ĐẶT VẤN ĐỀ Cuộc sống ngày một văn minh hơn, người dân cũng đã có nhiều kiến thức và nhận thức hơn trong việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho bản thân cũng như cho gia đình của mình. Việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho người dân là một việc cần được chính quyền quan tâm vì sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi người, góp phần đảm bảo nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc cung ứng nhiều loại thuốc đảm bảo chất lượng tốt có giá cả phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Chính sách quốc gia về thuốc đã đưa ra hai mục tiêu đó là đảm bảo cung ứng thường xuyên và đầy đủ các thuốc có chất lượng đến tay người bệnh và đảm bảo việc sử dụng thuốc sao cho an toàn, hợp lý và hiệu quả [3].
Hiện nay, nền kinh tế của Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh, mô hình bệnh tật cũng thay đổi và ngày càng đa dạng, phức tạp hơn. Sự tăng trưởng đều đặn tiền thuốc bình quân đầu người qua các năm phần nào nói lên kiến thức, nhu cầu sử dụng thuốc và các dược phẩm trong vấn đề chăm sóc sức khỏe của người dân. Với sự phát triển vượt bậc của công nghệ nói chung và hệ thống các kênh phân phối thuốc nói riêng, các công ty, các tập đoàn dược phẩm trong và ngoài nước đã cùng nhau góp phần tạo nên một thị trường thuốc đa dạng, đầy đủ các chủng loại thuốc, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Nhìn chung, thị trường thuốc trong nước đã phần nào đáp ứng đủ nhu cầu khám chữa bệnh cho người dân.
Tuy nhiên, nhiều vụ kinh doanh và phân phối thuốc giả, thuốc kém chất lượng gần đây bị phanh phui đang là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết triệt để nhằm đảm bảo thị trường thuốc được an toàn và chất lượng. Đối với bất kỳ quốc gia nào, đóng vai trò hết sức quan trọng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cho người dân là hệ thống các bệnh viện. Khoa Dược của các bệnh viện đã có những bước phát triển về nhiều mặt, góp phần không nhỏ trong công tác nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại các bệnh viện. Việc cung ứng thuốc đầy đủ, kịp thời, đảm bảo chất lượng và hợp lý cho người bệnh có vai trò hết sức quan trọng, góp phần đảm bảo chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân.
Tuy nhiên, hiện nay vẫn đang còn một số bất cập trong công tác quản lý và sử dụng thuốc trong các bệnh viện, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cũng như uy 1 tín của các cơ sở y tế, làm tăng kinh phí khám chữa bệnh và quan trọng hơn cả đó là vấn đề đảm bảo thuốc được sử dụng hợp lý, an toàn và hiệu quả. Hiện nay, đã có nhiều đề tài trong nước tiến hành phân tích hoạt động cung ứng thuốc trong các cơ sở y tế, trong đó chú trọng đến hoạt động sử dụng thuốc thông qua việc phân tích các danh mục thuốc trúng thầu và danh mục thuốc sử dụng. Nhằm góp phần mang lại một số thông tin về hoạt động sử dụng thuốc nói riêng và hoạt động cung ứng thuốc trong Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an nói chung, đề tài “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an năm 2021” được tiến hành với hai mục tiêu: 1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an năm 2021 2.
Xác định một số bất cập của danh mục thuốc đã sử dụng trong năm 2021 tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an Từ đó đưa ra một số kiến nghị và đề xuất nhằm nâng cao , hoàn thiện hơn nữa công tác cung ứng thuốc cũng như sử dụng thuốc cho bệnh viện. DANH MỤC THUỐC BỆNH VIỆN 1. Khái niệm Danh mục thuốc bệnh viện là danh sách các thuốc đã được bệnh viện lựa chọn và phê duyệt để sử dụng, có vai trò rất quan trọng trong việc quản lý thuốc lưu hành trong bệnh viện; được xây dựng trên cơ sở Danh mục thuốc thiết yếu, Danh mục thuốc chủ yếu của Việt Nam và WHO hiện hành, đảm bảo các mục tiêu: - sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả, - đáp ứng yêu cầu điều trị cho người bệnh, - đảm bảo quyền lợi về thuốc chữa bệnh cho người bệnh tham gia bảo hiểm y tế và - phù hợp với khả năng kinh tế của người bệnh và khả năng chi trả của quỹ BHYT [6], [9]. Danh mục thuốc bệnh viện bao gồm các loại thuốc cần thiết, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh và y học dự phòng của bệnh viện, phù hợp với mô hình bệnh tật, kỹ thuật điều trị và bảo quản, khả năng tài chính của từng bệnh viện cũng như khả năng chi trả của người bệnh.
Các thuốc này trong một phạm vi thời gian, không gian, trình độ xã hội, khoa học kỹ thuật nhất định luôn sẵn có bất kỳ lúc nào, với số lượng cần thiết, đảm bảo được chất lượng tốt, có các dạng bào chế phù hợp và có giá cả phải chăng. Quy trình xây dựng danh mục thuốc sử dụng trong bệnh viện Lựa chọn thuốc là một hoạt động Hội đồng thuốc và điều trị từ đánh giá và lựa chọn ra những thuốc được coi là hiệu quả, an toàn và có chi phí hợp lý. Kết quả của quá trình lựa chọn thuốc là một danh mục thuốc có chứa tất cả các loại thuốc đã được phê duyệt cho mua sắm và sử dụng trong các cơ sở y tế nhất định. 3 Khoa Dược xây Hội đồng thuốc dựng dự thảo và điều trị thông danh mục thuốc qua Căn cứ để lựa chọn thuốc đưa bệnh viện và vào Danh mục thuốc bệnh viện: Giám đốc bệnh hướng dẫn thực viện xem xét và 1.
Mô hình bệnh tật 2. Phác đồ điều trị hành danh mục ký duyệt 3. Danh mục thuốc thiết yếu, thuốc thuốc chủ yếu Danh mục thuốc 4. Nguồn kinh phí bệnh viện bệnh viện theo Cơ sở để xây 5.
Ý kiến của các khoa phòng dựng danh mục hoạt chất 6. Ý kiến của Hội đồng thuốc thuốc kỳ sau Danh mục thuốc và điều trị đấu thầu 6. Danh mục thuốc sử dụng năm trước 7. Phân tuyến kỹ thuật 8.
Thông tin về thuốc và các Danh mục thuốc văn bản pháp quy khác sử dụng theo tên biệt dược Hình 1. Quy trình lựa chọn thuốc và xây dựng danh mục thuốc sử dụng trong bệnh viện [14] Lựa chọn thuốc là xác định chủng loại và số lượng thuốc để cung ứng. Trong bệnh viện, chủng loại thuốc được thể hiện qua danh mục thuốc bệnh viện. Việc lựa chọn và xây dựng danh mục này là công việc đầu tiên của quy trình cung ứng thuốc.
Danh mục thuốc là cơ sở để đảm bảo cho việc cung ứng thuốc chủ động, có kế hoạch hợp lý, an toàn, hiệu quả và có tác động trực tiếp đến kết quả điều trị với người bệnh. Danh mục thuốc được xây dựng hàng năm, có thể bổ sung hoặc loại bỏ một số thuốc trong danh mục của năm trước thông qua các kỳ họp của Hội đồng thuốc và điều trị. Danh mục thuốc bệnh viện được xây dựng dựa trên các yếu tố như: mô hình bệnh tật, phác đồ điều trị được áp dụng, trình độ chuyên môn của nhân viên y tế, các chính sách về thuốc của Nhà nước, chức năng, nhiệm vụ và kinh phí của bệnh viện, nhu cầu thuốc đã sử dụng trong những năm trước và dự đoán trong thời gian tới [7]. Ngoài ra, danh 4 mục thuốc cũng cần được xây dựng dựa trên các hướng dẫn điều trị chuẩn, đây cũng là căn cứ khoa học có độ tin cậy cao để xây dựng danh mục.
Việc xây dựng Danh mục thuốc bệnh viện phải tuân thủ các nguyên tắc sau: - Đảm bảo phù hợp với mô hình bệnh tật và chi phí về thuốc dùng điều trị trong bệnh viện, - Phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật, phù hợp với phạm vi chuyên môn của bệnh viện, - Đáp ứng với các phương pháp và kỹ thuật mới trong điều trị, - Thống nhất với Danh mục thuốc thiết yếu, Danh mục thuốc chủ yếu do Bộ Y tế ban hành, - Ưu tiên thuốc sản xuất trong nước. Một số tiêu chí để đánh giá và lựa chọn các thuốc trong danh mục bao gồm: - Mô hình bệnh tật của bệnh viện, - Điều kiện trang thiết bị chuyên môn và nhân lực của bệnh viện, - Chất lượng, hiệu quả và độ an toàn trong điều trị của các thuốc, - Căn cứ và chi phí của thuốc và tính chi phí – hiệu quả, - Ưu tiên lựa chọn thuốc generic hoặc thuốc mang tên chung quốc tế, hạn chế tên biệt dược gốc hoặc nhà sản xuất cụ thể. Mô hình bệnh tật là số liệu thống kê bệnh tật về số bệnh nhân đến khám và điều trị trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). WHO đã ban hành phân loại quốc tế về bệnh tật ICD để hỗ trợ nghiên cứu mô hình bệnh tật.
Bảng phân loại này đã qua 9 lần sửa đổi và phiên bản ICD 10 gồm 21 chương với 10.000 bệnh trong đó mỗi chương có 1 hay nhiều nhóm bệnh, mỗi nhóm bệnh có nhiều loại bệnh, mỗi loại bệnh có nhiều chi tiết theo nguyên nhân gây bệnh hay tính chất đặc thù của bệnh đó [2]. Mô hình bệnh tật là căn cứ quan trọng góp phần giúp bệnh viện trong việc xây dựng danh mục thuốc phù hợp, là cơ sở để bệnh viện hoạch định và phát triển toàn diện trong tương lai. Mỗi bệnh viện được xây dựng trên địa bàn khác nhau, ứng với mỗi đặc trưng nhất định về cấu trúc dân cư, địa lý, yếu tố môi trường, văn hóa, kinh tế - xã hội cũng như sự phân công chức năng nhiệm vụ theo tuyến. Do vậy, mô hình bệnh 5 tật của mỗi bệnh viện là khác nhau, chủ yếu được phân thành 2 loại là mô hình bệnh tật của bệnh viện đa khoa và của bệnh viện chuyên khoa [38].
Nguồn kinh phí cũng là căn cứ quan trọng để bệnh viện có thể ra quyết định và lựa chọn thuốc để sử dụng sao cho thật hợp lý. Nguồn kinh phí của bệnh viện đến từ nhiều nguồn như sự đầu tư của nhà nước, nguồn thu thông qua các hoạt động của bệnh viện như khám chữa bệnh, nguồn quỹ Bảo hiểm Y tế hoặc nguồn tài trợ của các đơn vị trong và ngoài nước.