chương 1: Trong chương này, tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của luận đề tài nghiên cứu. 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan về thương mại điện tử 2.1 Khái niệm thương mại điện tử Thương mại điện tử là hình thái hoạt động thương mại bằng phương pháp điện tử, là việc trao đổi thông tin thương mại thông qua các phương tiện công nghệ điện tử mà nói chung là không cần phải in ra giấy trong bất cứ công đoạn nào của quá trình giao dịch (nên còn được gọi là “thương mại không giấy tờ”). Theo Bộ Công thương Việt Nam: Thương mại điện tử là hình thái hoạt động thương mại bằng các phương pháp điện tử; là việc trao đổi thông tin thương mại thông qua các phương tiện điện tử mà không phải in ra giấy trong bất cứ công đoạn nào của quá trình giao dịch. Theo công bố của Bộ Công thương các nước thuộc tổ chức Thương mại thế giới (WTO): Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet.
Theo thương mại truyền thống: Thương mại theo nghĩa thông thường là sự chuyển giao giá trị thông qua bốn hình thức cơ bản: mua, bán, đầu tư, vay mượn; từ đó, Thương mại điện tử được định nghĩa một cách đơn giản là sự chuyển giao giá trị qua internet của một trong bốn hoạt động: mua, bán, đầu tư, vay mượn. Theo Ủy ban Thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC): Thương mại điện tử liên quan đến các giao dịch thương mại trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các nhóm (cá nhân) mang tính điện tử chủ yếu thông qua các hệ thống có nền tảng dựa trên Internet. Theo Ủy ban Châu Âu: Thương mại điện tử có thể định nghĩa chung là sự mua bán, trao đổi hàng hóa hay dịch vụ giữa các doanh nghiệp, gia đình, cá nhân, tổ chức tư nhân bằng các giao dịch điện tử thông qua mạng Internet hay các mạng máy tính 8 trung gian (thông tin liên lạc trực tuyến). Thuật ngữ bao gồm việc đặt hàng và dịch thông qua mạng máy tính, nhưng thanh toán và quá trình vận chuyển hàng hay dịch vụ cuối cùng có thể thực hiện trực tuyến hoặc bằng phương pháp thủ công.
Tóm lại: Thương mại điện tử chỉ xảy ra trong môi trường kinh doanh mạng Internet và các phương tiện điện tử giữa các nhóm (cá nhân) với nhau thông qua các công cụ, kỹ thuật và công nghệ điện tử. Thương mại điện tử là một mô hình kinh doanh được kích hoạt thông qua công nghệ thông tin. Một kế hoạch kinh doanh trình bày, “một kế hoạch được tổ chức rõ ràng cho việc tăng thêm giá trị kinh tế bằng cách áp dụng bí quyết cho một tập hợp tài nguyên nhằm mục đích tạo ra sản phẩm hay dịch vụ tiêu thụ được”. Phạm vi của thương mai điện tử rất rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực hoạt động kinh doanh trong đó nổi bật nhất là mua sắm online, người tiêu dùng mua hàng hóa hoặc dịch vụ của người bán thông qua Internet.
Người bán tạo một cửa hàng trực tuyến trên trình duyệt web, tại đây họ cung cấp tất cả thông tin về sản phẩm, giá cả, liên hệ, thanh toán và giao nhận. Khách hàng tìm mua sản phẩm bằng cách truy cập vào trang web của người bán để tìm kiếm, chọn lựa và đi đến quyết định mua hàng. Hình thức này khá phổ biến với người tiêu dùng ngày nay vì nó rất tiện lợi, họ có thể mua sắm mọi lúc mọi nơi trên nhiều thiết bị khác nhau như máy tính để bàn, máy tính xách tay, máy tính bảng và điện thoại thông minh. Về các hình thức tham gia thương mại điện tử: Hiện nay có nhiều ý kiến về các hình thức tham gia cũng như các phân chia các hình thức này trong thương mại điện tử.
Nếu phân chia theo đối tượng tham gia thì có 3 đối tượng chính bao gồm: Chính phủ (G - Government), Doanh nghiệp (B - Business) và Khách hàng (C - Customer hay Consumer). Nếu kết hợp đôi một 3 đối tượng này sẽ có 9 hình thức theo đối tượng tham gia: - B2B: giao dịch TMĐT giữa doanh nghiệp và doanh nghiệp (Business To Business). - B2C: giao dịch TMĐT giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng (Business To Consumer). - B2G: giao dịch TMĐT giữa doanh nghiệp với chính phủ (Business To 9 Government).
- B2E: giao dịch TMĐT giữa Doanh nghiệp với Nhân viên (Business To Employee). - G2C: giao dịch TMĐT giữa Chính phủ với Người tiêu dùng (Government To Consumer). - G2B: giao dịch TMĐT giữa Chính phủ với Doanh nghiệp (Government To Business). - C2C: giao dịch TMĐT giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (Consumer To Consumer).
- C2B: giao dịch TMĐT giữa người tiêu dùng với doanh nghiệp (Consumer To Business). - C2G: giao dịch TMĐT giữa Người tiêu dùng với Chính phủ (Consumer To Government). Trên thực tế, hoạt động thương mại điện tử có 4 loại giao dịch phổ biến gồm: B2B (Business to Business): đây là hình thức giao dịch TMĐT giữa doanh nghiệp và doanh nghiệp thông qua hệ thống bán hàng trực tuyến trên Internet, người bán và người mua đều là doanh nghiệp. Điển hình như nhà sản xuất bán cho nhà phân phối, nhà bán sỉ bán cho nhà bán lẻ, các giao dịch diễn ra một cách tự động trên website của người bán.
Internet cung cấp một môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp tìm hiểu tất cả thông tin về sản phẩm, dịch vụ, liên hệ và đặt nền tảng cho các giao dịch B2B trong tương lai. Đồng thời, trang web trực tuyến của doanh nghiệp cho phép khách hàng tìm kiếm thông tin của đối tác, tiến hành đặt hàng, ký kết hợp đồng và thanh toán trực tuyến. Hình thức này mang lại hiệu quả cao cho doanh nghiệp vì giao dịch diễn ra nhanh chóng, tiết kiệm thời gian và chi phí thay vì phải xử lý đơn hàng theo cách thủ công qua điện thoại hoặc e-mail. B2C (Business to Consumer): đây là hình thức TMĐT tử giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng thông qua hệ thống bán hàng trực tuyến trên Internet.
Bao gồm các giao dịch bán lẻ hàng hóa và dịch vụ của doanh nghiệp đến khách hàng là những người tiêu dùng cuối cùng gồm cá nhân và hộ gia đình. Đặc điểm của loại hình này khác 10 hoàn toàn với kinh doanh truyền thống, người mua và người bán không tương tác trực tiếp mà giao dịch hoàn toàn thông qua website trực tuyến của doanh nghiêp. Người tiêu dùng tìm kiếm, lựa chọn, đặt hàng và thanh toán trên website đó. Doanh nghiệp có thể bán cho khách hàng trên toàn thế giới, hoạt động suốt 24 giờ một ngày và 7 ngày một tuần.
Hình thức này mang lại nhiều tiện ích cho người tiêu dùng, họ có thể thoải mái lựa chọn và so sánh nhiều sản phẩm cùng lúc, mua sắm tại nhà hoặc bất kì nơi nào mà không phải tốn thời gian để đến tận cửa hàng. Đồng thời mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, tiết kiệm rất nhiều khoản chi phí như marketing, kênh phân phối, nhân viên bán hàng, quản lý. B2G (Business to Government): đây là mô hình mua sắm công trực tuyến giữa doanh nghiệp và cơ quan chính phủ đóng vai trò là người mua hàng hóa, dịch vụ. Các doanh nghiệp chào giá với cơ quan nhà nước các dự án, sản phẩm và dịch vụ hoặc cơ quan nhà nước đăng tải thông tin về nhu cầu mua hàng trên trang web chính thức.
Các tổ chức đề nghị giá thầu và giao dịch được tiến hành bằng hình thức đấu thầu trực tuyến. Hình thức B2G tăng cường tính minh bạch của quá trình mua hàng đồng thời giúp các cơ quan nhà nước tiết kiệm chi phí tìm kiếm nhà cung cấp. C2C (Consumer to Consumer): đây là hình thức giao dịch giữa các cá nhân với nhau, đối tượng tham gia đều là cá nhân. C2C khác với B2B và B2C ở chỗ người tiêu dùng tương tác trực tiếp với nhau.
Một cá nhân kinh doanh thương mại điện tử bằng cách thiết lập website bán hàng của riêng mình hoặc sử dụng website có sẵn của một doanh nghiệp khác để quảng cáo và bán sản phẩm, người bán phải trả một khoản phí còn người mua được mua sắm miễn phí. Ngoài ra các cá nhân có thể trao đổi hàng hóa với nhau thông qua sàn đấu giá trực tuyến. C2C mang lại lợi nhuận cao cho người bán và chi phí thấp cho người mua, người bán có thể dự trữ hàng tồn kho tại nhà hoặc văn phòng mà không phải mất thêm chi phí cho cửa hàng trưng bày. Ngày nay cả người mua và người bán đều dễ dàng truy cập Internet mọi nơi mọi lúc, các cá nhân có thể khởi tạo kênh bán hàng trực tuyến cho riêng mình mà không phải đầu tư nhiều c hi phí, người mua được trải nghiệm các tính năng mua sắm mới lạ.
Trong phạm vi đề tài này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu hình thức Thương mại điện tử doanh nghiệp với khách hàng (B2C).2 Lợi ích của thương mại điện tử - Lợi ích của Thương mại điện tử đối với người bán Tăng doanh thu: Cửa hàng truyền thống sẽ bị giới hạn về không gian và thời gian, doanh nghiệp chỉ có thể phục vụ cho một nhóm khách hàng có vị trí địa lý gần trong khung giờ nhất định. Nhưng đối với thương mại điện tử, hàng hóa sẽ được bán với phạm vi rộng khắp trong cả nước và các nước khác, hoạt động suốt 24 giờ và 7 ngày không ngừng nghỉ. Doanh nghiệp chủ động tìm kiếm khách hàng một cách tích cực nhờ vào các tính năng quảng cáo đa dạng mà không phải chờ khách hàng tìm đến mình như thương mại truyền thống. Điều này giúp tăng doanh thu nhanh chóng nếu doanh nghiệp cung cấp nhiều thông tin ở mọi khía cạnh của sản phẩm và dịch vụ, đồng thời đảm bảo tính năng thanh toán trực tuyến an toàn và đáng tin cậy.
Duy trì sự tương tác với khách hàng: Thương mại điện tử đã cách mạng hóa hình thức kinh doanh của doanh nghiệp, thông tin và lịch sử truy cập website của người mua sẽ được lưu lại trên hệ thống thành một tập hợp dữ liệu khách hàng. Sau khi đưa vào phân tích, nhóm khách hàng có chung đặc điểm và sở thích mua sắm sẽ được phân loại cụ thể.