Phân tích chi tiết danh mục thuốc sử dụng tại PKĐK An Thạnh, Bình Dương năm 2019

Luận văn phân tích danh mục thuốc sử dụng tại PKĐK An Thạnh, Bình Dương 2019. Báo cáo cơ cấu thuốc chi tiết theo phương pháp ABC, VEN và tác dụng dược lý.

• Tác giả: Phan Thị Nghĩa Bình
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Thanh Bình
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Đã Được Sử Dụng Tại Phòng Khám Đa Khoa Khu Vực An Thạnh Thành Phố Thuận An, Tỉnh Bình Dương Năm 2019
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái Niệm Và Tầm Quan Trọng Của Danh Mục Thuốc

Danh mục thuốc là danh sách các loại thuốc được phép sử dụng tại một cơ sở y tế cụ thể, được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế và khả năng của đơn vị. Tại Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương, danh mục thuốc năm 2019 đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh. Phân tích danh mục thuốc giúp cải thiện hiệu quả sử dụng thuốc, giảm chi phí điều trị và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Việc xây dựng danh mục thuốc bệnh viện tuân thủ các hướng dẫn của Bộ Y tế, bao gồm việc lựa chọn các loại thuốc hiệu quả, an toàn và phù hợp với điều kiện kinh tế của địa phương.

1.1. Định Nghĩa Danh Mục Thuốc Tại Phòng Khám

Danh mục thuốc tại PKĐK An Thạnh là tập hợp các thuốc được phê duyệt sử dụng hợp pháp, bao gồm thuốc hóa dược, thuốc đông y và thuốc từ dược liệu. Danh mục này được xây dựng dựa trên nhu cầu điều trị bệnh nhân địa phương, khả năng tài chính và các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

1.2. Vai Trò Của Phân Tích Danh Mục Thuốc

Phân tích danh mục thuốc giúp đánh giá tính hợp lý của sử dụng thuốc, xác định các loại thuốc thiết yếu và tối ưu hóa chi phí. Phương pháp phân tích ABC và phương pháp VEN là hai công cụ quan trọng để quản lý danh mục thuốc một cách khoa học.

II. Phương Pháp Phân Tích ABC Và VEN

Phương pháp ABC (Always, Better, Control) là một kỹ thuật quản lý hàng tồn kho dựa trên giá trị chi tiêu của các mặt hàng. Tại PKĐK An Thạnh, phân tích ABC được áp dụng để phân loại thuốc thành ba nhóm: nhóm A (20% thuốc chiếm 80% giá trị chi tiêu), nhóm B (30% thuốc chiếm 15% giá trị), và nhóm C (50% thuốc chiếm 5% giá trị). Phương pháp VEN (Vital, Essential, Non-essential) đánh giá mức độ thiết yếu của thuốc dựa trên tác dụng lâm sàng. Kết hợp ABC/VEN giúp xác định các loại thuốc cần ưu tiên quản lý chặt chẽ. Những danh mục thuốc được phân tích theo hai phương pháp này sẽ tối ưu hóa sử dụng thuốc và nâng cao hiệu quả điều trị.

2.1. Phương Pháp Phân Tích ABC

Phân tích ABC phân chia danh mục thuốc thành ba nhóm dựa trên giá trị chi tiêu. Nhóm A gồm các thuốc chi phí cao, yêu cầu quản lý chặt chẽ; nhóm B là thuốc mức độ trung bình; nhóm C là các thuốc chi phí thấp. Kỹ thuật này giúp quản lý danh mục thuốc hiệu quả tại các cơ sở y tế.

2.2. Phương Pháp VEN Đánh Giá Tính Thiết Yếu

Phương pháp VEN đánh giá danh mục thuốc theo mức độ cần thiết: Vital (sống còn), Essential (cần thiết), Non-essential (không cần thiết). Tại PKĐK An Thạnh, phương pháp này giúp xác định các thuốc thiết yếu cần được đảm bảo sẵn có liên tục.

III. Cơ Cấu Danh Mục Thuốc Năm 2019 Tại PKĐK An Thạnh

Nghiên cứu danh mục thuốc tại PKĐK An Thạnh, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương năm 2019 cho thấy cấu trúc danh mục thuốc đa dạng. Thuốc hóa dược chiếm tỷ lệ chủ yếu, bao gồm các nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn, điều trị tim mạch và hệ tiêu hóa. Thuốc đông y và thuốc từ dược liệu cũng được sử dụng, phù hợp với nhu cầu điều trị của bệnh nhân địa phương. Phân loại theo nguồn gốc xuất xứ cho thấy thuốc nội địa và nhập khẩu được sử dụng hợp lý. Danh mục thuốc bao gồm cả thuốc đơn thành phần và thuốc đa thành phần, với các dạng bào chế đa dạng như viên nén, tiêm, nước uống. Việc phân tích cấu trúc danh mục này giúp cải thiện sử dụng thuốc hợp lý.

3.1. Phân Loại Theo Loại Thuốc Và Nguồn Gốc

Danh mục thuốc tại PKĐK An Thạnh năm 2019 bao gồm thuốc hóa dược chiếm phần lớn (khoảng 80%), thuốc đông y chiếm khoảng 15% và thuốc từ dược liệu chiếm khoảng 5%. Các loại thuốc này được lựa chọn dựa trên hiệu quả lâm sàng và khả năng tiếp cận của bệnh nhân.

3.2. Phân Bố Theo Nhóm Tác Dụng Dược Lý

Phân tích danh mục thuốc theo tác dụng dược lý cho thấy nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn chiếm tỷ lệ cao nhất. Theo sau là các nhóm thuốc điều trị tim mạch, hệ tiêu hóa và hệ thần kinh. Cấu trúc danh mục thuốc này phản ánh bệnh lý phổ biến tại khu vực và đảm bảo quản lý sử dụng thuốc hợp lý.

IV. Kết Quả Phân Tích ABC VEN Và Khuyến Nghị

Kết quả phân tích ABC/VEN đối với danh mục thuốc tại PKĐK An Thạnh năm 2019 cho thấy các loại thuốc Vital-A cần quản lý chặt chẽ về chi phí và tồn kho. Các thuốc Essential-B cần được đảm bảo cung cấp đều đặn nhưng không yêu cầu quản lý kỹ lưỡng như nhóm A. Nhóm Non-essential-C có thể được xem xét loại bỏ hoặc thay thế để tiết kiệm chi phí. Phân tích danh mục thuốc này gợi ý cần tối ưu hóa danh mục bằng cách loại bỏ các loại thuốc có số lượng trúng thầu nhưng không có nhu cầu sử dụng thực tế. Khuyến nghị bao gồm: cập nhật danh mục thuốc thường xuyên, tăng cường giám sát sử dụng thuốc hợp lý, đào tạo nhân sự về quản lý danh mục thuốc.

4.1. Kết Quả Phân Tích ABC VEN Chính

Phân tích ABC/VEN xác định rằng các thuốc nhóm VA (Vital-A) chiếm khoảng 15% danh mục nhưng 60% chi phí, cần ưu tiên quản lý. Nhóm EA (Essential-A) chiếm 25% danh mục và 20% chi phí. Nhóm C chiếm 50% danh mục nhưng chỉ 5% chi phí, có thể tối ưu hóa.

4.2. Khuyến Nghị Cải Thiện Danh Mục Thuốc

Khuyến nghị cần cập nhật danh mục thuốc định kỳ dựa trên dữ liệu sử dụng thuốc thực tế. Loại bỏ các thuốc không sử dụng để giảm chi phí lưu kho. Tăng cường quản lý danh mục thông qua Hội đồng thuốc và điều trị, đảm bảo tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Cung ứng thuốc trong phòng khám cần đảm bảo được nhu cầu khám và điều trị bệnh nội ngoại trú, đáp ứng chất lượng với giá hợp lý. Hoạt động cung ứng là đưa thuốc từ nơi sản xuất đến người sử dụng. Hoạt động này được thực hiện theo một chu trình, bao gồm các hoạt động lựa chọn mua sắm, tồn trữ cấp phát và sử dụng. Sử dụng thuốc là căn cứ để lựa chọn thuốc và cả chu trình tiếp theo.

Việc phân tích danh mục thuốc công việc có ý nghĩa quan trọng, dựa vào kết quả này để lựa chọn, dự trù kinh phí mua thuốc cho năm sau. Trong thời gian qua, việc thực hiện chính sách quốc gia của Việt Nam với hai mục tiêu cung ứng đủ thuốc có chất lượng đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân và sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả đã đạt được những kết quả quan trọng. Hiện nay, nước ta đang ưu tiên sản xuất, sử dụng thuốc trong nước góp phần phong phú nguồn thuốc cả về số lượng và chất lượng. Về cơ bản không còn tình trạng thiếu thuốc phục vụ nhu cầu điều trị.

Hiện nay, các phòng khám đang xây dựng danh mục thuốc phù hợp với nhu cầu điều trị, đảm bảo an toàn cho người bệnh, khả năng thanh toán của người dân kể cả người có thẻ BHYT. Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh, thành phố Thuận An, là Phòng khám đa khoa khu vực hạng III. Phòng khám phục vụ cho toàn thành phố. Với mô hình bệnh tật tương đối phức tạp hàng năm Phòng khám sử dụng một lượng kinh phí khá lớn để mua thuốc phục vụ công tác khám chữa bệnh.

Vấn đề phân tích và đánh giá DMT tại Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh là cần thiết để có nhìn nhận khái quát về thực trạng sử dụng thuốc tại Phòng khám, từ đó có các biện pháp điều chỉnh danh mục thuốc trong những năm tiếp theo để nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc cho người bệnh và tiết kiệm chi phí trong công tác khám chữa bệnh. Mặt khác giúp việc sử dụng thuốc an toàn, 1 hợp lý, hiệu quả, giúp giải quyết nhiều bất cập từ khi đấu thầu đến khi sử dụng phát sinh như thiếu thừa thuốc liên tục diễn ra. Tại Phòng khám, hội đồng thuốc và điều trị có nhiệm vụ tư vấn cho giám đốc lựa chọn thuốc sử dụng tại Phòng khám. Các nghiên cứu tổng quát về tình hình sử dụng thuốc như phân tích ABC, phân tích VEN sẽ giúp ích cho hội đồng thuốc và điều trị cũng như các nhà quản lý xác định những vấn đề về sử dụng thuốc, làm nền tảng cho các hoạt động can thiệp tiếp theo.

Tuy nhiên từ trước đến nay tại Phòng khám chưa có đề tài nào đánh giá danh mục thuốc được thực hiện do vậy việc tiến hành nghiên cứu là hết sức cần thiết. Với mong muốn tìm hiểu thực trạng danh mục thuốc được sử dụng hiện nay tại Phòng khám là như thế nào; các thuốc trong nhóm A được sử dụng có hợp lý hay không. Do đó, nhóm chúng tôi tiến hành đề tài: “Phân tích danh mục thuốc đã được sử dụng tại Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương năm 2019”. Với 2 mục tiêu sau: 1.

Mô tả cơ cấu danh mục thuốc được sử dụng tại Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương năm 2019; 2. Phân tích danh mục thuốc được sử dụng tại Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương năm 2019, theo phương pháp ABC và VEN. Từ kết quả nghiên cứu đề xuất các giải pháp xây dựng danh mục thuốc hợp lý, hiệu quả nhằm phục vụ tốt cho bệnh nhân tại Phòng khám đa khoa khu vực An Thạnh cho nhu cầu năm tiếp theo. KHÁI NIỆM DANH MỤC THUỐC VÀ XÂY DỰNG DANH MỤC THUỐC BỆNH VIỆN 1.

Khái niệm Danh mục thuốc Danh mục thuốc (DMT) là một danh sách các thuốc được sử dụng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe và bác sĩ sẽ kê đơn các thuốc trong danh mục này. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): “DMT bệnh viện là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng trong bệnh viện” [3]. DMT bệnh viện được xây dựng tốt sẽ mang lại những lợi ích sau [3]: Loại bỏ được các thuốc không an toàn và kém hiệu quả, từ đó có thể giảm được số ngày nằm viện đồng thời giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong. Giảm số lượng và chi phí mua thuốc; sử dụng chi phí tiết kiệm được để mua các thuốc chất lượng tốt hơn, an toàn và hiệu quả hơn.

Mỗi bệnh viện có DMT khác nhau, được xây dựng hàng năm theo nhu cầu điều trị hợp lý của các khoa lâm sàng. Xây dựng danh mục phù hợp sẽ góp phần rất lớn trong công tác điều trị, quản lý của bệnh viện. Một danh mục thuốc có quá nhiều thuốc không cần thiết sẽ dẫn đến sử dụng lãng phí nguồn kinh phí của nhà nước cũng như của bệnh nhân. Các bước xây dựng Danh mục thuốc Việc xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện phải đảm bảo nguyên tắc sau: bảo đảm phù hợp với mô hình bệnh tật và chi phí thuốc dùng trong bệnh viện; phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; căn cứ vào hướng dẫn hoặc phác đồ điều trị đã được xây dựng và áp dụng tại bệnh viện hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đáp ứng được với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị, phù hợp với phạm vi chuyên môn của bệnh viện, thống nhất với DMT thiết yếu, DMT chủ yếu do Bộ Y Tế ban hành.

3 Khoa Dược (KD) sẽ xây dựng DMT bệnh viện và thông qua Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) góp ý chỉnh sửa, sau khi HĐT&ĐT thống nhất, khoa Dược tổng hợp thành danh mục dự thảo và trình lên Giám đốc phòng khám xem xét và ký duyệt ban hành danh mục chính thức. Việc lựa chọn danh mục thuốc trong phòng khám phải căn cứ vào các yếu tố sau: - Mô hình bệnh tật (MHBT) của địa phương và cơ cấu bệnh tật do phòng khám thống kê hàng năm; - Trình độ cán bộ và theo danh mục kỹ thuật mà phòng khám được thực hiện; - Danh mục thuốc chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh do Bộ Y Tế (BYT) ban hành; - Khả năng kinh phí của phòng khám: ngân sách Nhà nước, thu một phần viện phí và Bảo Hiểm y tế (BHYT); - Xem xét một số tiêu chí như an toàn, hiệu quả điều trị, hiệu quả - chi phí hoặc nguồn cung ứng tại chỗ. DMT phòng khám phải được rà soát, bổ sung, hiệu chỉnh hàng năm cho phù hợp với tình hình thực tế điều trị. Mô hình bệnh tật Phác đồ điều trị Danh mục Trình độ chuyên thuốc thiết yếu môn, kỹ thuật Danh mục K/n chi trả của BN, thuốc chủ yếu quỹ BHYT, kinh phí Hội đồng thuốc và điều trị DANH MỤC THUỐC Hình 1.

Các yếu tố làm căn cứ để xây dựng danh mục thuốc 4 Việc thống nhất một cách rõ ràng các tiêu chí chọn lựa khi xây dựng DMTBV là rất quan trọng và cần phải được thực hiện một cách bài bản nhằm tạo dựng giá trị cũng như sự tin tưởng của thầy thuốc khi sử dụng. Tổ chức Y tế thế giới đã xây dựng một quy trình để xây dựng DMT trong phòng khám bao gồm 4 giai đoạn cụ thể như sau: Giai đoạn 1: Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) thu thập một số thông tin để giúp Ban giám đốc phòng khám thấy rõ hiệu quả của việc quản lý tốt DMT từ đó thuyết phục các nhà quản lý ra quyết định về DMT và xem đây là quy định của phòng khám [3]. Bước tiếp theo của HĐT&ĐT là xây dựng hoặc lựa chọn các nhóm thuốc cho DMTBV. Trước khi xây dựng danh mục, cần thu thập những dữ liệu cần thiết để phân tích các mô hình sử dụng thuốc hiện có.

Các thông tin cần thu thập trước khi xây dựng DMTBV: Tổng giá trị tiền thuốc đã sử dụng trong năm trước, tỷ lệ giá trị tiền thuốc so với tổng chi phí của phòng khám, số lượng các thuốc, các nhóm thuốc đang sử dụng tại phòng khám, giá trị của thuốc bị huỷ trong năm, tên của thuốc sử dụng nhiều nhất, các phản ứng có hại của thuốc đã được thu thập, số lượng các ca tử vong do thuốc, các thuốc bị cấm sử dụng, thuốc giả, thuốc kém chất lượng đã được thông tin [3]. Trong giai đoạn tiếp theo, HĐT&ĐT cần xây dựng một cuốn Cẩm nang DMT. Thông tin trong cuốn cẩm nang nhằm giúp cán bộ Y tế trong phòng khám, đặc biệt là bác sỹ hiểu được hệ thống DMT và chức năng của HĐT&ĐT [3]. Giai đoạn cuối cùng trong quá trình xây dựng DMTBV là duy trì DMT.

Việc sử dụng thuốc không hợp lý vẫn xảy ra ngay cả khi có một DMT lý tưởng. Vì vậy để tăng cường kê đơn hợp lý cần có hướng dẫn điều trị chuẩn hay phác đồ điều trị [3]. Để xây dựng danh mục thuốc phòng khám, bước đầu tiên cần phải thu thập, phân tích tình hình sử dụng thuốc năm trước sau đó đánh giá các thuốc đề nghị bổ sung hoặc loại bỏ từ các khoa lâm sàng một cách khách quan [3]. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỬ DỤNG THUỐC Theo tổ chức Y tế thế giới, có 3 phương pháp chính để làm rõ các vấn đề sử dụng thuốc tại phòng khám mà HĐT&ĐT nên thường xuyên sử dụng [5], đó là: - Thu thập thông tin ở mức độ cá thể: những dữ liệu này được thu thập từ người không kê đơn để có thể xác định được những vấn đề xung quanh liên quan đến sử dụng thuốc.

Tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là thường không có đủ thông tin để có thể điều chỉnh thuốc sử dụng phù hợp với chẩn đoán. - Các phương pháp định tính: như tập trung thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu vấn đề và bộ câu hỏi sẽ là những công cụ hữu ích để xác định nguyên nhân của vấn đề sử dụng thuốc. - Các phương pháp tổng hợp dữ liệu: phương pháp này liên quan đến các dữ liệu tổng hợp mà không phải trên từng cá thể, và dữ liệu có thể thu thập dễ dàng. Phương pháp xác định liều DDD, phân tích ABC và phân tích VEN…Những phương pháp này sẽ được sử dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc.

Trong số các phương pháp trên, phân tích DMT gồm phân tích ABC và phân tích VEN là giải pháp hữu ích và cần được áp dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc.