Chương 1 giới thiệu chung về ngành xây dựng và sự ảnh hưởng của ngành xây dựng với sự phát triển của đất nước và xác định vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và những đóng góp nghiên cứu của luận văn. ặt vấn đề: Sau hơn 25 năm đổi mới và phát triển, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu tích cực trong phát triển Kinh tế Xã hội. Ngành Xây dựng là một trong những ngành mũi nhọn, giữ một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển Kinh tế Xã hội. Là lĩnh vực kiến tạo cơ sở vật chất để phát triển đô thị, phát triển quốc gia.
Ngày càng nhiều công trình với quy mô lớn, kể cả những công trình phức tạp, hiện đại đã được xây dựng khắp các thành phố lớn trên cả nước. Việc nâng cao chất lượng cũng như hiệu quả đầu tư dự án xây dựng luôn được các chủ đầu tư hay nhà đầu tư đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, bên cạnh đó một số dự án trong quá trình triển khai đã xuất hiện nhiều yếu tố: không đạt tiến độ, tăng tổng mức đầu tư hay sự cố công trình (lún, nghiêng, nứt.), gây thất thoát, lãng phí, thiệt hại vật chất lẫn tinh thần,. Khi đó, công tác khảo sát địa chất công trình giúp cho nhà thiết kế chọn lựa các giải pháp móng hợp lý về mặt kinh tế và đảm bảo yêu cầu kỹ thuật nhằm đầy nhanh tiến độ đồng thời tránh thất thoát, giảm thiểu thiệt hại, hay nói cách khác dự án đầu tư đạt hiệu quả như mong muốn, phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng tài liệu khảo sát địa chất.
Nếu tài liệu khảo sát địa chất không đầy đủ thông tin hay chất lượng kém sẽ dẫn đến việc thiết kế không chính xác, thiếu độ tin cậy, gây sai sót trong quá trình thi công và kể cả khi đưa công trình vào khai thác sử dụng. Qua số liệu theo dõi thực tế cho thấy trong những năm gần đây, một số sự cố sập đổ, lún, lệch, nghiêng hoặc nứt công trình điển hình [1]: Nhà ở 5 tầng số 14 ngõ 91 đường Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội) và nhà ở 5 tầng 1 số A2 có tổng độ lún vượt quá cho phép từ 2-5 lần, tương đương độ lún từ 15-40 cm, cá biệt có một số công trình có độ lún hàng mét như B7, C1 Thành Công (Hà Nội), E6, E7 và E8 Quỳnh Mai, B2 Ngọc Khánh, nhà ngõ 49 - đường Huỳnh Thúc Kháng (Đống Đa, Hà Nội); dự án Khu tứ giác EDEN tại đường Đồng Khởi (Q.HCM) vào tháng 10/2010 (sập 20m tường); nhiều nhà trên phố Hàm Nghi (Q.HCM) vào tháng 01/2010; nhà 5 tầng tại đường số 19 khu dân cư Đại Nam (huyện Dĩ An, Bình Dương) vào tháng 12/2009; …Hay gần đây nhất là vụ việc Khối nhà chính Trung tâm Y tế huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An bị nghiêng, lún khi mới đang trong giai đoạn hoàn thiện. Theo kết quả quan trắc của Thanh tra Sở Xây dựng Nghệ An, công trình bị nghiêng ở 4 vị trí tại 4 góc cạnh công trình, trong đó có 3 vị trị nằm trong giới hạn, 1 vị trí nằm gần giới hạn.1: Khối nhà chính Trung tâm Y tế huyện Hưng Nguyên, Tỉnh Nghệ An. Những sự cố trên phần lớn bị nghiêng lún quá giới hạn cho phép là hậu quả liên quan đến việc khảo sát xây dựng không đầy đủ hoặc không khảo sát (đặc biệt là khu vực có nền đất yếu hoặc xây dựng trên các nền ao hồ cũ); dẫn đến giải pháp thiết 2 kế móng không hợp lý, nhất là các công trình được xây dựng cách đây hơn 40 năm, khi mà chủ yếu sử dụng kết cấu móng nông đơn giản.
Ngoài việc ảnh hưởng đến chất lượng công trình như đã nêu thì việc không thực hiện khảo sát xây dựng hoặc khảo sát xây dựng kém chất lượng còn làm tăng chi phí phát sinh. Đơn cử như sự cố tại Cao ốc Pacific (quận 1) [3] do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bia Thái Bình Dương làm chủ đầu tư, làm sập toà nhà Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ làm thiệt hại sơ bộ 4,6 tỉ đồng.2: Hiện trường vụ sập tòa nhà Viện KHXHNV và công trình tầng hầm của cao ốc Pacific còn đang dang dở. (Nguồn:[3]) Theo thông tin từ Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, dù diện tích khuôn viên đất lên đến 8.000 m2 nhưng chủ đầu tư chỉ cho khoan thăm dò địa chất 3 vị trí, trong đó có 2 vị trí không đạt yêu cầu (chỉ khoan 45 m) và một vị trí đạt yêu cầu là 48 m nhưng chủ đầu tư vẫn dùng kết quả này để “đại diện” cho cả công trình.
Do đó việc đào trúng “mỏ” nước ngầm dẫn đến sập công trình lân cận không có gì khó hiểu. Tương tự, việc xây dựng cao ốc Sài Gòn Residences (quận 1) làm nghiêng chung cư số 5 Nguyễn 3 Siêu, nguyên nhân cũng do đụng… nước ngầm. Bên cạnh đó việc khảo sát xây dựng không chính xác còn kéo dài thời gian thực hiện đầu tư dự án điển hình là dự án xây dựng Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lạng Sơn [4]: Hình 1.3: Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lạng Sơn. (Nguồn: [4]) Dự án này được Ủy Ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn ra Quyết định phê duyệt số 2122/QĐ-UBND ngày 20/10/2009, với quy mô 700 giường bệnh với tổng mức đầu tư 999 tỷ đồng từ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu và các nguồn vốn khác.
Tính đến tháng 12/2016, dự án đã được phê duyệt điều chỉnh 8 lần và chia thành hai giai đoạn với tổng mức đầu tư là 1.760 tỷ đồng, tăng so với phê duyệt lần đầu là 761 tỷ đồng, cũng nằm trong một số nguyên nhân chính là do việc khảo sát xây dựng tại công trình này chưa đảm bảo yêu cầu dẫn đến khi thi công gặp đá cứng phải dịch chuyển công trình làm phát sinh tăng chi phí tổng mức đầu tư, gây lãng phí vốn đầu tư. Được biết, do phát sinh chi phí từ đào đất sang phá đá quá lớn, ngày 24/1/2013, UBND tỉnh Lạng Sơn đã phải quyết định điều chỉnh tổng mặt bằng quy hoạch chi tiết xây dựng dự án, dịch chuyển công trình về hướng Tây Bắc 88m so với ban đầu. Lãng phí vốn đầu tư do công tác khảo sát địa chất không tốt dẫn đến thi 4 công dở dang phải điều chỉnh dịch chuyển vị trí dự án và không sử dụng hạng mục cũ làm tăng chi phí đầu tư lên đến hơn 38 tỷ đồng. Qua các nguyên nhân trên ta có thể thấy những bất cập trong công tác khảo sát địa chất dẫn đến nhiều hệ lụy như: tăng chi phí phát sinh, tiến độ thi công kéo dài, lún quá giới hạn, tính toán thiết kế móng không chính xác, sự cố xây dựng.v…, thể hiện ở các khía cạnh sau: - Về khía cạnh quản lý: + Sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý xây dựng nhà nước ở các cấp (thiếu năng lực quản lý ở một số cán bộ chủ chốt).
+ Chủ đầu tư (nhà đầu tư) chủ quan trong việc xem xét, đánh giá năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu khảo sát, chưa chú trọng đến báo cáo kết quả khảo sát xây dựng - sản phẩm từ nhà thầu tư vấn. - Về phía nhà thầu tư vấn (lập dự án, khảo sát): Trình độ chuyên môn còn kém, năng lực kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm trong việc tạo ra sản phẩm chưa cao. Tính cấp thiết của đề tài: Về mặt lý luận: tác giả muốn dựa trên việc khảo sát thông tin từ chủ đầu tư, nhà đầu tư, các nhà thầu tư vấn, nhà thầu thi công để tìm ra nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất của các dự án xây dựng để từ đó đưa ra những nhận định và phân tích, đánh giá vấn đề. Về mặt thực tiễn: nghiên cứu giúp các bên liên quan (tư vấn khảo sát xây dựng, chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công) có thêm cách nhìn nhận toàn diện hơn về tầm ảnh hưởng của công tác khảo sát địa chất, tiên đoán trước các sự cố xảy ra cho công trình trước khi triển khai thi công, từ đó đưa ra biện pháp quản lý phòng ngừa các sự cố có thể xảy ra hoặc các biện pháp xử lý phù hợp để không tái lặp khi xảy ra sự cố công 5 trình nhằm hạn chế đến mức thấp nhất các rủi ro phát sinh về chi phí, tiến độ và chất lượng công trình trong quá trình thực hiện đầu tư các dự án xây dựng tại An Giang.
Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu tổng quát: Kết quả của nghiên cứu là xác định được các yếu tố chính ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất của các dự án xây dựng. Mục tiêu cụ thể: - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất của các dự án xây dựng tại An Giang. - Xác định các cụm nhân tố chính ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất không đáng tin cậy. - Xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính giữa các cụm nhân tố và sự cố công trình do khảo sát địa chất không đáng tin cậy.
ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu: Đề tài của luận văn được thực hiện khảo sát dựa trên các loại công trình dân dụng và công nghiệp. Phạm vi nghiên cứu: Vùng thực hiện bài nghiên cứu được hạn chế ở tỉnh An Giang với những dự án như: Trường học, Khu dân cư, Trụ sở làm việc các Sở, Ban, Ngành; Bệnh viện đa khoa, vì các quy trình thực hiện công tác xây lắp, chiều cao tầng tương đối giống nhau của từng hạng mục công trình hay toàn bộ dự án, đặc biệt các dự án này xây dựng chiếm đa số tại tỉnh An Giang. Nội dung nghiên cứu: - Tham khảo ý kiến chuyên gia và những người có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực khảo sát địa chất. 6 -Thiết kế thang đo và kiểm tra độ tin cậy của thang đo sau khi xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến hồ sơ khảo sát địa chất.
- Nhóm các cụm nhân tố chính ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất không đáng tin cậy và xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính giữa các cụm nhân tố và sự cố công trình do khảo sát địa chất không đáng tin cậy. óng góp của đề tài: - Về mặt học thuật: kết quả nghiên cứu từ đề tài có thể làm cơ sở để đề tài kế tiếp nghiên cứu sâu hơn về các nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất. - Về mặt thực tiễn: nghiên cứu đã xác định các nguyên nhân chính ảnh hưởng đến công tác khảo sát địa chất.