CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ VÀNG 1.1 Thị trường vàng : 1.1 Khái niệm về vàng : Vàng là kim loại mềm, dễ uốn, dễ dát mỏng, màu vàng và chiếu sáng, vàng không phản ứng với hầu hết các hóa chất, có dạng quặng hoặc hạt trong đá và trong các mỏ bồi tích. Vàng là một kim loại quý, dùng để đúc tiền. Vàng được dùng làm một tiêu chuẩn tiền tệ ở nhiều nước, được sử dụng trong các ngành nha khoa, điện tử và trang sức.2 Đặc điểm của vàng : 1.1 Vàng là kim loại quý : Kể từ khi vàng xuất hiện trong lịch sử vàng đã đóng vai trò là một kim loại quý dùng trong ngành điêu khắc, trang sức và trang trí… Do tính chất bền vững với hóa học cao, bề ngoài láng bóng…, vàng nguyên chất có độ dẻo cao nên vàng được sử dụng để gia công các sản phẩm kim hoàn có giá trị cao.2 Vàng đóng vai trò là một loại hàng hóa đặc biệt : Do tính chất trên của vàng và được công nhận sử dụng rộng rãi nên hàng ngàn năm nay tiền vàng vẫn được sử dụng rộng rãi khắp các nước với những biến cố xảy ra và những giai đoạn thăng trầm khác nhau. Khi vàng đóng vai trò là tiền thì vàng có đầy đủ các chức năng mà chưa một loại tiền tệ nào có được bao gồm: thước đo giá trị, chức năng phương tiện thanh toán và phương tiện tích trữ.
(Phạm Văn Bình, 2013) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Vàng đóng vai trò là dự trữ Quốc gia : Trong điều kiện kinh tế suy thoái toàn cầu như hiện nay các quốc gia, ngân hàng và các quỹ đầu tư trên thế giới đã lựa chọn vàng để dự trữ nhằm tránh phá giá đồng tiền. Đồng thời, một số quốc gia do tình hình lạm phát xảy ra gây mất giá trị đồng tiền nên các quốc gia này đã lựa chọn vàng như là một phương tiện tích trữ để tránh tác động của lạm phát.3 Chức năng cơ bản của tiền vàng : Gồm 5 chức năng cơ bản 1.1 Thước đo giá trị : Giá trị của vàng được dùng làm phương tiện để so sánh với giá trị của hàng hoá hoặc dịch vụ, thông qua quan hệ này vàng đã thực hiện chức năng thước đo giá trị.2 Phương tiện lưu thông : Vàng có thể làm môi giới trung gian trong trao đổi hàng hóa dịch vụ với nhau trong quá trình này diễn ra như sau: Hàng-Vàng-Hàng (H-V-H) trong đó: Vàng là phương tiện quan trọng trong việc trao đổi hàng hóa, nó tiến bộ hơn so với trao đổi trực tiếp (H- H). Vì: Nghiệp vụ : H-V: bán hàng để lấy vàng. V-H: lấy vàng để mua hàng.3 Phương tiện dự trữ giá trị : LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Dự trữ giá trị là tích luỹ một lượng giá trị nào đó bằng những phương tiện chuyển tải giá trị được xã hội thừa nhận với mục đích là chuyển hoá thành hàng hóa dịch vụ trong tương lai.
Thực hiện chức năng này, các phương tiện chuyển tải giá trị phải được giá trị xã hội thừa nhận, tức phải đảm bảo các yêu cầu sau: Dự trữ giá trị bằng những phương tiện hiện thực chứ không phải bằng một lượng tiền “ tưởng tượng”. Giá trị dự trữ bằng những phương tiện được xã hội thừa nhận.4 Phương tiện thanh toán: Tiền được sử dụng làm công cụ thanh toán các khoản nợ về hàng hóa và dịch vụ trong mua bán trước đây. Tiền và hàng vận động độc lập tương đối với nhau về không gian và thời gian Không gian : có thể mua bán ở chỗ này nhưng có thể thanh toán ở chỗ khác hoặc tại chỗ. Thời gian: có thể trả nợ trước hoặc sau khi mua (độc lập) hoặc là tiền trao cháo múc (đưa tiền liền-Không độc lập) Chức năng phương tiện thanh toán xuất hiện phát sinh quan hệ tín dụng (bán chịu).
Do đó, làm cho khối lượng tiền tệ cần thiết cho lưu thông tại một thời điểm nhất định cũng thay đổi: Trong thanh toán có thể dùng tiền mặt, chuyển khoản, bù trừ.5 Chức năng tiền tệ thế giới: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Vàng cũng là một loại tiền tệ nên nó cũng là phương tiện thanh toán và chi trả chung giữa các quốc gia.4 Thị trường vàng : 1.1 Khái niệm thị trường vàng : Thị trường vàng là nơi diễn ra các hoạt động mua bán và kinh doanh vàng, thị trường vàng là nơi chuyển giao quyền sở hữu vàng nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về vàng theo các thông lệ hiện hành.Từ đó, xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của vàng. Thực chất, thị trường vàng là tổng thể các khách hàng tiềm năng cùng có một yêu cầu cụ thể nhưng chưa được đáp ứng và có khả năng tham gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu vàng.2 Phân loại vàng : Vàng thương phẩm : Vàng thương phẩm hay vàng phi tiền tệ là vàng do người dân, doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại nắm giữ cho mục đích kinh doanh hoặc lưu giữ giá trị. Với vàng phi tiền tệ- vàng được sử dụng để mua, bán nên gọi là vàng thương phẩm. (Vũ Xuân Tiền, 2012) Vàng miếng : Theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP vàng miếng là vàng được dập thành miếng, có đóng chữ, số chỉ khối lượng, chất lượng và ký mã hiệu của doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được NHNN cho phép sản xuất hoặc vàng miếng do NHNN tổ chức sản xuất trong từng thời kỳ.
Vàng trang sức : Vàng trang sức là vàng đã được gia công thành các loại trang sức được người dân sử dụng để đeo trong các dịp tết, lễ hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Theo nghị định 24/2012/NĐ-CP vàng trang sức, mỹ nghệ là các sản phẩm vàng có hàm lượng từ 8 Kara (tương đương 33,33%) trở lên, đã qua gia công, chế tác để phục vụ nhu cầu trang sức, trang trí mỹ thuật. Vàng trong tài khoản : Vàng tài khoản là một loại hàng hóa được giao dịch trên thị trường thế giới Theo nghị định 24/2012/NĐ-CP Hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản là hoạt động kinh doanh vàng qua tài khoản, dưới hình thức giao dịch ký quỹ và giá trị ròng được định giá lại liên tục theo biến động của giá vàng. Vàng ngoại hối : Vàng ngoại hối hay vàng tiền tệ là vàng do ngân hàng trung ương sở hữu và nắm giữ làm tài sản dự trữ, lúc đó vàng cũng tương đương như ngoại tệ (Vũ Xuân Tiền, 2012).2 Các hình thức giao dịch vàng : 1.1 Nghiệp vụ mua bán giao ngay : Là nghiệp vụ hai bên thực hiện mua, bán một lượng vàng nhất định theo giá giao ngay tại thời điểm giao dịch và kết thúc thanh toán trong vòng hai ngày làm việc tiếp theo.
Bùi Kim Yến, 2012) 1.2 Nghiệp vụ mua bán kỳ hạn : Nghiệp vụ mua bán kỳ hạn là nghiệp vụ trong đó người mua và người bán chấp thuận thực hiện một giao dịch vàng với khối lượng xác định tại một thời điểm xác định trong tương lai với mức giá giao dịch được ấn định vào ngày hôm nay. Bùi Kim Yến, 2012) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Nghiệp vụ quyền chọn : Nghiệp vụ quyền chọn là công cụ cho phép người nắm giữ nó được mua (quyền chọn mua) hoặc bán (quyền chọn bán) một khối lượng vàng nhất định với một mức giá xác định và trong một thời hạn xác định. Bùi Kim Yến, 2012) 1.4 Tín dụng vàng : Là hình thức mà bên cho vay cho bên đi vay vay một khoản nhất định và sử dụng vàng để cho vay, hình thức này đối với các tổ chức tín dụng tại Việt Nam đã bị cấm từ ngày 01/05/2011.5 Mua bán trực tiếp và môi giới : Mua bán trực tiếp vàng là hình thức mua bán mà bên bán và bên mua trực tiếp thực hiện việc trao đổi hàng hóa. Môi giới thương mại là hoạt động thương mại, theo đó một thương nhân làm trung gian (gọi là bên môi giới) cho các bên mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ (gọi là bên được môi giới) trong việc đàm phán, giao kết hợp đồng mua bán hàng hoá, dịch vụ và được hưởng thù lao theo hợp đồng môi giới (Luật Thương mại 2005) 1.6 Chứng chỉ vàng : Chứng chỉ vàng là một giấy chứng nhận chứng thực vàng của người dân khi họ muốn gửi vào Ngân hàng Nhà nước.
Thay vì vàng, người dân sẽ nhận một chứng chỉ, chứng nhận họ có một số lượng vàng. Với chứng chỉ này, họ có quyền mang ra thị trường chứng khoán để giao dịch. Ngoài ra, người dân có thể đưa cho ngân hàng để thế chấp vay tiền. (Cao Sỹ Kiêm, 2011) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.7 Kinh doanh vàng trên tài khoản: Theo nghị định 24/2012/NĐ-CP hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản là hoạt động kinh doanh vàng qua tài khoản, dưới hình thức giao dịch ký quỹ và giá trị ròng được định giá lại liên tục theo biến động của giá vàng Thực chất kinh doanh vàng trên tài khoản là kinh doanh dựa trên chỉ số giá vàng thế giới, đây là một hình thức kinh doanh đòi hỏi rất nhiều kỹ năng, kinh nghiệm và bản lĩnh đi kèm.Tuy nhiên, tại Việt Nam hình thức kinh doanh vàng trên tài khoản lại chứa đựng nhiều rủi ro và hình thức kinh doanh này đã bị cấm kinh doanh.
(Chiến Thần, 2012) Sự giống và khác nhau giữa vàng vật chất và vàng trên tài khoản : - Giống nhau : Đều là kinh doanh vàng Đều phải nắm rõ thông tin thị trường. - Khác nhau : Vàng kinh doanh trên tài khoản kinh doanh theo giá thế giới còn vàng vật chất kinh doanh theo giá trong nước. Kinh doanh vàng vật chất là hình thức kinh doanh vàng bình thường và giao dịch giữa người mua và người bán là vàng tồn tại dạng vật chất vì vậy nó chứa đựng ít rủi ro hơn nhiều so với kinh doanh trên tài khoản. Kinh doanh vàng trên tài khoản là hình thức kinh doanh vàng dựa trên chỉ số giá vàng thế giới, là một hình thức đánh cược giá vàng, hình thức này đòi hỏi cần có kỹ năng và kinh nghiệm, hình thức này chứa đựng rủi ro cao.
(Chiến Thần, 2012) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Các sàn giao dịch truyền thống về vàng thực thể trên thế giới: 1.1 Sàn giao dịch vàng London (LME): Luân Đôn là trung tâm giao nhận và mua bán vàng chủ yếu của thế giới, nó cũng là thị trường vàng lớn nhất thế giới và có lịch sử lâu đời nhất. Năm 1804, Luân Đôn thay thế Amsterdam của Hà Lan để trở thành trung tâm của giao dịch vàng thế giới.