Luận văn những yếu tố tác động đến việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng cho trẻ dưới 5 tuổi ở thành phố hồ chí minh

Chuyên khảo phân tích Luận văn những yếu tố tác động đến việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng cho, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Trương Đăng Thụy
• Trường học: Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển (Kinh Tế và Quản Trị Lĩnh Vực Sức Khỏe)
• Đề tài: Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Biện Pháp Phòng Ngừa Bệnh Tay Chân Miệng Cho Trẻ Em Dưới 5 Tuổi Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.5. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ BỆNH TAY CHÂN MIỆNG
• 2.1.1. Tác nhân gây bệnh
• 2.1.2. Khả năng gây bệnh của virus
• 2.1.3. Gây bệnh ở người
• 2.1.4. Dự phòng và điều trị
• 2.2. LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN
• 2.3. CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM LIÊN QUAN
• 2.3.1. Nghiên cứu trong nước
• 2.3.2. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. KHUNG PHÂN TÍCH
• 3.1.1. Kiến thức về bệnh tay chân miệng
• 3.1.2. Thái độ đối với bệnh tay chân miệng
• 3.1.3. Sự hỗ trợ của cộng đồng
• 3.1.4. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 3.1.5. Phòng ngừa bệnh tay chân miệng
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Thu thập dữ liệu
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 3.4.1. Kiểm định chất lượng thang đo
• 3.4.2. Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis – EFA)
• 3.4.3. Hồi quy tuyến tính đa biến
• 3.4.4. Hồi quy Logit
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. KIỂM ĐỊNH THANG ĐO VÀ RÚT TRÍCH NHÂN TỐ
• 4.1.1. Thang đo “Thái độ đối với bệnh tay chân miệng”
• 4.1.1.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha
• 4.1.1.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 4.1.2. Thang đo “Sự hỗ trợ từ cộng đồng”
• 4.1.2.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha
• 4.1.2.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 4.2. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2.1. Đặc điểm nhân khẩu học
• 4.2.2. Kiến thức về bệnh tay chân miệng
• 4.2.3. Thái độ về bệnh tay chân miệng
• 4.2.4. Sự hỗ trợ từ cộng đồng
• 4.2.5. Phòng ngừa bệnh tay chân miệng
• 4.3. PHÂN TÍCH HỒI QUY
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP
• 5.1. KHUYẾN NGHỊ GIẢI PHÁP
• 5.1.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến kiến thức về bệnh tay chân miệng
• 5.1.2. Nâng cao vai trò, hiệu quả hoạt động của các đoàn thể, hội nhóm
• 5.1.3. Nghiên cứu ban hành chính sách, quy định pháp luật phòng ngừa bênh tay chân miệng
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Tay Chân Miệng Ở Trẻ Dưới 5 Tuổi

Bệnh tay chân miệng (TCM) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là ở các nhà trẻ và trường mẫu giáo tại TP. Hồ Chí Minh. Bệnh do các virus đường ruột gây ra, chủ yếu là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). EV71 có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, phù phổi cấp và viêm cơ tim, dẫn đến tử vong. Do đó, việc hiểu rõ về bệnh và các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe trẻ em tại TP. Hồ Chí Minh.

1.1. Dịch Tễ Học và Mức Độ Nguy Hiểm Bệnh Tay Chân Miệng

Theo thống kê, bệnh tay chân miệng xảy ra quanh năm, nhưng có xu hướng gia tăng vào mùa hè và mùa thu. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở trẻ em dưới 3 tuổi. Mức độ nghiêm trọng của bệnh thay đổi tùy thuộc vào loại virus gây bệnh và hệ miễn dịch của trẻ. EV71 thường gây ra các biến chứng nặng hơn Coxsackievirus A16. Việc theo dõi sát sao các triệu chứng bệnh tay chân miệng và đưa trẻ đến phòng khám nhi hoặc bệnh viện nhi đồng kịp thời là rất quan trọng để tránh các biến chứng bệnh tay chân miệng nguy hiểm.

1.2. Đường Lây Truyền Bệnh Tay Chân Miệng Phổ Biến

Đường lây truyền bệnh tay chân miệng chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng, nước bọt, phân của người bệnh, hoặc tiếp xúc với các vật dụng bị nhiễm virus như đồ chơi, bề mặt bàn ghế, sàn nhà. Các khu vui chơi công cộng, trường mầm non là những nơi có nguy cơ lây lan bệnh cao. Vệ sinh cá nhân kém, đặc biệt là không rửa tay thường xuyên sau khi đi vệ sinh hoặc trước khi ăn, cũng là một yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

II. Thách Thức Trong Phòng Ngừa Bệnh Tay Chân Miệng Tại TP

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phòng ngừa bệnh tay chân miệng tại TP. Hồ Chí Minh, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Kiến thức của phụ huynh về bệnh và các biện pháp phòng ngừa còn hạn chế. Ý thức về vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường chưa cao. Môi trường sống chật hẹp, thiếu vệ sinh cũng góp phần làm tăng nguy cơ lây lan bệnh. Bên cạnh đó, việc thiếu vaccine tay chân miệng hiệu quả cũng là một khó khăn lớn trong công tác phòng chống dịch.

2.1. Hạn Chế về Nhận Thức và Thực Hành Phòng Bệnh của Phụ Huynh

Nhiều phụ huynh chưa có đầy đủ kiến thức về bệnh tay chân miệng, nguyên nhân bệnh tay chân miệng, triệu chứng bệnh tay chân miệng và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Điều này dẫn đến thực hành phòng bệnh chưa đúng cách, như không rửa tay thường xuyên cho trẻ, không vệ sinh đồ chơi và môi trường sống, không cách ly trẻ bệnh kịp thời. Việc tuyên truyền giáo dục sức khỏe cần được tăng cường để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của phụ huynh.

2.2. Điều Kiện Vệ Sinh Môi Trường và Ảnh Hưởng đến Tình Hình Dịch Bệnh

Tình trạng quá tải dân số, môi trường sống chật hẹp, thiếu nước sạch và hệ thống xử lý chất thải kém tại một số khu vực của TP. Hồ Chí Minh tạo điều kiện thuận lợi cho virus tay chân miệng lây lan. Vệ sinh kém tại các khu vui chơi công cộng, trường mầm non cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh cho trẻ em. Cần có các biện pháp cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường để giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh.

III. Cách Tăng Cường Vệ Sinh Cá Nhân Phòng Bệnh Tay Chân Miệng

Vệ sinh cá nhân đóng vai trò then chốt trong việc phòng ngừa bệnh tay chân miệng ở trẻ em dưới 5 tuổi. Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để loại bỏ virus. Cần hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách và tạo thói quen rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi đùa và sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng. Ngoài ra, cần vệ sinh thân thể cho trẻ hàng ngày và giữ gìn vệ sinh răng miệng.

3.1. Hướng Dẫn Rửa Tay Đúng Cách Phòng Ngừa Bệnh Tay Chân Miệng

Hướng dẫn phòng bệnh bằng cách rửa tay đúng cách bao gồm các bước: làm ướt tay bằng nước sạch, xoa xà phòng lên tay, chà xát hai lòng bàn tay vào nhau, chà xát mu bàn tay và kẽ ngón tay, chà xát đầu ngón tay vào lòng bàn tay, rửa sạch tay bằng nước sạch và lau khô bằng khăn sạch. Thời gian rửa tay tối thiểu là 20 giây. Nên sử dụng xà phòng diệt khuẩn.

3.2. Vệ Sinh Thân Thể và Răng Miệng Cho Trẻ Em Phòng Bệnh

Tắm rửa cho trẻ hàng ngày bằng nước sạch và xà phòng. Thay quần áo thường xuyên, đặc biệt là sau khi trẻ chơi đùa hoặc ra mồ hôi nhiều. Vệ sinh răng miệng cho trẻ bằng bàn chải đánh răng mềm và kem đánh răng phù hợp với lứa tuổi. Hướng dẫn trẻ súc miệng sau khi ăn. Tránh cho trẻ dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, bàn chải đánh răng.

IV. Vệ Sinh Môi Trường Sống Giảm Nguy Cơ Tay Chân Miệng ở Trẻ

Giữ gìn vệ sinh môi trường sống sạch sẽ là một biện pháp quan trọng để ngăn ngừa bệnh tay chân miệng. Thường xuyên lau chùi các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như bàn ghế, sàn nhà, đồ chơi bằng dung dịch khử khuẩn. Đảm bảo thông thoáng không khí trong nhà. Thu gom và xử lý rác thải đúng cách. Vệ sinh trường mầm non, khu vui chơi công cộng thường xuyên để giảm thiểu nguy cơ lây lan bệnh.

4.1. Khử Khuẩn Đồ Chơi và Bề Mặt Tiếp Xúc Thường Xuyên

Thường xuyên lau chùi và khử khuẩn đồ chơi của trẻ bằng dung dịch khử khuẩn phù hợp. Đặc biệt chú ý đến các đồ chơi mà trẻ thường xuyên ngậm mút. Lau chùi các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như bàn ghế, sàn nhà, tay nắm cửa bằng dung dịch khử khuẩn ít nhất một lần mỗi ngày.

4.2. Vệ Sinh Trường Mầm Non và Khu Vui Chơi Công Cộng

Trường mầm non và khu vui chơi công cộng cần có kế hoạch vệ sinh định kỳ và thường xuyên. Lau chùi và khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc thường xuyên, đặc biệt là đồ chơi, bàn ghế, sàn nhà, nhà vệ sinh. Đảm bảo cung cấp đủ nước sạch và xà phòng cho trẻ rửa tay. Tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ cho trẻ và nhân viên.

V. Chính Sách Y Tế Và Tuyên Truyền Phòng Bệnh Tay Chân Miệng

Các chính sách y tế đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh tay chân miệng. Cần có các chương trình tuyên truyền giáo dục sức khỏe rộng rãi để nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh. Tăng cường giám sát dịch bệnh và báo cáo kịp thời các ca bệnh. Đẩy mạnh nghiên cứu phát triển vaccine tay chân miệng. Hỗ trợ các gia đình có trẻ mắc bệnh.

5.1. Tăng Cường Tuyên Truyền Giáo Dục Sức Khỏe Cộng Đồng

Tổ chức các chiến dịch tuyên truyền giáo dục sức khỏe về bệnh tay chân miệng trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Phát tờ rơi, poster, banner tại các phòng khám nhi, bệnh viện nhi đồng, trường mầm non, khu vui chơi công cộng. Tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo về bệnh cho phụ huynh và cộng đồng.

5.2. Giám Sát Dịch Bệnh và Báo Cáo Kịp Thời Các Ca Bệnh

Tăng cường hệ thống giám sát dịch bệnh để phát hiện sớm các ổ dịch và có biện pháp xử lý kịp thời. Yêu cầu các cơ sở y tế báo cáo kịp thời các ca bệnh tay chân miệng theo quy định. Phân tích dữ liệu dịch tễ để xác định các yếu tố nguy cơ và có biện pháp can thiệp phù hợp.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phòng Bệnh TCM

Phòng ngừa bệnh tay chân miệng ở trẻ em dưới 5 tuổi tại TP. Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ quan trọng và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, cộng đồng và các cơ quan chức năng. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi vệ sinh và cải thiện môi trường sống là những yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và tìm kiếm các giải pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn, bao gồm cả việc nghiên cứu phát triển vaccine tay chân miệng.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Phòng Ngừa Bệnh Tay Chân Miệng

Các giải pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng bao gồm: Vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, tuyên truyền giáo dục sức khỏe, giám sát dịch bệnh và báo cáo kịp thời các ca bệnh. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để đạt được kết quả tốt nhất.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Tay Chân Miệng

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp, nghiên cứu về các yếu tố nguy cơ gây bệnh, nghiên cứu về tác động kinh tế - xã hội của bệnh, và nghiên cứu phát triển vaccine tay chân miệng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do các chủng virus đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Enterovirus 71 (EV71) và Coxsackie A16. Bệnh thường xảy ra quanh năm và có nguy cơ bùng phát thành các đợt dịch lớn, tập trung chủ yếu ở trẻ em dưới 5 tuổi. Theo số liệu thống kê của Cục Y tế dự phòng, tính lũy kế đến tháng 9 năm 2018, cả nước ghi nhận hơn 60.000 ca mắc bệnh tay chân miệng, trong đó gần 50% trường hợp phải nhập viện điều trị. Khu vực phía Nam là điểm nóng dịch tễ lớn nhất khi chiếm gần 50.000 trường hợp, tương đương gần 80% tổng số ca mắc trên toàn quốc. Đáng chú ý, chủng virus EV71 có thể gây ra nhiều biến chứng đặc biệt nguy hiểm như viêm màng não, phù phổi cấp hay viêm cơ tim dẫn đến tử vong.

Trong điều kiện chưa có vắc xin phòng bệnh đại trà và thuốc điều trị đặc hiệu, việc thực hiện các biện pháp vệ sinh dự phòng tại gia đình là giải pháp then chốt để bảo vệ trẻ nhỏ. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển (chuyên sâu Kinh tế và Quản trị lĩnh vực sức khỏe) của tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Trương Đăng Thụy tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh năm 2019, đã nghiên cứu chuyên sâu về các yếu tố tác động đến hành vi phòng bệnh của người chăm sóc trẻ. Được thực hiện trên cỡ mẫu 268 người trực tiếp chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi tại các quận huyện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp bằng chứng định lượng giúp các nhà quản lý y tế xây dựng chính sách can thiệp trúng đích, hướng tới giảm thiểu tỷ lệ lây nhiễm và hạ thấp chi phí điều trị cho cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa Thuyết Niềm tin Sức khỏe (Health Belief Model - HBM) do Rosenstock khởi xướng năm 1974, được Becker và cộng sự hoàn thiện năm 1977, cùng Thuyết Năng lực bản thân của Bandura (1997) và thang đo Hỗ trợ xã hội của Zimet và cộng sự (1988). Mô hình niềm tin sức khỏe chỉ ra rằng hành vi phòng bệnh của cá nhân chịu sự chi phối của các nhận thức chủ quan về mối đe dọa bệnh tật và tính hiệu quả của các biện pháp can thiệp.

Khung lý thuyết của nghiên cứu tập trung vào 4 nhóm khái niệm cốt lõi:

• Kiến thức dịch tễ: Mức độ hiểu biết chính xác về tác nhân gây bệnh, đường lây truyền qua tiếp xúc dịch tiết, triệu chứng nhận diện và nguyên tắc xử trí vệ sinh an toàn.
• Thái độ đối với bệnh tật: Được cấu thành từ 4 khía cạnh gồm nhận thức tính nhạy cảm, nhận thức mức độ nghiêm trọng, nhận thức lợi ích của việc phòng ngừa và nhận thức các rào cản khi thực hành.
• Sự hỗ trợ từ cộng đồng: Mức độ nhận được sự giúp đỡ, chia sẻ nguồn lực và động viên tinh thần từ gia đình, bạn bè và mạng lưới xã hội xung quanh người chăm sóc.
• Hành vi phòng ngừa: Việc thực hiện 15 hành vi vệ sinh chuẩn mực như rửa tay bằng xà phòng, khử khuẩn đồ chơi, ăn chín uống sôi và xử lý chất thải đúng quy cách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập trong năm 2019 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã phát ra 300 phiếu khảo sát và thu về 268 phiếu hợp lệ từ các đối tượng trên 18 tuổi đang trực tiếp chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi tại nhà. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để tiếp cận đối tượng tại các địa điểm tập trung đông người chăm sóc trẻ như bệnh viện nhi, phòng khám nhi, trường mầm non và công viên công cộng.

Quy trình phân tích dữ liệu kinh lượng học được thực hiện qua các bước nghiêm ngặt:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha và Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Thang đo thái độ sau khi sàng lọc đạt hệ số Alpha 0,691, chỉ số KMO đạt 0,552 và tổng phương sai trích đạt 89,76% tại mức ý nghĩa p < 0,001, tách thành 3 nhân tố rõ nét.
• Hồi quy tuyến tính đa biến (OLS) kết hợp sai số chuẩn mạnh (Robust Standard Errors): Được lựa chọn để đo lường mức độ tác động của các biến độc lập đến tổng số biện pháp phòng bệnh (thang điểm từ 0 đến 15 điểm), đồng thời xử lý triệt để khuyết tật phương sai thay đổi của dữ liệu chéo.
• Hồi quy Binary Logit: Được lựa chọn để phân tích xác suất thực hiện đối với từng hành vi phòng ngừa nhị phân riêng biệt (nhận giá trị 1 nếu có thực hiện và 0 nếu không thực hiện), giúp giải thích chi tiết các tác động phân hóa mà mô hình OLS tổng hợp chưa phản ánh hết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng trên 268 quan sát thực nghiệm đã mang lại những kết quả nổi bật:

• Kiến thức và Thái độ về lợi ích có tác động tích cực vượt trội: Điểm số kiến thức dịch tễ (đo qua 23 câu hỏi chuẩn hóa) và thái độ nhận thức rõ lợi ích của các biện pháp vệ sinh có tác động dương mạnh mẽ và đạt ý nghĩa thống kê ở mức p < 0,05 đến tổng số hành vi phòng bệnh. Người có hiểu biết đúng về đường lây truyền thực hiện trung bình nhiều hơn từ 2 đến 3 biện pháp bảo vệ so với nhóm có điểm kiến thức thấp.
• Sự hỗ trợ từ cộng đồng thúc đẩy hành vi bảo vệ sức khỏe: Biến số hỗ trợ cộng đồng (đo qua 12 mục hỏi thang đo Likert 7 điểm) tác động thuận chiều đến việc thực hiện phòng bệnh. Khi nhận được sự chia sẻ việc nhà và động viên tinh thần, người chăm sóc có tỷ lệ duy trì việc khử khuẩn đồ chơi và nhà cửa cao hơn khoảng 18% so với người thiếu sự trợ giúp.
• Yếu tố thời gian chăm sóc và độ tuổi của trẻ: Những người thường xuyên ở nhà chăm sóc trẻ cả ngày lẫn đêm và các gia đình có trẻ dưới 24 tháng tuổi thực hiện số lượng biện pháp phòng dịch cao hơn có ý nghĩa thống kê (tăng trung bình 1,2 điểm trên thang đo hành vi). Điều này phản ánh tâm lý bảo bọc kỹ lưỡng hơn đối với nhóm trẻ nhỏ chưa có khả năng tự vệ sinh.
• Sự phân hóa tác động trong mô hình Binary Logit: Mô hình Logit chỉ ra rằng một số yếu tố nhân khẩu học như giới tính và trình độ học vấn có tác động riêng biệt đến từng hành vi cụ thể. Nữ giới có xác suất rửa tay bằng xà phòng đủ 20 giây cao hơn nam giới 32%, trong khi người có trình độ cao đẳng, đại học có xác suất vệ sinh đồ chơi định kỳ bằng dung dịch khử trùng cao hơn 41% so với các nhóm học vấn khác.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh chân thực thực trạng chăm sóc sức khỏe ban đầu tại đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Đáng chú ý, nhận thức về lợi ích mang lại từ hành vi phòng bệnh có sức chi phối mạnh hơn so với nhận thức về tính nghiêm trọng của bệnh tật, tương đồng với nhận định của Suliman và cộng sự (2017) tại Thái Lan cũng như Liao và cộng sự (2018) tại Hồng Kông. Khi người nuôi dưỡng hiểu rằng rửa tay đúng cách giúp ngăn ngừa triệt để nguồn lây virus, họ sẽ chủ động thực hành đều đặn.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu thực nghiệm có thể được trình bày hiệu quả qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ tuân thủ giữa 15 hành vi phòng ngừa, kết hợp bảng ma trận hệ số hồi quy Logit đa biến để làm nổi bật sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng. Minh chứng từ đề tài khẳng định các chương trình y tế công cộng không nên chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền sự nguy hiểm của biến chứng, mà cần tập trung hướng dẫn chi tiết kỹ năng thực hành vệ sinh hàng ngày nhằm tối ưu hóa sự thay đổi hành vi trong cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào kết quả phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 giải pháp trọng tâm nhằm gia tăng tỷ lệ thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng:

1. Đổi mới nội dung và phương thức truyền thông y tế: Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) và các trung tâm y tế quận huyện cần thiết kế các tài liệu hướng dẫn trực quan, tập trung vào kỹ thuật rửa tay 6 bước và cách nhận diện biến chứng của chủng EV71. Mục tiêu hành động là nâng tỷ lệ người chăm sóc trẻ nắm vững từ 18/23 câu hỏi kiến thức dịch tễ lên trên 85% trong vòng 12 tháng tại các khu vực đông dân cư.

2. Phát huy vai trò của các đoàn thể và mạng lưới hỗ trợ cộng đồng: Hội Liên hiệp Phụ nữ và Đoàn Thanh niên tại các phường xã cần phối hợp với trạm y tế thành lập các tổ đồng đẳng hỗ trợ chăm sóc trẻ. Tổ chức sinh hoạt chuyên đề định kỳ 2 lần mỗi tháng nhằm chia sẻ kỹ năng vệ sinh và hỗ trợ tâm lý, đặc biệt hướng đến các gia đình có trẻ dưới 24 tháng tuổi và các hộ công nhân bận rộn.

3. Chuẩn hóa quy trình vệ sinh tại gia đình và cơ sở giáo dục mầm non: Sở Y tế phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chuẩn kiểm tra vệ sinh khử khuẩn tại các nhóm trẻ gia đình và trường mầm non. Thiết lập mục tiêu đạt 90% cơ sở mầm non và hộ gia đình thực hiện nghiêm ngặt việc rửa tay bằng xà phòng tối thiểu 20 giây trước khi cho trẻ ăn và sau khi thay tã lót.

4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ vật tư phòng dịch cho đối tượng khó khăn: Chính quyền địa phương cần xây dựng cơ chế cấp phát miễn phí dung dịch sát khuẩn Cloramin B và xà phòng cho các hộ gia đình nghèo, khu nhà trọ công nhân trong các đợt cao điểm dịch bệnh từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm, hoàn thiện chính sách y tế dự phòng giai đoạn 2020-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Đề tài luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và chuyên gia y tế công cộng: Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật và các trạm y tế cơ sở có thể khai thác bộ dữ liệu 268 mẫu khảo sát và mô hình định lượng để xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn lực truyền thông chính xác, nâng cao hiệu quả phòng ngừa dịch bệnh theo từng khu vực dân cư.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Kinh tế Y tế, Y tế Công cộng và Xã hội học có thể vận dụng khung phân tích tích hợp giữa mô hình niềm tin sức khỏe HBM và kỹ thuật hồi quy kết hợp OLS Robust cùng Binary Logit như một tài liệu tham khảo phương pháp luận chất lượng cao.

3. Đội ngũ quản lý và giáo viên tại các trường mầm non: Ban giám hiệu các trường mẫu giáo và chủ nhóm trẻ gia đình có thể ứng dụng bảng danh mục 15 hành vi vệ sinh chuẩn hóa để xây dựng quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nội bộ, đồng thời hướng dẫn phụ huynh phối hợp phòng bệnh cho trẻ dưới 5 tuổi.

4. Cha mẹ và người trực tiếp nuôi dưỡng trẻ nhỏ: Phụ huynh, ông bà và người chăm sóc trẻ có thể tra cứu 23 tiêu chí kiến thức chuẩn xác để loại bỏ các quan niệm sai lầm, nâng cao kỹ năng bảo vệ trẻ trước các nguồn lây nhiễm trong sinh hoạt hàng ngày.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao bệnh tay chân miệng lại đặc biệt nguy hiểm ở trẻ dưới 5 tuổi?

Trẻ dưới 5 tuổi có hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện và thường có thói quen mút tay, ngậm đồ chơi. Khi nhiễm chủng virus nguy hiểm EV71, virus có thể xâm nhập nhanh vào hệ thần kinh trung ương và cơ tim, gây ra các biến chứng viêm não, phù phổi cấp với diễn tiến nhanh chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ nếu không được điều trị kịp thời.

2. Yếu tố nào tác động mạnh nhất đến việc thực hiện phòng bệnh theo kết quả nghiên cứu?

Kết quả hồi quy OLS trên 268 quan sát chỉ ra rằng: Kiến thức dịch tễ chuẩn xác, Thái độ nhận thức rõ lợi ích của việc phòng bệnh và Sự hỗ trợ từ cộng đồng là 3 yếu tố thúc đẩy mạnh nhất (p < 0,05). Người hiểu đúng kiến thức thực hiện nhiều hơn từ 2 đến 3 hành vi vệ sinh so với người thiếu thông tin.

3. Lý do luận văn kết hợp cả hai phương pháp hồi quy OLS và Binary Logit là gì?

Hồi quy OLS Robust đo lường mức độ tác động tổng thể lên số lượng biện pháp phòng bệnh (thang điểm 0 đến 15), trong khi Binary Logit đánh giá xác suất thực hiện từng hành vi riêng biệt (dạng nhị phân 0 và 1). Việc kết hợp này giúp nhận diện rõ các yếu tố nhân khẩu học chỉ tác động đến một hành vi cụ thể mà mô hình OLS chưa thể hiện hết.

4. Sự hỗ trợ từ cộng đồng có vai trò như thế nào trong kiểm soát bệnh tay chân miệng?

Được lượng hóa qua 12 biến quan sát thang đo Zimet, sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội giúp người nuôi dưỡng giải tỏa áp lực thời gian và tâm lý. Nhờ đó, họ có điều kiện thực hiện việc lau dọn, khử trùng đồ chơi và nhà cửa thường xuyên hơn khoảng 18% so với người phải chăm sóc trẻ đơn độc.

5. Làm thế nào để áp dụng kết quả luận văn vào công tác quản lý nhóm trẻ mầm non?

Các cơ sở giáo dục mầm non có thể đưa 15 hành vi phòng ngừa thành tiêu chí kiểm tra hàng ngày, đặc biệt quy định giáo viên và trẻ phải rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy tối thiểu 20 giây và thực hiện khử khuẩn đồ chơi định kỳ để ngăn chặn dịch bệnh bùng phát.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân đã giải quyết toàn diện bài toán xác định và đo lường các yếu tố tác động đến hành vi phòng ngừa bệnh tay chân miệng cho trẻ em dưới 5 tuổi tại Thành phố Hồ Chí Minh. Năm đóng góp quan trọng nhất của công trình bao gồm:

• Xây dựng thành công khung phân tích thực nghiệm kết hợp giữa Thuyết Niềm tin Sức khỏe (HBM) và thang đo Hỗ trợ cộng đồng phù hợp với thực tiễn dịch tễ tại Việt Nam.
• Khẳng định bằng dữ liệu thực chứng 268 mẫu về vai trò quyết định của kiến thức và nhận thức lợi ích trong việc thúc đẩy hành vi vệ sinh dự phòng.
• Chứng minh mối quan hệ tương quan thuận có ý nghĩa thống kê giữa sự trợ giúp từ mạng lưới xã hội và mức độ tuân thủ các quy tắc phòng dịch.
• Làm rõ sự phân hóa hành vi theo độ tuổi của trẻ, đặc biệt là nhóm trẻ nhũ nhi dưới 24 tháng tuổi nhận được mức độ bảo bọc vệ sinh cao hơn.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp can thiệp chính sách y tế và truyền thông cộng đồng có tính ứng dụng cao cho giai đoạn 2020-2025.

Các cơ quan quản lý y tế, trường học và từng hộ gia đình cần chung tay triển khai đồng bộ các giải pháp này nhằm kiểm soát triệt để dịch bệnh tay chân miệng, bảo vệ an toàn sức khỏe cho trẻ thơ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 sẽ giới thiệu khái quát về đề tài và những vấn đề trọng tâm cần hướng tới. Chương 2 giới thiệu về bệnh T-C-M. Đồng thời mô hình niềm tin sức khỏe cũng như các nghiên cứu thực nghiệm trước đây liên quan đến đề tài cũng được trình bày chi tiết trong phần này. Chương 3 tập trung vào việc xây dựng khung phân tích để giải quyết mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, trên cơ sở đó, xây dựng thang đo các biến số, xây dựng mô hình 4 nghiên cứu, cách thức đo lường các biến số được đề xuất trong mô hình.

Các vấn đề liên quan đến dữ liệu như cách thức chọn mẫu, quy mô mẫu… và phương pháp phân tích dữ liệu cũng được trình bày trong chương này. Chương 4 trước hết là đánh giá chất lượng các thang đo sử dụng trong nghiên cứu, sau đó tiến hành một số thống kê, phân tích để mô tả về dữ liệu. Trọng tâm của chương 4 là xác định những yếu tố có tác động đến hành động phòng ngừa bệnh T- C-M cho trẻ em dưới 5 tuổi ở TP. Hồ Chí Minh.

Sau khi nghiên cứu, những kết quả được so sánh, đối chiếu với kết quả của các nghiên cứu tương tự đã được thực hiện trước đây, trên cơ sở đó, đề tài đưa ra những nhận định chi tiết về kết quả cho trường hợp cụ thể này. Chương 5 trình bày tóm tắt lại những vấn đề trọng tâm chính mà nghiên cứu đã đạt được. Dựa trên những kết quả khám phá được trong nghiên cứu này, đặc biệt là những yếu tố nào làm tăng hành động phòng ngừa thì đề tài đề xuất các giải pháp nhằm nhằm khuyến khích, tăng cường thêm các yếu tố này từ đó gia tăng hành vi phòng ngừa bệnh T-C-M cho trẻ em. 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương này trình bày những vấn đề liên quan đến bệnh T-C-M, các lý thuyết, các nghiên cứu có liên quan để có được cách tiếp cận phù hợp giải quyết vấn đề nghiên cứu đã đặt ra.

GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ BỆNH TAY CHÂN MIỆNG 2. Khái niệm Bệnh T-C-M là bệnh gây ra bởi virus, thường gặp ở trẻ em. Căn bệnh này xảy ra quanh năm, tuy nhiên có thể thành dịch vào dịp hè, nhất là ở các khu vực đông dân cư hoặc có điều kiện vệ sinh kém. Dấu hiệu nhiễm bệnh T-C-M thường là sốt, đi kèm với đó là đau họng và nổi các bọng nước trên cơ thể (phổ biến là ở tay, chân, miệng), sau đó trở thành các vết loét (Trần Đình Bình, 2015).

Tác nhân gây bệnh Bệnh T-C-M do các virus thuộc nhóm Enterovirus gây nên. Virus gây bệnh có dạng hình cầu, đường kính của virus từ 27 đến 30 nm.1: Hình thể và cấu trúc của virus Coxsackie gây bệnh Nguồn: Trần Đình Bình, 2015 Virus này được đào thải ra môi trường bên ngoài qua việc hắc hơi, sổ mũi và việc bài tiết. Virus sẽ bị bất hoạt ở nhiệt 560 độ C trong vòng 30 phút, hoặc cũng có thể bị bất hoạt dưới tác dụng của các tia: gamma, cực tím. Khả năng gây bệnh của virus Virus gây bệnh phân bố quan năm, trong đó sẽ tăng mạnh từ tháng 3 đến tháng năm 5 và đợt từ tháng 9 đến tháng 12.

Căn bệnh này đã xuất hiện trên toàn thế giới. 6 Đặc biệt trong thời gian gần đây, ở Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng (chủ yếu ở các tỉnh phía Nam) thì Enterovirus 71 là chủng virus phổ biến gây nên bệnh T-C-M. Căn bệnh này thường gặp phải ở trẻ em dưới 10 tuổi, trong đó dưới 5 tuổi thường phổ biến và khả năng dễ nhiễm bệnh nhất là từ 2 đến 3 tuổi. Việc lây truyền bệnh đến từ việc tiếp xúc với các chất bài tiết của người bệnh.

Thời gian có khả năng lây truyền của người bệnh kéo dài từ những ngày đầu mắc bệnh đến khi hết triệu chứng loét trên cơ thể và đặc biệt dễ lây lan nhất vào thời gian đầu của bệnh. Gây bệnh ở người Khi virus vào cơ thể con người, thường là sau 24 giờ, virus sẽ di chuyển từ niêm mạc má hoặc niêm mạc ruột đến các hạch bạch huyết xung quanh. Sau đó sẽ vào máu và gây nhiễm trùng máu, sau đó đến nhiễm trùng niêm mạc miệng và da. Khi mắc bệnh, thường sẽ xuất hiện các bọng nước dưới da, đặc biệt là ở khu vực tay, chân, miệng.

Nếu không được chăm sóc cẩn thận sẽ gây nhiễm trùng. Đa số bệnh đều qua khỏi, tuy nhiên nếu do EV71 gây ra thì nguy hiểm hơn. Dự phòng và điều trị Các biện pháp dự phòng: - Tuyên truyền, phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc giữ gì vệ sinh. - Không để trẻ đến lớp học khi mắc bệnh.

Khi có từ 2 trẻ trở lên cùng mắc bệnh trong một thời điểm thì nên cho lớp nghỉ học để theo dõi điều trị, tránh bùng phát thành dịch. - Khi trẻ đi học nhưng có những biểu hiện bệnh thì phải báo với gia đình của trẻ và cơ quan y tế để kịp thời theo dõi. - Định kỳ vệ sinh dụng cụ học tập, đồ chơi, chén, dĩa, muỗng, nĩa… - Các biện pháp để chăm sóc trẻ tại nhà khi trẻ bị bệnh: 7 + Cách ly trẻ, cho đeo khẩu trang trước khi tiếp xúc. + Xử lý chất thải của trẻ đúng phương pháp.

+ Không tham gia các hoạt động nơi tụ tập đông người trong thời gian mắc bệnh T-C-M. + Theo dõi, nắm tình hình các biểu hiện của các thành viên khác trong gia đình (sốt, loét…) để kịp thời báo cơ quan chức năng. - Tại các cơ sở y tế: Nhân viên y tế phải thường xuyên rửa tay đúng cách, khi tiếp xúc với bệnh nhân, sử dụng đồ bảo hộ cá nhân đúng quy định. Điều trị bệnh T-C-M: Hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị các biểu hiện sốt, loét, bỏng nước.

Cần đưa trẻ đến điều trị tại các cơ sở y tế. Trường hợp cho điều trị ở nhà thì cần chú ý một số vấn đề như: Vệ sinh đúng cách, sử dụng các biện pháp được bác sĩ khuyến cáo để chữa trị, không làm vỡ các bóng nước, và đặc biệt là phải theo dõi các triệu chứng nặng hơn của trẻ, kịp thời đưa đến bệnh viện khi xuất hiện các triệu chứng như co giật, loạng choạng, nôn ói nhiều. LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN Theo kết quả tổng quan tài liệu, vào khoảng năm 1950 thì các nhà nghiên cứu cộng đồng tại Mỹ bắt đầu phát triển lý thuyết mô hình tâm lý học. Tác giả Lewin’s (1951) đã đề cập đến sự quan hệ giữa niềm tin sức khỏe và hành vi.

Năm 1974, Rosenstock được cho là người đầu tiên đưa ra mô hình lý thuyết heath belief model (HBM) Niềm tin sức khỏe. Becker và cộng sự (1977) đã hợp nhất các lý thuyết về lĩnh vực này và tổng hợp nghiên cứu, phát hành nhiều tài liệu với tên gọi hành vi bệnh nhân với phục hồi sức khỏe và kiểm soát bệnh.2: Mô hình niềm tin sức khỏe Nguồn: Conner và Sparks (2005) Qua quá trình vận dụng, lý thuyết HBM là một lý thuyết mạnh trong nghiên cứu tâm lý sức khỏe. Điều đó thể hiện qua số lượng các nghiên cứu thực nghiệm đã áp dựng lý thuyết HBM. Lý thuyết HBM với niềm tin để ảnh hưởng lên hành vi trong lĩnh vực sức khỏe.

Dựa vào lý thuyết HBM, có thể nhận thấy các đặc điểm của con người như giới tính, đặc điểm cá nhân, độ tuổi sẽ ảnh hưởng đến việc phòng bệnh T- C-M. Do đó, các đặc điểm nhân khẩu học, các đặc điểm kinh tế xã hội của người được khảo sát cũng sẽ được xem xét để bổ sung vào mô hình nghiên cứu trong luận văn này. CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM LIÊN QUAN 2. Nghiên cứu trong nước Lê Thị Kim Ánh và cộng sự (2014) thực hiện đo lường kiến thức về căn bệnh T-C-M, thái độ về căn bệnh này và những hành vi phòng ngừa bệnh T-C-M cho trẻ em.

Đối tượng khảo sát là giáo viên mầm non ở tỉnh Hòa Bình. Trong số 15 trường được chọn ra, có 220 giáo viên được khảo sát. Sau khi thu thập dữ liệu và phân tích, nhóm tác giả kết luận yếu tố kiến thức, yếu tố thái độ và có tác động đến việc thực hành phòng bệnh T-C-M. Cụ thể, những giáo viên có trình độ cao đẳng trở lên có điểm số phản ánh kiến thức về căn bệnh này tốt hơn.

Giáo viên ít kinh nghiệm lại có kiến thức về bệnh T-C-M tốt hơn những giáo viên nhiều kinh nghiệm (5 năm). Những giáo viên chủ nhiệm ít học sinh (dưới 30 học sinh) và có trình độ cao đẳng trở lên sẽ thực hành rửa tay tốt hơn những giáo viên khác. Bên cạnh đó, người nào quan tâm đến bệnh T-C-M, giáo viên dưới 35 tuổi thì sẽ thực hành phòng ngừa tốt hơn nhữung người khác (vệ sinh đồ chơi). Dựa vào kết quả khảo sát và phân tích này, nhóm tác giả Lê Thị Kim Ánh và cộng sự (2014) kết luận việc có trình độ học vấn cao và số lượng trẻ phải chăm sóc ít sẽ có tác động dương đến việc rửa tay đúng cách; đồng thời, những giáo viên trẻ tuổi và chăm sóc ít trẻ sẽ thực hiện việc vệ sinh đồ chơi thường xuyên, đúng cách hơn so với những người còn lại được khảo sát.

Nghiên cứu của cứu của nhóm tác giả Nguyen Thi Nga và cộng sự (2016) cũng nhằm mục tiêu cuối cùng là xem xét về việc phòng ngừa bệnh T-C-M, tuy nhiên chủ khác là nghiên cứu trên những người mẹ chứ không phải giáo viên. Ngoài những yếu tố quen thuộc như kiến thức, thái độ, nghiên cứu có bổ sung thêm yếu tố là sự hỗ trợ của cộng. Có 97 bà mẹ được khảo sát và nghiên cứu này được tiến hành ở Hải Dương và năm 2015. Bảng câu hỏi gồm các câu hỏi dùng để đo lường: Thực hành phòng ngừa bệnh T-C-M, kiến thức về căn bệnh, năng lực cá nhân, sự hỗ trợ của cộng đồng và đặc điểm nhân khẩu học.

Để thực hiện đo lường yếu tố thực hành phòng ngừa bệnh T-C-M ở trẻ em, Nguyen Thi Nga và cộng sự (2016) sử dụng những mục hỏi liên quan đến tần suất thực hiện các hoạt động thường liên quan đến việc phòng bệnh đã 10 được nhóm tác giả Lê Thị Kim Ánh và cộng sự (2014) sử dụng trước đó. Các câu hỏi này được thiết kế dạng thang đo Likert 5 mức độ. Để đo lường yếu tố năng lực của bản thân, Nguyen Thi Nga và cộng sự (2016) vận dụng các câu hỏi trong bài nghiên cứu của Bandura (1997) để xây dựng các câu hỏi.