tế của Trung tâm Y tế, do dó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thị xã Phước Long tỉnh Bình Phước năm 2023” với 2 mục tiêu như sau: 1.

Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thị xã Phước Long tỉnh Bình Phước năm 2023. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thị xã Phước Long tỉnh Bình Phước năm 2023 theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN. Từ kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần phản ánh hoạt động sử dụng thuốc tại đơn vị, đưa ra một số ý kiến đề xuất giúp Hội đồng thuốc và điều trị của Trung tâm Y tế có thêm cơ sở, căn cứ xây dựng danh mục thuốc sát với tình hình thực tế, mang lại tính chính xác cao, góp phần trong việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả hơn. Tổng quan về danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế 1.

Khái niệm danh mục thuốc sử dụng Danh mục thuốc sử dụng của bệnh viện chính là kết quả của các hoạt động trong chu trình cung ứng thuốc của bệnh viện, đó là danh mục các thuốc được sử dụng thực tế hàng năm tại bệnh viện. Sử dụng thuốc là khâu chủ chốt trong chu trình cung ứng thuốc thể hiện kết quả của một chuỗi hoạt động đưa thuốc đến người bệnh. Hoạt động sử dụng thuốc trong bệnh viện là một trong bốn bước của chu trình cung ứng thuốc. Hoạt động sử dụng thuốc là một chu trình khép kín gồm bốn hoạt động chính là chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và tuân thủ điều trị.

Mục tiêu của bất kỳ một hệ thống quản lý dược phẩm nào cũng là nhằm cung cấp cho bệnh nhân đúng thuốc mà họ cần. Tất cả các hoạt động lựa chọn, mua thuốc, cấp phát đều là những tiền đề cần thiết cho sử dụng thuốc hợp lý. Danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện sẽ phản ánh chính xác nhất thực trạng sử dụng thuốc thực tế tại bệnh viện. Qua đó giúp Hội đồng thuốc và điều trị nắm bắt được những thông tin mới nhất về tình hình sử dụng thuốc trong bệnh viện để có thể đưa ra kế hoạch xây dựng, lựa chọn thuốc phù hợp, giúp cho chu trình cung ứng thuốc kỳ sau đạt hiệu quả tốt hơn.

Một số văn bản hướng dẫn thực hiện sử dụng thuốc Thông tư 22/2011/TT-BYT ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế quy định về tổ chức và hoạt động của khoa dược bệnh viện: “Khoa Dược là khoa chuyên môn chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Giám đốc bệnh viện. Khoa Dược có chức năng quản lý và tham mưu cho giám đốc bệnh viện về toàn bộ công tác dược trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng và tư vấn, giám sát việc thực hiện sử dụng thuốc an toàn, hợp lý”. Như vậy Khoa dược có vai trò chủ đạo, đầu mối trong việc quản lý sử dụng thuốc tại bệnh viện [1]. Thông tư 23/2011/TT-BYT ban hành ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế về hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh.

Theo đó, bệnh viện căn 3 cứ vào tình trạng người bệnh, mức độ bệnh lý để lựa chọn đường dùng thuốc thích hợp. Bệnh nhân chỉ dùng đường tiêm khi không uống được hoặc khi sử dụng thuốc đường uống không đáp ứng yêu cầu điều trị [2]. Thông tư 21/2013/TT-BYT ngày 08/8/2013 của Bộ Y tế quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện. Thông tư hướng dẫn cụ thể các phương pháp phân tích được áp dụng để phát hiện các vấn đề về sử dụng thuốc, nguyên tắc xây dựng danh mục, trong đó chỉ rõ ưu tiên thuốc sản xuất trong nước; ưu tiên lựa chọn thuốc ở dạng đơn chất; ưu tiên lựa chọn thuốc generic hoặc thuốc mang tên chung quốc tế, hạn chế tên biệt dược hoặc nhà sản xuất cụ thể [3].

- Quy định về ưu tiên sử dụng thuốc sản xuất trong nước Khoản 2 Điều 5 Thông tư 21/2013/TT-BYT ngày 08/08/2013 của Bộ Y tế quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện, quy định ưu tiên thuốc sản xuất trong nước [3]. Thông tư 03/2019/TT-BYT ngày 28/03/2019 Bộ Y tế ban hành danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và khả năng cung ứng. Quy định các cơ sở y tế khi lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu phải quy định rõ không được chào thầu thuốc nhập khẩu cùng nhóm tiêu chí kỹ thuật với thuốc sản xuất trong nước [4]. Thông tư 15/2019/TT-BYT ngày 11/7/2019 của Bộ Y tế quy định khi lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu các cơ sở y tế phải quy định rõ không được chào thầu thuốc nhập khẩu cùng nhóm tiêu chí kỹ thuật [5].

Luật Dược 105/2016/QH13 ngày 06/4/2016 quy định đối với việc đấu thầu thuốc, không chào thuốc nhập khẩu thuộc danh mục do BYT ban hành trên cơ sở nhóm tiêu chí kỹ thuật khi thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp, ưu tiên mua thuốc generic [6]. - Quy định sử dụng thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần Khoản 2 Điều 5 Thông tư 21/2013/TT-BYT ban hành ngày 08/8/2013 của Bộ Y tế quy định ưu tiên lựa chọn thuốc ở dạng đơn chất [3]. 4 Thông tư 52/2017/TT-BYT ban hành ngày 29/12/2017 của Bộ Y tế quy định việc kê đơn thuốc phải đạt được mục tiêu an toàn, hợp lý và hiệu quả. Ưu tiên kê đơn thuốc dạng đơn chất hoặc thuốc generic [7].

Khoản 2, Điều 2 Thông tư 19/2018/TT-BYT Ngày 30/8/2018 của Bộ Y tế ban hành ban hành danh mục thuốc thiết yếu. Thuốc hóa dược, sinh phẩm: ưu tiên lựa chọn các thuốc đơn thành phần, nếu là đa thành phần phải chứng minh được sự kết hợp đó có lợi hơn khi dùng từng thành phần riêng rẽ về tác dụng và độ an toàn [8]. - Quy định về lựa chọn đường dùng thuốc cho người bệnh Thông tư số 23/2011/TT-BYT ban hành ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng thuốc trong cơ sở y tế có giường bệnh quy định: căn cứ vào tình trạng người bệnh, mức độ bệnh lý, đường dùng của thuốc để ra y lệnh đường dùng thuốc thích hợp. Chỉ dùng đường tiêm khi người bệnh không uống được thuốc hoặc khi sử dụng thuốc theo đường uống không đáp ứng được yêu cầu điều trị hoặc với thuốc chỉ dùng đường tiêm [2].

- Quy định về số lượng thuốc mua sắm theo kết quả trúng thầu. Thông tư 15/2019/TT-BYT ngày 11/7/2019 của Bộ Y tế quy định phải thực hiện tối thiểu 80% giá trị của từng phần trong hợp đồng đã ký kết. Đối với thuốc cấp cứu, thuốc giải độc, thuốc hiếm, thuốc kiểm soát đặc biệt, dịch truyền và những tình huống khác sau khi báo cáo cơ quan có thẩm quyền, cơ sở y tế bảo đảm thực hiện tối thiểu 50% giá trị của từng phần trong hợp đồng đã ký kết [5]. - Quy định xây dựng danh mục thuốc phải phù hợp phân tuyến chuyên môn kỹ thuật.

Thông tư 20/2022/TT-BYT ngày 31/12/2022 của Bộ y tế về danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế [9]. Thông tư 05/2015/TT-BYT ngày 17/03/2015 của Bộ y tế về danh mục thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế [10].