chương I thì : Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Du lịch sinh thái : Theo Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế Giới (IUCN) : “ Du lịch sinh thái là tham quan và du lịch có trách nhiệm với môi trường tại các điểm tự nhiên không bị tàn phá để thưởng thức thiên nhiên và các đặc điểm văn hóa đã tồn tại trong quá khứ hoặc đang hiện diện, qua đó khuyến khích hoạt động bảo vệ, hạn chế những tác động tiêu cực do khách tham quan gây ra và tạo ra lợi ích cho những người dân địa phương tham gia tích cực “ (Ceballos – Lascurian , 1996). Tại hội thảo du lịch sinh thái ở Việt Nam tháng 9 năn 1999 đưa ra định nghĩa về du lịch sinh thái : “ Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường, có sự đóng góp cho nổ lực bảo tồn và phát triển bền vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương “. _6_ Tóm lại : Du lịch sinh thái là loại hình du lịch nhằm khai thác triệt để điều kiện thiên nhiên của vùng.
Du khách tìm đến các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn rừng nguyên sinh chưa bị tàn phá … để tìm hiểu, hưởng thụ những giây phút sống hòa mình với thiên nhiên cây cỏ. Du lịch sinh thái dựa vào bản địa và bảo tồn, bảo vệ môi trường sinh thái và văn hóa của địa phương. Hướng dẫn viên đóng vai trò quan trọng đối với du lịch sinh thái. Họ là người trung gian, làm cầu nối giữa thiên nhiên, cộng đồng của vùng và các du khách từ các địa phương đến tham quan.
Họ có trách nhiệm giới thiệu về đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa của khu vực, đồng thời giám sát các hoạt động của du khách. Thông qua hoạt động du lịch sinh thái, du khách có được nhận thức hiểu biết về tự nhiên, đồng thời sẽ được giáo dục, nâng cao nhận thức về môi trường và bảo tồn thiên nhiên. Hoạt động du lịch sinh thái mang lại lợi ích kinh tế và xã hội cho cộng đồng, tạo việc làm cho người dân địa phương. Sản phẩm du lịch a.
Khái niệm : “ Sản phẩm du lịch là một tổng thể phức tạp bao gồm các thành phần không đồng nhất hữu hình và vô hình cấu tạo thành, đó là tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhân văn, cơ sở vật chất – kỹ thuật, cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch và đội ngũ cán bộ - nhân viên du lịch “ b. Cơ cấu của sản phẩm du lịch : + Những thành phần tạo lực hút ( lực hấp dẫn đối với du khách ), gồm nhóm tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn như: các điểm du lịch, các tuyến du lịch để thỏa mãn nhu cầu tham quan, thưỡng ngoạn của du khách, đó là cảnh quan thiên nhiên đẹp nổi tiếng, các kỳ quan, các di sản văn hóa thế giới, các di tích lịch sử mang đậm nét văn hóa đặc sắc của các quốc gia, các vùng… + Cơ sở du lịch ( điều kiện vật chất để phát triển ngành du lịch ) Cơ sở du lịch bao gồm cơ sở hạ tầng phục vụ cho du lịch ( cơ sở kinh doanh lưu trú ; cơ sở kinh doanh ăn uống; cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí ); cơ sở hạ tầng kỹ thuật ( giao thông vận tải, thông tin liên lạc, cung cấp điện, nước…). _7_ + Dịch vụ du lịch ( dịch vụ phục vụ của cán bộ - nhân viên du lịch ). Bộ phận này được xem là hạt nhân của sản phẩm du lịch, việc thực hiện nhu cầu chi tiêu của du khách không tách rời các loại dịch vụ mà nhà kinh doanh du lịch cung cấp.
Dịch vụ du lịch là một qui trình hoàn chỉnh, là sự liên kết hợp lý các dịch vụ đơn lẻ tạo nên, do vậy phải tạo ra sự phối hợp hài hòa, đồng bộ trong toàn bộ chỉnh thể để tạo ra sự đánh giá tốt của du khách về sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.2 Tác động của du lịch đến các hoạt động kinh tế - xã hội 1.1 Ý nghĩa của hoạt động du lịch - Con người có ba nhu cầu , đó là nhu cầu sinh tồn, nhu cầu hưởng thụ và nhu cầu phát triển. - Sự phát triển kinh tế của thế giới ngày càng mạnh, quy mô kinh tế và thu nhập của dân cư tăng lên nhanh chóng, con người đã thõa mãn được nhu cầu cơ bản là sinh tồn và có điều kiện hướng tới thõa mãn nhu cầu hưởng thụ và phát triển, tạo điều kiện cho sự phát triển của du lịch. Hoạt động du lịch là hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người. Vì vậy, hoạt động du lịch có những ý nghĩa to lớn như sau: _ Thứ nhất, hoạt động du lịch góp phần vào tái sản xuất sức lao động, phục hồi sức khỏe cho con người.
Nền sản xuất của xã hội ngày càng phát triển và hiện đại, đòi hỏi cường độ lao động, nhịp điệu sinh hoạt của con người ngày càng trở nên khẩn trương, căng thẳng, thêm vào đó là môi trường công nghiệp hóa, đô thị hóa làm ô nhiễm không khí, nước, tiếng ồn gia tăng bắt buột con người phải được nghỉ ngơi, thư giãn để khôi phục thể lực, trí lực. Chính vì vậy, mà hoạt động du lịch đáp ứng được yêu cầu giải trí, giảm sự mệt mỏi, tăng cường sức khỏe, nâng cao tuổi thọ… _ Thứ hai, hoạt động du lịch là hoạt động nhằm nâng cao và làm phong phú hóa kiến thức của con người. Hoạt động du lịch là một bộ phận trong hoạt động văn hóa của loài người và cũng là một hình thức học tập đặc biệt, nó lấy xã hội và giới tự nhiên rộng lớn làm trường học, lấy tài nguyên du lịch tự nhiên, nhân văn và xã hội làm sách giáo khoa. Thông qua việc thưởng ngoạn du lịch, phỏng vấn, khảo sát làm phương pháp học _8_ tập, du khách sẽ thu thập được rất nhiều kiến thức bổ ích về các lĩnh vực khoa học như: kinh tế, văn hóa, nghệ thuật, địa chất, thiên văn – khí tượng, sinh học, lịch sử, khảo cổ, kiến trúc, phong tục tập quán của mỗi địa phương … _ Thứ ba, hoạt động du lịch là hoạt động rèn luyện đạo đức, tinh thần cho con người.
Thông qua hoạt động du lịch làm tăng thêm lòng yêu đất nước, yêu quê hương và lòng yêu đời, yêu cuộc sống cho du khách. Trong quá trình đi du lịch, du khách tận mắt chiêm ngưỡng những danh lam thắng cảnh, những tinh hoa văn hóa dân tộc, sự nghiệp của thế hệ đi trước và thành tựu xây dựng vĩ đại của thời hiện đại, từ đó làm tăng thêm niềm tự hào về tổ quốc, về con người và tình cảm đối với cuộc sống. Thông qua các tour du lịch ra nước ngoài, du khách cũng có thể thông qua việc tham quan, phỏng vấn, trãi nghiệm văn hóa truyền thống của các dân tộc, quốc gia khác để từ đó so sánh và làm nổi bật được nét đặc sắc, độc đáo của nền văn hóa đầy bản sắc của quốc gia mình, làm cho du khách có chí hướng giữ gìn phát triển, làm vẻ vang, rạng ngời cho tổ quốc.2 Tác động của du lịch đến các hoạt động kinh tế - xã hội Có thể nói, du lịch là một ngành kinh doanh siêu lợi nhuận, nó mang lại rất nhiều hiệu quả, cụ thể là: _ Du lịch góp phần làm tăng thu nhập quốc dân và tạo nguồn thu ngoại tệ đáng kể cho quốc gia và vùng. Du lịch góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành ngoại thương: + Xuất khẩu bằng con đường du lịch được gọi là xuất khẩu tại chỗ như các mặt hàng ăn uống, rau quả, hàng lưu niệm.
+ Xuất khẩu bằng du lịch quốc tế có lợi trên nhiều mặt như: 3 Tạo được doanh thu và lợi nhuận lớn hơn nhiều nếu cùng những mặt hàng đó đem xuất khẩu theo con đường ngoại thương. 3 Hàng hóa du lịch được xuất với giá bán lẻ có giá cao hơn giá xuất theo con đường ngoại thương là giá buôn bán. 3 Tiết kiệm được chi phí đóng gói, bảo quản và chi phí vận chuyển quốc tế. _ Du lịch tác động đến cán cân thanh toán.
_9_ Cán cân thanh toán của một quốc gia là sự tương quan giữa số tiền quốc gia đó trả cho quốc tế và số tiền quốc tế trả cho quốc gia đó. Các quốc gia đều muốn cán cân thanh toán thặng dư (dương). Nhưng vì nhiều quốc gia khó thực hiện được điều này họ khuyến khích việc thu hút du khách được xem như là “xuất khẩu” để đóng góp vào cán cân thanh toán, ngược lại, khi người cư trú trong một quốc gia đi du lịch nước ngoài thì được xem là “nhập khẩu” (vì tiền bạc rời khỏi quốc gia) _ Du lịch tạo cơ hội giải quyết việc làm: du lịch là một ngành kinh doanh liên ngành, du lịch phát triển kéo theo nhiều ngành khác phát triển (nông nghiệp, giao thông vận tải, …), lao động trong du lịch được chia thành: + Nhân dụng trực tiếp: là những công việc được tạo ra trực tiếp từ chi tiêu của du khách như: lễ tân, hướng dẫn viên du lịch … + Nhân dụng gián tiếp: là những công việc được tạo ra từ những việc làm do ảnh hưởng chi tiêu của du khách hay nói cách khác là những việc làm ăn theo các sản phẩm, dịch vụ du lịch… _ Du lịch thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ: nhiều doanh nghiệp có qui mô nhỏ và do gia đình làm chủ, như dịch vụ taxi, cửa hàng bán đồ lưu niệm hay một nhà hàng nhỏ… 1.3 Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng sản phẩm du lịch sinh thái.1 Một số chỉ tiêu đánh giá tài nguyên du lịch a. Tính hấp dẫn Tính hấp dẫn là yếu tố quan trọng nhất để đánh giá tài nguyên du lịch vì nó quyết định sức thu hút khách du lịch.
Độ hấp dẫn có tính chất tổng hợp rất cao và thường được xác định bằng vẻ đẹp của phong cảnh, sự thích hợp của khí hậu, sự đặc sắc và độc đáo của tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn. Độ hấp dẫn được thể hiện ở số lượng và chất lượng của các tài nguyên, ở khả năng đáp ứng được nhiều loại hình du lịch.