phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục kèm theo thì nội dung chính của luận văn nghiên cứu gồm có 5 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý chính sách 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu nƣớc ngoài Nghiên cứu “Accounting for Governmental and Nonprofit Entities” của Wilson, E. và cộng sự (2003). Đây là một công trình nghiên cứu về các khía cạnh khác nhau hoạt động của các đơn vị hành chính sự nghiệp nói chung, bao gồm: các nguyên tắc kế toán chung, hƣớng dẫn cách thức ghi nhận các sự kiện, cách thức lập báo cáo tài chính cuối kỳ, … Nghiên cứu cũng đi sâu vào phân tích đặc thù hoạt động của một số lĩnh vực trong đó có tổ chức kế toán trong trƣờng học.
Nghiên cứu “Firm characteristics and selection of international accounting software” của Ajay Adhikari và cộng sự (2004). Nhóm tác giả tập trung nghiên cứu vào đặc điểm của công ty và sự lựa chọn PMKT quốc tế của các công ty quốc tế ở Hoa Kỳ. Nhóm tác giả tiến hành điều tra các mối quan hệ giữa các đặc điểm công ty (quy mô và mức độ quốc tế hóa), các tính năng quốc tế của PMKT (đa tiền tệ, báo cáo đa dạng, nhiều loại ngôn ngữ), và các tiêu chí lựa chọn chung (hỗ trợ và bảo mật, phần cứng, nền tảng điều hành, tính linh hoạt và chi phí). Kết quả nghiên cứu đã cho thấy các công ty quốc tế ở Hoa Kỳ xem xét chức năng đa tiền tệ và báo cáo đa dạng là một trong các tính năng quan trọng nhất trong việc lựa chọn PMKT quốc tế.
Kết quả cũng cho thấy tính chất quan trọng của các tính năng của PMKT quốc tế khác nhau phụ thuộc vào quy mô và mức độ quốc tế hóa của công ty. Trong số các tiêu chí lựa chọn chung, vấn đề bảo mật và hỗ trợ đƣợc coi là quan trọng nhất. Ngoài ra, đặc điểm công ty là một yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn và thiết kế PMKT quốc tế. Nghiên cứu “The Determinates Of Selecting Accounting Software: A Proposed Model” của Ahmad A & Abu-Musa (2005).
Mục đích của bài nghiên cứu là để điều tra, phân tích và đánh giá các yếu tố chính của một tổ chức nên xem xét trong quyết định lựa chọn PMKT phù hợp cho đơn vị của mình. Nghiên cứu này giới thiệu một khuôn khổ lý thuyết tổng hợp của các yếu tố chính ảnh hƣởng đến việc lựa chọn một gói PMKT phù hợp cho một tổ chức. Trong bài nghiên cứu tác giả giới thiệu một số yếu tố quan trọng nhƣ: nhu cầu hiện tại và tƣơng lai của ngƣời sử dụng, loại 6 hình kinh doanh, quy mô, các tính năng và thuộc tính của PMKT, cơ sở hạ tầng CNTT và môi trƣờng, và độ tin cậy của NCC cần đƣợc xem xét trƣớc khi sử dụng phần mềm. Tuy nhiên mô hình này chỉ áp dụng thích hợp đối với các tổ chức mua mới phần mềm lần đầu tiên hoặc chuyển từ kế toán thủ công sang kế toán trên máy tính.
Đối với tổ chức đã có PMKT mà không đáp ứng nhu cầu hiện tại và tƣơng lai của họ về thông tin và báo cáo tài chính và phi tài chính, hoặc không phù hợp với các mục tiêu và chiến lƣợc thì mô hình đề xuất chỉ áp dụng trong trƣờng hợp tổ chức đó quyết định chấm dứt PMKT hiện có của họ và thay thế nó hoàn toàn bằng một phần mềm mới. Mô hình đề xuất không xem xét việc thay thế sửa chữa hoặc nâng cấp PMKT hiện có để các tổ chức tái sử dụng nó. Nghiên cứu “Accounting Software Selection And User Satisfaction Relevant Factors for Decision Makers” của Elikai và cộng sự (2007). Mục đích của bài nghiên cứu là cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố và các tính năng phần mềm nào quan trọng nhất cho ngƣời dùng trong việc lựa chọn, giữ lại hoặc thay đổi gói PMKT.
Trong nghiên cứu này, các tác giả đã tìm ra một số điểm nổi bật trong việc lựa chọn PMKT đó là (1) chức năng PMKT là yếu tố quan trọng, (2) chi phí và (3) khả năng tƣơng thích. Trong số các chức năng của PMKT, tính linh hoạt (tùy biến) đƣợc đánh giá là chức năng quan trọng nhất. Về yếu tố chi phí thì chi phí mua ban đầu và chi phí hoạt động hàng năm là quan trọng hơn so với chi phí cài đặt và chi phí đào tạo. Còn đối với yếu tố khả năng tƣơng thích thì khả năng tƣơng thích với hệ điều hành đƣợc đánh giá là có ý nghĩa hơn khả năng tƣơng thích với phần cứng hoặc phần mềm khác.
Tuy nhiên, nghiên cứu lại cho thấy ngƣời sử dụng đánh giá sự hỗ trợ của NCC có tầm quan trọng khá thấp. Nghiên cứu “Evaluating and selecting software packages: A review” của Anil S. Nghiên cứu này cung cấp một cơ sở để cải thiện quá trình đánh giá và lựa chọn các gói phần mềm. Nghiên cứu này tổng hợp lại một cách có hệ thống các bài báo đã đƣợc công bố trên các tạp chí và hội nghị có liên quan đến phƣơng pháp lựa chọn gói phần mềm, tiêu chí đánh giá cũng nhƣ kỹ thuật đánh giá và hệ thống hỗ trợ ra quyết định trong việc đánh giá các gói phần 7 mềm.
Tác giả đã tổng hợp và phân loại các tiêu chí đánh giá, lựa chọn phần mềm gồm: (1) đặc điểm chức năng phần mềm, (2) đặc điểm chất lƣợng gói phần mềm, (3) NCC, (4) chi phí và lợi ích, (5) phần cứng và phần mềm, (6) ý kiến từ các nguồn kỹ thuật và phi kỹ thuật, (7) đặc điểm đầu ra. Các tiêu chuẩn liên quan đến NCC, phần cứng và phần mềm, chi phí và lợi ích của các gói phần mềm thƣờng đƣợc dùng trong nhiều nghiên cứu. Tuy nhiên, các tiêu chí liên quan đến đặc tính đầu ra của các gói phần mềm chỉ đƣợc thảo luận trong ba bài báo và tiêu chí liên quan đến ý kiến về các gói phần mềm chỉ đƣợc thảo luận chỉ trong một bài báo. Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về các tài liệu liên quan đến việc đánh giá và lựa chọn PMKT.
Tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá phần mềm đó chính là mô hình chất lƣợng ISO-9126. Tiêu chuẩn này đã xây dựng một mô hình chất lƣợng chuẩn cho các sản phẩm phần mềm, gồm có: 9126-1: Đƣa ra mô hình chất lƣợng sản phẩm phần mềm. 9126-2: Phép đánh giá chất lƣợng ngoài. 9126-3: Phép đánh giá chất lƣợng trong.
9126-4: Phép đánh giá chất lƣợng sản phẩm phần mềm trong quá trình sử dụng. Trên thực tế, mô hình này đƣợc mô tả là một phƣơng pháp phân loại và chia nhỏ những thuộc tính chất lƣợng, nhằm tạo nên những đại lƣợng đo đếm đƣợc dùng để kiểm định chất lƣợng của sản phẩm phần mềm. Theo tiêu chuẩn ISO/IEC 9126-1, chất lƣợng phần mềm bao gồm các yếu tố nhƣ trong hình 1.1 8 Chất lƣợng phần mềm Tính ổn định – Khả năng Tính khả Tính chức năng Tính khả dụng Tính hiệu quả Tin cậy bảo trì chuyển Tính Tính Có thể Hiệu quả về Khả năng Tính phù hợp hoàn thiện hiểu đƣợc thời gian phân tích thích nghi Tính Khả năng Có thể Hiệu quả về Khả năng Khả năng chính xác sửa lỗi học đƣợc tài nguyên thay đổi cài đặt Tính Khả năng Có thể sử Khả năng Tính ổn định tƣơng tác phục hồi dụng đƣợc chung sống Tính chức Tính tin cậy Khả năng Tuân thủ - năng chung chung kiểm thử Phù hợp đƣợc Tính bảo Khả năng mật/an toàn thay thế Hình 1.1: Mô hình chất lượng sản phẩm phần mềm trong ISO/IEC 9126-1 9 Trong đó: Tính chức năng: khả năng của phần mềm cung cấp các chức năng đáp ứng đƣợc nhu cầu sử dụng khi phần mềm làm việc trong điều kiện cụ thể. Tính tin cậy: khả năng của phần mềm có thể hoạt động ổn định trong những điều kiện cụ thể.
Tính khả dụng: khả năng của phần mềm có thể hiểu đƣợc, có thể học đƣợc, có thể sử dụng đƣợc và hấp dẫn ngƣời sử dụng trong từng trƣờng hợp cụ thể. Tính hiệu quả: khả năng của phần mềm có thể hoạt động một cách hợp lý, tƣơng ứng với lƣợng tài nguyên nó sử dụng, trong điều kiện cụ thể. Khả năng bảo hành: khả năng của phần mềm có thể chỉnh sửa, bao gồm: cải tiến, sửa lại cho đúng, và làm phần mềm thích nghi đƣợc với những thay đổi của môi trƣờng, của yêu cầu và của chức năng xác định. Tính khả chuyển: Là khả năng của phần mềm cho phép nó có thể đƣợc chuyển từ môi trƣờng này sang môi trƣờng khác.
Nghiên cứu “Factors in Software Quality” của McCall và cộng sự (1977) đã đƣa ra các yếu tố để đánh giá chất lƣợng phần mềm nhƣ hình 1.2 hoạt động Tính Hiệu quả Hình 1.2: Mô hình cây nhân tố của McCall 10 Theo McCall, các yếu tố chất lƣợng phần mềm đƣợc chia làm ba loại: Tính hoạt động của sản phẩm: chính xác, tin cậy, hiệu quả, toàn vẹn, dễ sử dụng. Tính sửa đổi: bảo trì, linh hoạt, có thể kiểm tra đƣợc. Tính chuyển đổi: khả chuyển, có khả năng tái sử dụng, có khả năng giao tác. Nghiên cứu “Quantiative Evaluation of Software Quality” của Boehm và cộng sự (1976) đã giới thiệu mô hình chất lƣợng để đánh giá chất lƣợng phần mềm tự động và một cách định lƣợng.
Mô hình này xác định chất lƣợng phần mềm bởi một tập hợp các thuộc tính và thƣớc đo đã đƣợc xác định trƣớc. Mô hình đƣợc bắt đầu với tiện ích chung của phần mềm, tức là các đặc tính cao đại diện cho các yêu cầu cơ bản về mức sử dụng thực tế. Các tiện ích chung thiết lập bởi các yếu tố và mỗi yếu tố bao gồm một số tiêu chí hình thành một cấu trúc. Các yếu tố bao gồm: (1) tính di chuyển, (2) tiện ích đƣợc cải tiến thêm về độ tin cậy, hiệu quả và kỹ thuật của con ngƣời, và (3) khả năng bảo trì đƣợc cải tiến hơn nữa thành khả năng kiểm tra, dễ hiểu và có thể thay đổi.
11 Khả chuyển Độc lập thiết bị Tự lƣu trữ Độ tin cậy Độ chính xác Hoàn thiện Tính toàn vẹn Tiện ích Hiệu quả Ổn định Dễ giải trình Đặc tính chung Sẵn dùng Hiệu suất thiết bị Dễ truy xuất Dễ giao tiếp Khả năng Bảo trì kiểm thử Linh hoạt Có cấu trúc Dễ hiểu Ngắn gọn Hợp lệ Có thể mở rộng Khả năng sửa đổi Hình 1.3: Mô hình chất lượng Boehm và cộng sự (1976) 12 1.