CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG CỦA BỆNH VIỆN 1. Sự cần thiết nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng tại bệnh viện 1. Một số khái niệm và thuật ngữ cơ bản Philip Kotler cho rằng: “Dịch vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó. Sản phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất”.TS Nguyễn Văn Thanh cho rằng: “Dịch vụ là một hoạt động lao động sáng tạo nhằm bổ sung giá trị cho phần vật chất và làm đa dạng hoá, phong phú hoá, khác biệt hoá, nổi trội hoá… mà cao nhất trở thành những thương hiệu, những nét văn hoá kinh doanh và làm hài lòng cao cho người tiêu dùng để họ sẵn sàng trả tiền cao, nhờ đó kinh doanh có hiệu quả hơn”.
* Các khái niệm để tham khảo khác: - Trong kinh tế học: “Dịch vụ được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa nhưng là phi vật chất. Có những sản phẩm thiên về sản phẩm hữu hình và những sản phẩm thiên hẳn về sản phẩm dịch vụ, tuy nhiên đa số là những sản phẩm nằm trong khoảng giữa sản phẩm hàng hóa, dịch vụ”. - Theo Từ điển Tiếng Việt: “Dịch vụ là công việc phục vụ trực tiếp cho những nhu cầu nhất định của số đông, có tổ chức và được trả công”. [Từ điển Tiếng Việt, 2004, NXB Đà Nẵng, tr256] - Từ điển Wikipedia: Định nghĩa về dịch vụ trong kinh tế học được hiểu là những thứ tương tự như hàng hoá nhưng phi vật chất Theo quan điểm kinh tế học, bản chất của dịch vụ là sự cung ứng để đáp ứng nhu cầu như: dịch vụ du lịch, thời trang, chăm sóc sức khoẻ.và mang lại lợi nhuận.
- Theo ISO 9004-2, 1991E: “Dịch vụ là kết quả mang lại nhờ các hoạt động tương tác giữa người cung cấp để đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng”. 11 Khái niệm dịch vụ được hiểu theo nhiều cách khác nhau nhưng nhìn chung: Dịch vụ là những hoạt động và kết quả mà một bên (người bán) có thể cung cấp cho bên kia (người mua) và chủ yếu là vô hình không mang tính sở hữu. Dịch vụ có thể gắn liền hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất. Dịch vụ là hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm không tồn tại dưới hình thái vật chất, không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu nhằm thỏa mãn kịp thời đời sống sinh hoạt và nhu cầu của con người.
Chất lượng dịch vụ còn là kết quả của sự so sánh của khách hàng, được tạo ra giữa sự mong đợi của họ về dịch vụ đó và sự cảm nhận của họ khi sử dụng dịch vụ đó. Theo Lehtnen và Lehtinen (1982) đưa ra rằng chất lượng dịch vụ được đánh giá trên 2 khía cạnh: kết quả của dịch vụ và quá trình cung cấp dịch vụ. Còn theo Gronroos (1984) cũng đưa ra định nghĩa của chất lượng dịch vụ bao gồm 2 yếu tố. Trong đó kể đến là chất lượng kỹ thuật và chất lượng chức năng.
Chất lượng dịch vụ là những gì được phục vụ được coi. Chất lượng chức năng cho biết chúng được phục vụ thế nào. Theo quan điểm khách hàng, chất lượng dịch vụ là việc thoả mãn nhu cầu của khách hàng và đáp ứng kỳ vọng, mong đợi của khách hàng. Do vậy, chất lượng được xác định bởi chính khách hàng, theo khách hàng kỳ vọng, mong muốn.
Do nhu cầu đa dạng của khách hàng, cho nên chất lượng sẽ có nhiều cấp độ tuỳ theo đối tượng khách hàng. Đối với ngành dịch vụ, chất lượng dịch vụ phụ thuộc nhiều vào nhân viên trực tiếp cung cấp dịch vụ, vì vậy chất lượng khó đảm bảo tính ổn định. Đồng thời, chất lượng dịch vụ khách hàng cảm nhận còn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố ngoại vi: phương tiện thiết bị, môi trường, thái độ của nhân viên phục vụ. Nhân tố tác động nhiều nhất đến sự hài lòng của khách hàng là chất lượng dịch vụ.
Những sản phẩm tốt, có chất lượng hài lòng yêu cầu của khách hàng từ nhà cung cấp đem đến thì công ty đó đã bước đầu tiếp cận và để lại ấn tượng tốt cho khách hàng. 12 Chất lượng dịch vụ của bệnh viện là khả năng đáp ứng, hài lòng các nhu cầu cho người bệnh và đối với các bên liên quan đối với dịch vụ y tế. Chất lượng cũng như nhu cầu luôn thay đổi và biến động theo thời gian, không gian, điều kiện sử dụng từ phía người bệnh, từ các yêu cầu mang tính pháp chế, nhu cầu của cộng đồng xã hội. Chất lượng của dịch vụ y tế còn ảnh hưởng bởi khả năng thanh toán của người bệnh cho một mức độ chất lượng nào đó.
Chất lượng dịch vụ y tế bao gồm 2 thành phần: kỹ thuật và chất lượng chức năng, chất lượng chuyên môn. Sự chính xác trong kỹ thuật điều trị bệnh, chẩn đoán và chất lượng chức năng là chất lượng kỹ thuật, chuyên môn. Chất lượng chức năng gồm các đặc tính: giao tiếp với nhân viên y tế, cơ sở vật chất bệnh viện, cách thức mà bệnh viện chăm sóc người bệnh, phương thức tổ chức quy trình khám chữa bệnh. Chất lượng dịch vụ của khám chữa bệnh bị ảnh hưởng, phụ thuộc bởi nhu cầu và hoàn cảnh nhất định của nền kinh tế, xã hội và được thể hiện qua các mặt như mong muốn của người bệnh, chính sách giá cả, chính sách kinh tế, xã hội, lực lượng lao động, khả năng nguyên nhiên liệu, khả năng về công nghệ, máy móc thiết bị, vật tư, và bảo vệ môi trường.
Trong báo cáo của Viện Y khoa Hoa Kỳ năm 2001 đã xác định, chất lượng trong chăm sóc y tế là “An toàn, hiệu quả, người bệnh là trung tâm, đúng thời gian, hiệu năng và công bằng”. Tổ chức Y tế thế giới cũng xác định, chiều hướng chất lượng trong Y tế bao gồm (Performance Assessment Tool for Quality Improvement in Hospital, 2007): An toàn, Người bệnh làm trung tâm, Chăm sóc lâm sàng hiệu quả, Hiệu suất, Hướng về nhân viên, Điều hành hiệu quả. Một số khái niệm thuật ngữ liên quan: Chất lượng cảm nhận là sự nhận thức của khách hàng về chất lượng và tính ưu việt của một sản phẩm hoặc dịch vụ trong mối tương quan với các sản phẩm thay thế, mục đích sử dụng sản phẩm đó. Do đó, chất lượng cảm nhận là đánh giá tổng 13 thể dựa trên nhận thức của khách hàng về những gì tạo nên chất lượng của một sản phẩm và mức độ uy tín của thương hiệu được đánh giá dựa trên những tiêu chí đó.
Chất lượng cảm nhận sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua sắm và sự trung thành của khách hàng đối với sản phẩm đó. Chất lượng cảm nhận còn hỗ trợ cho việc xác định một chính sách giá cao vì khi khách hàng cảm nhận được giá trị của sản phẩm đó thì cho dù giá cao họ vẫn sẵn lòng sử dụng. Chất lượng mong đợi là tập hợp mức độ của những mong muốn của khách hàng đối với một sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó trước khi khách hàng tiêu dùng sản phẩm hoặc thụ hưởng dịch vụ. Tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ của bệnh viện bao gồm: - Thực hiện theo đúng tiêu chí: Y Đức- Chất Lượng- Thân Thiện.
- Kiểm soát và nâng cao liên tục chất lượng khám và thực hiện điều trị tại Bệnh viện và Phòng khám. - Đảm bảo tính hiệu quả trong chẩn đoán và điều trị. - Giảm thiểu nguy cơ sai sót và tai biến. - Lấy người bệnh làm trung tâm, nâng cao sự thỏa mãn, hài lòng của người bệnh.
- Cải thiện môi trường làm việc, đảm bảo an toàn cho người bệnh và sự hài lòng và an tâm công tác của nhân viên. Chất lượng đáp ứng khách hàng là khả năng nhận diện và thoả mãn nhu cầu khách hàng tốt hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Có như vậy khách hàng sẽ cảm nhận giá trị sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, và doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh trên cơ sở khác biệt. Tầm quan trọng của chất lượng dịch vụ Trước tình hình cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường hiện nay, để có thể tồn tại và phát triển thì các doanh nghiệp cần phải làm hài lòng khách hàng.
Dưới góc độ khách hàng, doanh nghiệp cần phải đảm bảo chất lượng cho khách hàng bao gồm chất lượng sản phẩm và chất lượng dịch vụ cung cứng. 14 - Duy trì và phát triển chất lượng dịch vụ khách hàng tại doanh nghiệp hay bệnh viện trở thành mục tiêu chính. Thực hiện duy trì lượng khách hàng hiện tại, đảm bảo lượng khách hàng bệnh viện trung thành và tìm kiếm khách hàng tiềm năng doanh nghiệp. Khách hàng đang sử dụng sản phẩm, và dịch vụ hiện tại là đối tượng phục vụ chính của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, mục tiêu chính của doanh nghiệp là duy trì, giữ chân khách hàng hiện tại. Chất lượng dịch vụ tốt cũng sẽ tác động, ảnh hưởng tích cực tới việc thu hút khách hàng tiềm năng của bệnh viện. Một khách hàng hay bệnh nhân được sử dụng dịch vụ tốt sẽ nói với 4 người khác (gia đình, người thân, bạn bè…). Một người không được thỏa mãn sẽ truyền thông tin tới 10 người khác hoặc nhiều hơn.
Theo đó, một vị khách không được thỏa mãn, họ sẽ giao tiếp với những đối tượng khác về sự hài lòng của họ, giúp gia tăng lượng khách hàng doanh nghiệp. Bằng cách đó, người khách đó đã vô tình quảng cáo về bệnh viện tới khách hàng có nhu cầu nhưng chưa biết đến, và chưa sử dụng dịch vụ của bệnh viện. Hình ảnh, thương hiệu của bệnh viện in sâu trong tiềm thức khách hàng và có tiềm năng những khách này sẽ đến với bệnh viện khi có nhu cầu là rất lớn. - Mang lại niềm tin và thỏa mãn nhu cầu cho bệnh nhân tới bệnh viện.
Qua chất lượng dịch vụ khách hàng của doanh nghiệp, khách hàng đánh giá tổng quát về doanh nghiệp. Nếu để lại ấn tượng xấu vì dịch vụ khách hàng, họ sẽ lựa chọn thay đổi bệnh viện khác để sử dụng dịch vụ y tế. - Đảm bảo sự hiệu quả kinh doanh cho bệnh viện. Khách hàng tin tưởng, lựa chọn dịch vụ y tế tại bệnh viện để chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh sẽ tăng lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh cho bệnh viện.
- Chất lượng dịch vụ khách hàng trở thành công cụ cạnh tranh trong nền cơ chế kinh tế hiện nay.