Đặt vấn đề Phần 2: Nội dung nghiên cứu gồm 3 chƣơng - Chƣơng 1: Tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại. - Chƣơng 2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh huyện Kỳ Anh. - Chƣơng 3: Giải pháp thu hút khách hàng cá nhân vay vốn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh huyện Kỳ Anh. Phần 3: Kết luận và kiến nghị 8 PHẦN II - NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH VAY VỐN CỦA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Ngân hàng thƣơng mại - Ngân hàng thương mại (Commercial bank) là một doanh nghiệp chuyên về kinh doanh đồng vốn và các dịch vụ tiền tệ liên quan và được coi là một loại hình kinh doanh đặc thù. Sản phẩm kinh doanh chủ yếu là việc sử dụng những khoản tiền tệ nên có thể hiểu ngân hàng thương mại chính là nơi vừa cung cấp tiền vốn và cũng là nơi giúp khách hàng tiêu thụ những đồng vốn. Điều này sẽ phát sinh ra các giao dịch giữa khách hàng và ngân hàng, từ đó sẽ tạo ra những hoạt động làm cho ngân hàng tác động ngược lại với khách hàng.
- Các hoạt động của ngân hàng thương mại được thực hiện bằng những chức năng nghiệp vụ kết hợp với các công cụ chuyên dụng của ngân hàng. Việc tối đa hóa lợi nhuận chính là công việc chính của ngân hàng thương mại khi mục đích là kinh doanh đồng vốn. - Định nghĩa NHTM: Theo Luật các tổ chức tín dụng 2010 thì Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng. Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh, cung ứng thường xuyên các nghiệp vụ: Nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.
Khái niệm cho vay cá nhân - Đầu tiên là khái niệm về cho vay, ta có Theo thông tư 39/2016/TT-NHNN: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao và cam kết cho các khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi”. - Theo khái của Ngân hàng thương mại, trường Đại học Kinh tế Quốc dân: “Cho vay là việc Ngân hàng cấp tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc lẫn lãi trong khoảng thời gian xác định. Ngân hàng có thể vay bằng 9 tiền mặt hoặc chuyển khoản, tiền có thể chuyển tới tài khoản khách hàng hoặc tài khoản của người bán hàng cho khách hàng” - Hoạt động cho vay của KHCN là hình thức cho vay mà Ngân hàng chuyển nhượng quyền sở hữu vốn cho khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình với mục đích tiêu dùng, hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ của cá nhân và hộ gia đình đó. Và khách hàng cam kết sẽ phải hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi trong thời gian xác định theo điều khoản đã cam kết ở trong hợp đồng.
- Khách hàng cá nhân là tất cả các cá nhân có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự và chịu trách nhiệm theo quy định trước pháp luật. Các đối tượng yêu cầu vay vốn thường được sử dụng với mục đích mua nhà, vay kinh doanh, vay mua xe… 1. Đặc điểm của cho vay cá nhân trong Ngân hàng thƣơng mại - Đối tượng cho vay: là các hộ gia đình, khách hàng cá nhân có nhu cầu vay vốn để đầu tư kinh doanh hoặc tiêu dùng. Quy mô khoản vay nhỏ, số lượng nhiều nhưng mang lại lợi nhuận cao.
So với tín dụng doanh nghiệp thì giá trị của các khoản tín dụng cá nhân không lớn. Do giá trị hàng hóa, dịch vụ hay vốn cho các nhà đầu tư mang tính chất nhỏ lẻ (hộ kinh doanh) không quá cao. Mặc dù quy mô của các khoản tín dụng là nhỏ nhưng tổng thể quy mô thì lại khá lớn, lãi suất cho vay luôn cao hơn so với lãi suất cho vay doanh nghiệp nên lợi nhuận mang lại từ hoạt động này khá cao. - Có chi phí lớn nhất trong danh mục tín dụng của ngân hàng: Số lượng khách hàng tương đối lớn nhưng quy mô của mỗi khoản tín dụng thường là nhỏ thậm chí đối với các khoản tín dụng tín chấp thì lại nhỏ không đáng kể.
Việc cập nhật về thông tin cho từng khách hàng cá nhân lại khó có thể thực hiện được một cách đầy đủ và chính xác. Ngân hàng phải xử lí rất nhiều các bước trong quá trình cấp tín dụng từ lúc tiếp cận khách hàng, tiếp nhận hồ sơ, thẩm định các nội dung chính sách liên quan của Ngân hàng áp dụng cho khách hàng, giải ngân khoản tín dụng cho đến lúc khách hàng trả được hết khoản tín dụng đã vay. - Chất lượng các thông tin tài chính của khách hàng khi kê khai thường không đảm bảo và không đầy đủ. Do thói quen chi tiêu và nhận tiền mặt trong các giao dịch cá nhân còn phổ biến nên việc khách hàng kê khai ít hay nhiều hơn so với thực tế hoặc việc giả mạo, kê khai khống các nguồn thu nhập của mình trong hồ sơ vay vốn là tình trạng chung khá phổ biến tại các ngân hàng thương mại.
10 - Quy trình xét duyệt hồ sơ cho vay và hồ sơ của khách hàng cá nhân thường đơn giản hơn so với xét duyệt hồ sơ của khách hàng doanh nghiệp. Tạo điều kiện tối ưu, thuận lợi nhất cho khách hàng. - Nguồn trả nợ chủ yếu của người đi vay thường được phía kiểm duyệt tìm hiểu kĩ, để đưa ra mức cho vay hợp lí nhất. Nguồn tiền bao nhiêu phụ thuộc vào quá trình làm việc, kĩ năng và kinh nghiệm đối với công việc họ đang làm khi ngân hàng thẩm định.
- Nhu cầu vay của khách hàng thường dựa vào chu kì kinh tế hiện hành, nhu cầu vay vốn tăng lên khi đang trong thời kì kinh tế tăng trưởng và giảm xuống khi chu kì kinh tế suy thoái. Phân loại cho vay cá nhân trong Ngân hàng thƣơng mại - Cho vay theo hình thức đảm bảo + Cho vay có tài sản đảm bảo: Nghĩa vụ trả nợ của khách hàng cá nhân được cam kết bảo đảm thực hiện bằng tài sản cầm cố, thế chấp của người đi vay hoặc bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba khi kí kết với ngân hàng. + Cho vay không có tài sản đảm bảo: Ngân hàng căn cứ vào uy tín của khách hàng hoặc được bảo đảm bằng uy tín của bên thứ ba và các nhân tố liên quan khác để cấp quyết định cho vay. - Cho vay theo thời hạn khoản vay Theo tiêu chí có thời hạn giúp ngân hàng có thể quản lí tốt hơn về mặt thời gian các khoản vay của người đi vay như là thời gian kiểm định, thời gian giải ngân, thời hạn thu nợ,… Qua đó các ngân hàng có thể quản lí tốt khả năng thanh khoản của mình.
+ Ngắn hạn: Các khoản vay cá nhân có thời gian vay từ 12 tháng trở xuống chủ yếu nhằm vào mục đích tài trợ cho các tài sản lưu động, nhu cầu sử dụng vốn ngắn hạn của các cá nhân, hộ gia đình. Ngân hàng có thể áp dụng các món cho vay hay hạn mức tín dụng, có hoặc không có tài sản đảm bảo,… + Trung và dài hạn: Các khoản vay có thời hạn từ 1 đến 5 năm được xếp vào khoản vay trung hạn và từ 5 năm trở lên là các khoản vay dài hạn. Các khoản vay này thường chiếm một tỷ trong lớn trong tổng dư nợ cho vay cá nhân của các ngân hàng thương mại, chiếm phần lớn lợi nhuận thu được mà hoạt động cho vay này mang lại. 11 - Cho vay theo phƣơng thức hoàn trả + Cho vay trả góp: là hình thức cho vay trong đó khách hàng cá nhân đi vay trả nợ (cả gốc và lãi) cho ngân hàng một số tiền bằng nhau nhất định trong suốt thời hạn vay.
Phương thức này thường áp dụng đối với các khách hàng có khoản vay giá trị nhỏ, người đi vay ít quan tâm đến lãi suất mà chỉ quan tâm đến mục đích sử dụng của khoản vay, số tiền và kỳ hạn của khoản vay sao cho phù hợp với khả năng thanh toán của khách hàng. + Cho vay thông thường: là khoản vay mà hàng tháng khách hàng cá nhân đi vay phải trả cho ngân hàng một khoản vốn gốc và lãi vay, trong đó thì tiền lãi được tính theo số dư thực tế hiện tại. Đây là hình thức cho vay chủ yếu hiện nay ở NHTM. + Cho vay tuần hoàn: là khoản cho vay mà ngân hàng cho phép khách hàng cá nhân đi vay sử dụng các loại thẻ tín dụng, thẻ ATM, thẻ thấu chi dựa trên tài khoản vãng lai.
Theo phương thức này thì ngân hàng sẽ áp dụng cho khách hàng cá nhân một hạn mức tín dụng trong một khoảng thời gian nhất định và trong khoảng thời gian này thì khách hàng có quyền vay và trả nợ thành nhiều lần đến khi nào trả hết. - Cho vay theo mục đích vay vốn + Cho vay tiêu dùng: là các khoản vay vốn mà ngân hàng đáp ứng cho khách hàng để trang trải các chi phí mua sắm quần áo, phương tiện đi lại, đồ dùng gia đình, chi phí học hành, giải trí, du lịch,… của các cá nhân hay hộ gia đình. + Cho vay theo mục đích kinh doanh: là các khoản vay mà khách hàng có nhu cầu cải tạo nhà ở cho mục đích kinh doanh, mở cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, bán hàng với vốn đầu tư ít,… đối với khách hàng cá nhân và hộ gia đình. - Cho vay theo phƣơng thức cho vay + Cho vay trực tiếp: đó là khách hàng cá nhân và ngân hàng trực tiếp đàm phán, ký kết hợp đồng tín dụng để nhận tiền vay từ ngân hàng hoặc chuyển khoản vào các doanh nghiệp mà khách hàng đó sẽ mua hàng hóa, dịch vụ.
Hình thức này ngân hàng trực tiếp thẩm định khách hàng và chịu mọi tổn thất khi có rủi ro xảy ra. + Cho vay gián tiếp: Ngân hàng cho khách hàng cá nhân vay thông qua các tổ chức trung gian được ngân hàng đồng ý và hợp tác, ngân hàng sẽ giám sát mọi hoạt động của khách hàng với bên trung gian đó.