CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VA TONG QUAN TINH HÌNH VE NGHIÊN CỨU HANH VI QUYẾT ĐỊNH MUA CUA NGƯỜI TIEU DUNG 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu - Nghiên cứu của Nguyễn Kim Phước (2007). Theo tác giả Nguyễn Kim Phước (2007) tổng hợp vác nghiên cứu của Lehman & O’Shaughnessy (1974), Kelly & Coaker (1976), Demessy (1978) thì tiêu chuẩn lựa chọn quan trọng đối với người tiêu dùng là: Giao hàng, năng lực, chất lượng, giá cả, dịch vụ bảo hành, năng lực kỹ thuật và khả năng thực hiện. Các tiêu chuẩn quyết định bao gồm bốn thành phan: Chat lượng, giá cả, giao hàng, và dịch vụ.
Mức độ quan trọng của các tiêu chuẩn quyết định khác nhau tùy theo từng loại hàng hóa, tình huống mua của tổ chức mua. Do đó, trong mô hình nghiên cứu tác giả Nguyễn Kim Phước (2007) cũng đưa bốn thành phần nêu trên vào mô hình nghiên cứu bởi vì những thành phần này mang tính phô biến và đã duoc kiểm chứng qua nhiều cuộc nghiên cứu trước đây. Từ những tổng hợp trên, mô hình đã được tác giả Nguyễn Kim Phước (2007) nghiên cứu cho vấn đề các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sản phẩm giấy photocopy A4 của các don vị doanh nghiệp, tô chức, cơ quan ban ngành, các cơ sở Photocopy tại thị trường thành phố Hồ Chi Minh có các yếu tố ảnh hưởng chính như sau: dịch vụ của nhà cung cấp, chất lượng, giá, quan hệ trong kinh doanh, nhãn hiệu, quan điểm của đơn vị mua, và tiêu chuẩn kỹ thuật. - Nghiên cứu của Jennie và các cộng sự (2005) về các ảnh hưởng tới quan điểm mua hàng B2B, trường hợp công ty FlaktWoods (Thụy điển).
Nghiên cứu của tác giả này tập trung vào nhóm đối tượng chính là kỹ sư và các nhà tư vấn. Sản phẩm nghiên cứu là thiết bị làm lạnh. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên nghiên cứu phối thức marketing mix 4P và theo từng giai đoạn trong quá trình mua hàng, đồng thời cho thấy vai trò của người ảnh hưởng và người quyết định mua ở các giai đoạn. Mối quan hệ được tác giả diễn đạt theo mô hình H FlaktWoods EP pham Chiéu thi a Gia ca Phân phối Hình 1.1 Các yêu tố mà công ty FlaktWood cần tập trung trong chương trình marketing hướng đến khách hàng là kỹ sư tư vấn Nguồn: Jennie và các cộng sự (2005) - Nghiên cứu luận văn Thạc sĩ về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua vật liệu nhẹ - thạch cao tại thành phố Hồ Chí Minh.
Kết quả cho thấy sản phẩm được khách hàng mua nhiều nhất và tập trung nhiều nhất vào thương hiệu Gyprop và Lagyp sử dụng nhiều cho các công trình cao ốc văn phòng. Đối tượng quyết định mua hàng phan lớn là bộ phận mua hàng của các tổ chức, kế đến là do khách hàng yêu cầu và người đi mua là người quyết định. Phân tích sấu cho thấy có sự khác biệt giữa nhóm công ty nhà nước với đội nhóm thi công công trình trong nhân tố giá cả sản phẩm và giữa nhóm người đi mua là người quyết định với các đối tượng khác trong nhân tổ dịch vụ khách hàng. - Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về các yếu t6 ảnh hưởng đến quyết định mua xe máy tay ga của người dân thành phố Hồ Chi Minh, tác giả Nguyễn Lưu Như Thụy trường Đại học Kinh tế Thành Phố H6 Chi Minh.
Tác giả xây dựng mô hình các yếu tố tác động đến quyết định mua xe máy tay ga của người dân thành phố Hồ Chí Minh gồm 6 nhân tố: giá trị lắp đặt, giá trị phân phối, giá trị cảm xúc, giá trị nhân sự, giá trị chất lượng, giá trị theo giá cả. Qua kết qua cho thấy phương trình hồi quy có 4 giá trị giữ lại: giá rị xã hội, giá tri tính theo giá cả, giá tri chất lượng, giá trị cảm xúc. Mô hình giải thích được 52.1 % sự biến thiên của quyết định mua hàng của khách hàng. Các van dé liên quan đến việc phân tích dữ liệu nghiên cứu như khái niệm và ứng dụng của phân tích nhân tố, phương thức sử dụng và cách thức tiễn hành phân tích nhân tố như các định vấn đề, xây dựng các ma trận tương quan, số lượng nhân tố, ma trận xoay.
được chi ra trong nghiên cứu “ Phân tích đữ liệu nghiên cứu với SPSS” của Hoàng Trọng — Chu Nguyễn Mộng Ngọc do nhà xuất bản thống kê xuất bản năm 2005. - Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Chính sách mở cửa của Chính Phủ đã thu hút khá nhiều doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam. Khi tham gia bảo hiểm nhân thọ khách hàng được bảo vệ khi rủi ro xảy ra.
Trong nghiên cứu luận văn đã trả lời câu hỏi: Những đặc điểm tâm lý của khách hàng, các yếu tố về nhân khâu, những rào cản đã ảnh hưởng đến khách hàng như thế nào. Nghiên cứu của tác giả xây dựng mô hình ảnh hưởng đến quyết định mua. Qua phát phiếu điều tra khách hàng tác giả thu được và xử ly số liệu qua SPSS các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm có thời hạn rủi ro 1 năm là ủng hộ của người thân, rủi ro và lợi nhuận, giới tính, Công ty bảo hiểm và kinh nghiệm mua bảo hiểm các yếu tô này giúp khách hàng ra quyết định mua bảo hiểm cho phủ hợp.2 Hành vi người tiêu dùng 1.1 Khai niệm hành vi của người tiêu dùng Hành vi người tiêu dùng được hiểu là các quyết định về việc: mua cái gi, tại sao, khi nao, như thế nào, nơi nào, bao nhiêu, bao lâu một lần, liệu như thế thì sao mà mỗi cá nhân. Nhóm người tiêu dùng phải có quyết định qua thời gian về việc chọn dùng sản phẩm, dịch vụ, ý tưởng hoặc các hoạt động (Wayne D.
Macinnis, 2008 trích trong Nguyễn Thị Thùy Miên, 2011). Hành vi mua sắm của người tiêu dùng là những quan điểm mà người tiêu dùng thể hiện trong việc tìm kiếm, mua, sử dụng, đánh giá sản phẩm và dịch vụ mà họ mong đợi sẽ thỏa mãn nhu cầu cá nhân của họ (Peter D. Bennett, 1995 trích trong Nguyễn Ngoc Duy Hoàng, 2011) Hành vi người tiêu dùng là sự tương tác năng động của các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức, quan điểm và môi truờng mà qua sự thay đổi đó con người thay đổi cuộc sống của họ (Leon Schiffman, David Bednall và Aron O’cass, 2005 trích trong Nguyễn Thị Thùy Miên, 2011). Theo Philip Kotler (2004), trong marketing, nhà tiếp thị nghiên cứu quan điểm người tiêu dùng với mục đích nhận biết nhu cầu, sở thích, thói quen của họ, cụ thê là xem người tiêu dùng muôn mua gi, sao họ lại mua sản phẩm, dịch vụ đó, tại sao họ mua nhãn hiệu đó, họ mua như thế nào, mua ở đâu, khi nào mua và mức độ mua ra sao dé xây dựng chiến lược marketing thúc đây người tiêu dùng mua sắm sản phẩm, dịch vụ của mình.
Nghiên cứu hành vi người tiêu dùng hiện nay còn vượt xa hơn các khía cạnh nói trên. Đó là, các doanh nghiệp tìm hiểu xem người tiêu dùng có nhận thức được các lợi ích của sản phẩm, dịch vụ họ đã mua hay không và cảm nhận, đánh giá nhu thế nào sau khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Vì điều này sẽ tác động đến những lần mua hàng sau đó của người tiêu dùng và tác động dến việc thông tin về sản phâm của họ đến những người tiêu dùng khác. Do vậy, các doanh nghiệp, các nhà tiếp thị phải hiểu được những nhu cầu và các yếu tố ảnh hưởng, chi phối quan điểm mua sắm của khách hàng.
Philip Kotler đã hệ thống các yếu tố dẫn tới quyết định mua sắm của người tiêu dùng qua mô hình sau (hình 2.1) Từ mô hình này cho thấy, các yếu tô tiếp thị như: sản phẩm, giá cả, địa điểm, chiêu thị và những kích thích bên ngoài như: kinh tế, công nghệ, chính trị, văn hóa tác động và đi vào ý thức của người tiêu dùng. Cùng với các đặc điểm như: văn hóa, xã hội, cá tính, tâm lý và quá trình thông qua quyết định của người tiêu dùng nhu: xác định nhu cầu, tìm kiếm thông tin, đánh giá các phương án dẫn dến những quyết định mua sắm nhất định. Người tiếp thị phải hiểu duoc điều gi đang xảy ra trong ý thức của người tiêu dùng giữa lúc các kích thích bên ngoài tác động và lúc quyết định mua sắm. Nghĩa là họ phải trả lời được hai câu hỏi sau đây: - Những đặc điểm của người tiêu dùng như văn hóa, xã hội, cá nhân và tâm lý anh hưởng như thé nào đến quan điểm mua sim? - Người tiêu dùng thông qua các quyết định mua sắm ra sao? Kích thích Kích thích Đặc điểm | Quá trình ra Quá trình ra marketing khác người mua quyết định quyết định - Sản phẩm - Kinh tế - Văn hóa - Nhận thức - Chọn sản ` ˆ ¬ vấn đề phẩm - Giá - Công nghệ - Xã hội - Tìm kiếm - Chọn nhã hiệu - Dia điêm - Chính trị - Tâm lý Am thông tin " Am t h ị ¬ ear - Chon dai ly - Chi éu thi - Văn hóa - Ca tính , ` - Đánh giá ; ¬ - Định thời gian - Quyết định - Hậu mãi Hình 1.2 Mô hình hành vi người tiêu dùng (Nguồn: Philip Kotle, 2009, tr.198) Tom lại, hành vi người tiêu dùng là những suy nghĩ, cam nhận và hành động diễn ra trong quá trình thông qua quyết định mua sắm hàng hóa, dịch vụ của người tiêu dùng dưới sự tác động qua lại giữa các yếu tố kích thích của môi trường bên ngoài và quá trình tâm lý bên trong của họ.
- Hành vi tiêu dùng của khách hàng là những suy nghĩ và cảm nhận cua con người trong quá trình mua sắm và tiêu dùng. - Hành vi khách hàng là năng động và tương tác vì nó chịu tác động bởi những yếu tố từ môi trường bên ngoài và có sự tác động trở lại đối với môi trường ay.2 Ý nghĩa của việc nghiên cứu hành vi của người tiêu dùng Theo Philip Kotler (2009, tr. 197-198), nghiên cứu về hành vi tiêu dùng của khách hàng là một nhiệm vụ quan trọng có ảnh hưởng rất lớn trong quy trình ra quyết định về chiến lược tiếp thị của các doanh nghiệp. Trước đây, những người tiếp thị có thé hiểu được người tiêu dùng thông qua những kinh nghiệm tiếp xúc, giao dịch và bán hàng của họ hàng ngày.