Kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ưng thư đại trực tràng và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện đại học y hà nội năm 2020 2021

Nghiên cứu kết quả chăm sóc bệnh nhân ung thư đại trực tràng sau phẫu thuật tại BV Đại học Y Hà Nội 2020-2021. Phân tích yếu tố liên quan, hiệu quả điều trị.

• Tác giả: Vũ Thị Quyến
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Lê Thị Bình
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2020 - 2021
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sơ lược giải phẫu, sinh lý đại trực tràng
• 1.2. Ung thư đại trực tràng
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Cơ chế sinh ung thư đại trực tràng
• 1.2.3. Các yếu tố nguy cơ
• 1.2.3.1. Yếu tố dinh dưỡng
• 1.2.3.2. Tổn thương tiền ung thư
• 1.2.3.3. Yếu tố di truyền
• 1.2.3.4. Tiền sử gia đình
• 1.2.3.5. Nghiện thuốc lá, nghiện rượu
• 1.2.3.6. Béo phì và lối sống ít vận động
• 1.2.4. Các biểu hiện triệu chứng lâm sàng và nhận biết giai đoạn ung thư đại trực tràng
• 1.2.4.1. Biểu hiện triệu chứng lâm sàng
• 1.2.4.2. Phân loại giai đoạn bệnh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Phương pháp và quy trình thu thập số liệu
• 2.5. Biến số nghiên cứu. Khái niệm, mô tả biến số nghiên cứu
• 2.6. Quản lí, xử lý và phân tích số liệu. Sai số và cách khống chế sai số. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm của người bệnh phẫu thuật ung thư đại trực tràng
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của NB ung thư đại trực tràng
• 3.3. Kết quả chăm sóc, tư vấn người bệnh sau PT và một số yếu tố liên quan
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh
• 4.2. Đặc điểm các hoạt động chăm sóc điều dưỡng
• 4.3. Kết quả hoạt động chăm sóc NB PT ung thư đại trực tràng
• 4.4. Một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật
• 4.5. Bàn luận về điểm mạnh và điểm yếu của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Ung thư đại trực tràng và nghiên cứu

Ung thư đại trực tràng (UTĐTT) là một bệnh lý phổ biến trên toàn cầu, gây tỷ lệ tử vong cao. Tài liệu này trình bày nghiên cứu "Kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2020-2021". Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá kết quả chăm sóc sau phẫu thuật và các yếu tố ảnh hưởng, bao gồm đặc điểm lâm sàng, kinh tế xã hội, thói quen sinh hoạt của người bệnh. Mục tiêu của nghiên cứu là mô tả đặc điểm lâm sàng của người bệnh sau phẫu thuật UTĐTT và phân tích kết quả chăm sóc, tư vấn, cũng như các yếu tố liên quan. Tài liệu bắt đầu bằng tổng quan về giải phẫu, sinh lý đại trực tràng, sau đó đi sâu vào khái niệm, cơ chế sinh bệnh, yếu tố nguy cơ, biểu hiện lâm sàng và phân loại giai đoạn của UTĐTT. "Ung thư đại trực tràng là loại ung thư xảy ra ở phần cuối của hệ tiêu hóa: đại tràng (còn được gọi là ruột già, ruột kết, kết tràng) và trực tràng." Việc tìm hiểu các yếu tố nguy cơ như chế độ dinh dưỡng, tiền sử gia đình, lối sống... là rất quan trọng trong việc phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh. Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn cao, giúp cải thiện chất lượng chăm sóc và nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh UTĐTT.

II. Phương pháp nghiên cứu và thu thập số liệu

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong giai đoạn 2020-2021. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là mô tả cắt ngang. Đối tượng nghiên cứu bao gồm những bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật UTĐTT tại bệnh viện. Tài liệu đã nêu rõ về cỡ mẫu, phương pháp chọn mẫu, quy trình thu thập số liệu, các biến số nghiên cứu, cũng như cách quản lý, xử lý và phân tích số liệu. Thông tin được thu thập thông qua phiếu khảo sát, hồ sơ bệnh án và quan sát trực tiếp quá trình chăm sóc người bệnh. Các biến số nghiên cứu bao gồm đặc điểm nhân khẩu học, lâm sàng, các hoạt động chăm sóc điều dưỡng, kết quả chăm sóc... Việc đảm bảo đạo đức nghiên cứu được đề cập, bao gồm việc xin phép người bệnh tham gia nghiên cứu và bảo mật thông tin cá nhân. "Tất cả các số liệu cũng như kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác." Sự chặt chẽ trong phương pháp luận giúp đảm bảo tính khách quan và tin cậy của kết quả nghiên cứu.

III. Kết quả nghiên cứu và phân tích

Nghiên cứu đã phân tích đặc điểm của người bệnh UTĐTT, bao gồm tuổi, giới, nghề nghiệp, trình độ học vấn, tình trạng kinh tế, bệnh lý kèm theo, giai đoạn bệnh, phương pháp phẫu thuật... Kết quả cho thấy đa số bệnh nhân ở độ tuổi trung niên và cao tuổi, tỷ lệ nam và nữ tương đương nhau. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh trước và sau phẫu thuật cũng được đánh giá. "Người bệnh sau mổ ung thư đại trực tràng cần được chăm sóc và theo dõi một cách chặt chẽ... Điều dưỡng là người bên cạnh người bệnh 24/24 giờ, theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn..." Nghiên cứu đã mô tả chi tiết các hoạt động chăm sóc, tư vấn, hướng dẫn người bệnh sau phẫu thuật, bao gồm chăm sóc vết mổ, dinh dưỡng, vận động, tâm lý... Kết quả cho thấy kết quả chăm sóc sau phẫu thuật có liên quan đến nhiều yếu tố, bao gồm đặc điểm chung của người bệnh, thời gian nằm viện, phương pháp phẫu thuật, các hoạt động chăm sóc và tư vấn. Phân tích cụ thể mối liên quan giữa các yếu tố này giúp đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho việc cải thiện chất lượng chăm sóc người bệnh.

IV. Bàn luận và ý nghĩa nghiên cứu

Nghiên cứu đã bàn luận về các kết quả đạt được, so sánh với các nghiên cứu khác và đưa ra giải thích cho các kết quả thu được. "Để thành công trong điều trị các ca bệnh ung thư đại trực tràng (UTĐTT), điều trị và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sỹ là vô cùng quan trọng, tuy nhiên việc chăm sóc sức khỏe cho người bệnh là phần không thể thiếu, đặc biệt là quá trình chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật." Nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp thêm dữ liệu về đặc điểm lâm sàng và kết quả chăm sóc người bệnh UTĐTT tại Việt Nam. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu giúp nâng cao chất lượng chăm sóc, giảm thiểu biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh sau phẫu thuật UTĐTT. Các khuyến nghị từ nghiên cứu có thể được áp dụng trong thực tế lâm sàng để cải thiện quy trình chăm sóc và đào tạo điều dưỡng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao trên thế giới. Theo Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), năm 2018 ghi nhận hơn 1,8 triệu ca mắc mới ung thư đại trực tràng, chiếm 10,2% tổng số ca ung thư mới, cùng với hơn 880 nghìn ca tử vong, chiếm 9,2% tổng số ca tử vong do ung thư toàn cầu. Tại Việt Nam, ung thư đại trực tràng ngày càng gia tăng, với tỷ lệ tử vong khoảng 4.131 trường hợp vào năm 2002. Việc điều trị ung thư đại trực tràng thường bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và điều trị đích, trong đó phẫu thuật đóng vai trò quan trọng trong việc loại bỏ khối u. Tuy nhiên, chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật là yếu tố quyết định đến kết quả điều trị và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong giai đoạn 2020-2021 nhằm mục tiêu mô tả đặc điểm lâm sàng của người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng và phân tích kết quả chăm sóc, tư vấn cùng các yếu tố liên quan. Nghiên cứu tập trung vào 120 người bệnh, với phạm vi thời gian thu thập dữ liệu từ tháng 10/2020 đến tháng 6/2021. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc điều dưỡng, giảm thiểu biến chứng sau phẫu thuật và cải thiện tỷ lệ sống còn của người bệnh ung thư đại trực tràng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba học thuyết điều dưỡng chính:

• Học thuyết Nightingale nhấn mạnh vai trò của môi trường trong chăm sóc người bệnh, bao gồm sự thông khí, ánh sáng, vệ sinh và yên tĩnh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hồi phục.
• Học thuyết nhu cầu của Henderson tập trung vào 14 nhu cầu cơ bản của người bệnh như hô hấp, ăn uống, bài tiết, nghỉ ngơi, vệ sinh cá nhân và giao tiếp, giúp điều dưỡng hỗ trợ người bệnh tự chăm sóc khi họ không có khả năng.
• Học thuyết Orem về tự chăm sóc đề cao việc hướng dẫn người bệnh tự chăm sóc nhằm nâng cao năng lực tự lập và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: ung thư đại trực tràng, chăm sóc sau phẫu thuật, biến chứng hậu phẫu, tư vấn dinh dưỡng và hậu môn nhân tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu mô tả tiến cứu được thực hiện trên 120 người bệnh ung thư đại trực tràng sau phẫu thuật tại Khoa Ngoại, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội từ tháng 10/2020 đến tháng 6/2021. Cỡ mẫu được tính dựa trên tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện 8,33% với sai số 7%, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện.

Dữ liệu được thu thập qua hồ sơ bệnh án, quan sát trực tiếp và phỏng vấn người bệnh, ghi nhận các chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng tại các thời điểm ngày 1, 3, 5 và trước khi ra viện. Các biến số nghiên cứu bao gồm đặc điểm nhân khẩu học, bệnh lý kèm theo, triệu chứng lâm sàng, phương pháp phẫu thuật, thời gian phẫu thuật, số ngày nằm viện, các hoạt động chăm sóc và tư vấn.

Dữ liệu được nhập và xử lý bằng phần mềm Epidata 3.0 và SPSS 20, phân tích mô tả và suy luận với mức ý nghĩa α=0,05. Các biện pháp kiểm soát sai số bao gồm chuẩn hóa công cụ thu thập, tập huấn điều tra viên và kiểm tra dữ liệu liên tục. Nghiên cứu tuân thủ các quy định đạo đức, đảm bảo sự đồng thuận và bảo mật thông tin người bệnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm nhân khẩu học: Tuổi trung bình người bệnh là 57,08 ± 11,37 tuổi, trong đó nhóm tuổi 40-59 chiếm 48,3%, nam giới chiếm 58,3%. Đa số người bệnh có trình độ học vấn THCS (53,3%) và sống tại thành thị (55%). Chỉ số BMI bình thường chiếm 70%, thừa cân/béo phì 15,8%.

2. Đặc điểm lâm sàng và điều trị: Triệu chứng phổ biến nhất trước phẫu thuật là đau bụng (70%), sút cân (67,5%) và chán ăn (42,5%). Giai đoạn bệnh chủ yếu là giai đoạn III (50%) và II (25,8%). Phẫu thuật mở chiếm 65%, phẫu thuật nội soi 35%. Thời gian phẫu thuật trung bình 126,27 ± 23,31 phút, số ngày nằm viện trung bình 15,58 ± 4,26 ngày.

3. Kết quả chăm sóc và biến chứng: Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện sau phẫu thuật là khoảng 8,3%, biến chứng sau mổ chiếm 6,67%. Các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc bao gồm số ngày nằm viện, thời gian phẫu thuật, chăm sóc vết mổ, chăm sóc ống dẫn lưu và tư vấn hướng dẫn chăm sóc hậu môn nhân tạo.

4. Tư vấn và hướng dẫn: Tỷ lệ tư vấn dinh dưỡng và chăm sóc hậu môn nhân tạo đạt trên 80%, góp phần cải thiện kết quả chăm sóc và giảm biến chứng. Người bệnh được hướng dẫn vận động sớm, chăm sóc vết mổ và theo dõi dấu hiệu sinh tồn chặt chẽ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo trong nước và quốc tế về đặc điểm lâm sàng và tỷ lệ biến chứng sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng. Thời gian phẫu thuật và số ngày nằm viện có ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ nhiễm khuẩn và biến chứng, tương tự như nghiên cứu tại Hàn Quốc với tỷ lệ biến chứng 19,8% và thời gian nằm viện trung bình 7 ngày.

Việc áp dụng quy trình điều dưỡng 5 bước và các học thuyết điều dưỡng giúp nâng cao chất lượng chăm sóc, giảm thiểu biến chứng như nhiễm trùng vết mổ, rò miệng nối và tắc ruột sau mổ. Tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn chăm sóc hậu môn nhân tạo là những yếu tố then chốt giúp người bệnh phục hồi nhanh và giảm thời gian nằm viện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tuổi, giới tính, phương pháp phẫu thuật và tỷ lệ biến chứng để minh họa rõ ràng hơn các phát hiện chính. Bảng so sánh tỷ lệ biến chứng theo phương pháp phẫu thuật cũng giúp làm nổi bật hiệu quả của phẫu thuật nội soi so với phẫu thuật mở.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo điều dưỡng viên về quy trình chăm sóc sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng, đặc biệt là kỹ thuật chăm sóc vết mổ, ống dẫn lưu và hậu môn nhân tạo nhằm giảm tỷ lệ biến chứng nhiễm khuẩn trong vòng 6 tháng tới.

2. Xây dựng chương trình tư vấn dinh dưỡng và vận động sớm cho người bệnh sau phẫu thuật, tập trung vào cải thiện chỉ số BMI và tăng cường sức khỏe tổng thể, thực hiện liên tục trong suốt thời gian nằm viện và sau khi ra viện.

3. Áp dụng quy trình điều dưỡng 5 bước một cách nghiêm ngặt tại các khoa ngoại, đảm bảo theo dõi dấu hiệu sinh tồn và đánh giá mức độ đau bằng thang điểm VAS ít nhất 3 lần/ngày, nhằm phát hiện sớm các biến chứng trong vòng 1 năm tới.

4. Phát triển hệ thống giám sát và đánh giá kết quả chăm sóc thông qua phần mềm quản lý bệnh viện, giúp theo dõi tiến trình hồi phục và mức độ hài lòng của người bệnh, triển khai thí điểm trong 12 tháng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Điều dưỡng viên và nhân viên y tế: Nghiên cứu cung cấp kiến thức chuyên sâu về chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng, giúp nâng cao kỹ năng thực hành và quản lý biến chứng.

2. Bác sĩ chuyên khoa ngoại và ung bướu: Thông tin về đặc điểm lâm sàng, phương pháp phẫu thuật và kết quả chăm sóc hỗ trợ trong việc xây dựng phác đồ điều trị toàn diện.

3. Nhà quản lý y tế và bệnh viện: Cơ sở dữ liệu để phát triển chính sách đào tạo, cải tiến quy trình chăm sóc và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

4. Nghiên cứu sinh và sinh viên ngành điều dưỡng, y học: Tài liệu tham khảo quý giá cho các đề tài nghiên cứu liên quan đến chăm sóc sau phẫu thuật và quản lý bệnh nhân ung thư.

Câu hỏi thường gặp

1. Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng bao gồm những hoạt động chính nào?
   Chăm sóc bao gồm theo dõi dấu hiệu sinh tồn, chăm sóc vết mổ, quản lý ống dẫn lưu, giảm đau, tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn vận động sớm. Ví dụ, theo dõi mạch, huyết áp mỗi 15-30 phút trong giai đoạn đầu giúp phát hiện sớm biến chứng.

2. Tỷ lệ biến chứng sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng là bao nhiêu?
   Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ biến chứng khoảng 6,67%, trong đó nhiễm khuẩn bệnh viện chiếm 8,3%. Tỷ lệ này tương đương với các nghiên cứu trong nước và quốc tế.

3. Phương pháp phẫu thuật nào được ưu tiên và tại sao?
   Phẫu thuật mở chiếm 65%, phẫu thuật nội soi 35%. Phẫu thuật nội soi có ưu điểm giảm tỷ lệ dính ruột và biến chứng sau mổ, giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn.

4. Tư vấn dinh dưỡng có vai trò như thế nào trong chăm sóc sau phẫu thuật?
   Tư vấn dinh dưỡng giúp người bệnh cải thiện trạng thái dinh dưỡng, tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian nằm viện. Ví dụ, người bệnh được hướng dẫn ăn thức ăn giàu protein và vitamin.

5. Làm thế nào để giảm thiểu nhiễm khuẩn bệnh viện sau phẫu thuật?
   Áp dụng nghiêm ngặt quy trình vệ sinh, chăm sóc vết mổ đúng kỹ thuật, theo dõi ống dẫn lưu và tư vấn người bệnh vận động sớm. Việc rửa tay đúng quy trình của nhân viên y tế cũng rất quan trọng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm lâm sàng và kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2020-2021.
• Tỷ lệ biến chứng và nhiễm khuẩn bệnh viện sau phẫu thuật tương đối thấp, phản ánh hiệu quả của quy trình chăm sóc hiện tại.
• Các yếu tố như thời gian phẫu thuật, số ngày nằm viện và hoạt động chăm sóc có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả điều trị.
• Tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn chăm sóc hậu môn nhân tạo là những yếu tố then chốt giúp cải thiện chất lượng chăm sóc.
• Đề xuất triển khai các giải pháp nâng cao kỹ năng điều dưỡng và áp dụng quy trình chăm sóc toàn diện nhằm giảm thiểu biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh trong thời gian tới.

Các cơ sở y tế nên áp dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện quy trình chăm sóc, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng nhằm nâng cao hiệu quả điều trị ung thư đại trực tràng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ung thư đại trực tràng là căn bệnh ung thư phổ biến thứ ba trên thế giới. Theo Quỹ nghiên cứu ung thư quốc tế (World Cancer Research Fund), Ung thư đại trực tràng là ung thư thường gặp thứ ba ở nam giới và là bệnh ung thư phổ biến thứ hai ở phụ nữ [21], [43]. Theo số liệu của Tổ chức nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC), có đến hơn 1,8 triệu trường hợp mắc mới ung thư đại trực tràng vào năm 2018, chiếm 10,2% tổng số ca mắc mới ung thư trên thế giới và hơn 880 nghìn ca tử vong do ung thư đại trực tràng, chiếm 9.2% tổng số ca tử vong do ung thư trên toàn thế giới [42]. Nghiên cứu của Phạm Văn Bình trên 135 trường hợp được phẫu thuật nội soi (PTNS) cắt cụt trực tràng tại bệnh viện K, thời gian sống thêm không bệnh tật và thời gian sống thêm toàn bộ ở nhóm người bệnh (NB) được hóa xạ trước mổ cao hơn nhóm người bệnh không được hóa xạ trước mổ [8],[10].

Để thành công trong điều trị các ca bệnh ung thư đại trực tràng (UTĐTT), điều trị và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sỹ là vô cùng quan trọng, tuy nhiên việc chăm sóc sức khỏe cho người bệnh là phần không thể thiếu, đặc biệt là quá trình chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật. Người bệnh sau mổ ung thư đại trực tràng cần được chăm sóc và theo dõi một cách chặt chẽ, những bệnh nhân nặng và trải qua cuộc phẫu thuật lớn phải được theo dõi đặc biệt: như bệnh nhân có thời gian hồi sức kéo dài, có những biến chứng xảy ra trong lúc mổ và những bệnh nhân mổ cấp cứu. Điều dưỡng là người bên cạnh người bệnh 24/24 giờ, theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn như mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở. Duy trì dịch truyền sau mổ nhằm cân bằng nước, điện giải cho người bệnh.

Giúp bệnh nhân tự kiểm soát đau, theo dõi những bất thường, những biểu hiện sớm của các triệu chứng tái phát để thực hiện kịp thời các y lệnh của bác sỹ, góp phần hạn chế những biến chứng sau phẫu thuật, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của người bệnh, đạt được sự hài lòng cao khi họ nằm viện. Tuy nhiên, đến nay còn ít nghiên cứu nói về chăm sóc, tư vấn, hướng dẫn người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng tại bệnh viện, nên chúng tôi thực Thang Long University Library 2 hiện đề tài: “Kết quả chăm sóc ngƣời bệnh sau phẫu thuật ung thƣ đại trực tràng và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2020 - 2021” được tiến hành nghiên cứu với 2 mục tiêu sau: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng của người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Phân tích kết quả chăm sóc, tư vấn và một số yếu tố liên quan của người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng.

3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Sơ lƣợc giải phẫu, sinh lý đại trực tràng 1. Sơ lược giải phẫu đại trực tràng Đại trực tràng là phần cuối cùng của ống tiêu hóa trên cơ thể người, có chiều dài từ 1,4m đến 1,8m chiếm 1/5 tổng chiều dài cả ruột non và ruột già. Đường kính của đại tràng to nhất ở manh tràng 6 -7 cm, giảm dần đến đoạn đại tràng sigma, ở trực tràng có đoạn phình to gọi là bóng trực tràng.

Các đoạn của đại tràng và trực tràng (Nguồn https: http://bvbinhdan.vn/vn/hieu-ve-ung-thu-dai-truc-trang.html) Cấu tạo của thành đại tràng nhìn chung có 4 lớp:  Lớp thanh mạc tạo bởi lá tạng của phúc mạc có túi thừa mạc nối  Lớp dưới thanh mạc: lớp ngoài là cơ dọc tập chung thành 3 dải cơ. Phần giữa các dải cơ dọc thành đại tràng rất mỏng. Lớp trong là cơ vòng. Nằm giữa lớp cơ vòng và cơ dọc là mạng thần kinh Auerbach.

 Lớp dưới niêm mạc: là tổ chức liên kết có nhiều mạch máu và thần kinh. Nằm trong lớp dưới niêm mạc là mạng thần kinh Meisser. Thang Long University Library 4  Lớp niêm mạc: niêm mạc đại tràng không có nhung mao như ruột non. Bề mặt của lòng đại tràng phẳng có nhiều hốc dạng ống thẳng.

Các hốc này chạy dài đến lớp mô đệm, được lót bởi các tế bào bài tiết chế nhầy và đôi khi có tế bào nội tiết. Trong lớp niêm mạc có mô lympho. Sinh lý đại trực tràng Vai trò của đại trực tràng trong việc giữ cân bằng nước và điện giải rất là quan trọng đối với cơ thể. Các tế bào biểu mô bề mặt niêm mạc đại tràng chịu trách nhiệm chính cho việc hấp thụ.

Các tế bào tuyến Lieberkuhn tham gia quá trình tiết dịch nhưng cũng có đóng góp vào sự hấp thu [17], [22]. Nước được hấp thu chủ yếu bằng con đường thụ động theo cơ thế thẩm thấu phụ thuộc và chênh lệch nồng độ Na+ trong các tế bào biểu mô niêm mạc đại tràng và lòng ruột [17], [35]. Quá trình hấp thu nước được thúc đẩy bởi các hormone chống bài niệu. Khi quá trình hấp thu nước bị ảnh hưởng dẫn đến bị tiêu chảy.

Sự hấp thu natri diễn ra ở đại tràng rất cần thiết để phục hồi lượng natri cho cơ thể. Trong điều kiện bình thường, đại tràng chủ yếu hấp thu natri và clorua nhưng tiết bicarbonate và kali [17], [39]. Khoảng 95% natri vận chuyển vào ruột già được hấp thu. Sự hấp thu các chất điện giải natri trong đại tràng và trực tràng là điều kiện cho quá trình làm khô phân.

Không giống như ruột non, đại tràng phân giải các chất dinh dưỡng từ các sản phẩm trong lòng ruột thông qua quá trình lên men. Quá trình lên men xảy ra nhờ các vi khuẩn phân giải carbohydrate và phân giải protein hiện diện trong đại tràng. Có hơn 400 loài vi khuẩn sống trong đại tràng, phần lớn trong số đó là vi khuẩn yếm khí [17], [39]. Sản phẩm cuối cùng quá trình lên men carbohydrate của vi khuẩn chủ yếu là các axit béo chuỗi ngắn như butyrate (15%), propionate (25%), và acetate (60%) [17], [21], [39].

Các axit béo chuỗi ngắn, butyrate thúc đẩy tốt hấp thu nước, natri, clorua từ đại tràng giúp chống lại quá trình tiêu chảy. Acid béo chuỗi ngắn này cũng thúc đẩu quá trình sinh trưởng, biệt hóa tế bào niêm mạc ruột và tế bào có chức năng miễn dịch. Butyrate đã được chứng minh ảnh hưởng đến ung thư đại tràng [22]. Ung thƣ đại trực tràng 1.

Khái niệm Ung thư (khối u ác tính) là một thuật ngữ chung cho một nhóm lớn các bệnh đặc trưng bởi sự tăng trưởng của các tế bào bất thường vượt ra ngoài ranh giới thông thường của chúng, sau đó có thể xâm nhập các bộ phận liền kề của cơ thể và / hoặc lan sang các cơ quan khác, gọi là di căn. Ung thư có thể ảnh hưởng đến hầu như bất kỳ phần nào của cơ thể. Di căn là nguyên nhân chính gây tử vong do ung thư. Ung thư phát sinh từ sự biến đổi của các tế bào bình thường thành các tế bào khối u trong một quá trình nhiều tầng thường tiến triển từ một tổn thương tiền ung thư đến một khối u ác tính [21], [22], [30].

Ung thư đại trực tràng là loại ung thư xảy ra ở phần cuối của hệ tiêu hóa: đại tràng (còn được gọi là ruột già, ruột kết, kết tràng) và trực tràng. Ngay cả khi chẩn đoán và điều trị sớm để loại bỏ hoàn toàn, ung thư đại tràng vẫn có thể xuất hiện lại [22]. Ung thư đại trực tràng (Nguồn: benhvienk. Cơ chế sinh ung thư đại trực tràng Cơ chế bệnh sinh hiện nay đã được làm sáng tỏ qua cơ chế gen sinh ung thư.

Quá trình sinh bệnh của ung thư đại trực tràng trải qua nhiều giai đoạn, liên quan đến tổn thương nhiều gen gây ung thư do tác động của các yếu tố gây ung thư. Những nghiên cứu còn cho thấy, gen hMSH2 và hMLH1 là những gen kiểm soát sửa chữa AND, khi bị đột biến đã làm các gen sinh ung thư bị mất bền vững, trở nên dễ bị đột biến khi có tác động của các yếu tố gây ung thư [22], [52]. Thang Long University Library 6 1. Các yếu tố nguy cơ 1.

Yếu tố dinh dưỡng Ung thư đại trực tràng liên quan chặt chẽ với chế độ ăn nhiều thịt, mỡ động vật, ít chất xơ, thiếu các vitamin A, B, C, E, thiếu canxi. Chế độ ăn uống nhiều các loại thịt đỏ như thịt lợn, thịt bò… làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Chế độ ăn nhiều chất xơ và ít chất béo bão hòa có thể giúp làm giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng [22],[52]. Các thực phẩm có chứa benzopyren, nitrosamine… có khả năng gây ung thư.

Tổn thương tiền ung thư Một số tổn thương tiền ung thư cũng là yếu tố nguy cơ dẫn tới ung thư đại trực tràng như bệnh Crohn, polyp đại trực tràng, hay viêm đại trực tràng chảy máu. Bệnh viêm loét đại trực tràng có thể làm tăng nguy cơ bị ung thư đại trực tràng [44], [52]. Viêm loét đại trực tràng chảy máu có nguy cơ ung thư đại trực tràng cao gấp 2 đến 4 lần so với người không bị [21]. Nguy cơ ung thư ở người có bệnh lý viêm loét đại trực tràng chảy máu có kèm theo dò hậu môn trực tràng cao hơn so với người không có lỗ dò [22], [43], [52].

Yếu tố di truyền Yếu tố di truyền có vai trò quan trọng trong sinh bệnh ung thư đại trực tràng, với gen sinh ung thư và các hội chứng di truyền: Hội chứng ung thư đại trực tràng di truyền không polyp (hội chứng Lynch – HNPCC – hereditary nonpolyposis colorectal cancer): là bệnh di truyền nhiễm sắc thể xảy ra do sai sót quá trình sửa chữa AND được Henry T. Lynch phát hiện năm 1966 [22]. Bệnh đa polyp đại trực tràng gia đình (FAP – Familial adenomatous polyposis): là bệnh di truyền do đột biến gen APC gây ra. Người bị bệnh có rất nhiều polyp hình thành từ lớp biểu mô của đại trực tràng.

Tỷ lệ đột biến gen APC gây bệnh FAP từ 1/10. Hầu hết số người bệnh sẽ chuyển thành ung thư đại trực tràng nếu polyp không được loại bỏ ở trước tuổi 40. Hội chứng Peutz-Jeghers: bệnh di truyền gen trội nhiễm sắc thể thường. Hội chứng Gardner: gồm đa polyp kèm theo các u bó sợi (desmoid tumor).

Tiền sử gia đình Khoảng 20% những người ung thư đại trực tràng có ít nhất một người thân trong gia đình cũng bị ung thư đại trực tràng. Nếu một người có người thân bị ung thư đại trực tràng thì nguy cơ bị bệnh tăng gấp 2 lần [22].