Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An năm 2022

Báo cáo phân tích toàn diện danh mục thuốc tại BV Hữu nghị Đa khoa Nghệ An 2022. Đánh giá cơ cấu thuốc, phân tích ABC/VEN, sử dụng kháng sinh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: Ts. Đỗ Xuân Thắng
• Trường học: Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An năm 2022
• Loại tài liệu: Luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cách Phân Tích Danh Mục Thuốc BV Hữu nghị Đa khoa Nghệ An 2022 Hiệu Quả

Phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An năm 2022 giúp xác định những điểm mạnh, hạn chế trong việc quản lý, sử dụng thuốc. Áp dụng các phương pháp như phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN giúp đánh giá kỹ lưỡng các loại thuốc theo chi phí, mức độ quan trọng và hiệu quả điều trị. Kết quả từ phân tích này hỗ trợ xây dựng danh mục thuốc hợp lý, phù hợp mô hình bệnh tật, nguồn lực và yêu cầu thực tiễn của bệnh viện. Cách làm này đảm bảo hiệu quả và tối ưu chi phí, đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

1.1. Phương pháp phân tích ABC VEN và ma trận ABC VEN trong quản lý thuốc

Các phương pháp phân tích này giúp phân loại thuốc dựa trên giá trị tiêu dùng, tính cấp thiết và chi phí. Phân tích ABC tập trung vào giá trị kinh tế của các khoản mục thuốc, VEN phân nhóm dựa trên mức độ cấp thiết, còn ma trận ABC/VEN kết hợp cả hai để xác định các loại thuốc có ảnh hưởng lớn đến ngân sách và điều trị.

1.2. Ứng dụng các phân tích này vào xây dựng danh mục thuốc hợp lý

Việc áp dụng các phương pháp này giúp xác định thuốc cần mua sắm tối đa, loại bỏ thuốc có ít giá trị hoặc lãng phí nguồn lực, từ đó đảm bảo danh mục thuốc phù hợp mô hình bệnh tật, nguồn lực tài chính, và tối ưu chi phí điều trị.

II. Bí quyết phân tích dữ liệu và xác định nhóm thuốc trọng điểm trong năm 2022

Phân tích dữ liệu thu thập qua các báo cáo, hồ sơ đấu thầu và hồ sơ sử dụng thuốc giúp xác định rõ tỷ lệ phần trăm ngân sách dành cho các nhóm thuốc khác nhau. Phương pháp tỷ trọng, phân tích ABC, VEN hỗ trợ xác định nhóm thuốc chủ lực về chi phí và tầm quan trọng để ưu tiên quản lý. Đặc biệt, việc kết hợp các phân tích này giúp nhìn nhận rõ các nhóm thuốc trên góc độ kinh tế và cấp thiết, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp trong phân bổ nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều trị.

2.1. Phân tích tỷ trọng giá trị sử dụng thuốc theo nhóm TDDL

Phương pháp này giúp xác định các nhóm thuốc chiếm tỷ trọng cao về ngân sách, từ đó tập trung kiểm soát, điều chỉnh danh mục phù hợp mô hình bệnh tật, nâng cao chất lượng điều trị.

2.2. Phân tích nhóm thuốc theo nguồn gốc xuất xứ và hiệu quả kinh tế

Kết quả cho thấy tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước còn thấp, cần tăng cường khuyến khích dùng thuốc nội nhằm giảm chi phí và thúc đẩy ngành dược địa phương phát triển.

III. Bí quyết tối ưu hóa sử dụng thuốc theo phân tích ABC và VEN năm 2022

Việc đánh giá tỷ lệ thuốc nhóm A, B, C theo phương pháp ABC và VEN giúp xác định các thuốc cần giám sát chặt chẽ, tránh lãng phí, đặc biệt trong quản lý thuốc hạng A và nhóm thuốc có vai trò cấp cứu, xử lý các bệnh nặng. Phân tích các nhóm V, E, N theo VEN còn hỗ trợ ưu tiên nguồn lực phù hợp, giảm thiểu sử dụng thuốc không cần thiết, hạn chế lạm dụng kháng sinh và tăng cường sử dụng thuốc có hiệu quả cao, mức độ rủi ro thấp.

3.1. Quản lý nhóm thuốc hạng A và thuốc trúng thầu

Chú trọng kiểm soát thuốc hạng A – nhóm chiếm phần lớn ngân sách, đảm bảo sử dụng đúng chỉ định, lựa chọn các thuốc thay thế phù hợp để tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả điều trị.

3.2. Cải thiện quản lý kháng sinh theo hướng dẫn mới

Chuyển đổi kháng sinh đường tiêm sang đường uống, hạn chế sử dụng quá mức kháng sinh nhóm beta-lactam và xây dựng chính sách quản lý chặt chẽ để hạn chế đề kháng kháng sinh và giảm chi phí.

IV. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong phân tích danh mục thuốc bệnh viện 2022

Việc phân tích toàn diện danh mục thuốc tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An năm 2022 đã cung cấp nhiều insights về quản lý, sử dụng thuốc hiệu quả. Các kết quả này giúp xây dựng danh mục thuốc phù hợp mô hình bệnh tật, tối ưu ngân sách, hạn chế lãng phí và nâng cao chất lượng điều trị. Trong tương lai, cần tăng cường ứng dụng công nghệ, tự động hoá phân tích dữ liệu để cập nhật nhanh, chính xác hơn. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ các bộ phận liên quan, thúc đẩy các chính sách nội bộ rõ ràng, dựa trên dữ liệu thực tế, để hướng tới hoạt động quản lý thuốc bền vững, hiệu quả hơn trong các giai đoạn tiếp theo.

4.1. Định hướng phát triển công tác phân tích thuốc dựa trên công nghệ số

Sử dụng phần mềm tự động, trí tuệ nhân tạo để đẩy nhanh quá trình phân tích, đánh giá, giúp quản lý danh mục thuốc hiệu quả và chính xác hơn.

4.2. Tăng cường đào tạo và phối hợp liên ngành trong quản lý thuốc

Xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao năng lực nhân lực, tăng cường hợp tác giữa các khoa, bộ phận nhằm đề ra các dự đoán, giải pháp phù hợp, bền vững trong công tác quản lý thuốc tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo nhận định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thực trạng sử dụng thuốc bất hợp lý đã và đang là vấn đề rất nghiêm trọng, mang tính toàn cầu. Đây là một trong những nguyên nhân làm tăng tỷ lệ nhập viện cũng như tỷ lệ tử vong, gia tăng gánh nặng kinh tế, giảm chất lượng chăm sóc sức khoẻ và uy tín của các cơ sở khám chữa bệnh. Số liệu của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (BHXHVN) cho thấy, hiện nay chi phí cho tiền thuốc đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí y tế nói chung và chi phí khám, chữa bệnh (KCB) nói riêng. Chi phí thuốc cũng chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu chi phí KCB bảo hiểm y tế (BHYT) và người bệnh phải đồng chi trả đáng kể.

Kết quả nghiên cứu mới được công bố gần đây do trường Đại học Y tế công cộng phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho rằng, tỷ lệ chi phí từ túi tiền của người dân khoảng 40% là khá cao. Thực tế ấy đòi hỏi việc quản lý, cung ứng, sử dụng, thanh toán chi phí thuốc có vai trò hết sức quan trọng nhằm đảm bảo người dân được sử dụng thuốc có chất lượng với giá cả hợp lý và an toàn, phù hợp với cơ cấu bệnh tật và khả năng chi trả của Quỹ BHYT [1]. Các nghiên cứu đã cho thấy tình trạng sử dụng thuốc bất hợp lý xảy ra tại nhiều nước trên thế giới. Tại các nước đang phát triển, 30% - 60% bệnh nhân sử dụng kháng sinh gấp 2 lần so với tình trạng cần thiết [2].

Tại Việt Nam, với những chính sách mở cửa và đa dạng hóa các loại hình cung ứng thuốc, thị trường thuốc ngày càng phong phú về số lượng, chủng loại và cả nhà cung cấp. Về bảo đảm nguồn cung, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nêu rõ, thực hiện theo Nghị quyết số 80 của Quốc hội, Bộ Y tế đã gia hạn được 10.572 thuốc, đến nay cả nước đã có nguồn thuốc là 22.000, bảo đảm đủ cung ứng thuốc cho thị trường, đáp ứng nhu cầu của người dân [3]. Đây là một thuận lợi lớn trong việc cung ứng đủ thuốc cho công tác khám chữa bệnh tuy nhiên cũng gây không ít khó khăn, lúng túng trong việc lựa chọn thuốc chữa 1 bệnh không chỉ với các bệnh viện mà ngay cả trong cộng đồng. Vấn đề đặt ra cho các cơ sở khám chữa bệnh là cần xây dựng một danh mục thuốc (DMT) an toàn, có hiệu quả điều trị cao, chi phí hợp lý và luôn sẵn có đáp ứng được yêu cầu điều trị.

Để có danh mục thuốc hợp lý các bệnh viện cần phân tích tình hình sử dụng thuốc các năm trước làm căn cứ loại bỏ hoặc bổ sung các thuốc mới một cách khoa học, đồng thời việc đánh giá mức độ phù hợp giữa danh mục thuốc sử dụng và danh mục thuốc trúng thầu cũng cần được quan tâm nghiên cứu. Với lịch sử 105 năm hình thành và phát triển, Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An hiện là bệnh viện tuyến cuối về khám, chữa bệnh đa khoa trên địa bàn tỉnh Nghệ An; đồng thời là tuyến cuối khám, chữa bệnh về chuyên ngành Nội khoa, Ngoại khoa và Sản phụ khoa của khu vực Bắc Trung Bộ và đang xây dựng lộ trình lên hạng đặc biệt vào năm 2025. Hiện nay, trung bình mỗi ngày Bệnh viện tiếp đón 1000-1500 lượt bệnh nhân đến khám, 150-250 lượt bệnh nhân cấp cứu, bệnh nhân nội trú trung bình từ 2000-2800 bệnh nhân, phẫu thuật cho trung bình 100 lượt bệnh nhân mỗi ngày. Do đó, nhu cầu sử dụng thuốc ngày càng tăng cao.

Việc quản lý và xây dựng DMT đáp ứng được nhu cầu là rất quan trọng do đó cần thường xuyên phân tích DMT giúp lựa chọn thuốc phù hợp và xác định vấn đề sử dụng thuốc. Vậy có tồn tại gì trong DMT sử dụng tại bệnh viện hay không? Bệnh viện sử dụng nhóm thuốc nào, đường dùng nào nhiều nhất? Việc thực hiện sử dụng thuốc theo kết quả đấu thầu như thế nào? Có khó khăn nào trong vấn đề cung ứng thuốc không?. Để trả lời các câu hỏi trên, đề tài “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An năm 2022” được thực hiện nhằm xác định những vấn đề hợp lý, vấn đề tồn tại và nguyên nhân, từ đó đưa ra các đề xuất giúp Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) có giải pháp phù hợp, giải quyết các vấn đề tồn tại để đảm bảo DMT bệnh viện sát với nhu cầu sử dụng, tối ưu 2 hóa trong lựa chọn và nâng cao hiệu quả kinh tế. Để đạt được mục đích đó, đề tài được tiến hành với 2 mục tiêu: 1.

Phân tích cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An năm 2022; 2. Phân tích một số vấn đề tồn tại và nguyên nhân trong danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An năm 2022. Từ đó đưa ra một số kiến nghị và đề xuất nhằm hoàn thiện hơn hoạt động xây dựng DMT và sử dụng thuốc tại Bệnh viện đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả. Danh mục thuốc bệnh viện và phương pháp phân tích sử dụng thuốc 1.

Danh mục thuốc bệnh viện Theo Tổ chức Y tế thế giới “Danh mục thuốc bệnh viện là danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng trong bệnh viện” [4]. Danh mục thuốc bệnh viện (DMTBV) là cơ sở để đảm bảo cung ứng thuốc chủ động có kế hoạch nhằm phục vụ cho nhu cầu điều trị an toàn, hiệu quả, kinh tế. Mỗi bệnh viện có DMT khác nhau, được xây dựng hàng năm theo nhu cầu điều trị hợp lý của các khoa lâm sàng. DMT bệnh viện được xây dựng hàng năm theo định kỳ và có thể bổ sung hoặc loại bỏ thuốc trong DMT bệnh viện trong các kỳ họp của HĐT&ĐT bệnh viện [4].

Xây dựng danh mục phù hợp sẽ góp phần rất lớn trong công tác điều trị. quản lý của bệnh viện. Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc Căn cứ vào DMT thiết yếu, DMT chủ yếu và các quy định sử dụng thuốc do Bộ Y tế ban hành, đồng thời căn cứ vào mô hình bệnh tật và kinh phí của bệnh viện. Hội đồng thuốc và điều trị có nhiệm vụ giúp Giám đốc bệnh viện lựa chọn, xây dựng danh mục thuốc tại bệnh viện theo nguyên tắc sau [1],[2].

• Bảo đảm phù hợp với mô hình bệnh tật và khả năng kinh phí của bệnh viện chi trả cho thuốc dùng trong điều trị; • Phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; • Căn cứ vào hướng dẫn hoặc phác đồ điều trị đã xây dựng và áp dụng tại bệnh viện hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; • Đáp ứng với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị; • Thống nhất với DMT thiết yếu, DMT thuốc chủ yếu của Bộ Y tế ban hành; • Danh mục thuốc bệnh viện phải được rà soát, bổ sung, hiệu chỉnh hàng năm cho phù hợp với tình hình thực tế điều trị 4 1. Các phương pháp phân tích sử dụng thuốc Các thống kê nhiều năm cho thấy tiền thuốc sử dụng trong bệnh viện thường chiếm khoảng 60% ngân sách của bệnh viện [2]. Để hạn chế tồn tại trong công tác sử dụng thuốc, nhà quản lý cần có những chính sách, biện pháp cải thiện. Một số công cụ để đánh giá thực trạng vấn đề sử dụng thuốc trong bệnh viện hiện nay là phương pháp phân tích ABC, phân tích sử dụng thuốc theo nhóm điều trị, phân tích VEN.

Từ đó HĐT&ĐT xác định các vấn đề, nguyên nhân liên quan đến sử dụng thuốc và lựa chọn giải pháp can thiệp phù hợp [5]. Phương pháp phân tích ABC  Khái niệm: Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách cho thuốc của bệnh viện [5].  Mục đích của phân tích ABC - Cho thấy những thuốc được sử dụng thay thế với số lượng lớn mà chỉ có chi phí thấp trong danh mục hoặc có sẵn trên thị trường, được sử dụng để: Lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí điều trị thấp hơn; - Lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện những vấn đề chưa hợp lý trong sử dụng thuốc bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật. Phân tích nhóm điều trị  Khái niệm: Là phương pháp phân tích việc sử dụng thuốc dựa vào đánh giá số lượng sử dụng và giá trị tiền thuốc của các nhóm điều trị [4].

 Mục đích - Xác định những nhóm điều trị có mức sử dụng thuốc cao nhất và chi phí nhiều nhất. 5 - Trên cơ sở thông tin về tình hình bệnh tật, xác định những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý. - Xác định những thuốc đã bị lạm dụng hoặc những thuốc mà mức tiêu thụ không mang tính đại diện cho những ca bệnh cụ thể ví dụ sốt rét và sốt xuất huyết. - HĐT&ĐT lựa chọn những thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị và thuốc lựa chọn trong liệu pháp điều trị thay thế [4].

Phương pháp phân tích VEN  Khái niệm Phân tích VEN là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn [5]. Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 3 hạng mục như sau: a) Thuốc V (Vital drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện; b) Thuốc E (Essential drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật của bệnh viện; c) Thuốc N (Non-Essential drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều trị còn chưa được khẳng định rõ ràng hoặc giá thành cao không tương xứng với lợi ích lâm sàng của thuốc.  Mục đích: HĐT&ĐT phân chia các thuốc trong DMTBV theo VEN để xác định các chính sách ưu tiên khi tiến hành lựa chọn, mua sắm quản lý tồn kho và sử dụng thuốc. Khi phân tích VEN đã được thực hiện thì nên kết hợp với phân tích ABC để xác định mối quan hệ gữa các thuốc chi phí cao nhưng có mức độ ưu tiên 6 thấp [4].