Luận văn Thạc sĩ về Quan hệ Nợ Nước Ngoài và Tăng Trưởng Kinh Tế tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh quan hệ nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế tại việt nam cách tiếp cận ngưỡng nợ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Lê Hoàng Đức
• Người hướng dẫn: GS.TS James Riedel
• Trường học: Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Nợ Nước Ngoài Và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam: Cách Tiếp Cận Ngưỡng Nợ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: Bối cảnh chính sách
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi chính sách
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và các nguồn số liệu
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: Lý thuyết về nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế
• 2.1. Nợ nước ngoài
• 2.1.1. Khái niệm
• 2.1.2. Phân loại nợ nước ngoài
• 2.1.2.1. Phân loại nợ nước ngoài theo thời hạn các khoản nợ
• 2.1.2.2. Phân loại theo chủ thể đi vay
• 2.1.2.3. Phân loại nợ nước ngoài theo chủ nợ
• 2.1.3. Đánh giá an toàn của nợ nước ngoài đối với quốc gia bằng ngưỡng nợ tích cực cho tăng trưởng
• 2.2. Tăng trưởng kinh tế
• 3. CHƯƠNG 3: Nợ nước ngoài và vấn đề quản lý nợ ở Việt Nam
• 3.1. Khái lược nợ nước ngoài tại Việt Nam
• 3.2. Cán cân ngân sách. Tiết kiệm, đầu tư và nợ nước ngoài
• 3.3. Thâm hụt cán cân thương mại và nợ nước ngoài
• 3.4. Vấn đề quản lý nợ nước ngoài của Việt Nam thời gian qua
• 4. CHƯƠNG 4: Phân tích tác động nợ nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 4.1. Quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế
• 4.2. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 4.3. Phương pháp ước lượng
• 4.4. Phương pháp luận
• 4.5. Biến kiểm soát của mô hình
• 4.6. Mô tả dữ liệu
• 4.7. Kết quả ước lượng
• 4.8. Phân tích kết quả ước lượng
• 4.9. Kiểm định nhân quả
• 4.10. Ước lượng ngưỡng nợ nước ngoài tối ưu cho tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam
• 4.11. Tham nhũng và ngưỡng tỷ lệ nợ nước ngoài so với GDP
• 5. CHƯƠNG 5: Kết luận và khuyến nghị
• 5.1. Hạn chế đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nợ nước ngoài và Tăng trưởng Kinh tế Việt Nam

Nợ nước ngoài đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam. Việc vay nợ từ các nguồn bên ngoài giúp tăng cường nguồn lực cho đầu tư và phát triển. Tuy nhiên, việc quản lý nợ nước ngoài cũng đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam, đồng thời tìm hiểu cách tiếp cận ngưỡng nợ để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm Nợ nước ngoài và Tăng trưởng Kinh tế

Nợ nước ngoài được định nghĩa là tổng các khoản nợ mà Chính phủ, doanh nghiệp và tổ chức khác vay từ nước ngoài. Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng sản lượng bình quân đầu người. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này rất phức tạp và cần được phân tích kỹ lưỡng.

1.2. Tầm quan trọng của Nợ nước ngoài đối với Kinh tế Việt Nam

Nợ nước ngoài cung cấp nguồn vốn cần thiết cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và các dự án kinh tế. Tuy nhiên, nếu không được quản lý tốt, nó có thể dẫn đến rủi ro tài chính và ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

II. Vấn đề và Thách thức trong Quản lý Nợ nước ngoài tại Việt Nam

Việc quản lý nợ nước ngoài tại Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. Tình trạng nợ gia tăng nhanh chóng, cùng với sự gia tăng tham nhũng, đã làm cho việc kiểm soát nợ trở nên khó khăn hơn. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những vấn đề chính trong quản lý nợ và tác động của chúng đến tăng trưởng kinh tế.

2.1. Tình hình Nợ nước ngoài hiện tại

Nợ nước ngoài của Việt Nam đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Các số liệu cho thấy tỷ lệ nợ nước ngoài/GDP đang ở mức cao, điều này đặt ra câu hỏi về tính bền vững của nợ.

2.2. Tác động của Tham nhũng đến Quản lý Nợ

Tham nhũng là một yếu tố cản trở việc quản lý nợ hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có mức độ tham nhũng cao thường có ngưỡng nợ thấp hơn, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và tăng trưởng kinh tế.

III. Phương pháp Đánh giá Ngưỡng Nợ nước ngoài cho Tăng trưởng Kinh tế

Để đánh giá ngưỡng nợ nước ngoài tích cực cho tăng trưởng kinh tế, cần áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Nghiên cứu sẽ trình bày các tiêu chí và phương pháp đánh giá ngưỡng nợ, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho chính sách quản lý nợ.

3.1. Các Tiêu chí Đánh giá Ngưỡng Nợ

Các tiêu chí như tỷ lệ nợ nước ngoài/GDP và tỷ lệ nợ nước ngoài/xuất khẩu sẽ được sử dụng để đánh giá mức độ an toàn của nợ. Những tiêu chí này giúp xác định ngưỡng nợ tối ưu cho tăng trưởng kinh tế.

3.2. Phương pháp Nghiên cứu và Phân tích Dữ liệu

Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp định tính kết hợp với định lượng để phân tích dữ liệu từ các nguồn như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Điều này giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về mối quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu về Nợ nước ngoài

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có một ngưỡng nợ nước ngoài tối ưu cho tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Việc duy trì nợ dưới ngưỡng này sẽ giúp nền kinh tế phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tham nhũng có tác động tiêu cực đến ngưỡng nợ.

4.1. Kết quả Nghiên cứu về Ngưỡng Nợ

Nghiên cứu xác định ngưỡng nợ nước ngoài/GDP tích cực cho tăng trưởng kinh tế là 35%. Khi nợ vượt qua ngưỡng này, nền kinh tế sẽ gặp rủi ro lớn hơn.

4.2. Ứng dụng Chính sách Quản lý Nợ

Các khuyến nghị chính sách sẽ được đưa ra nhằm cải thiện quản lý nợ, bao gồm việc giảm tham nhũng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay. Điều này sẽ giúp đảm bảo nợ nước ngoài ở mức an toàn cho sự phát triển kinh tế.

V. Kết luận và Tương lai của Nợ nước ngoài tại Việt Nam

Nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ chặt chẽ. Việc quản lý nợ hiệu quả là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Tương lai của nợ nước ngoài tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách bộ máy nhà nước và giảm thiểu tham nhũng.

5.1. Tóm tắt Kết quả Nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một ngưỡng nợ nước ngoài tích cực cho tăng trưởng kinh tế. Việc duy trì nợ dưới ngưỡng này là rất quan trọng.

5.2. Hướng đi Tương lai cho Quản lý Nợ

Cải cách bộ máy nhà nước và nâng cao hiệu quả quản lý nợ là những yếu tố quan trọng để đảm bảo nợ nước ngoài không ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế. Chính phủ cần có các chính sách rõ ràng và hiệu quả để quản lý nợ bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam đang đối mặt với thách thức trong việc quản lý nợ nước ngoài nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Từ năm 1986 đến 2015, nợ nước ngoài của Việt Nam có xu hướng tăng nhanh cả về số tuyệt đối và tương đối, trong khi hiệu quả sử dụng vốn vay còn hạn chế do tham nhũng và quản lý yếu kém. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định ngưỡng nợ nước ngoài tích cực đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam, đồng thời phân tích tác động của tham nhũng đến ngưỡng nợ này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1986-2015, sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Tổng cục Thống kê Việt Nam và Ngân hàng Phát triển Châu Á. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho chính sách quản lý nợ nước ngoài, giúp kiểm soát mức nợ trong giới hạn an toàn, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết nợ quá mức (debt overhang) của Sachs và Krugman, cho rằng nợ nước ngoài có mối quan hệ phi tuyến tính với tăng trưởng kinh tế. Khi nợ nước ngoài vượt quá ngưỡng cho phép, khả năng trả nợ giảm, làm giảm đầu tư và tăng trưởng kinh tế. Mô hình đường cong Laffer giảm nợ minh họa rõ ràng mối quan hệ này, trong đó mức nợ tối ưu tạo điều kiện cho tăng trưởng, còn vượt ngưỡng sẽ gây tác động tiêu cực. Ngoài ra, luận văn sử dụng khung quản lý nợ bền vững (Debt Sustainability Framework - DSF) của IMF và Ngân hàng Thế giới để đánh giá mức độ an toàn của nợ nước ngoài dựa trên các chỉ số như tỷ lệ nợ nước ngoài/GDP, nợ nước ngoài/xuất khẩu và dịch vụ trả nợ. Các khái niệm chính bao gồm: nợ nước ngoài, ngưỡng nợ tích cực, tham nhũng, tăng trưởng kinh tế, và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn uy tín như Ngân hàng Thế giới, IMF, Tổng cục Thống kê Việt Nam và ADB, với chuỗi thời gian từ 1986 đến 2015. Phương pháp phân tích chính là ước lượng bình phương tối thiểu (OLS) kết hợp với phương pháp ước lượng ngưỡng của Hansen (1999) để xác định ngưỡng nợ nước ngoài tối ưu cho tăng trưởng kinh tế. Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến kiểm soát như tốc độ tăng dân số, tỷ lệ đầu tư/GDP, thâm hụt ngân sách/GDP, độ mở thương mại và dịch vụ trả nợ/xuất khẩu nhằm tách bạch tác động của nợ nước ngoài. Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ thu thập dữ liệu, kiểm tra tính dừng của chuỗi thời gian, ước lượng mô hình, kiểm định nhân quả và phân tích mối quan hệ giữa tham nhũng và ngưỡng nợ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ nhân quả giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế: Kết quả kiểm định nhân quả cho thấy nợ nước ngoài/GDP có ảnh hưởng nhân quả một chiều đến tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người, với mức ý nghĩa thống kê cao (p < 0.05). Khi nợ nước ngoài/GDP tăng 1%, tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người cũng có sự thay đổi tích cực tương ứng.

2. Ngưỡng nợ nước ngoài tích cực cho tăng trưởng kinh tế: Phương pháp ước lượng ngưỡng của Hansen xác định ngưỡng nợ nước ngoài/GDP tối ưu là khoảng 35.5%, tương đồng với nghiên cứu của Pattillo và cộng sự (2002). Ngưỡng nợ nước ngoài/xuất khẩu cũng được xác định ở mức tương đối thấp hơn so với các nghiên cứu quốc tế, phản ánh đặc thù kinh tế Việt Nam.

3. Ảnh hưởng của tham nhũng đến ngưỡng nợ: Phân tích mối quan hệ giữa xếp hạng tham nhũng và ngưỡng nợ cho thấy mối quan hệ nghịch biến rõ ràng. Cụ thể, mức độ tham nhũng càng cao thì ngưỡng nợ nước ngoài an toàn càng thấp, làm giảm khả năng sử dụng nợ nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4. Hiệu quả sử dụng vốn và thâm hụt ngân sách: Hiệu quả đầu tư (đo bằng hệ số ICOR) của Việt Nam còn thấp, trong khi thâm hụt ngân sách chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu nhà nước, chủ yếu là chi thường xuyên (khoảng 75%). Điều này làm gia tăng áp lực vay nợ nước ngoài và ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định mối quan hệ phi tuyến tính giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế, phù hợp với lý thuyết nợ quá mức. Ngưỡng nợ nước ngoài/GDP khoảng 35% là mức tối ưu để đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững, thấp hơn mức trần 50% do Chính phủ Việt Nam đề ra, cho thấy cần điều chỉnh chính sách quản lý nợ phù hợp hơn với thực tế. Mối quan hệ nghịch biến giữa tham nhũng và ngưỡng nợ phản ánh tác động tiêu cực của tham nhũng đến hiệu quả sử dụng vốn vay và khả năng trả nợ, đồng thời làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng về ngưỡng nợ nhưng nhấn mạnh yếu tố thể chế và quản trị là nhân tố quyết định sự linh hoạt của ngưỡng nợ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong Laffer giảm nợ, bảng thống kê ngưỡng nợ và biểu đồ phân tích mối quan hệ tham nhũng-ngưỡng nợ để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiểm soát nợ nước ngoài trong ngưỡng 35%-45% GDP: Chính phủ cần điều chỉnh mục tiêu nợ nước ngoài phù hợp với ngưỡng nợ tích cực đã xác định, tránh vượt quá mức 45% GDP để giảm rủi ro tài chính và bảo đảm tăng trưởng bền vững. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì liên tục. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

2. Cải cách thể chế và giảm tham nhũng: Tăng cường thực thi luật phòng chống tham nhũng, minh bạch hóa quy trình phân bổ và sử dụng vốn vay nước ngoài, đồng thời khuyến khích giám sát xã hội dân sự. Thời gian thực hiện: trung hạn (3-5 năm). Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Thanh tra Chính phủ, các cơ quan giám sát.

3. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công: Chuyển từ vay gián tiếp qua nhà nước sang vay trực tiếp cho chủ đầu tư dự án, xóa bỏ hình thức bảo lãnh vay của nhà nước đối với các tập đoàn, công ty nhà nước, đồng thời đẩy mạnh cổ phần hóa và giảm vai trò kinh doanh của nhà nước. Thời gian thực hiện: trung và dài hạn. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, các tập đoàn nhà nước.

4. Phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý nợ: Xây dựng chiến lược quản lý nợ đồng bộ với chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm kiểm soát thâm hụt ngân sách, ổn định tỷ giá và lãi suất, tạo môi trường thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Giúp xây dựng và điều chỉnh chính sách quản lý nợ nước ngoài phù hợp với điều kiện kinh tế và thể chế Việt Nam, đảm bảo tăng trưởng bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm về mối quan hệ giữa nợ nước ngoài, tham nhũng và tăng trưởng kinh tế, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu hơn.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính công: Hỗ trợ trong việc thiết kế các công cụ quản lý nợ, kiểm soát thâm hụt ngân sách và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.

4. Các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ: Hiểu rõ hơn về đặc thù quản lý nợ nước ngoài tại Việt Nam, từ đó điều chỉnh chính sách hỗ trợ và giám sát hiệu quả nguồn vốn viện trợ, vay ưu đãi.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngưỡng nợ nước ngoài tích cực cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam là bao nhiêu?
   Nghiên cứu xác định ngưỡng nợ nước ngoài/GDP tối ưu khoảng 35%, vượt quá mức này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

2. Tham nhũng ảnh hưởng thế nào đến quản lý nợ nước ngoài?
   Tham nhũng làm giảm hiệu quả sử dụng vốn vay, làm giảm ngưỡng nợ an toàn và tăng rủi ro tài chính, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

3. Tại sao nợ nước ngoài lại cần được kiểm soát chặt chẽ?
   Nợ nước ngoài vượt ngưỡng cho phép sẽ làm tăng áp lực trả nợ, giảm đầu tư và niềm tin thị trường, gây bất ổn kinh tế vĩ mô và giảm năng lực cạnh tranh quốc gia.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để xác định ngưỡng nợ?
   Luận văn sử dụng phương pháp ước lượng bình phương tối thiểu (OLS) kết hợp với phương pháp ước lượng ngưỡng của Hansen (1999) trên dữ liệu chuỗi thời gian từ 1986-2015.

5. Chính phủ Việt Nam nên làm gì để nâng cao hiệu quả quản lý nợ nước ngoài?
   Cần cải cách thể chế, giảm tham nhũng, minh bạch hóa quản lý vốn vay, chuyển đổi hình thức vay và tăng cường phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý nợ.

Kết luận

• Nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế Việt Nam có mối quan hệ nhân quả một chiều, với ngưỡng nợ nước ngoài/GDP tích cực khoảng 35%.
• Khi nợ vượt ngưỡng này, tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế sẽ xuất hiện rõ rệt.
• Tham nhũng làm giảm ngưỡng nợ an toàn, ảnh hưởng xấu đến hiệu quả sử dụng vốn vay và tăng trưởng.
• Cải cách thể chế, đặc biệt là giảm tham nhũng, là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý nợ nước ngoài.
• Chính phủ cần điều chỉnh mục tiêu nợ nước ngoài, phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời minh bạch hóa quản lý vốn vay để đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững.

Next steps: Triển khai các giải pháp kiểm soát nợ, cải cách thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý vốn vay trong vòng 3-5 năm tới.

Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý cần ưu tiên thực hiện các khuyến nghị nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế ổn định và bền vững cho Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---------***------- LÊ HOÀNG ĐỨC QUAN HỆ NỢ NƯỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM: CÁCH TIẾP CẬN NGƯỠNG NỢ LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. HỒ CHÍ MINH - Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT -----***---- LÊ HOÀNG ĐỨC QUAN HỆ NỢ NƯỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM: CÁCH TIẾP CẬN NGƯỠNG NỢ LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS James Ridel Ths. Đỗ Thiên Anh Tuấn TP. HỒ CHÍ MINH - Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao. Các nội dung được trình bày trong luận văn này là của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của trường Đại Học Kinh Tế thành phố Hồ Chí Minh hay chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 8 năm 2016 Tác giả Lê Hoàng Đức LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy James Riedel và thầy Đỗ Thiên Anh Tuấn đã nhiệt tình giúp đỡ, hướng dẫn cho tôi hoàn thành luận văn này. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy Nguyễn Xuân Thành, thầy Huỳnh Thế Du đã có những đóng góp và định hướng rõ ràng trong quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin gửi lời tri cân sâu sắc đến Quý thầy cô giáo và các anh chị hiện đang công tác tại Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright đã trang bị kiến thức và hỗ trợ mọi mặt, giúp tôi và các anh chị họ viên trong suốt thời gian học và nghiên cứu tại Chương trình. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn toàn thể các anh chị em lớp Thạc sĩ chính sách công MPP7 đã luôn hỗ trợ, động viên, chia sẻ để tôi hoàn thành luận văn này. Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 8 năm 2016 Tác giả Lê Hoàng Đức LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Luận văn phân tích rủi ro và thách thức của nợ nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam. Bài phân tích kết hợp phương pháp định tính và định lượng để làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nợ nước ngoài. Hiện nay, tính bền vững trong quản lý nợ đang yếu dần, xu hướng nợ trong nước lẫn ngoài nước gia tăng nhanh chóng cả số tuyệt đối lẫn tương đối. Qua kết quả nghiên cứu ta thấy nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế thực sự có mối quan hệ nhân quả với nhau. Trong luận văn cũng tìm ra ngưỡng nợ nước ngoài/GDP và nợ nước ngoài/xuất khẩu tích cực cho tăng trưởng kinh tế là 35. Kết quả ước lượng cho thấy khi nợ nước ngoài dưới mức ngưỡng cho phép thì nền kinh tế vẫn có tăng trưởng kinh tế tốt, nhưng sau khi nợ nước ngoài vượt qua ngưỡng thì sẽ ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế. Ngoài ra, bài nghiên cứu cũng cho thấy ngưỡng nợ nước ngoài/GDP có quan hệ nghịch biến với tham nhũng, tức là đất nước tham nhũng càng cao thì ngưỡng nợ sẽ càng thấp. Rõ ràng, cải cách bộ máy nhà nước để nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn vay là quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế ở nước ta. Đây là hướng cải cách của Việt Nam trong vấn đề quản lý nợ nước ngoài. Tóm lại, giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế thật sự có mối quan hệ, và mối quan hệ tùy thuộc vào ngưỡng nợ. Nền tảng của quản lý nợ phải xuất phát từ cải cách thực sự của bộ máy nhà nước, để đề ra chiến lược quản lý nợ rõ ràng, tạo niềm tin cho thị trường. Cải cách về bộ máy nhà nước, đặc biệt là giảm tham nhũng, phải là hướng đi cần thiết ở hiện tại và tương lai của nước ta trong vấn đề quản lý nợ nước ngoài. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC CHƯƠNG 1.Bối cảnh chính sách .Mục tiêu nghiên cứu .Câu hỏi chính sách .Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .Phương pháp nghiên cứu và các nguồn số liệu .Kết cấu luận văn .Lý thuyết về nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế .Nợ nước ngoài .Phân loại nợ nước ngoài .Đánh giá an toàn của nợ nước ngoài đối với quốc gia bằng ngưỡng nợ tích cực cho tăng trưởng .Tăng trưởng kinh tế.Khung lý thuyết về mối quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế .Tổng quan tài liệu nghiên cứu về quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế.Các nghiên cứu nước ngoài .Các nghiên cứu trong nước . NỢ NƯỚC NGOÀI VÀ VẤN ĐỀ QUẢN LÝ NỢ Ở VIỆT NAM .Khái lược nợ nước ngoài tại Việt Nam .Cán cân ngân sách.Tiết kiệm, đầu tư và nợ nước ngoài .Thâm hụt cán cân thương mại và nợ nước ngoài .Vấn đề quản lý nợ nước ngoài của Việt Nam thời gian qua . Nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế Việt Nam . Nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam . Nợ nước ngoài và tăng trưởng ở Việt Nam . PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG NỢ NƯỚC NGOÀI ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM .Quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Xây dựng mô hình nghiên cứu.Phương pháp ước lượng .Phương pháp luận .Biến kiểm soát của mô hình .Mô tả dữ liệu .Kết quả ước lượng .Phân tích kết quả ước lượng .Kiểm định nhân quả .Ước lượng ngưỡng nợ nước ngoài tối ưu cho tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam .Tham nhũng và ngưỡng tỷ lệ nợ nước ngoài so với GDP . 36 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . Hạn chế đề tài . 41 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vi- DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TỪ TIẾNG ANH TỪ TIẾNG VIỆT ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển châu á CPIA Country Policy and Institutional Chính sách và đánh giá thể chế của Assessment quốc gia DSF Debt Sustainability Framework Khung quản lý nợ bền vững GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GDPPCA GDP per capita Thu nhập bình quân đầu người GNP Gross National Product Tổng thu nhập quốc dân GSO Government statistic Tổng cục thống kê organization ICOR Incremental Capital Output Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (tỷ lệ Ratio đầu ra so với tổng nguồn vốn đầu vào IFS International Financial Statistics Thống kê tài chính quốc tế IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế OLS Ordinary least squares Phương pháp bình phương tối thiểu TFP Total-factor productivity Tổng năng suất các nhân tố WB World Bank Ngân hàng thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Các thành phần của nợ nước ngoài theo thời hạn nợ .2: Các thành phần của nợ nước ngoài phân theo chủ thể đi vay.3: Các thành phần nợ nước ngoài phân theo chủ nợ .4: Đường Laffer giảm nợ .1: Nợ nước ngoài của khu vực tư nhân và Chính Phủ .2: Phần trăm của tổng thu NS, tổng chi NS, và thâm hụt NSNN so với GDP .3: Cơ cấu chi ngân sách nhà nước .4: Hệ số gia tăng vốn - sản lượng (ICOR) .5: Thu ngân sách nhà nước .6: Tỷ lệ tiết kiệm và đầu tư so với GDP .7: Tỷ lệ nợ nước ngoài và đầu tư/ GDP .8: Cán cân thương mại .9: Nợ nước ngoài ngắn hạn và dài hạn .10: Số tiền trả nợ gốc và lãi hàng năm .11: Lưu lượng nợ nước ngoài ròng .12: Sự phụ thuộc lẫn nhau và sự đánh đổi của Chính sách quản lý nợ - chính sách tài khóa – chính sách tiền tệ .13: Tỷ lệ đóng góp vốn trong tăng trưởng .14: Lực lượng lao động trên 15 tuổi/ tổng dân số .15: Tổng năng suất các nhân tố (TFP) .16: Nợ nước ngoài/GDP và tốc độ tăng GDP . 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -viii- Hình 4.1: Nợ nước ngoài/xuất khẩu và tốc độ tăng GDP bình quân đầu người .2: Nợ nước ngoài/GDP và tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người .3: Nợ nước ngoài/xuất khẩu và tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người .4: Xếp hạng tham nhũng quốc gia và ngưỡng nợ . 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ix- DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Chỉ tiêu đo lường mức độ an toàn nợ nước ngoài .2: Tổng hợp nghiên cứu về ngưỡng nợ nước ngoài tiêu biểu .1: Tổng hợp mô tả dữ liệu trong mô hình và kì vọng dấu .2: Kết quả ước lượng mô hình . Kiểm định nhân quả với độ trễ 2 . Kiểm định nhân quả với độ trễ 2 .5: Xác định ngưỡng nợ nước ngoài tích cực đối với tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam và so sanh với nghiên cứu của Pattillo, và cộng sự (2002) . 35 DANH MỤC HỘP Hộp 1. Nghiên cứu của Jalles (2011) về mối quan hệ giữa tham nhũng và ngưỡng nợ và gợi ý chính sách . 38 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- CHƯƠNG 1.Bối cảnh chính sách Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam có nhiều lợi thế trong việc huy động nguồn lực từ bên ngoài quốc gia. Ngân sách nhà nước và khu vực tư nhân dễ dàng tiếp cận hơn với nguồn vốn quốc tế giá rẻ. Tuy nhiên, nếu quốc gia đi vay nợ vượt ngưỡng cho phép sẽ gây ra mất cân bằng giữa các thế hệ, và có thể gây ra sự chuyển giao nguồn lực giữa hiện tại và tương lai (Eaton, 1993). Vào những năm 1990, các nhà hoạch định chính sách trên toàn thế giới đã nhận thấy mức nợ cao đến một mức độ, mà tại đó nó có thể làm chậm sự tăng trưởng kinh tế ở các nước thu nhập thấp, mặc dù các nước này nhận được các khoản vay ưu đãi. Thế nhưng, việc vay nợ là cần phải có trong giai đoạn đầu của sự phát triển, khi mà tích lũy vốn trong nền kinh tế nhỏ, giúp làm gia tăng tổng tiết kiệm của quốc gia, phục vụ cho nhu cầu đầu tư của nền kinh tế. Khi các khoản vay được sử dụng vào mục đích đầu tư sản xuất, và không bị bất ổn kinh tế vĩ mô đi cùng với chất lượng thể chế tốt…thì chính các khoản vay này sẽ tạo ra tăng trưởng và Chính Phủ có thể trả được nợ.