Phân Tích Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi Ở Trẻ Em Tại Bệnh Viện Bạch Mai

Phân tích chi phí điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội từ 10/2018 đến 3/2019, cung cấp cái nhìn tổng quan về chi phí y tế.

• Tác giả: Hoàng Văn Hùng
• Người hướng dẫn: ThS. Bùi Thị Xuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Phân Tích Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi Ở Trẻ Em Tại Bệnh Viện Bạch Mai
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ BỆNH VIÊM PHỔI Ở TRẺ EM
• 1.1.1. Định nghĩa
• 1.1.2. Dịch tễ học viêm phổi trẻ em
• 1.1.3. Nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ em
• 1.1.4. Chẩn đoán viêm phổi trẻ em
• 1.1.5. Biến chứng
• 1.1.6. Điều trị viêm phổi trẻ em
• 1.1.7. Phòng bệnh
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ KHÁI NIỆM CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Phân loại chi phí
• 1.2.3. Phân tích chi phí điều trị
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian, địa điểm
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm thông tin chung mẫu nghiên cứu
• 3.2. Cơ cấu chi phí điều trị
• 3.2.1. Tổng chi phí điều trị trực tiếp trung bình
• 3.2.2. Cơ cấu chi phí trung bình theo loại chi phí
• 3.2.3. Cơ cấu chi phí theo nhóm thuốc điều trị
• 3.2.4. Cơ cấu chi phí theo chẩn đoán
• 3.2.5. Cơ cấu chi phí theo xét nghiệm
• 3.2.6. Cơ cấu chi phí theo chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng
• 3.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới chi phí trực tiếp điều trị viêm phổi
• 3.3.1. Mối liên hệ giữa giới tính và chi phí điều trị
• 3.3.2. Mối liên hệ giữa nhóm tuổi và chi phí điều trị
• 3.3.3. Mối liên hệ giữa mức độ bệnh và chi phí điều trị
• 3.3.4. Mối liên hệ giữa bệnh mắc kèm và chi phí điều trị
• 3.3.5. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO & PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi Ở Trẻ Em

Viêm phổi là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, tình hình viêm phổi ở trẻ em đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Phân tích chi phí điều trị viêm phổi không chỉ giúp hiểu rõ hơn về gánh nặng kinh tế mà còn hỗ trợ trong việc lập kế hoạch tài chính cho bệnh viện. Bệnh viện Bạch Mai là một trong những cơ sở y tế hàng đầu trong việc điều trị viêm phổi ở trẻ em.

1.1. Tình Hình Viêm Phổi Ở Trẻ Em Tại Việt Nam

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam có khoảng 2,9 triệu ca viêm phổi mỗi năm ở trẻ em. Tình hình này đòi hỏi sự chú ý đặc biệt từ các cơ quan y tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Phân Tích Chi Phí

Phân tích chi phí điều trị viêm phổi giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí và từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả điều trị.

II. Vấn Đề Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi Ở Trẻ Em Tại Bệnh Viện Bạch Mai

Chi phí điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Bệnh viện Bạch Mai đang gia tăng do nhiều yếu tố như tình trạng kháng thuốc và số ngày điều trị kéo dài. Việc này tạo ra gánh nặng không nhỏ cho gia đình và xã hội. Cần có những biện pháp để giảm thiểu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng điều trị.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chi Phí

Các yếu tố như độ tuổi, mức độ bệnh và thời gian điều trị đều ảnh hưởng đến chi phí điều trị viêm phổi ở trẻ em.

2.2. Tình Hình Kháng Thuốc Tại Việt Nam

Tình trạng kháng thuốc đang gia tăng, đặc biệt là với các loại vi khuẩn gây viêm phổi, làm cho việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn.

III. Phương Pháp Phân Tích Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi Ở Trẻ Em

Phân tích chi phí điều trị viêm phổi được thực hiện thông qua việc thu thập dữ liệu từ bệnh nhân tại Bệnh viện Bạch Mai. Các chi phí trực tiếp như thuốc men, xét nghiệm và dịch vụ y tế được ghi nhận và phân tích để đưa ra kết quả chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn bệnh nhân để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.

3.2. Phân Tích Chi Phí Trực Tiếp

Chi phí trực tiếp bao gồm chi phí thuốc, xét nghiệm và các dịch vụ y tế khác. Việc phân tích này giúp xác định cơ cấu chi phí và tìm ra các giải pháp tiết kiệm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi

Kết quả nghiên cứu cho thấy chi phí điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Bệnh viện Bạch Mai có sự biến động lớn. Trung bình, chi phí điều trị cho một ca viêm phổi là khá cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của nhiều gia đình.

4.1. Tổng Chi Phí Điều Trị Trung Bình

Tổng chi phí điều trị trung bình cho một ca viêm phổi ở trẻ em là khoảng 5 triệu đồng, bao gồm cả chi phí thuốc và dịch vụ y tế.

4.2. Cơ Cấu Chi Phí Theo Loại Chi Phí

Cơ cấu chi phí chủ yếu bao gồm chi phí thuốc, xét nghiệm và dịch vụ y tế, trong đó chi phí thuốc chiếm tỷ lệ lớn nhất.

V. Kết Luận Về Phân Tích Chi Phí Điều Trị Viêm Phổi

Phân tích chi phí điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy cần có những biện pháp cải thiện để giảm thiểu gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế là rất cần thiết.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các chương trình giáo dục sức khỏe cho cộng đồng và cải thiện quy trình điều trị để giảm thiểu chi phí.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Chi Phí

Nghiên cứu chi phí điều trị viêm phổi cần được tiếp tục để có cái nhìn sâu sắc hơn về tình hình và đưa ra các giải pháp hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Viêm phổi là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em dưới 5 tuổi trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm có khoảng 156 triệu trường hợp mắc mới ở trẻ dưới 5 tuổi, cướp đi sinh mạng của khoảng 2 triệu trẻ em, chiếm 19% tổng số ca tử vong ở lứa tuổi này tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, số ca mắc mới hàng năm ước tính khoảng 2,9 triệu ca, đưa nước ta vào nhóm 15 quốc gia có số lượng trẻ mắc viêm phổi mới cao nhất thế giới. Tác nhân vi sinh gây viêm phổi chủ yếu là vi khuẩn, trong đó Streptococcus pneumoniae và Haemophilus influenzae chiếm tỷ lệ phát hiện cao nhất (lần lượt 41,3% và 22,2%). Tình trạng đề kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn này tại Việt Nam đang gia tăng nghiêm trọng (tỷ lệ S. pneumoniae kháng amoxicilin 65,6%, cloramphenicol 77,1%, erythromycin 58,3%; H. influenzae kháng cloramphenicol 72,6%), làm kéo dài số ngày điều trị nội trú (trung bình 6,5 ngày) và đòi hỏi phác đồ phối hợp nhiều thuốc đắt tiền cùng các kỹ thuật can thiệp y tế phức tạp, tạo ra gánh nặng kinh tế lớn cho người bệnh và quỹ Bảo hiểm Y tế (BHYT).

Khóa luận tốt nghiệp Dược sĩ đại học của tác giả Hoàng Văn Hùng (Khoa Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2019) thực hiện đề tài nhằm giải quyết hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Phân tích chi phí trực tiếp điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 03/2019.
2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí trực tiếp điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 03/2019.

• Đối tượng nghiên cứu: Bệnh nhi dưới 60 tháng tuổi được chẩn đoán xác định viêm phổi và điều trị nội trú tại Khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai. Nội dung nghiên cứu tập trung vào chi phí trực tiếp điều trị (tiền thuốc, ngày giường, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh - thăm dò chức năng, thủ thuật - phẫu thuật, vật tư y tế và dịch vụ y tế khác).
• Phạm vi không gian: Khoa Nhi điều trị nội trú, Bộ phận thanh toán người bệnh ra viện và Phòng Hành chính - Kế toán, Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu điều trị trong giai đoạn từ ngày 01/10/2018 đến ngày 31/03/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình kinh tế dược

Khóa luận áp dụng phương pháp phân tích giá thành bệnh tật (Cost of Illness - COI) dưới quan điểm của cơ quan chi trả (Quỹ BHYT) và người bệnh. Đề tài tập trung lượng giá chi phí trực tiếp y tế cho điều trị (CPTTĐT), không tính chi phí trực tiếp phi y tế (đi lại, ăn ở), chi phí gián tiếp (mất ngày công lao động của người chăm sóc) và chi phí phi vật chất (đau đớn, lo âu) do tính chất khó định lượng trong phạm vi nghiên cứu hồ sơ hồi cứu. Công thức tổng quát được xác lập: $$\text{CPTTĐT} = \text{Chi phí thuốc} + \text{Chi phí dịch vụ y tế}$$

Trong đó, chi phí dịch vụ y tế bao gồm: chi phí ngày giường bệnh, chi phí xét nghiệm cận lâm sàng, chi phí chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng, chi phí thủ thuật/phẫu thuật, chi phí vật tư tiêu hao và các chi phí hỗ trợ khác.

Phương pháp nghiên cứu và cỡ mẫu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án (HSBA) và hóa đơn viện phí.
• Cỡ mẫu lý thuyết: Tính theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể: $$n = Z_{1-\alpha/2}^2 \times \frac{p(1-p)}{d^2}$$ Với độ tin cậy 95% ($Z = 1,96$), sai số tuyệt đối $d = 0,05$, tỷ lệ chọn $p = 0,5$ nhằm tối đa hóa cỡ mẫu, cỡ mẫu lý thuyết tính toán là $n = 385$.
• Mẫu thực tế: Sau khi áp dụng các tiêu chuẩn lựa chọn (bệnh nhi $\le 60$ tháng tuổi điều trị nội trú, có đầy đủ HSBA và phiếu thanh toán) và tiêu chuẩn loại trừ (bỏ điều trị, chuyển viện, tử vong, bệnh án rách mờ thiếu dữ liệu), đề tài thu nhận được 312 HSBA hợp lệ để đưa vào phân tích thống kê.

Nguồn dữ liệu và kỹ thuật phân tích

• Nguồn dữ liệu: Bệnh án lưu trữ và bảng kê chi phí thanh toán viện phí xuất từ phần mềm quản lý bệnh viện (MCS) tại Khoa Nhi và Phòng Kế toán - Bệnh viện Bạch Mai.
• Xử lý và phân tích số liệu: Nhập liệu bằng phần mềm EpiData 3.1; làm sạch, thống kê mô tả và phân tích định lượng bằng phần mềm Stata. Các thuật toán thống kê bao gồm: kiểm định T-test (so sánh 2 trung bình), phép kiểm phi tham số Kruskal-Wallis (so sánh biến phân loại nhiều nhóm), hệ số tương quan tuyến tính Pearson ($r$), và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Multivariable Linear Regression) để lượng hóa tác động độc lập của các biến lên tổng chi phí điều trị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương này hệ thống hóa các vấn đề y học và kinh tế y tế liên quan đến bệnh viêm phổi ở trẻ em:

• Dịch tễ và lâm sàng: Trình bày định nghĩa tổn thương nhu mô phổi, dịch tễ học toàn cầu và trong nước; phân tích các căn nguyên vi sinh theo lứa tuổi (trẻ sơ sinh thường do liên cầu nhóm B, E. coli; trẻ từ 1–6 tuổi chủ yếu do S. pneumoniae, H. influenzae; trẻ > 6 tuổi hay gặp vi khuẩn không điển hình như M. pneumoniae, C. pneumoniae). Trình bày tiêu chuẩn chẩn đoán theo phân loại của WHO dựa trên nhịp thở nhanh theo ngưỡng lứa tuổi, dấu hiệu rút lõm lồng ngực và các dấu hiệu nguy hiểm toàn thân (bỏ bú, co giật, li bì).
• Phác đồ điều trị và phòng bệnh: Tổng hợp hướng dẫn sử dụng kháng sinh kinh nghiệm (nhóm Aminopenicillin, Cephalosporin thế hệ 2–3, Macrolid, Glycopeptid khi nghi ngờ tụ cầu kháng Methicillin) kết hợp các biện pháp hỗ trợ hô hấp, bù nước - điện giải.
• Khái niệm chi phí y tế và tổng quan nghiên cứu: Định nghĩa và phân loại chi phí (trực tiếp y tế, trực tiếp ngoài y tế, gián tiếp, phi vật chất). Tổng hợp các nghiên cứu COI viêm phổi trẻ em trên thế giới (dao động từ 22,62 USD tại Kenya đến 375,5 USD tại Malaysia) và tại Việt Nam (các công trình của Nguyễn Ngọc Tú năm 2017, Phuc Le năm 2014, Bùi Thị Quyên năm 2016, Nguyễn Như Toan năm 2005), chỉ ra khoảng dao động chi phí điều trị từ 1,4 triệu đến 4,8 triệu đồng/đợt.
• Tổng quan Bệnh viện Bạch Mai và Khoa Nhi: Giới thiệu cơ sở nghiên cứu là bệnh viện đa khoa hoàn chỉnh hạng đặc biệt (quy mô 1.900 giường, 55 đơn vị trực thuộc); Khoa Nhi gồm 50 cán bộ (21 bác sĩ, 28 điều dưỡng, 1 hộ lý) với chức năng tiếp nhận điều trị tuyến cuối cho bệnh nhi khu vực phía Bắc.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu mô tả, quy trình lấy mẫu và bộ công cụ biến số nghiên cứu:

• Xây dựng danh mục 13 biến số nghiên cứu: 6 biến định lượng về chi phí (tiền giường, tiền thuốc, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thủ thuật, dịch vụ khác) và 7 biến nhân khẩu học/lâm sàng (tuổi, giới tính, bệnh mắc kèm, số ngày nằm viện, mức độ bệnh, loại BHYT, tỷ lệ hưởng BHYT).
• Quy trình 5 bước thu thập thông tin từ phần mềm MCS và bệnh án lưu trữ.
• Quy định tiêu chuẩn đạo đức nghiên cứu y sinh học: bảo mật thông tin định danh cá nhân của bệnh nhi và chỉ sử dụng dữ liệu cho mục đích nghiên cứu học thuật.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Cung cấp toàn bộ số liệu thống kê thực nghiệm trên mẫu 312 bệnh nhi:

• Đặc điểm mẫu: Tuổi trung bình 10,69 $\pm$ 11,08 tháng (dao động từ 0 đến 54 tháng tuổi); trẻ 1–12 tháng tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (53,85%); trẻ nam chiếm ưu thế (62,82%) so với trẻ nữ (37,18%), tỷ lệ nam:nữ xấp xỉ 1,69:1. 100% bệnh nhi có thẻ BHYT (61,54% đúng tuyến hưởng 100%, 38,14% trái tuyến hưởng 40%, 0,32% vượt tuyến hưởng 32%). Tỷ lệ có bệnh mắc kèm là 9,30% (cao nhất là tiêu hóa 2,90% và tim mạch 1,28%).
• Cơ cấu chi phí: Tổng chi phí điều trị toàn bộ mẫu là 1.853.486.802,0 VNĐ. Chi phí trực tiếp trung bình cho 1 đợt điều trị là 5.940.624,4 VNĐ (thấp nhất 731.960,0 VNĐ, cao nhất 51.054.486,0 VNĐ, chênh lệch gần 70 lần). Chi phí ngày giường chuyên khoa chiếm tỷ trọng cao nhất (43,04%), tiếp theo là thuốc (26,20%) và xét nghiệm (14,88%).
• Chi phí thuốc và chẩn đoán: Trong 12 nhóm thuốc sử dụng, kháng sinh chiếm tỷ trọng lớn nhất với 62,42% (trung bình 971.503,5 VNĐ/bệnh nhi). Chi phí chẩn đoán đạt 1.018.344,6 VNĐ/bệnh nhi, trong đó xét nghiệm chiếm 87,0% (xét nghiệm vi sinh chiếm 67,14% chi phí xét nghiệm) và chẩn đoán hình ảnh chiếm 13,0% (chụp X-quang chiếm 44,90%).
• Đối tượng chi trả: Quỹ BHYT thanh toán 73,7% tổng chi phí (trung bình 4.378.556,3 VNĐ/đợt), người bệnh đồng chi trả 26,3% (1.562.068,1 VNĐ/đợt).
• Mối liên hệ và phương trình hồi quy: Phân tích đơn biến xác định mức độ nặng của bệnh ($p = 0,0035$), bệnh mắc kèm ($p = 0,0063$) và số ngày điều trị ($r = 0,7582, p = 0,00$) có liên quan có ý nghĩa thống kê với chi phí điều trị. Phương trình hồi quy đa biến đạt hệ số xác định $R^2 = 0,5824$, trong đó biến số ngày điều trị là yếu tố dự báo độc lập có ý nghĩa thống kê mạnh nhất ($p = 0,00$).

Chương 4: Bàn luận

Tác giả đi sâu biện luận, so sánh các phát hiện với các nghiên cứu trong nước và quốc tế:

• Biện giải nguyên nhân chi phí ngày giường chiếm tỷ trọng lớn nhất (43,04%), khác biệt với các nghiên cứu tại bệnh viện tuyến tỉnh (nơi tiền thuốc thường chiếm >50–80%), là do đặc thù bệnh viện tuyến cuối có nhiều phòng bệnh yêu cầu kỹ thuật cao, phòng hồi sức cấp cứu tích cực kèm theo chi phí máy móc theo dõi chức năng sống tích hợp trong giá giường.
• Thảo luận thực trạng sử dụng kháng sinh: kháng sinh chiếm 62,42% chi phí thuốc phản ánh đúng phác đồ điều trị nhiễm khuẩn hô hấp, tuy nhiên việc tỷ lệ cấy kháng sinh đồ thực hiện chưa cao và người nhà không nhớ tiền sử dùng thuốc trước nhập viện là những rào cản khiến bác sĩ chủ yếu kê đơn kháng sinh theo kinh nghiệm lâm sàng.
• Biện luận gánh nặng chi trả của BHYT (gấp 2,8 lần chi phí người bệnh chi trả) và mức độ sẵn sàng vượt tuyến điều trị của gia đình người bệnh dù phải tự chi trả 60% viện phí trái tuyến.

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp các kết quả định lượng trọng tâm

Khoản mục chi phí	Giá trị trung bình/bệnh nhi (VNĐ)	Tỷ trọng (%)
Ngày giường chuyên khoa	2.556.732,5	43,04%
Thuốc điều trị	1.556.526,6	26,20%
Xét nghiệm cận lâm sàng	885.666,4	14,88%
Vật tư y tế tiêu hao	400.198,3	6,74%
Thủ thuật - phẫu thuật	342.330,8	5,76%
Chẩn đoán hình ảnh & TDCN	132.678,2	2,23%
Chi phí khác (dinh dưỡng, dịch truyền...)	66.491,6	1,11%
Tổng chi phí trực tiếp điều trị	5.940.624,4	100,00%

Cơ cấu chi phí thuốc điều trị:

• Kháng sinh: 971.503,5 VNĐ (chiếm 62,42% tổng tiền thuốc).
• Thuốc tác dụng trên đường hô hấp: 146.160,2 VNĐ (chiếm 9,39%).
• Thuốc tăng cường miễn dịch: 131.678,5 VNĐ (chiếm 8,46%).
• Thuốc giảm đau, hạ sốt: 28.324,5 VNĐ (chiếm 1,82%).
• Các nhóm khác (chống co giật, dịch truyền, điện giải, tim mạch...): 278.859,9 VNĐ (chiếm 17,91%).

Cơ cấu phân định trách nhiệm chi trả:

• Quỹ BHYT chi trả trung bình: 4.378.556,3 VNĐ/đợt (73,70%).
• Người bệnh tự chi trả trung bình: 1.562.068,1 VNĐ/đợt (26,30%).

Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến: $$\text{CPTTĐT} = -5.401.985 - 697.961,5 \times (\text{Giới tính}) - 318.718,4 \times (\text{Nhóm tuổi}) + 708.333,3 \times (\text{Bệnh mắc kèm}) - 154.463 \times (\text{Mức độ bệnh}) + 1.069.948 \times (\text{Số ngày điều trị})$$ Hệ số xác định $R^2 = 0,5824$, cho thấy 58,24% sự biến thiên của tổng chi phí điều trị được giải thích bởi 5 biến số trong mô hình. Trong đó, biến số ngày điều trị có tương quan thuận rất chặt chẽ ($r = 0,7582$) và là yếu tố độc lập duy nhất có ý nghĩa thống kê khẳng định ($p = 0,00$), mỗi ngày nằm viện làm tăng trung bình khoảng 1.069.948 VNĐ vào tổng chi phí.

Kiến nghị và đề xuất của tác giả

1. Quản lý thời gian nằm viện: Tối ưu hóa quy trình điều trị và hội chẩn để rút ngắn số ngày nằm viện nội trú không cần thiết, bởi đây là yếu tố chi phối mạnh nhất đến tổng chi phí.
2. Sử dụng kháng sinh hợp lý: Tăng cường chỉ định các xét nghiệm vi sinh định danh và kháng sinh đồ để lựa chọn kháng sinh đích, hạn chế sử dụng bao vây hoặc lạm dụng kháng sinh phổ rộng thế hệ mới đắt tiền khi chưa có bằng chứng vi sinh.
3. Chính sách BHYT: Cơ quan quản lý cần xem xét cơ cấu thanh toán giá dịch vụ y tế và ngày giường kỹ thuật cao tại các bệnh viện hạng đặc biệt nhằm cân đối quỹ BHYT và giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình bệnh nhi điều trị trái tuyến.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bức tranh thực tế về chi phí điều trị viêm phổi trẻ em tại cơ sở khám chữa bệnh tuyến cuối (Bệnh viện Bạch Mai), chỉ ra điểm khác biệt cốt lõi so với các nghiên cứu trước đây tại tuyến tỉnh: chi phí ngày giường chiếm ưu thế tuyệt đối (43,04%) thay vì chi phí tiền thuốc.
• Xác lập mô hình toán học lượng hóa chi phí điều trị theo các biến số lâm sàng và nhân khẩu học, phục vụ trực tiếp cho công tác lập dự trù ngân sách, quản lý tài chính bệnh viện và hoạch định chính sách chi trả BHYT cho nhóm bệnh nhân nhi khoa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế từ dữ liệu hồ sơ: Tỷ lệ bệnh án ghi nhận không đầy đủ thông tin về phân loại mức độ nặng của bệnh theo quy chuẩn chiếm tỷ lệ cao (92,63% HSBA không ghi rõ mức độ nặng nhẹ), gây hạn chế cho việc đánh giá sâu tương quan giữa phân độ lâm sàng chi tiết với mức độ tiêu tốn nguồn lực.
• Hạn chế về cỡ mẫu và phạm vi chi phí: Cỡ mẫu thu thập thực tế ($n = 312$) chưa đạt cỡ mẫu lý thuyết tính toán ban đầu ($n = 385$) do giới hạn thời gian nghiên cứu. Đề tài mới chỉ lượng giá được chi phí trực tiếp y tế, chưa khảo sát chi phí trực tiếp phi y tế và chi phí gián tiếp của gia đình người bệnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu tiến cứu dài hạn trên cỡ mẫu lớn hơn; tích hợp đánh giá chi phí toàn diện (kết hợp chi phí gián tiếp) và phân tích chi phí - hiệu quả (Cost-Effectiveness Analysis - CEA) giữa các phác đồ kháng sinh khác nhau trong điều trị viêm phổi trẻ em.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên, học viên sau đại học ngành Dược học, Y tế công cộng, Quản lý bệnh viện và Kinh tế y tế đang thực hiện các đề tài về Kinh tế Dược, đánh giá gánh nặng chi phí bệnh tật (COI).
  • Bác sĩ Nhi khoa, Dược sĩ lâm sàng và cán bộ quản lý tài chính - BHYT tại các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa Nhi.
• Các phần nội dung đáng tham khảo:
  • Khung phương pháp luận xác định và phân bổ các danh mục chi phí y tế từ hệ thống phần mềm viện phí (Chương 2).
  • Quy trình xử lý số liệu thống kê y dược học bằng Stata, phương pháp xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính đa biến phân tích yếu tố ảnh hưởng chi phí (Bảng 3.16 và 3.17).
  • Dữ liệu chi tiết về cơ cấu nhóm thuốc, tỷ trọng các loại xét nghiệm vi sinh kỹ thuật cao và phân định tỷ lệ chi trả giữa BHYT và người bệnh (Chương 3).

Câu hỏi thường gặp

Chi phí trực tiếp điều trị trung bình cho một bệnh nhi viêm phổi tại Bệnh viện Bạch Mai là bao nhiêu?

Chi phí trực tiếp điều trị trung bình cho một đợt nằm viện của bệnh nhi viêm phổi trong mẫu nghiên cứu là 5.940.624,4 VNĐ. Chi phí dao động trong khoảng từ 731.960,0 VNĐ (thấp nhất) đến 51.054.486,0 VNĐ (cao nhất), mức chênh lệch giữa ca cao nhất và thấp nhất lên tới gần 70 lần.

Khoản mục chi phí nào chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu viện phí?

Khoản mục chiếm tỷ trọng cao nhất là chi phí ngày giường chuyên khoa với 43,04% (tương đương 2.556.732,5 VNĐ), tiếp theo là chi phí thuốc điều trị chiếm 26,20% (1.556.526,6 VNĐ) và chi phí xét nghiệm chiếm 14,88% (885.666,4 VNĐ).

Trong cơ cấu tiền thuốc, nhóm thuốc nào chiếm chi phí lớn nhất?

Thuốc kháng sinh là nhóm chiếm chi phí cao nhất với 62,42% tổng chi phí thuốc (trung bình 971.503,5 VNĐ/bệnh nhi), vượt trội so với các nhóm thuốc hô hấp (9,39%), thuốc miễn dịch (8,46%) và các nhóm thuốc điều trị triệu chứng hay bệnh kèm theo khác.

Quỹ Bảo hiểm Y tế và người bệnh chi trả viện phí theo tỷ lệ như thế nào?

Quỹ BHYT gánh vác phần lớn chi phí điều trị với tỷ lệ chi trả trung bình 73,70% (tương đương 4.378.556,3 VNĐ/đợt), trong khi người bệnh chi trả 26,30% (tương đương 1.562.068,1 VNĐ/đợt). Chi phí BHYT chi trả cao gấp xấp xỉ 2,8 lần chi phí người bệnh chi trả.

Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến tổng chi phí trực tiếp điều trị?

Số ngày điều trị nội trú là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất và có tương quan thuận chặt chẽ với tổng chi phí ($r = 0,7582, p = 0,00$). Trong mô hình hồi quy đa biến ($R^2 = 0,5824$), biến số ngày điều trị là yếu tố độc lập duy nhất có ý nghĩa thống kê ($p = 0,00$), với mỗi ngày nằm viện làm gia tăng chi phí thêm khoảng 1.069.948 VNĐ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Văn Hùng đã phân tích toàn diện chi phí trực tiếp điều trị viêm phổi ở trẻ em tại Khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai trên mẫu 312 hồ sơ bệnh án với tổng chi phí trung bình 5.940.624,4 VNĐ/đợt điều trị. Nghiên cứu chỉ ra đặc điểm cơ cấu kinh tế y tế tại bệnh viện tuyến cuối với chi phí ngày giường (43,04%) và chi phí thuốc kháng sinh (62,42% tiền thuốc) chiếm tỷ trọng chủ đạo, đồng thời BHYT đóng vai trò trụ cột khi chi trả 73,70% tổng viện phí. Kết quả nghiên cứu khẳng định số ngày điều trị nội trú là yếu tố then chốt quyết định mức độ tăng chi phí, cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng cho việc quản trị viện phí và tối ưu hóa phác đồ điều trị nhi khoa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN. TONG QUAN VỀ BỆNH VIÊM PHOI Ở TRE EM 1. Dịch té học viêm phổi trẺ €m. Nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ em.

Chân đoán viêm phổi ở trẻ em. Điều trị viêm phối trẻ em. Phòng bệnh. TÔNG QUAN VỀ KHÁI NIỆM CHI PHẾĐPU TRỊ.

Phân tích chi phí điều #rI,)-. TONG QUAN CAC NGHỀY CỨU CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ VIÊM PHỎI TRE EM. Trên thế giới. Tai Viét Nam@y¬ 12 1.

VÀI NÉT Vk H VIEN BACH MAI. Giới wh tne về bệnh ViGM ve eeceeesesssecsesessessssecetssestsassecetseeaeeseees 14 1. NÓ) ô chức và hoạt động cua Khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai.2N cấu tô chức — nhân Sự. Chức năng, nhiỆm VU.

-- -- 11x kESvskrsrerkrsee 14 CHIŠG 2: DOI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU. 16 ANTHOI GIAN, DIA ĐIÉM.--- 5c tt ESEEEEEEEEEEEESEEEEEEkrkerkerrrrrree 16 &: DOT TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên CUU. Đối tượng tiếp cận.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên on 17 2. Mẫu nghiên cứu. Phương pháp xử ly và phân tích số liệu.

Đạo đức trong nghiÊn CỨU. 20 CHƯƠNG 3: KET QUÁ NGHIÊN CUU. ĐẶC DIEM THONG TIN CHUNG MẪU NOHTENEDU _—— 21 3. CƠ CAU CHI PHI DIEU TRỊ.

Tổng chi phí điều trị trực tiếp trung bình SR msi bệnh nhân trong dot điều trị tại bệnh viện. Cơ cấu chỉ phí trung bình theo loại capri ¬ 23 3. Cơ cau chi phí theo nhóm thuốc đều "1 —. Cơ cấu chi phí theo chan đoán ey¬——.

Cơ cấu chi phí theo xá niệm. Cơ cau chi phí the đoán hình ảnh và thăm dò chức năng 29 3. CƠ CAU CHI PHI TH TƯỢNG CHI TRA. PHÂN TÍCH CÁC YẾN TÔ ANH HUONG TỚI CHI PHI TRỰC TIẾP ĐIỀU TRI VIÊM PHỎI.

Phân tích môi hệ giữa giới tính và chi phí điều trị. Phân tích m@oÌiên hệ giữa nhóm tuôi và chi phí điều trị. Phân #c ôi liên hệ giữa mức độ bệnh và chi phí điều trị. Phân tíef mối liên hệ giữa bệnh mắc kèm và chi phí điều trị.

Aden mỗi liên hệ giữa số ngày điều trị va chi phí điều trị. 35 cược 4: BAN LUẬN .-----Sc St E2 2121111111111 rre, 38 3. ương trình hồi quy tuyến tính đa biến.-2-22 2522 52552 36 xem PHÍ TRỰC TIẾP DIEU TRI VIÊM PHOI Ở TRE EM TẠI BỆNH IN BACH MAI HÀ NỘI TỪ THANG 10/2018 DEN THANG 03/2019. Cơ cấu chi phí trực tiếp điều trị trung bình và cơ cau chi phí theo loại J0 00010107.

Cơ cau chi phí theo chân đoán .---- 2 2 2 scs+zs+zszeszrrs. Cơ cấu chỉ phí theo đối tượng chỉ ". MOI LIÊN HE GIUA CAC YEU TO VOI CHI PHI TRỰC IEU TRỊ. 0000111111111 1 1111151111111 kk kg nh TT in 42 4000.

oy _— 43 KIÊN NGHỊ,. 44 TÀI LIỆU THAM KHẢO & PHỤ LỤC &} ĐẶT VAN ĐÈ Viêm phổi là bệnh gây tử vong hang dau ở trẻ em dưới 5 tuổi ở trea ồn thé giới cũng như tại Việt Nam. Theo tổ chức y tế thé giới (WHO), ha ăm có khoảng 2 triệu trẻ em tử vong vì viêm phổi trên toàn thé gidi sgh sd mới mắc bệnh ở lứa tuổi này là 0,29 đợt bệnh/trẻ/năm và chiếm 19% trong tổng số trẻ tử vong dưới 5 tuôi ở các nước dang phát triên [1,12]. SS Có nhiều nguyên nhân gây bệnh viêm phổi như: viru khuẩn, hít sặc thức ăn, di vật,.trong đó vi khuẩn là nguyên nhân phố nhất [8].

Có đến 69% các trường hợp viêm phổi cộng đồng nhập viện là wt hiện được tác nhân vi sinh gây bệnh, trong đó 2 vi khuan S.influenzae có tỉ lệ phát hiện cao nhất (41,3% và 22,2%), ngoài ra đàn cỗ các tác nhân khác được phát hiện với tỉ lệ thấp hơn [15]. Với tỉ lệ mắc cờuan cao như vậy thì kháng sinh là thuốc không thé thiếu trong điều trị vÑY phỏi cho bệnh nhân. Tuy nhiên, hiện nay, tình hình kh@Y kháng sinh của các loại vi khuân gây viêm phổi ở nước ta ngày cảng trả )Ytrọng. Điền hình là khả năng kháng thuốc của S.

in ae (2 vi khuẩn hàng đầu gây ra viêm phổi) hiện tại rất cao: S.pneumenkg kháng amoxicilin 65,6%, cloramphenicol 77,1%, erythromycin 58,3% ï khuẩn H. influenzae kháng cloramphenicol 72,6%, khang cotrimoxazoPiy, %, cao gấp đôi so với kết quả nghiên cứu năm 1997 [6]. Trong khi NG sản xuất ra các loại thuốc kháng sinh mới nhạy cảm với các loại vi này còn rât hạn chê. Do tỉ lệ vi khuân kháng kháng sinh cao, việc điều on phối ngày càng trở nên khó khăn, đòi hỏi phác đồ điều trị phối h êu loại thuốc, đặc biệt là kháng sinh.

Kèm theo đó là số ngày điều trị ai, trung bình lên tới 6,5 ngày cho một đợt điều trị viêm phổi [19]. Ngo Gà cản kết hợp sử dụng nhiều liệu pháp điều trị khác nhau cũng như các đỊ uy tế hỗ trợ. Điều này gây nên gánh nặng kinh tế không hề nhỏ cho Š ệnh và toàn xã hội. chu ớc tầm quan trọng của bệnh viêm phổi ở trẻ em, nhiều nghiên cứu kêu thé giới đã được thực hiện nhằm đi sâu phân tích nguyên nhân gây bệnh ở v3 đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh cũng như kết hợp với phân tích chỉ © phí điều trị nhằm đánh giá gánh nặng kinh tế của căn bệnh này.

Tuy nhiên, các nghiên cứu cụ thé về phân tích, đánh giá chi phí điều trị viêm phối trẻ em tại Việt Nam hiện nay van còn hạn chế. Chính vì vậy, đánh giá chi phí ei bệnh, giúp cho việc lập dự trù ngân sách, lên kế hoạch tài chính ong So viêm phối trẻ em là cần thiết nhằm tao cơ sở ước lượng gánh nang kin a bệnh viện. Xuất phát từ nhận thức trên, đề tài “Phân tích chỉ phí trực tiếp điều trị viêm phỗiở trẻ em tại bệnh viện Bach Mai Hà Nội từca 10/2018 đến tháng 03/2019” được thực hiện với các mục tiêu sau đây) 1. Phân tích chi phí trực tiếp điều trị viêm phôi ở trẻ vớ bệnh viện Bạch Mai Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 03/2019 2.

Phân tích các yếu tô ảnh hưởng đến chi phí gy điều trị viêm phối ở trẻ em tại bệnh viện Bach Mai Hà Nội,từ áng 10/2018 đến tháng 03/2019. Š bà CHUONG 1: TONG QUAN 1. TONG QUAN VE BỆNH VIEM PHOI O TRE EM KR» 1. Dinh nghia Viêm phổi là tình trạng tổn thương viêm nhu mô phổi, có the Tah tỏa ca 2 phổi hoặc tập trung ở một thùy phổi [1].

Viêm phổi bao gồm vị hé quan, viêm phế quản phổi, viêm phổi thùy, áp xe phổi [8]. Dịch tê học viêm phôi trẻ em Si Viêm phổi là bệnh thường gặp ở trẻ em, là một trang hững nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới NOY so sinh, trẻ suy dinh dưỡng. Bệnh thường gặp ở các nước đang phát t Ni Tổ chức Y tế Thế giới (2008) ước tính hơn 156 triệu trường hợp ven li xảy ra mỗi năm ở trẻ em <5 tuổi, trong đó có khoảng 7-13% ca viêm pÉ% nang cần nhập viện [18]. Trên thế giới (2010), tỉ lệ mắc viêm phôi ey peg mỗi năm là 22% tổng số trẻ có lứa tuổi từ 0 đến 4 tuôi [16].

Năm Myee tính số ca mắc bệnh viêm phôi cao nhất năm tại các quốc gia Đông 261 triệu), theo sau là châu Phi (35 làthấp triệu) và Đông Dia Trung Hai (29 vực châu Âu ( triệu). Trongxà c nhất ở châu Mỹ (7,8 triệu) và cứu cộng đồng, tỉ lệ mắc viêm phôi khu mặc bệnh theo lứa tuổi: <a4/100 trẻ trước tudi đi học, 2/100 trẻ tuổi từ 5- hang năm là 3% ở các nud¢, phat triển và 7-18% ở nước dang phát triển. Tỉ lệ 9, và 1/100 trẻ tuổi từ PNY tuổi [5]. theo thống kê của Chương trình phòng chống viêm phối, trung bình ăm 1 đứa trẻ có thể mắc nhiễm khuẩn hô hấp từ 3-5 lần, trong đó khodegy- 2 lần viêm phổi [3].

Số trẻ viêm phế quản chiếm 30-34% các trườn khám và điều trị tại bệnh viện. Việt Nam nằm trong danh sách 15 we Cc a viêm phối mới ở trẻ cao nhất với 2,9 triệu ca/năm, đứng sau UNbệViệt Nam (2012), với sự phát triển của y học hiện đại, tỉ lệ tử vong ở c (43 triệu ca), An Độ (21 triệu ca). Theo thống kê của EN 5 tuổi giảm đáng kể, từ 51/1000 ca đẻ sống năm 1990 xuống còn /)000 năm 2010. Tuy nhiên, viêm phổi vẫn là một trong những nguyên nhân C Oe y tử vong hàng đầu, chiếm 12% trong tong số tử vong ở trẻ đưới 5 tuôi [14].

Tử vong do viêm phổi chiếm 75% tử vong do các bệnh hô hấp và 30-35% tử vong chung ở trẻ em [7]. Nguyên nhân gây viêm phôi ở trẻ em Ss Viêm phôi ở trẻ em có thé do virus, vi khuẩn hoặc vi sinh va. Theo WHO, các nguyên nhân hay gặp nhất là Streptococcus pneumonige (phế cẩu), Haemophilus influenzae (HI) va Respiratory Synticyal Virus (&5. Ở trẻ lớn thường gặp viêm phôi do vi khuân không điên hình, đại diệ Mycoplasma pneumoniae.

Ngoài ra còn các vi khuân khác cũng là n nhân gây viêm phôi ở trẻ em như: tu cầu, liên câu, trực khuán ho gà. \ỳ Nguyên nhân viêm phổi do vi khuẩn thườn SS,theo lứa tuổi: + Sơ sinh: Liên cầu nhóm B, Chlamydia dÒ+ tháng tuổi), tric khuẩn đường ruột Gram âm. ® + Từ 1 tuổi - 6 tuôi: S. Pneumoniae, @bin/luenzae type B, Streptococcus nhóm A.

° LS + Trên 6 tuổi: M. pneumoniae, S$pedmoniae, Chlamydia pneumoniae Nguyên nhân không do vi arvat: hít, sac (thức ăn, di vật, dịch vi.), quá man, thuốc, chất phóng 1. Chân đoán viêm phoy tré em [1] OQ, Chân đoán viémahoi va mức độ nang (viêm phôi, viêm phôi nang) ở trẻ em chủ yêu dựa vào đản: 1. Viêm phÖỆY Trẻ ho, Gerfcem Gary theo it nhat mét trong cac dau hiéu: mo" + ` áng tuôi: > 60 lần/phút 8 e phi "Le, ` 12 tháng tudi: > 50 lần/phút 1 —5 tudi: > 40 lần/phút xX +> 5 tuổi: > 30 lần/phút ©) Rut lõm lồng ngực (phần dưới lồng ngực lõm vào ở thì hít vào).

Khám phổi thấy bất thường: giảm thông khí, có tiếng bất thường (ran âm, ran phê quản, ran nô. Viêm phổi nặng S Chan đoán viêm phổi nặng khi trẻ có dấu hiệu của viêm phẩm theo ít nhất một trong các dấu hiệu sau: Aa - Dau hiệu toàn than nặng: + Bỏ bú hoặc không uống được. Oo + Rối loạn tri giác: lơ mơ hoặc hôn mê. SL + Co giat ` - Dau hiệu suy hô hấp nặng (thở rên, rút eae we rat nặng).

-_ Trẻ <2 tháng tuổi. & - Tim tái hoặc Sp02 < 90%. Can lâm sang - X-quang phối: hình ảnh viêm pk lên hình là đám mờ ở nhu mô phổi do phế cầu tôn thương phổi có sehệ thống bên trong có các nhánh phế ranh giới không rõ một bên hoặc h phôi. Viêm phôi do vi khuẩn, đặc biệt quản chứa khí.