chương 1 và chương 2 là 14 z những chỉ dẫn y học về cách thức kiểm soát đau và xử lý triệu chứng cho bệnh nhân. Điều đáng chú là là cuốn sách dành hẳn Chương 3 để đề cập đến “Chăm sóc tâm lý xã hội cho người bệnh và người chăm sóc”. Đây là những hướng dẫn cụ thể về cách thức hỗ trợ tâm lý xã hội cho nhóm đối tượng này. Những nghiên cứu về Công tác xã hội và Công tác xã hội trong bệnh viện Đề tài Nghị định thư số 45/2010/HĐ-NĐT “Đổi mới Công tác xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế (Nghiên cứu kinh nghiệm của Công hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Liên Bang Nga) do PGS.
Nguyễn Thị Thu Hà chủ trì đã làm rõ những vấn đề lý luận đổi mới Công tác xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; đánh giá Công tác xã hội Việt Nam, nghiên cứu Công tác xã hội của một số quốc gia trên thế giới, chỉ rõ xu hướng biến đổi của Công tác xã hội trong thời gian tới; từ đó tác giả đưa ra những đề xuất giải pháp và khuyến nghị đổi mới Công tác xã hội đáp ứng nhu cầu xã hội. Đây là một trong những nghiên cứu có tầm cỡ và quy mô lớn. Kết quả của nghiên cứu này sẽ là nền tảng quan trọng cho những nghiên cứu tiếp theo về Công tác xã hội tại Việt Nam. Bài viết “Công tác xã hội bệnh viện theo cách nhìn Công tác xã hội chuyên nghiệp và quản lý bệnh viện” – GS.
Phạm Huy Dũng và TS. Phạm Huy Tuấn Kiệt (Đăng trong Kỷ yếu Hội thảo quốc tế: 20 năm Khoa Xã hội học thanh tựu và thách thức - 2011) đã chỉ rõ những công việc của nhân viên công tác xã hội bệnh viện chuyên nghiệp có thể đảm nhận và lý do cần hay không cần nhân viên Công tác xã hội bệnh viện chuyên nghiệp từ góc nhìn của người đào tạo Công tác xã hội và cán bộ quản lý bệnh viện. Tác giả đã chỉ ra rằng nhân viên Công tác xã hội có thể tham gia vào nhiều khâu trong khám chữa bệnh và trong căm sóc bệnh nhân tại bệnh viện, từ khâu đón tiếp bệnh nhân nhập viện, cho đến khâu chuẩn bị cho bệnh nhân xuất viện. Tác giả không đề xuất một mô hình tổ chức Công tác xã hội bệnh viện cụ thể mà chỉ đề nghị triển khai dần một số hoạt động Công tác xã hội bệnh viện.
Đặng Kim Khánh Ly với bài viết “Định hướng vai trò của nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện ở Việt Nam hiện nay” (Đăng trong Kỷ yếu hội thảo quốc tế: Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về Công tác xã hội và An sinh xã hội – 2012) đã chỉ ra sự cần thiết của nhân viên Công tác xã hội trong hệ thống bệnh viện ở Việt Nam bối cảnh hiện tại, trong đó nêu rõ những khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ tại các cơ sở y tế và lợi thế của việc xuất hiện nhân viên Công tác xã hội trong bệnh viện. Từ đó tác giả đề xuất vai trò của nhân viên Công tác xã hội trong bệnh viện ở Việt nam, bài học kinh nghiệm từ các hoạt động Công tác xã hội trong bệnh viện của các nước trên thế giới. Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào về người chăm sóc bệnh nhân ung thư từ góc độ Công tác xã hội ở Việt Nam. Chính vì vậy, nghiên cứu này muốn đi sâu tìm hiểu trong bối cảnh của Việt Nam hiện tại, những người chăm sóc bệnh nhân ung thư có những nhu cầu hỗ trợ gì? Và họ cần được hỗ trợ như thế nào? Các Nhân viên xã hội có thể hỗ trợ cụ thể gì cho nhóm đối tượng này? 3.
Ý nghĩa của nghiên cứu 3. Ý nghĩa khoa học Nghiên cứu có cơ hội sử dụng một số lý thuyết Công tác xã hội, lý giải một số vấn đề trong thực tiễn thông qua việc tìm hiểu và phân tích các nhu cầu của người chăm sóc bệnh nhân ung thư, bao gồm: Lý thuyết Vai trò; lý thuyết Nhu cầu (Maslow). Đồng thời cũng vận dụng các phương pháp và kỹ năng can thiệp trong Công tác xã hội được ứng dụng trong quá trình nghiên cứu, củng cố sâu sắc hơn những hiểu biết về các lý thuyết và phương pháp, kỹ năng Công tác xã hội đã được học và thực hành. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu tìm hiểu, làm rõ hơn những nhu cầu của người chăm sóc bệnh nhân ung thư và những nhu cầu đó đã được đáp ứng như thế nào.
Từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động hỗ trợ người chăm sóc. 16 z Nghiên cứu nhằm chỉ ra rằng: không chỉ bệnh nhân ung thư, mà những người chăm sóc bệnh nhân cũng có những nhu cầu cần được can thiệp hỗ trợ từ phía Nhân viên xã hội. Kết quả này cũng góp phần vào việc hòan thiện và phát triển mô hình chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư. Bởi hỗ trợ tâm lý xã hội cho bệnh nhân và người chăm sóc cũng là một phần cơ bản trong chăm sóc giảm nhẹ.
Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Nhu cầu hỗ trợ của người chăm sóc bệnh nhân ung thư. Khách thể nghiên cứu - Người chăm sóc bệnh nhân: trong khuôn khổ đề tài này tác giả chỉ tập trung tìm hiểu khách thể là người chăm sóc gia đình. - Bệnh nhân ung thư - Các bác sỹ, điều dưỡng tại bệnh viện tham gia điều trị cho bệnh nhân.
- Nhân viên y tế đang đảm nhận công việc giống như nhân viên xã hội trong bệnh viện. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về thời gian: Từ tháng 1/2013 – 10/2013 - Phạm vi về không gian: Bệnh viện K (cơ sở 2 Tam Hiệp) - Phạm vi về nội dung: Người chăm sóc bệnh nhân ung thư bao gồm rất nhiều thành phần khác nhau như: người chăm sóc gia đình, đội ngũ nhân viên y tế, nhân viên chăm sóc được thuê… Tuy nhiên, nội dung nghiên cứu này chỉ tập trung tìm hiểu nhu cầu cần hỗ trợ của nhóm người chăm sóc gia đình (người thân) của bệnh nhân ung thư. Từ đó hướng đến những giải pháp hỗ trợ phù hợp. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6.
Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu tìm hiểu và phân tích các nhu cầu cần trợ giúp của người chăm sóc gia đình bệnh nhân ung thư, nhằm giúp cho những Nhân viên công tác xã hội làm việc trong lĩnh vực Y tế hiểu rõ hơn nhu cầu của những người chăm sóc. Từ đó có những giải pháp thích hợp trợ giúp họ, điều đó cũng gián tiếp thúc đẩy việc điều trị cho bệnh nhân hiệu quả hơn. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nhận diện đặc điểm người chăm sóc gia đình, làm rõ vai trò cũng như những thuận lợi và khó khăn của họ trong quá trình chăm sóc bệnh nhân ung thư. - Nhận diện các nhu cầu cần hỗ trợ của người chăm sóc bệnh nhân ung thư về các khía cạnh: kiến thức, kỹ năng chăm sóc, tâm lý – xã hội, thông tin, tài chính và những yếu tố khác nảy sinh trong quá trình chăm sóc người bệnh.
- Tìm hiểu các hoạt động Công tác xã hội trong việc trợ giúp người chăm sóc bệnh nhân và bệnh nhân tại bệnh viện. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hoạt động Công tác xã hội trong việc đáp ứng nhu cầu của người chăm sóc gia đình. Câu hỏi nghiên cứu (1) Người chăm sóc bệnh nhân có đặc điểm, vai trò gì? (2) Người chăm sóc bệnh nhân có những thuận lợi và khó khăn gì trong quá trình chăm sóc bệnh nhân? (2) Người chăm sóc bệnh nhân ung thư có những nhu cầu hỗ trợ gì? (4) Nhân viên xã hội có vai trò gì trong việc đáp ứng nhu cầu của người chăm sóc? 8. Giả thuyết nghiên cứu - Người chăm sóc gia đình của bệnh nhân ung thư có vai trò quan trọng đối với quá trình điều trị của bệnh nhân ung thư: hỗ trợ bệnh nhân trong sinh hoạt hàng ngày, nâng đỡ tinh thần cho bệnh nhân, hỗ trợ bác sỹ theo dõi tiến trình điều trị của người bệnh.
18 z - Những người chăm sóc bệnh nhân ung thư đều có nhu cầu cung cấp kiến thức về bệnh ung thư, kỹ năng chăm sóc người bệnh, hỗ trợ tâm lý xã hội, hỗ trợ về tài chính và cơ sở vật chất. - Nhân viên xã hội có vai trò quan trọng trong việc kết nối với các nguồn lực trợ giúp để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người chăm sóc gia đình; đồng thời nhân viên xã hội cũng là người hỗ trợ về mặt tâm lý cho họ thông qua tham vấn tình cờ. Phƣơng pháp nghiên cứu 9. Phương pháp luận Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật lịch sử và Chủ nghĩa duy vật biện chứng, khi xem xét nhu cầu của người chăm sóc bệnh nhân ung thư trong mối quan hệ tổng hòa với các vấn đề khác của chính họ (như các đặc trung nhân khẩu xã hội, điều kiện sống, điều kiện chăm sóc người bệnh và sự phát triển kinh tế xã hội.
Nói chung, phương pháp luận này được sử dụng trong nghiên cứu để có thể lý giải rõ hơn thực trạng nhu cầu, cũng như các nhân tố tác động đến nhu cầu đó. Phương pháp thu thập thông tin 9. Phương pháp quan sát Người nghiên cứu tiến hành quan sát với những nội dung sau: - Quan sát hoạt động chăm sóc bệnh nhân và thái độ của những người chăm sóc: Trong đó tác giả tập trung quan sát các kỹ năng chăm sóc người bệnh và những biểu hiện cũng như những thay đổi về thái độ, tinh thần và sức khỏe của người chăm sóc. - Quan sát sự tương tác giữa bệnh nhân và người chăm sóc để thấy được những phản hồi của bệnh nhân đối với hoạt động chăm sóc mà bệnh nhân nhận được từ người chăm sóc - Quan sát tương tác giữa những người chăm sóc về cách thức họ trao đổi kiến thức, kinh nghiệm chăm sóc cũng như chia sẻ về những khó khăn và nhu cầu trong cuộc sống, những thông tin mà họ nhận được.
19 z - Quan sát tương tác giữa người chăm sóc và cán bộ bệnh viện. Ngoài ra, người nghiên cứu còn tiến hành quan sát những yếu tố xung quanh tác động đến hoạt động của người chăm sóc như: cơ sở vật chất phục vụ điều trị và sinh hoạt, các nguồn hỗ trợ, các dịch vụ cung ứng… 9.