Giáo Trình Tổng Quan Du Lịch Ngành Hướng Dẫn Du Lịch Trung Cấp

Khám phá giáo trình tổng quan du lịch ngành hướng dẫn du lịch trung cấp, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp trong ngành du lịch.

• Tác giả: Vũ Đức Minh
• Người hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Hồng Nhâm
• Trường học: Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn
• Chuyên ngành: Hướng dẫn du lịch
• Đề tài: Tổng quan ngành du lịch
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Tp.HCM

Mục lục chi tiết

• Lời giới thiệu
• 1. BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Khái niệm về du lịch và du khách
• 1.1.2. Sản phẩm du lịch
• 1.1.2.1. Sản phẩm đơn lẻ và sản phẩm tổng hợp
• 1.1.2.2. Đặc điểm của sản phẩm du lịch
• 1.1.3. Các lĩnh vực kinh doanh du lịch
• 1.1.3.1. Vận chuyển du lịch
• 1.1.3.1.1. Phương tiện vận chuyển hàng không
• 1.1.3.1.2. Phương tiện vận chuyển đường bộ
• 1.1.3.1.3. Phương tiện vận chuyển đường sắt
• 1.1.3.1.4. Phương tiện vận chuyển đường thủy
• 1.1.3.2. Các hoạt động giải trí
• 1.1.3.3. Lữ hành và các hoạt động kinh doanh
• 1.1.4. Các thể loại du lịch
• 1.1.4.1. Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ chuyến đi
• 1.1.4.2. Căn cứ theo mục đích chuyến đi
• 1.1.4.3. Căn cứ vào loại hình lưu trú
• 1.1.4.4. Căn cứ vào thời gian của chuyến đi
• 1.1.4.5. Căn cứ vào hình thức tổ chức
• 1.1.4.6. Căn cứ vào lứa tuổi du khách
• 1.1.4.7. Căn cứ vào sử dụng các phương tiện giao thông
• 1.1.4.8. Căn cứ vào phương thức hợp đồng
• 1.2. Sự hình thành và phát triển du lịch
• 1.2.1. Cơ sở hình thành du lịch
• 1.2.1.1. Cơ sở hình thành cầu du lịch
• 1.2.1.2. Cơ sở hình thành ngành du lịch
• 1.2.2. Điều kiện hình thành và phát triển du lịch
• 1.2.2.1. Điều kiện chung
• 1.2.2.2. Điều kiện riêng
• 1.2.3. Lịch sử phát triển du lịch
• 1.2.3.1. Lịch sử phát triển du lịch thế giới
• 1.2.3.2. Lịch sử phát triển du lịch Việt Nam
• 1.2.4. Các tổ chức du lịch
• 1.2.4.1. Một số tổ chức du lịch thế giới
• 1.2.4.2. Một số tổ chức du lịch trong khu vực
• 1.2.4.3. Các tổ chức quản lý du lịch của Việt Nam
• 1.3. Các tác động của du lịch
• 1.3.1. Các tác động về kinh tế
• 1.3.1.1. Cải thiện về cán cân thương mại quốc gia
• 1.3.1.2. Tạo ra nhiều cơ hội việc làm
• 1.3.1.3. Quảng bá cho sản xuất của địa phương
• 1.3.1.4. Tăng nguồn thu cho nhà nước
• 1.3.1.5. Tạo cơ sở để giúp phát triển các vùng đặc biệt
• 1.3.1.6. Khuyến khích nhu cầu nội địa
• 1.3.2. Các tác động về môi trường
• 1.3.2.1. Tác động của du lịch đến môi trường thành thị
• 1.3.2.2. Tác động của du lịch đến môi trường nông thôn
• 2. BÀI 2: THỜI VỤ DU LỊCH
• 2.1. Đặc điểm thời vụ du lịch
• 2.1.1. Đặc điểm của thời vụ du lịch
• 2.1.2. Những tác động của thời vụ du lịch
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời vụ du lịch
• 2.2.1. Yếu tố tự nhiên
• 2.2.2. Yếu tố kinh tế - xã hội - tâm lý
• 3. BÀI 3: CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT VÀ LAO ĐỘNG TRONG DU LỊCH
• 3.1. Cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch
• 3.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 3.1.2. Căn cứ theo hình thức sở hữu
• 3.1.3. Căn cứ theo qui mô
• 3.1.4. Căn cứ theo tính chất hoạt động
• 3.2. Lao động trong du lịch
• 3.2.1. Đặc điểm của lao động trong du lịch
• 3.2.2. Yêu cầu về lao động trong du lịch
• 3.2.2.1. Yêu cầu về trình độ chuyên môn nghiệp vụ
• 3.2.2.2. Yêu cầu về trình độ ngoại ngữ
• 3.2.2.3. Một số yêu cầu khác
• 4. BÀI 4: CHẤT LƯỢNG PHỤC VỤ DU LỊCH
• 4.1. Phục vụ du lịch
• 4.1.1. Đặc điểm của phục vụ du lịch
• 4.2. Chất lượng phục vụ du lịch
• 4.2.1. Đặc điểm của chất lượng phục vụ
• 4.2.2. Các yếu tố cấu thành chất lượng phục vụ du lịch
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Ngành Du Lịch Khái Niệm và Đặc Điểm

Ngành du lịch là một lĩnh vực kinh tế quan trọng, đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế xã hội. Giáo trình hướng dẫn du lịch cung cấp cái nhìn tổng quan về ngành này, từ khái niệm cơ bản đến các đặc điểm nổi bật. Du lịch không chỉ là hoạt động giải trí mà còn là một nhu cầu xã hội phổ biến. Sự phát triển của ngành du lịch phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ sở hạ tầng, chính sách quản lý và nhu cầu của du khách.

1.1. Khái Niệm Về Du Lịch và Du Khách

Du lịch được định nghĩa là hoạt động của con người rời khỏi nơi cư trú để thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí. Du khách là những người tham gia vào hoạt động này, họ có thể là khách quốc tế hoặc nội địa, với nhiều mục đích khác nhau.

1.2. Đặc Điểm Của Ngành Du Lịch

Ngành du lịch có những đặc điểm riêng biệt như tính vô hình, không đồng nhất và tính mau hỏng. Những đặc điểm này ảnh hưởng đến cách thức cung cấp dịch vụ và quản lý chất lượng trong ngành.

II. Thách Thức Trong Ngành Du Lịch Hiện Nay

Ngành du lịch đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ biến đổi khí hậu đến sự cạnh tranh ngày càng gia tăng. Giáo trình hướng dẫn du lịch chỉ ra rằng việc quản lý bền vững là rất cần thiết để bảo vệ tài nguyên du lịch và môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm, quá tải du lịch và sự thay đổi trong hành vi của du khách cũng cần được giải quyết.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu và Tác Động Đến Du Lịch

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến nhiều điểm đến du lịch, làm thay đổi thời tiết và môi trường tự nhiên. Điều này có thể dẫn đến giảm lượng khách du lịch và ảnh hưởng đến doanh thu của ngành.

2.2. Cạnh Tranh Trong Ngành Du Lịch

Sự gia tăng cạnh tranh từ các điểm đến mới và các hình thức du lịch khác nhau tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp du lịch. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ và đổi mới sản phẩm là cần thiết để thu hút khách hàng.

III. Phương Pháp Quản Lý Du Lịch Bền Vững

Quản lý du lịch bền vững là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển ngành du lịch. Giáo trình hướng dẫn du lịch nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa địa phương. Các phương pháp như phát triển du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái đang được áp dụng rộng rãi.

3.1. Du Lịch Cộng Đồng Lợi Ích và Thách Thức

Du lịch cộng đồng giúp phát triển kinh tế địa phương và bảo tồn văn hóa. Tuy nhiên, cần có sự quản lý chặt chẽ để tránh tình trạng khai thác quá mức tài nguyên.

3.2. Du Lịch Sinh Thái Giải Pháp Bền Vững

Du lịch sinh thái tập trung vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các hoạt động như đi bộ đường dài, khám phá thiên nhiên giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Ngành Du Lịch

Các ứng dụng thực tiễn trong ngành du lịch đang ngày càng phong phú, từ công nghệ thông tin đến các mô hình kinh doanh mới. Giáo trình hướng dẫn du lịch cung cấp những ví dụ cụ thể về cách các doanh nghiệp có thể áp dụng công nghệ để nâng cao trải nghiệm của du khách.

4.1. Công Nghệ Thông Tin Trong Du Lịch

Công nghệ thông tin giúp cải thiện quy trình đặt chỗ, quản lý khách hàng và cung cấp thông tin du lịch. Các ứng dụng di động và trang web du lịch đang trở thành công cụ quan trọng cho du khách.

4.2. Mô Hình Kinh Doanh Mới Trong Du Lịch

Các mô hình kinh doanh như du lịch trực tuyến và chia sẻ kinh tế đang thay đổi cách thức hoạt động của ngành du lịch. Những mô hình này tạo ra cơ hội mới cho cả doanh nghiệp và du khách.

V. Kết Luận Tương Lai Của Ngành Du Lịch

Ngành du lịch có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai, nhưng cũng cần phải đối mặt với nhiều thách thức. Giáo trình hướng dẫn du lịch nhấn mạnh rằng việc áp dụng các phương pháp bền vững và đổi mới sáng tạo là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Đổi Mới Sáng Tạo

Đổi mới sáng tạo trong sản phẩm và dịch vụ du lịch sẽ giúp thu hút khách hàng và nâng cao trải nghiệm. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

5.2. Hướng Tới Một Ngành Du Lịch Bền Vững

Ngành du lịch cần hướng tới sự phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa. Các chính sách và chiến lược cần được xây dựng để đảm bảo sự phát triển lâu dài cho ngành.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH TỔNG QUAN DU LỊCH – KHOA DU LỊCH VÀ KHÁCH SẠN (TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN)

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Tổng quan Du lịch (Mã số môn học: MH08) là tài liệu đào tạo chính thức do Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Nhâm chủ biên, được ban hành năm 2021 và lưu hành nội bộ tại Khoa Du lịch - Khách sạn, Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn. Môn học giữ vị trí là học phần kiến thức cơ sở ngành bắt buộc trong chương trình khung đào tạo trình độ Trung cấp và Cao đẳng ngành Hướng dẫn Du lịch. Tổng thời lượng giảng dạy của môn học là 45 giờ, bao gồm 15 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 02 giờ kiểm tra kết thúc môn.

Về chuẩn đầu ra và mục tiêu đào tạo, giáo trình trang bị cho người học hệ thống tri thức tổng quát về hiện tượng du lịch, các chủ thể tham gia thị trường, bản chất của sản phẩm và các thể loại du lịch; giải thích bản chất và quy luật của tính thời vụ; mô tả các yêu cầu đối với cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn nhân lực; đồng thời nhận diện các yếu tố cấu thành chất lượng dịch vụ du lịch. Về mặt kỹ năng, tài liệu giúp sinh viên hình thành năng lực phân tích, đánh giá tác động đa chiều của du lịch đối với kinh tế, xã hội và môi trường tự nhiên.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo cách tiếp cận hệ thống và liên ngành kinh tế - xã hội học, kết hợp khung lý thuyết quốc tế với văn bản quy phạm pháp luật du lịch Việt Nam. Giáo trình kế thừa chọn lọc các tài liệu học thuật tiêu biểu như giáo trình của tác giả Vũ Đức Minh (NXB Thống kê, 2008), tác giả Nguyễn Đình Quang - Trần Thị Thúy Lan (NXB Hà Nội, 2005) và tác giả Ngô Thị Diệu An (Trường Cao đẳng Thương Mại).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

  - Khái niệm & Chủ thể      - Đặc điểm thời vụ           - Phân loại CSVCKT          - Bản chất phục vụ
  - Sản phẩm & 4 đặc tính    - Tác động thời vụ           - Đặc điểm lao động         - 4 đặc trưng DV
  - Phân loại ngành & Tour   - Nhóm yếu tố ảnh hưởng:     - Tiêu chuẩn năng lực,      - Các yếu tố cấu
  - 10 loại hình Harssel       + Tự nhiên                   nghiệp vụ & ngoại ngữ       thành chất lượng
  - Lịch sử & Tổ chức          + KT - XH - Tâm lý

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ thành 04 bài học theo tiến trình logic từ tổng quan đến chi tiết quản trị nguồn lực và chất lượng dịch vụ:

• Bài 1: Khái quát về hoạt động du lịch: Trình bày hệ thống khái niệm căn bản (du lịch, du khách, khách tham quan, lữ khách); phân tích cấu trúc sản phẩm du lịch ($Sản\ phẩm = Tài\ nguyên + Dịch\ vụ\ và\ Hàng\ hóa$); phân loại các lĩnh vực kinh doanh (vận chuyển hàng không, đường bộ, đường sắt, đường thủy; cơ sở lưu trú; ăn uống; giải trí; lữ hành); phân chia thể loại du lịch; phân tích điều kiện hình thành và phát triển; tổng thuật lịch sử du lịch thế giới, lịch sử du lịch Việt Nam; giới thiệu các tổ chức du lịch quốc tế và trong nước; đánh giá tác động kinh tế - xã hội - môi trường.
• Bài 2: Thời vụ du lịch: Nghiên cứu bản chất, đặc điểm và tác động của tính thời vụ đến hoạt động kinh doanh du lịch; phân loại các nhóm yếu tố chi phối thời vụ gồm yếu tố tự nhiên (khí hậu, thời tiết) và yếu tố kinh tế - xã hội - tâm lý (thời gian nghỉ phép, tập quán tiêu dùng).
• Bài 3: Cơ sở vật chất kỹ thuật và lao động trong du lịch: Hệ thống hóa khái niệm và phân loại cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch theo hình thức sở hữu, quy mô và tính chất hoạt động; phân tích đặc điểm lao động ngành du lịch và xác lập các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực ngoại ngữ và phẩm chất nghề nghiệp.
• Bài 4: Chất lượng phục vụ du lịch: Khái quát bản chất, đặc trưng của hoạt động phục vụ du lịch; xác định đặc điểm chất lượng dịch vụ và các tiêu chí cấu thành chất lượng phục vụ trong doanh nghiệp du lịch.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết dựa trên các trường phái học thuật và chuẩn mực quốc tế:

• Lý thuyết hiện tượng và hoạt động du lịch: Dẫn xuất luận điểm của các giáo sư Thụy Sĩ Hunziker và Krapf (tiếp cận du lịch như hiện tượng và quan hệ nảy sinh từ việc đi lại, lưu trú của người ngoài địa phương không nhằm mục đích định cư hay kiếm tiền); luận điểm của Mill và Morrison (tiếp cận theo ranh giới địa lý và thời gian lưu trú từ 24 giờ đến 01 năm); mô hình 04 chủ thể tham gia (du khách, doanh nghiệp cung ứng, chính quyền sở tại, dân cư địa phương).
• Hệ thống phân định du khách: Khung tiêu chí của Ogilvie, Cohen, Ủy ban Thống kê Liên Hiệp Quốc (1937), Nghị quyết Hội nghị Liên Hiệp Quốc về du lịch tại Roma (1963) và Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) nhằm phân biệt rạch ròi giữa khách du lịch quốc tế (inbound, outbound), khách du lịch nội địa, khách tham quan (thời gian dưới 24 giờ) và lữ khách.
• Hệ thống phân loại du lịch: Ứng dụng khung phân chia theo lãnh thổ của McIntosh, Goeldner và Ritchie; hệ thống 10 loại hình du lịch theo động cơ chuyến đi của Tiến sĩ Harssel (du lịch thiên nhiên, văn hóa, xã hội, hoạt động, giải trí, dân tộc học, chuyên đề, thể thao, tôn giáo, sức khỏe).
• Lý thuyết kinh tế và điều kiện phát triển: Quy luật phụ thuộc của cầu du lịch vào lực lượng sản xuất, phân công lao động xã hội, thời gian nhàn rỗi và mức thu nhập. Trích dẫn thống kê của UNWTO: thu nhập bình quân đầu người 800 – 1.000 USD nảy sinh nhu cầu du lịch nội địa, 4.000 USD nảy sinh du lịch nước ngoài, trên 10.000 USD nảy sinh du lịch vượt châu lục.
• Đặc tính sản phẩm dịch vụ: 04 đặc trưng cốt lõi của dịch vụ du lịch gồm tính vô hình, tính không đồng nhất, tính đồng thời giữa sản xuất và tiêu dùng, tính mau hỏng và không thể lưu kho.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích thị trường: Phân loại các phân khúc khách hàng theo độ tuổi, khả năng chi trả, phương thức ký kết hợp đồng (tour trọn gói, tour từng phần) và phương tiện di chuyển.
• Kỹ năng đánh giá tác động: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới cán cân thanh toán quốc gia, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương và tác động đến môi trường thành thị - nông thôn.
• Kỹ năng nhận diện nguồn lực: Nhận diện, phân tích tài nguyên du lịch tự nhiên (địa hình, khí hậu, 400 nguồn nước khoáng tự nhiên, 125 bãi biển, 2.700 đảo ven bờ) và tài nguyên nhân văn (40.000 di tích lịch sử - văn hóa tại Việt Nam).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo cấu trúc mô-đun kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lý thuyết và bài tập tình huống thực tiễn. Với tổng thời lượng 45 giờ, chương trình phân bổ 15 giờ giảng dạy lý thuyết (chiếm 33,3%) và 28 giờ dành cho thảo luận nhóm, phân tích bài tập và thực hành (chiếm 62,2%), 02 giờ còn lại dành cho kiểm tra đánh giá định kỳ.

• Phương pháp sư phạm: Giảng viên truyền đạt các khái niệm, quy luật và hệ thống phân loại học thuật; sau đó tổ chức cho sinh viên thảo luận các mô hình kinh doanh thực tế như chuỗi cung ứng dịch vụ lữ hành, các mô hình lưu trú (khách sạn, motel, homestay, bungalow, làng du lịch) và cơ cấu vận chuyển du lịch (hàng không, đường sắt, đường bộ, đường thủy).
• Bài tập và nghiên cứu thực tiễn: Sinh viên được yêu cầu thu thập dữ liệu, phân tích số liệu thống kê du lịch thế giới (UNWTO) và số liệu tăng trưởng khách quốc tế đến Việt Nam (giai đoạn 1995–2014); phân tích các yếu tố thời vụ tác động đến hoạt động kinh doanh tại các trung tâm du lịch biển và vùng núi; xây dựng các tiêu chuẩn phục vụ cho từng loại hình lao động trong ngành lữ hành.
• Phương pháp đánh giá: Kết quả học tập được đánh giá thông qua điểm kiểm tra quá trình, điểm thảo luận/bài tập thực hành trên lớp và một bài kiểm tra kết thúc môn học dạng bài thi lý thuyết tổng hợp nhằm kiểm tra khả năng ghi nhớ khái niệm và năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn ngành nghề.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần đọc trước các đề mục trong từng bài học, đối chiếu khái niệm với các văn bản pháp luật hiện hành (Luật/Pháp lệnh Du lịch Việt Nam) và tra cứu thông tin hoạt động từ cổng thông tin của các tổ chức quốc tế (UNWTO, WTTC, PATA, IATA, UNESCO).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Tính chuẩn hóa hệ thống tổ chức du lịch: Giáo trình dành dung lượng chi tiết để giới thiệu chức năng, cơ cấu vận hành và lịch sử hình thành của các tổ chức quản trị du lịch toàn cầu và khu vực:
  • Toàn cầu: Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO – thành lập 1975, tiền thân là IUOTO 1934, Việt Nam gia nhập 1981); Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC – thành lập 1990); Hiệp hội Nhà hàng và Khách sạn Quốc tế (IH&RA); Hiệp hội Vận chuyển Hàng không Quốc tế (IATA); Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO – Việt Nam gia nhập 1951).
  • Khu vực: Hiệp hội Du lịch Châu Á – Thái Bình Dương (PATA – thành lập 1951, Chi hội Việt Nam thành lập 1994); Hiệp hội Du lịch ASEAN (ASEANTA – thành lập 1971); Trung tâm Thông tin Du lịch ASEAN (ATIC – 1988); Hiệp hội Nhà hàng và Khách sạn ASEAN (AHRA).
  • Việt Nam: Tiến trình phát triển cơ quan quản lý ngành du lịch từ Công ty Du lịch Việt Nam (1960), Tổng cục Du lịch trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng (1978), Tổng cục Du lịch trực thuộc Chính phủ (1992) đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (thành lập theo Nghị quyết Quốc hội khóa 12 năm 2007).
• Tích hợp số liệu thống kê thực chứng: Cung cấp chuỗi số liệu tăng trưởng khách quốc tế đến Việt Nam giai đoạn 1995–2012 (từ 1,35 triệu lên 6,67 triệu lượt), năm 2013 (đạt 7,35 triệu lượt) và 2 tháng đầu năm 2014; cùng các dự báo tăng trưởng toàn cầu của UNWTO cho các mốc năm 2020 (1,4 tỷ lượt) và năm 2030 (1,8 tỷ lượt).
• Khảo sát toàn diện tiềm năng tài nguyên Việt Nam: Cung cấp dữ liệu cụ thể về 125 bãi biển nghỉ dưỡng (Lăng Cô, Trà Cổ, Sầm Sơn, Non Nước); hệ thống vịnh biển (Hạ Long, Vân Phong, Cam Ranh); 2.700 hòn đảo ven bờ (Cù Lao Chàm, Cát Bà, Tuần Châu); hơn 200 hang động; hơn 400 nguồn nước khoáng tự nhiên nhiệt độ từ 27°C đến 105°C; hệ sinh thái 12.000 loài thực vật và 7.000 loài động vật; cùng khoảng 40.000 di tích lịch sử - văn hóa (gần 3.000 di tích xếp hạng cấp quốc gia).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình Tổng quan Du lịch được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đào tạo chuyên nghiệp:

• Sinh viên và học viên: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Trung cấp và Cao đẳng ngành Hướng dẫn Du lịch, Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành, Quản trị Khách sạn tại Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tương đương. Môn học không yêu cầu học phần tiên quyết chuyên ngành, phù hợp cho sinh viên năm thứ nhất bước đầu tiếp cận khoa học du lịch.
• Giảng viên: Tài liệu cung cấp khung đề cương chi tiết, mục tiêu bài học và cấu trúc phân bổ giờ học (15 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành), phục vụ công tác xây dựng bài giảng, giáo án, tổ chức seminar và biên soạn ngân hàng đề thi đánh giá kết thúc môn học.
• Cán bộ nghiệp vụ và tự học: Hướng dẫn viên du lịch mới vào nghề, nhân viên kinh doanh lữ hành, nhân sự tại các cơ sở lưu trú và dịch vụ ăn uống cần hệ thống hóa kiến thức nền tảng về tổ chức ngành, quy định pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng phục vụ du lịch.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho học sinh, sinh viên ngành Hướng dẫn Du lịch trình độ Trung cấp/Cao đẳng, giảng viên giảng dạy các môn cơ sở ngành du lịch, và những cá nhân cần tra cứu tài liệu học thuật cơ bản về du lịch học.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Môn học thuộc khối kiến thức cơ sở ngành (MH08) nên người học không cần hoàn thành các môn học chuyên ngành trước đó. Yêu cầu nền tảng chủ yếu là kiến thức phổ thông về địa lý, lịch sử, văn hóa - xã hội và năng lực tư duy logic cơ bản.

3. Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của giáo trình là gì?

Giáo trình kết hợp đồng bộ giữa khung lý thuyết kinh tế du lịch quốc tế (Hunziker & Krapf, Cohen, Harssel, UNWTO) với các điều kiện tài nguyên tự nhiên, nhân văn và khung pháp lý thực tế của ngành du lịch Việt Nam.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên học tuần tự theo tiến trình 04 bài học; kết hợp việc ghi nhớ khái niệm định nghĩa với việc làm bài tập thảo luận tình huống; chủ động liên hệ nội dung với dữ liệu thực tế tại các điểm đến du lịch địa phương.

5. Có tài liệu tham khảo nào được trích dẫn trong giáo trình?

Giáo trình sử dụng các nguồn tham khảo chính gồm: Giáo trình Tổng quan du lịch của tác giả Vũ Đức Minh (NXB Thống kê, 2008), Giáo trình Tổng quan du lịch của tác giả Nguyễn Đình Quang và Trần Thị Thúy Lan (NXB Hà Nội, 2005), cùng tài liệu giảng dạy của tác giả Ngô Thị Diệu An (Cao đẳng Thương Mại).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Tổng quan Du lịch (Mã số: MH08) của Khoa Du lịch - Khách sạn, Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn là tài liệu học thuật cung cấp hệ thống tri thức nền tảng về khoa học du lịch. Giáo trình làm rõ bản chất hiện tượng du lịch, các mô hình kinh doanh lữ hành - lưu trú - vận chuyển, quy luật thời vụ, nguồn lực cơ sở vật chất - lao động và tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học gồm 04 bước:

1. Nắm vững các khái niệm, phân loại và tổ chức du lịch (Bài 1).
2. Hiểu rõ bản chất và biện pháp thích ứng với thời vụ du lịch (Bài 2).
3. Phân tích các yêu cầu về cơ sở vật chất kỹ thuật và tiêu chuẩn nghề nghiệp của lao động du lịch (Bài 3).
4. Nhận diện các tiêu chí đánh giá và nâng cao chất lượng phục vụ du lịch (Bài 4).

Người học được khuyến nghị tra cứu mở rộng cùng các văn bản quy phạm pháp luật du lịch hiện hành và các giáo trình chuyên khảo được dẫn nguồn trong tài liệu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: TỔNG QUAN DU LỊCH NGÀNH/NGHỀ: HƯỚNG DẪN DU LỊCH TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-. ngày ………tháng. HCM, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình và được lưu hành nội bộ tại khoa Du lịch Khách sạn - trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho mục đích đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm i LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Tổng quan Du lịch được biên soạn để đáp ứng nhu cầu về tài liệu giảng dạy và học tập cho sinh viên ngành Hướng dẫn Du lịch của khoa Du lịch - Khách sạn trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn, cũng như giúp cho việc giảng dạy của giảng viên và việc học tập của sinh viên được thuận lợi.

Giáo trình Tổng quan Du lịch được biên soạn dựa theo đề cương chi tiết học phần Tổng quan du lịch và tham khảo các tài liệu, giáo trình của các tác giả như: 1. Vũ Đức Minh, Giáo trình Tổng quan du lịch, Hà Nội, NXB Thống kê, (2008) 2. Nguyễn Đình Quang, Trần Thị Thúy Lan, Giáo trình Tổng quan du lịch, Hà Nội, NXB Hà Nội, 2005. Giáo trình Tổng quan Du lịch là môn học thuộc nhóm kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo Hướng dẫn Du lịch của khoa Du lịch - Khách sạn trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn.

Nội dung của giáo trình bao gồm 04 bài: Bài 1: Khái quát về hoạt động du lịch Bài 2: Thời vụ du lịch Bài 3: Cơ sở vật chất kỹ thuật và lao động trong du lịch Bài 4: Chất lượng phục vụ du lịch Trong quá trình biên soạn, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và các phòng, ban trong nhà trường đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện viết giáo trình này. Đồng thời cho tôi gửi lời cảm ơn đến tất cả các thầy cô trong khoa, đồng nghiệp trong trường đã đóng góp ý kiến xây dựng, giúp tôi hoàn thiện giáo trình. Tuy nhiên thực tiễn các hoạt động về du lịch lại diễn ra rất phong phú và đa dạng. Do đó, chắc chắn không tránh khỏi ii hạn chế, thiếu sót.

Vì vậy, tôi rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp ý kiến của quý đồng nghiệp và toàn thể người đọc để tài liệu được hoàn thiện hơn. Trân trọng! Tp.HCM, ngày 1 thánh 7 năm 2021 Tham gia biên soạn Chủ biên: ThS Nguyễn Thị Hồng Nhâm iii MỤC LỤC TRANG 1. Lời giới thiệu. BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH.

Một số khái niệm cơ bản. Khái niệm về du lịch và du khách. Sản phẩm du lịch. Sản phẩm đơn lẻ và sản phẩm tổng hợp.

Đặc điểm của sản phẩm du lịch. Các lĩnh vực kinh doanh du lịch. Vận chuyển du lịch. Phương tiện vận chuyển hàng không.

Phương tiện vận chuyển đường bộ. Phương tiện vận chuyển đường sắt. Phương tiện vận chuyển đường thủy. Các hoạt động giải trí.

Lữ hành và các hoạt động kinh doanh. Các thể loại du lịch. Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ chuyến đi. Căn cứ theo mục đích chuyến đi.

Căn cứ vào loại hình lưu trú. Căn cứ vào thời gian của chuyến đi. Căn cứ vào hình thức tổ chức. Căn cứ vào lứa tuổi du khách.

Căn cứ vào sử dụng các phương tiện giao thông. Căn cứ vào phương thức hợp đồng. Sự hình thành và phát triển du lịch. Cơ sở hình thành du lịch.

Cơ sở hình thành cầu du lịch. Cơ sở hình thành ngành du lịch. Điều kiện hình thành và phát triển du lịch. Điều kiện chung.

Điều kiện riêng. Lịch sử phát triển du lịch. Lịch sử phát triển du lịch thế giới. Lịch sử phát triển du lịch Việt Nam.

Các tổ chức du lịch. Một số tổ chức du lịch thế giới. Một số tổ chức du lịch trong khu vực. Các tổ chức quản lý du lịch của Việt Nam.

Các tác động của du lịch. Các tác động về kinh tế.Cải thiện về cán cân thương mại quốc gia. Tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Quảng bá cho sản xuất của địa phương.

Tăng nguồn thu cho nhà nước. Tạo cơ sở để giúp phát triển các vùng đặc biệt. Khuyến khích nhu cầu nội địa. Các tác động về môi trường.

Tác động của du lịch đến môi trường thành thị .Tác động của du lịch đến môi trường nông thôn. BÀI 2: THỜI VỤ DU LỊCH. Đặc điểm thời vụ du lịch. Đặc điểm của thời vụ du lịch.

Những tác động của thời vụ du lịch. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời vụ du lịch. Yếu tố tự nhiên. Yếu tố kinh tế - xã hội - tâm lý.

BÀI 3: CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT VÀ LAO ĐỘNG TRONG DU LỊCH 67 1. Cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch. Các khái niệm cơ bản. Căn cứ theo hình thức sở hữu.

Căn cứ theo qui mô. Căn cứ theo tính chất hoạt động. Lao động trong du lịch. Đặc điểm của lao động trong du lịch.

Yêu cầu về lao động trong du lịch. Yêu cầu về trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Yêu cầu về trình độ ngoại ngữ. Một số yêu cầu khác.

BÀI 4: CHẤT LƯỢNG PHỤC VỤ DU LỊCH. Phục vụ du lịch. Đặc điểm của phục vụ du lịch. Chất lượng phục vụ du lịch.

Đặc điểm của chất lượng phục vụ. Các yếu tố cấu thành chất lượng phục vụ du lịch. 89 Tài liệu tham khảo. 94 vi GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Tổng quan Du lịch Mã số môn học: MH08 Thời gian môn học: 45 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 28; Kiểm tra: 2 giờ) I.

Vị trí, tính chất môn học: - Vị trí: Tổng quan Du lịch là môn học thuộc nhóm kiến thức cơ sở ngành trong chương trình khung đào tạo trình độ trung cấp Hướng dẫn Du lịch - Tính chất: là môn học lý thuyết cơ bản trong nghề phục vụ du lịch nói chung và nghề hướng dẫn du lịch nói riêng. Là môn học lý thuyết, đánh giá kết thúc môn học bằng hình thức kiểm tra hết môn. Mục tiêu môn học: 1. Về kiến thức: + Trình bày được các những kiến thức khái quát về du lịch, du khách, sản phẩm du lịch, các thể loại du lịch.

+ Phân loại và giải thích được tính thời vụ trong du lịch. + Mô tả được đặc điểm và yêu cầu đối với lao động trong du lịch + Xác định được các yếu tố cấu thành chất lượng dịch vụ du lịch. Về kỹ năng: + Phân tích và đánh giá được sự tác động của du lịch đối với đời sống kinh tế -xã hội. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Vận dụng được kiến thức vào hoạt động nghiên cứu du lịch III.

Nội dung môn học: vii BÀI 1 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Giới thiệu Bài học này giới thiệu về các điều kiện để phát triển du lịch, các lĩnh vực trong kinh doanh du lịch cũng như việc khai thác các loại hình du lịch để thỏa mãn nhu cầu của con người trong chuyến đi. Đồng thời thấy được các tác động của du lịch về kinh tế, văn hóa-xã hội và môi trường Mục tiêu - Hiểu được khái niệm về du lịch, du khách, sản phẩm du lịch, các lĩnh vực kinh doanh du lịch, các thể loại du lịch, các điều kiện phát triển du lịch và các tác động của du lịch - Hiểu cách khai thác và tạo ra sản phẩm du lịch hấp dẫn cũng như xác định được khách hàng tiềm năng của doanh nghiệp - Biết cách bảo vệ gìn giữ tài nguyên du lịch và nâng cao nhận thức và hành động về bảo vệ tài nguyên du lịch và môi trường Nội dung chính: 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về du lịch và du khách Con người vốn tò mò về thế giới xung quanh, muốn có thêm hiểu biết về cảnh quan, địa hình, hệ động thực vật và nền văn hóa của những nơi khác.

Vì vậy, du lịch đã xuất hiện và trở thành một hiện tượng khá quan trọng trong đời sống của con người. Đến nay, du lịch không còn là một hiện tượng riêng lẻ, đặc quyền của cá nhân hay một nhóm người nào đó, mà du lịch đã trở thành một nhu cầu xã hội phổ biến, đáp ứng mục tiêu không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho con người. Tuy nhiên, khái niệm du lịch có nhiều cách hiểu do được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau. Sau đây là một số khái niệm về du lịch theo các cách tiếp cận phổ biến.

Page 1 Du lịch là một hiện tượng: Trước thế kỷ thứ XIX đến tận thế kỷ XX du lịch vẫn được coi là đặc quyền của tầng lớp giàu có, quí tộc và người ta chỉ coi đây như một hiện tượng cá biệt trong đời sống kinh tế-xã hội. Trong thời kỳ này, người ta coi du lịch như một hiện tượng xã hội góp phần làm phong phú thêm cuộc sống và nhận thức của con người. Đó là hiện tượng con người rời khỏi nơi cư trú thường xuyên để đến một nơi xa lạ vì nhiều mục đích khác nhau ngoại trừ mục đích tìm kiếm việc làm và ở đó họ phải tiêu tiền mà họ đã kiếm được ở nơi khác. Các giáo sư Thụy Sĩ là Hunziker và Krapf đã khái quát: Du lịch là tổng hợp các hiện tượng và các mối quan hệ nảy sinh từ việc đi lại và lưu trú của những người ngoài địa phương-những người không có mục đích định cư và không liên quan tới bất cứ hoạt động kiếm tiền nào.

Với quan niệm này du lịch mới chỉ được giải thích ở hiện tượng đi du lịch, tuy nhiên đây cũng là một khái niệm làm cơ sở để xác định người đi du lịch, tuy nhiên đây cũng là một khái niệm làm cơ sở để xác định người đi du lịch và là cơ sở để hình thành cầu về du lịch sau này. Du lịch là một hoạt động: Theo Mill và Morrison du lịch là hoạt động xảy ra khi con người vượt qua biên giới một nước, hay ranh giới một vùng, một khu vực để nhằm mục đích giải trí hoặc công vụ và lưu trú tại đó ít nhất 24 giờ nhưng không quá một năm.