Chương 1: Tổng quan về chất lượng cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng chất lượng cho vay khách hàng cá nhân tại Vietinbank Chi nhánh Bắc Ninh Chương 3: Định hướng và một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay khách hàng cá nhân tại Vietinbank Chi nhánh Bắc Ninh 7 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Những vấn ề cơ bản về cho vay khách hàng cá nhân t i NHTM 1. Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân của NHTM Theo thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng thì khái niệm cho vay được giải thích như sau: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Như vậy ta có thể hiểu: “Cho vay khách hàng cá nhân là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng cá nhân sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh trong một khoảng thời gian nhất định với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi đúng hạn cho ngân hàng”.
Trước đây, các ngân hàng ít quan tâm đến đối tượng khách hàng là cá nhân, vì món vay thường rất nhỏ, việc thu nợ rất phiền. Nhưng ngày nay, các ngân hàng đã quan tâm nhiều hơn đến đối tượng này, vì lợi nhuận thu được từ hoạt động này sẽ là không nhỏ nếu như ngân hàng thực hiện tốt công tác cho vay và công tác quản lý khoản vay. Các thủ tục cho vay ngày càng trở nên gọn nhẹ hơn, đáp ứng được nhiều hơn những yêu cầu của khách hàng đưa ra. Hoạt động cho vay đối với KHCN là hoạt động chiếm một phần không nhỏ đóng góp vào nguồn thu nhập của NHTM.
KHCN chính là đối tượng được hướng tới đầu tiên của NHTM, đặc biệt là những chi nhánh mới thành lập bởi nhu cầu của những khách hàng là các cá nhân luôn đa dạng và phát triển theo sự phát triển của xã hội. Vai trò của cho vay khách hàng cá nhân Là một phần của tín dụng nói chung, cho vay KHCN cũng có vai trò tích cực đối với khách hàng, ngân hàng, và kinh tế xã hội. Cho vay KHCN tích cực khai thác 8 triệt để các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội lưu thông các nguồn vốn này một cách trôi chảy và hiệu quả, từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn, từ nơi có hiệu quả thấp đến nơi có hiệu quả cao. Cụ thể: * Đ i với khách hàng - Phục vụ cho nhu cầu cá nhân thiết yếu của cuộc sống như mua nhà, mua ô tô, học tập, du lịch,… hay nhu cầu phục vụ sản xuất kinh doanh hộ cá thể… góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
- Ngoài ra, cho vay khách hàng cá nhân còn là kênh các NHTM tài trợ vốn kịp thời cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các hộ gia đình giúp họ có điều kiện để mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh trong ngành. Với điều kiện cấp tín dụng đơn giản hơn đối với KHDN, tín dụng cá nhân phù hợp với hình thức kinh doanh nhỏ lẻ, phù hợp với đặc tính và tập quán kinh doanh của đối tượng này. * Đ i với NHTM - Hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân giúp cho ngân hàng có thể mở rộng nhanh chóng kênh tín dụng, tăng nhanh số lượng khách hàng và tăng dư nợ. - Do phục vụ số đông khách hàng nên ngân hàng phải thường xuyên cải thiện quy trình để phục vụ số đông, do đó ngày càng hoàn thiện hơn.
Làm tăng khả năng cung cấp dịch vụ của NHTM, thu hút thêm được nhiều khách hàng bởi các hình thức của sản phẩm dịch vụ, tạo ra một hình ảnh tốt về biểu tượng và uy tín của ngân hàng. - Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân còn giúp cho ngân hàng phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh, tăng nhanh thị phần và sử dụng vốn một cách linh hoạt hơn. - Gia tăng khả năng sinh lợi của các sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Từ đó cải thiện được tình hình tài chính của ngân hàng, tạo thế mạnh cho ngân hàng trong quá trình cạnh tranh.
9 - Củng cố mối quan hệ xã hội của ngân hàng. Điều đó cũng có ý nghĩa là tạo được môi trường thuận lợi nhất cho hoạt động ngân hàng. * Đ i với xã hội - Các khoản cho vay KHCN mà đặc biệt là tín dụng tiêu dùng đóng vai trò rất quan trọng trong việc kích cầu nền kinh tế, kích thích sản xuất tạo công ăn việc làm cho người dân, cải thiện đời sống sinh hoạt và giảm những tệ nạn xã hội. - Trước đây việc những cá nhân cần vốn phải đi vay nóng chịu lãi suất cao gây ra nạn những người có tiền dồn ép những người đi vay.
Hoạt động cho vay - Cho vay KHCN đóng góp lớn cho sự lưu thông các nguồn vốn trong xã hội, điều chuyển vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu, từ hiệu quả thấp đến hiệu quả cao để đáp ứng nhu cầu vốn cho kinh doanh hoặc tiêu dùng của cá nhân hộ gia đình. Nó tạo điều kiện cho ngân hàng làm tốt chức năng trung gian tín dụng trong nền kinh tế quốc dân là cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư, cho vay góp phần điều hòa vốn trong nền kinh tế. - Đưa hoạt động cho vay thích nghi với điều kiện kinh tế thị trường, phục vụ và thúc đẩy nền kinh tế thị trường. - Góp phần tăng vòng quay vốn, huy động tới mức tối đa lượng tiền nhàn rỗi trong xã hội để phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
- Làm giảm tối thiểu lượng tiền thừa trong lưu thông, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định tiền tệ, tăng trưởng kinh tế, tăng uy tín quốc gia. Đồng thời, thông qua các công trình đầu tư vốn phát huy tác dụng, tạo ra những sản phẩm dịch vụ cho nền kinh tế. - Tạo điều kiện áp dụng công nghệ hiện đại vào hoạt động ngân hàng theo xu hướng của thế giới để nhanh chóng nâng cao chất lượng cho vay thúc đẩy sản xuất ở trong nước và hội nhập với hệ thống tài chính tiền tệ quốc gia. - Là một trong những công cụ để thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế xã hội đảm bảo phát triển cân đối giữa các ngành và vùng trong cả nước.
Qui trình cho vay khách hàng cá nhân của NHTM Hiện nay cho vay KHCN là hình thức sinh lời tốt nhất. Quy trình cho vay cá nhân sẽ được thực hiện thông qua 7 bước.1: Quy trình cho vay đối với KHCN: Hướng dẫn khách Trình duyệt hồ sơ hàng lập hồ sơ vay vốn, phán Thẩm định vay vốn, tiếp nhận quyết cho vay và kiểm tra hồ sơ Tất toán khế Giám sát, theo dõi Giải Lập, hoàn ước, thanh lý cho vay. Thu nợ ngân thiện và hợp đồng và và xử lý các vấn ký kết lưu trữ hồ sơ đề phát sinh hợp đồng (Nguồn: The bank 2021: Quy trình cho vay cá nhân tại NHTM) Bước 1: Hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ vay vốn, tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ. Cán bộ tín dụng hướng dẫn khách hàng có nhu cầu vay vốn các thủ tục, hồ sơ có liên quan.
Và tiếp nhận hồ sơ vay vốn của người vay; hướng dẫn khách hàng hoàn thiện hồ sơ xin vay nếu hợp lệ. Hồ sơ vay vốn bao gồm: hồ sơ pháp lý, hồ sơ khoản vay, hồ sơ tài sản đảm bảo. Bước 2: Thẩm định Đây là bước quan trọng trong quy trình nghiệp vụ cho vay. Thẩm định khách hàng vay vốn thông qua tư cách và năng lực pháp lý, năng lực hành vi dân sự; đánh giá khả năng tài chính của khách hàng và tình hình quan hệ của khách hàng với NHTM.
Việc đánh giá khả năng tài chính của khách hàng là rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến khả năng thu hồi vốn của NHTM. Trong bước này, các cán bộ tín dụng phải kiểm tra khả năng tài chính của khách hàng có thể đảm bảo trả nợ trong thời hạn đã cam kết trong hợp đồng tín dụng hay không? Trong mọi trường hợp, cán 11 bộ tín dụng phải tìm cách xác minh những thông tin từ khách hàng qua các cách khác nhau. Việc thẩm định phương án trả nợ được thực hiện thông qua việc phân tích nguồn thu nhập của khách hàng, thu nhập tích lũy trong thời gian vay vốn để đảm bảo khả năng trả nợ cho NHTM, làm cơ sở tham gia góp ý, tư vấn cho khách hàng vay vốn, tạo tiền đề để đảm bảo hiệu quả hoạt động cho vay đó, thu được nợ gốc đúng hạn, hạn chế, phòng ngừa rủi ro. Đồng thời, đó là cơ sở để xác định số tiền vay, thời hạn cho vay, dự kiến tiến độ giải ngân, mức thu nợ hợp lý và những điều kiện khác liên quan; tạo tiền đề cho khách hàng sử dụng vốn vay có hiệu quả và đảm bảo mục tiêu đầu tư của NHTM.
Bên cạnh đó, khi nhận tài sản đảm bảo tiền vay, nhiệm vụ của các cán bộ tín dụng là tiến hành phân tích, thẩm định những tài sản đó. Bước 3: Trình duyệt hồ sơ vay vốn, phán quyết cho vay Sau khi xét duyệt, các cán bộ tín dụng nhận xét và có kết luận về tình hình tài chính của khách hàng, sự cần thiết của mục đích vay vốn, mức độ đáp ứng các điều kiện tín dụng, điều kiện của tài sản đảm bảo. Từ đó, lập tờ trình thẩm định và trình duyệt hồ sơ vay vốn cho cấp lãnh đạo phê duyệt các ý kiến đã được đệ trình trong tờ trình. Bước 4: Lập, đàm phán và ký kết hợp đồng Sau khi đã có sự phê duyệt, các cán bộ tín dụng soạn thảo và đàm phán các điều kiện của hợp đồng với khách hàng.
NHTM cùng khách hàng ký hợp đồng tín dụng và cán bộ tín dụng làm thủ tục giao nhận các giấy tờ có liên quan đến tài sản đảm bảo vay vốn. Bước 5: Giải ngân vay vốn, giám sát sử dụng vốn vay - Lập giấy nhận nợ (ghi rõ thời hạn cho vay cụ thể) - Kiểm tra các căn cứ giải ngân. - Trình duyệt giải ngân. Bước 6: Giám sát, theo dõi khoản vay.